快樂巴利palinanda.cc

中部第13經 · 大苦蘊經 Mahādukkhakkhandhasuttaṃ

本經目錄三、大苦蘊經

已對照

三、大苦蘊經

3. Mahādukkhakkhandhasuttaṃ
163PTS 1.84已對照

一六三、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika 之園)。那時,眾多比丘在午前穿好[下]衣,取缽與衣,為乞食而入舍衛城。那時,那些比丘心中這樣想——“現在為乞食而行於舍衛城還太早,我們何不前往其他外道的遊方者(aññatitthiya paribbājaka)們的園林呢?”於是那些比丘便前往其他外道的遊方者們的園林;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候;互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。那些比丘坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對他們這樣說——“賢友們,沙門喬達摩宣說諸欲的遍知(pariññā),我們也宣說諸欲的遍知;賢友們,沙門喬達摩宣說諸色的遍知,我們也宣說諸色的遍知;賢友們,沙門喬達摩宣說諸受的遍知,我們也宣說諸受的遍知。賢友們,那麼在這裡,沙門喬達摩與我們之間有什麼差別、有什麼殊異、有什麼不同呢——就說法與說法而言,或就教誡與教誡而言?”那時,那些比丘對那些其他外道的遊方者所說的話既不歡喜,也不呵斥;不歡喜、不呵斥而從座而起離去——“我們要到世尊那裡去了知這話的義。”

163. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ, yaṃ nūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’ti. Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃsu; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ – ‘‘samaṇo, āvuso, gotamo kāmānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi kāmānaṃ pariññaṃ paññapema; samaṇo, āvuso, gotamo rūpānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi rūpānaṃ pariññaṃ paññapema; samaṇo, āvuso, gotamo vedanānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi vedanānaṃ pariññaṃ paññapema; idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā – yadidaṃ dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti? Atha kho te bhikkhū tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃsu, nappaṭikkosiṃsu; anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’ti.
164PTS 1.85緬 1.119已對照

一六四、那時,那些比丘在舍衛城行乞食之後,於食後從乞食[處]返回,前往世尊之處;到了之後禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——“尊者,我們在午前穿好[下]衣,取缽與衣,為乞食而入舍衛城。尊者,那時我們心中這樣想——‘現在為乞食而行於舍衛城還太早,我們何不前往其他外道的遊方者們的園林呢?’尊者,於是我們便前往其他外道的遊方者們的園林;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候;互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。尊者,我們坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對我們這樣說——‘賢友們,沙門喬達摩宣說諸欲的遍知,我們也宣說諸欲的遍知。賢友們,沙門喬達摩宣說諸色的遍知,我們也宣說諸色的遍知。賢友們,沙門喬達摩宣說諸受的遍知,我們也宣說諸受的遍知。賢友們,那麼在這裡,沙門喬達摩與我們之間有什麼差別、有什麼殊異、有什麼不同呢,就說法與說法而言,或就教誡與教誡而言?’尊者,那時我們對那些其他外道的遊方者所說的話既不歡喜,也不呵斥;不歡喜、不呵斥而從座而起離去——‘我們要到世尊那裡去了知這話的義。’”

164. Atha kho te bhikkhū sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisimha. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ, yaṃ nūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodimha; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdimha. Ekamantaṃ nisinne kho amhe, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ – ‘samaṇo, āvuso, gotamo kāmānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi kāmānaṃ pariññaṃ paññapema. Samaṇo, āvuso, gotamo rūpānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi rūpānaṃ pariññaṃ paññapema. Samaṇo, āvuso, gotamo vedanānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi vedanānaṃ pariññaṃ paññapema. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ anusāsaniyā vā anusāsani’nti. Atha kho mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandimha, nappaṭikkosimha; anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’’ti.
165已對照

一六五、“諸比丘,對這樣說的其他外道的遊方者們,應當這樣說——‘那麼賢友們,諸欲的味著(assāda)是什麼,過患(ādīnava)是什麼,出離(nissaraṇa)是什麼?諸色的味著是什麼,過患是什麼,出離是什麼?諸受的味著是什麼,過患是什麼,出離是什麼?’諸比丘,被這樣問時,那些其他外道的遊方者既答不上來,還會陷於更多的苦惱。這是什麼緣故呢?諸比丘,正如[所問]在[他們的]非境之中[便會如此]。諸比丘,在有天、有魔、有梵天的世間,在有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,我不見有誰能以這些問題的解答使[人]心滿意——除了如來,或如來的弟子,或從此[教法]聽聞[而知]者。

165. ‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘ko panāvuso, kāmānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko rūpānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko vedanānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ. Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā, ito vā pana sutvā.
166緬 1.120已對照

一六六、“諸比丘,什麼是諸欲的味著呢?諸比丘,有這五欲功德(kāmaguṇa)。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的(iṭṭha)、可樂的(kanta)、可意的(manāpa)、可愛的(piyarūpa)、與欲相應的(kāmūpasaṃhita)、能引生貪染的(rajanīya);耳所識的諸聲……乃至……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。諸比丘,緣這五欲功德而生起的樂與喜悅,這就是諸欲的味著。

166. ‘‘Ko ca, bhikkhave, kāmānaṃ assādo? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ kāmānaṃ assādo.
167PTS 1.86已對照

一六七、“諸比丘,什麼是諸欲的過患呢?諸比丘,在此,良家子(kulaputta)以某種技藝之處(sippaṭṭhāna)謀生——或以手印(muddā),或以計算(gaṇanā),或以估算(saṅkhāna),或以農耕,或以經商,或以牧牛,或以射術(issattha),或以王家職事(rājaporisa),或以某種其他技藝——[他]置身寒冷之前,置身炎熱之前,為虻、蚊、風、日與爬蟲之觸所傷,為飢渴所逼而瀕於死。諸比丘,這也是諸欲現前可見的(sandiṭṭhika)過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

167. ‘‘Ko ca, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo? Idha, bhikkhave, kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti – yadi muddāya yadi gaṇanāya yadi saṅkhānena [saṅkhāya (ka.)] yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena – sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṃsamakasavātātapasarīṃsapasamphassehi rissamāno [īrayamāno (ka.), samphassamāno (cūḷani. khaggavisāṇasutta 136)] khuppipāsāya mīyamāno; ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“諸比丘,如果那位良家子這樣努力、奮鬥、精進,而那些財物不得成就,他便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂——‘我的努力真是白費了,我的精進真是無果了。’諸比丘,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti. So socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati – ‘moghaṃ vata me uṭṭhānaṃ, aphalo vata me vāyāmo’ti. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“諸比丘,如果那位良家子這樣努力、奮鬥、精進,而那些財物得以成就,他便以守護那些財物為緣由而感受苦與憂——‘怎樣才能使我的財物既不被諸王奪去,也不被盜賊奪去,不被火燒,不被水衝,不被不親愛的諸嗣(dāyāda)奪去呢?’他這樣守護、看守,那些財物卻仍被諸王奪去,或被盜賊奪去,或被火燒,或被水衝,或被不親愛的諸嗣奪去。他便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂——‘我曾有的,如今連那也沒有了。’諸比丘,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti. So tesaṃ bhogānaṃ ārakkhādhikaraṇaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti – ‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi daheyya, na udakaṃ vaheyya [vāheyya (ka.)], na appiyā dāyādā hareyyu’nti. Tassa evaṃ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṃ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti. So socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati – ‘yampi me ahosi tampi no natthī’ti. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
168緬 1.121已對照

一六八、“諸比丘,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,諸王也與諸王爭鬥,諸剎帝利也與諸剎帝利爭鬥,諸婆羅門也與諸婆羅門爭鬥,諸居士也與諸居士爭鬥,母親也與兒子爭鬥,兒子也與母親爭鬥,父親也與兒子爭鬥,兒子也與父親爭鬥,兄弟也與兄弟爭鬥,兄弟也與姊妹爭鬥,姊妹也與兄弟爭鬥,朋友也與朋友爭鬥。他們在那裡陷於爭吵、衝突與爭論,互相也以手攻擊,也以土塊攻擊,也以棍杖攻擊,也以刀劍攻擊。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。諸比丘,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

168. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati. Te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“諸比丘,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]取刀與盾,佩上弓與箭袋,衝入雙方列陣的戰場,在箭矢紛飛之時,在長矛紛飛之時,在刀劍閃耀之時。他們在那裡也被箭射穿,也被長矛刺穿,[頭顱]也被刀劍砍斷。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。諸比丘,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, ubhatobyūḷhaṃ saṅgāmaṃ pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
PTS 1.87已對照

