快樂巴利palinanda.cc

中部第12經 · 大師子吼經 Mahāsīhanādasuttaṃ

本經目錄二、大獅子吼經

已對照

二、大獅子吼經

2. Mahāsīhanādasuttaṃ
146已對照

一四六、如是我聞——一時,世尊住在毘舍離(Vesālī)城外西面(aparapura)的林叢中。那時,離車子善星(Sunakkhatta licchaviputta)剛離開這個法與律不久。他在毘舍離的會眾中這樣說——“沙門喬達摩沒有上人法(uttarimanussadhamma),沒有足以為聖的殊勝智見(alamariyañāṇadassanavisesa)。沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的(takkapariyāhata)、隨審察而行的(vīmaṃsānucarita)、自己所思辨的(sayaṃpaṭibhāna)。而他為某[種]目的所說的法,那[法]確能引導實行者正確地滅盡苦。”

146. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati bahinagare aparapure vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sunakkhatto licchaviputto acirapakkanto hoti imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati [parisatiṃ (sī. pī.)] evaṃ [etaṃ (pī. ka.)] vācaṃ bhāsati – ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttari [uttariṃ (pī.)] manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti.
緬 1.98已對照

那時,具壽舍利弗在上午穿好[下]衣,取了缽與衣,入毘舍離乞食。具壽舍利弗聽到離車子善星在毘舍離的會眾中這樣說——“沙門喬達摩沒有上人法,沒有足以為聖的殊勝智見。沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的、隨審察而行的、自己所思辨的。而他為某[種]目的所說的法,那[法]確能引導實行者正確地滅盡苦。”

Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Assosi kho āyasmā sāriputto sunakkhattassa licchaviputtassa vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsamānassa – ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti.
已對照

於是具壽舍利弗在毘舍離乞食而行,食後從乞食處歸來,來到世尊之處;到了之後禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗對世尊這樣說:“尊者,離車子善星剛離開這個法與律不久。他在毘舍離的會眾中這樣說——‘沙門喬達摩沒有上人法,沒有足以為聖的殊勝智見。沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的、隨審察而行的、自己所思辨的。而他為某[種]目的所說的法,那[法]確能引導實行者正確地滅盡苦。’”

Atha kho āyasmā sāriputto vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sunakkhatto, bhante, licchaviputto acirapakkanto imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’’ti.
147PTS 1.69已對照

一四七、“舍利弗,那愚人(moghapurisa)善星是個易怒的人;他說這話正是出於忿怒。舍利弗,愚人善星心想‘我要說[他的]壞話’,說出來的卻唯是對如來的讚歎。舍利弗,凡這樣說的人,那正是對如來的讚歎——‘而他為某[種]目的所說的法,那[法]確能引導實行者正確地滅盡苦。’

147. ‘‘Kodhano heso, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso. Kodhā ca panassa esā vācā bhāsitā. ‘Avaṇṇaṃ bhāsissāmī’ti kho, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso vaṇṇaṃyeva tathāgatassa bhāsati. Vaṇṇo heso, sāriputta, tathāgatassa yo evaṃ vadeyya – ‘yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.
已對照

“舍利弗,那愚人善星對我竟連這樣的隨法之知(dhammanvaya)也將不會有——‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足(vijjācaraṇasampanna)、善逝(sugata)、世間解(lokavidū)、無上者、調御丈夫(anuttara purisadammasārathi)、天人導師(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddha)、世尊。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ, buddho bhagavā’ti.
已對照

“舍利弗,那愚人善星對我竟連這樣的隨法之知也將不會有——‘那位世尊體驗多種神變(iddhividha):一身能變成多身,多身能合成一身;或顯現,或隱沒;穿越牆壁、垣牆、山嶽,無所障礙,猶如在虛空中;出沒於大地之中,猶如在水中;在水上行走而不沉沒,猶如在地上;在虛空中結跏趺坐而行,猶如有翼之鳥;甚至以手觸摸、撫摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界(brahmaloka)。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetī’ti.
緬 1.99已對照

“舍利弗,那愚人善星對我竟連這樣的隨法之知也將不會有——‘那位世尊以清淨、超人的天耳界(dibbā sotadhātu),聽見天的與人的兩種聲音,無論遠的還是近的。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti – dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike cā’ti.
已對照

“舍利弗,那愚人善星對我竟連這樣的隨法之知也將不會有——‘那位世尊以心遍知其他有情、其他人的心——有貪的心,了知為「有貪的心」;離貪的心,了知為「離貪的心」;有瞋的心,了知為「有瞋的心」;離瞋的心,了知為「離瞋的心」;有痴的心,了知為「有痴的心」;離痴的心,了知為「離痴的心」;萎縮的心(saṅkhitta),了知為「萎縮的心」;散亂的心,了知為「散亂的心」;廣大的心,了知為「廣大的心」;不廣大的心,了知為「不廣大的心」;有上的心,了知為「有上的心」;無上的心,了知為「無上的心」;得定的心,了知為「得定的心」;無定的心,了知為「無定的心」;解脫的心,了知為「解脫的心」;未解脫的心,了知為「未解脫的心」。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānāti; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajānāti; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānāti; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānāti; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajānāti; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānāti; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajānāti; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānātī’ti.
148已對照

一四八、“舍利弗,而如來有這十種如來力(tathāgatabala);具足這些力,如來自稱[居於]牛王之處,在眾中作獅子吼,轉起梵輪。哪十種呢?

148. ‘‘Dasa kho panimāni, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni dasa?
PTS 1.70已對照

“舍利弗,於此,如來如實了知處為處、非處為非處。舍利弗,如來如實了知處為處、非處為非處——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Idha, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
緬 1.100已對照

“再者,舍利弗,如來如實了知過去、未來、現在諸業受(kammasamādāna)的依處、依因的果報。舍利弗,如來如實了知過去、未來、現在諸業受(kammasamādāna)的依處、依因的果報——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“再者,舍利弗,如來如實了知趣向一切處的行道(sabbatthagāminī paṭipadā)。舍利弗,如來如實了知趣向一切處的行道(sabbatthagāminī paṭipadā)——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“再者,舍利弗,如來如實了知有多界、有種種界的世間。舍利弗,如來如實了知有多界、有種種界的世間——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“再者,舍利弗,如來如實了知諸有情的種種意向性(nānādhimuttikatā)。舍利弗,如來如實了知諸有情的種種意向性(nānādhimuttikatā)——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“再者,舍利弗,如來如實了知其他有情、其他人的諸根上下(indriyaparopariyatta)。舍利弗,如來如實了知其他有情、其他人的諸根上下(indriyaparopariyatta)——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“再者,舍利弗,如來如實了知諸禪、諸解脫、諸定、諸等至的雜染、淨白與出起。舍利弗,如來如實了知諸禪、諸解脫、諸定、諸等至的雜染、淨白與出起——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
緬 1.101已對照

“再者,舍利