“諸比丘,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]取刀與盾,佩上弓與箭袋,衝向塗著溼泥的牆基凸堡(addāvalepanā upakāriyo),在箭矢紛飛之時,在長矛紛飛之時,在刀劍閃耀之時。他們在那裡也被箭射穿,也被長矛刺穿,也被滾燙的牛糞澆淋,也被百齒之器(abhivagga)壓碎,[頭顱]也被刀劍砍斷。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。諸比丘,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, addāvalepanā [aṭṭāvalepanā (syā. ka.)] upakāriyo pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, chakaṇakāyapi [pakaṭṭhiyāpi (sī.)] osiñcanti, abhivaggenapi omaddanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
169緬 1.122已對照

一六九、“諸比丘,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]也挖穿牆壁,也劫掠財物,也行單家劫掠,也埋伏於路上[攔劫],也侵犯他人之妻。諸王抓住他,便施以種種刑罰(kammakāraṇā)——也用鞭子打,也用藤條打,也用半截棍杖打;也砍斷[他的]手,也砍斷腳,也砍斷手與腳,也割去耳,也割去鼻,也割去耳與鼻;也施以酸粥鍋刑(bilaṅgathālika),也施以貝禿刑(saṅkhamuṇḍika),也施以羅睺口刑(rāhumukha),也施以火鬘刑(jotimālika),也施以手炬刑(hatthapajjotika),也施以草繩刑(erakavattika),也施以樹皮衣刑(cīrakavāsika),也施以羚羊刑(eṇeyyaka),也施以鉤肉刑(baḷisamaṃsika),也施以迦利沙槃刑(kahāpaṇika),也施以鹼削刑(khārāpatacchika),也施以門閂旋轉刑(palighaparivattika),也施以稻草座刑(palālapīṭhaka);也用滾燙的油澆[他],也令狗噬[他],也把[他]活著釘在樁上,也用刀砍斷[他的]頭。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。諸比丘,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

169. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti, nillopampi haranti, ekāgārikampi karonti, paripanthepi tiṭṭhanti, paradārampi gacchanti. Tamenaṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti – kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti; hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti; bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṃsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“諸比丘,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行。他們以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行之後,身壞命終,往生苦界、惡趣、墮處、地獄。諸比丘,這也是諸欲關涉來世的(samparāyika)過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti. Te kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo samparāyiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
170已對照

一七〇、“諸比丘,什麼是諸欲的出離呢?諸比丘,凡對諸欲調伏欲貪(chandarāga)、斷除欲貪,這就是諸欲的出離。

170. ‘‘Kiñca, bhikkhave, kāmānaṃ nissaraṇaṃ? Yo kho, bhikkhave, kāmesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.
PTS 1.88已對照

“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,若不如實了知諸欲的味著為味著、過患為過患、出離為出離,那麼他們將自己遍知諸欲,或將勸導他人趣於那樣的狀態、使[他]如所行道而遍知諸欲——無此可能。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,若如實了知諸欲的味著為味著、過患為過患、出離為出離,那麼他們將自己遍知諸欲,或將勸導他人趣於那樣的狀態、使[他]如所行道而遍知諸欲——有此可能。

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ kāmānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti te vata sāmaṃ vā kāme parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno kāme parijānissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ kāmānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti, te vata sāmaṃ vā kāme parijānissanti paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno kāme parijānissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.
171緬 1.123已對照

一七一、“諸比丘,什麼是諸色的味著呢?諸比丘,譬如剎帝利之女、或婆羅門之女、或居士之女,年十五、或年十六,不太高也不太矮,不太瘦也不太胖,不太黑也不太白——諸比丘,她在那時是最極美麗的容光(subhā vaṇṇanibhā)嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,緣那美麗的容光而生起的樂與喜悅,這就是諸色的味著。

171. ‘‘Ko ca, bhikkhave, rūpānaṃ assādo? Seyyathāpi, bhikkhave, khattiyakaññā vā brāhmaṇakaññā vā gahapatikaññā vā pannarasavassuddesikā vā soḷasavassuddesikā vā, nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷī nāccodātā paramā sā, bhikkhave, tasmiṃ samaye subhā vaṇṇanibhāti? ‘Evaṃ, bhante’. Yaṃ kho, bhikkhave, subhaṃ vaṇṇanibhaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ rūpānaṃ assādo.
已對照

“諸比丘,什麼是諸色的過患呢?諸比丘,在此,[有人]後來又看見那同一位姊妹(bhaginī),已八十歲、或九十歲、或一百歲,[已]衰老,如屋椽般佝僂,身軀彎曲,以杖為依,顫抖而行,病弱,青春已逝,牙齒殘缺,頭髮斑白,[頭髮]脫落,頭頂光禿,皮膚起皺,全身長滿斑點。諸比丘,你們認為怎樣:先前那美麗的容光已隱沒,過患已現起了嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是諸色的過患。

‘‘Ko ca, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo? Idha, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya aparena samayena āsītikaṃ vā nāvutikaṃ vā vassasatikaṃ vā jātiyā, jiṇṇaṃ gopānasivaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍaparāyanaṃ pavedhamānaṃ gacchantiṃ āturaṃ gatayobbanaṃ khaṇḍadantaṃ [khaṇḍadantiṃ (sī. pī.)] palitakesaṃ [palitakesiṃ], vilūnaṃ khalitasiraṃ valinaṃ tilakāhatagattaṃ [tilakāhatagattiṃ (bahūsu) aṭṭhakathā ṭīkā oloketabbā]. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
已對照

“諸比丘,再者,[有人]又看見那同一位姊妹患病、受苦、病重,臥於自己的屎尿中,被他人扶起,被他人放下。諸比丘,你們認為怎樣:先前那美麗的容光已隱沒,過患已現起了嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是諸色的過患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ, sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ [seyyamānaṃ (ka.)], aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ, aññehi saṃvesiyamānaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
172已對照

一七二、“諸比丘,再者,[有人]又看見那同一位姊妹的屍體被棄於墓地——死了一天、或死了兩天、或死了三天,[已]膨脹、青瘀、膿爛。諸比丘,你們認為怎樣:先前那美麗的容光已隱沒,過患已現起了嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是諸色的過患。

172. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā, uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
PTS 1.89已對照

“諸比丘,再者,[有人]又看見那同一位姊妹的屍體被棄於墓地——被烏鴉所食、或被鷹所食、或被鷲所食、或被蒼鷺所食、或被狗所食、或被虎所食、或被豹所食、或被豺所食,或被種種小生類所食。諸比丘,你們認為怎樣:先前那美麗的容光已隱沒,過患已現起了嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是諸色的過患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – kākehi vā khajjamānaṃ, kulalehi vā khajjamānaṃ, gijjhehi vā khajjamānaṃ, kaṅkehi vā khajjamānaṃ, sunakhehi vā khajjamānaṃ, byagghehi vā khajjamānaṃ, dīpīhi vā khajjamānaṃ, siṅgālehi vā khajjamānaṃ, vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
緬 1.124已對照

“諸比丘,再者,[有人]又看見那同一位姊妹的屍體被棄於墓地——[成為]骸骨連鎖,有肉有血,為腱所連結;[成為]骸骨連鎖,無肉而血塗,為腱所連結;[成為]骸骨連鎖,肉與血已離,為腱所連結;[成為]諸骨已脫連結,散落於四方四隅——這裡是手骨,那裡是足骨,那裡是踝骨,那裡是脛骨,那裡是股骨,那裡是髖骨,那裡是肋骨,那裡是脊骨,那裡是肩骨,那裡是頸骨,那裡是顎骨,那裡是齒骨,那裡是頭蓋骨。諸比丘,你們認為怎樣:先前那美麗的容光已隱沒,過患已現起了嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是諸色的過患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – aṭṭhikasaṅkhalikaṃ samaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ, aṭṭhikasaṅkhalikaṃ nimaṃsalohitamakkhitaṃ nhārusambandhaṃ, aṭṭhikasaṅkhalikaṃ apagatamaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ, aṭṭhikāni apagatasambandhāni disāvidisāvikkhittāni – aññena hatthaṭṭhikaṃ, aññena pādaṭṭhikaṃ, aññena gopphakaṭṭhikaṃ, aññena jaṅghaṭṭhikaṃ, aññena ūruṭṭhikaṃ, aññena kaṭiṭṭhikaṃ, aññena phāsukaṭṭhikaṃ, aññena piṭṭhiṭṭhikaṃ, aññena khandhaṭṭhikaṃ, aññena gīvaṭṭhikaṃ, aññena hanukaṭṭhikaṃ, aññena dantaṭṭhikaṃ, aññena sīsakaṭāhaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
已對照

“諸比丘,再者,[有人]又看見那同一位姊妹的屍體被棄於墓地——[成為]諸骨白如螺色;[成為]諸骨堆積,經一年以上;[成為]諸骨腐朽,化為粉末。諸比丘,你們認為怎樣:先前那美麗的容光已隱沒,過患已現起了嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是諸色的過患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni, aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni, aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
已對照

“諸比丘,什麼是諸色的出離呢?諸比丘,凡對諸色調伏欲貪、斷除欲貪,這就是諸色的出離。

‘‘Kiñca, bhikkhave, rūpānaṃ nissaraṇaṃ? Yo, bhikkhave, rūpesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.
已對照

“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,若不如實了知諸色的味著為味著、過患為過患、出離為出離,那麼他們將自己遍知諸色,或將勸導他人趣於那樣的狀態、使[他]如所行道而遍知諸色——無此可能。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,若如實了知諸色的味著為味著、過患為過患、出離為出離,那麼他們將自己遍知諸色,或將勸導他人趣於那樣的狀態、使[他]如所行道而遍知諸色——有此可能。

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti te vata sāmaṃ vā rūpe parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno rūpe parijānissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti te vata sāmaṃ vā rūpe parijānissanti paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno rūpe parijānissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.
173PTS 1.90緬 1.125已對照

一七三、“諸比丘,什麼是諸受的味著呢?諸比丘,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋(vitakka)、有伺(vicāra),離生喜、樂,成就並住於初禪。諸比丘,當比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪之時,那時他既不思於自身的損害(byābādha),也不思於他人的損害,也不思於兩者的損害;那時他所感受的唯是無損害的(abyābajjha)受。諸比丘,我說諸受的味著以無損害為極。

173. ‘‘Ko ca, bhikkhave, vedanānaṃ assādo? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, neva tasmiṃ samaye attabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti; abyābajjhaṃyeva tasmiṃ samaye vedanaṃ vedeti. Abyābajjhaparamāhaṃ, bhikkhave, vedanānaṃ assādaṃ vadāmi.
已對照

“諸比丘,再者,比丘由尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪……乃至……諸比丘,當比丘離喜,住於舍(upekkhā),具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪之時……乃至……諸比丘,當比丘舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨(upekkhāsatipārisuddhi),成就並住於第四禪之時,那時他既不思於自身的損害,也不思於他人的損害,也不思於兩者的損害;那時他所感受的唯是無損害的受。諸比丘,我說諸受的味著以無損害為極。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā, upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, neva tasmiṃ samaye attabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti; abyābajjhaṃyeva tasmiṃ samaye vedanaṃ vedeti. Abyābajjhaparamāhaṃ, bhikkhave, vedanānaṃ assādaṃ vadāmi.
174已對照

一七四、“諸比丘,什麼是諸受的過患呢?諸比丘,諸受是無常的、苦的、有變易之法的——這就是諸受的過患。

174. ‘‘Ko ca, bhikkhave, vedanānaṃ ādīnavo? Yaṃ, bhikkhave, vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā – ayaṃ vedanānaṃ ādīnavo.
已對照

“諸比丘,什麼是諸受的出離呢?諸比丘,凡對諸受調伏欲貪、斷除欲貪,這就是諸受的出離。

‘‘Kiñca, bhikkhave, vedanānaṃ nissaraṇaṃ? Yo, bhikkhave, vedanāsu chandarāgavinayo, chandarāgappahānaṃ – idaṃ vedanānaṃ nissaraṇaṃ.
已對照

“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,若不如實了知諸受的味著為味著、過患為過患、出離為出離,那麼他們將自己遍知諸受,或將勸導他人趣於那樣的狀態、使[他]如所行道而遍知諸受——無此可能。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,若如實了知諸受的味著為味著、過患為過患、出離為出離,那麼他們將自己遍知諸受,或將勸導他人趣於那樣的狀態、使[他]如所行道而遍知諸受——有此可能。”

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti, te vata sāmaṃ vā vedanaṃ parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno vedanaṃ parijānissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti te vata sāmaṃ vā vedanaṃ parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno vedanaṃ parijānissatīti – ṭhānametaṃ vijjatī’’ti.
已對照

世尊說了這[經]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已對照

《大苦蘊經》終,[《獅子吼品》中之]第三[經]。

Mahādukkhakkhandhasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.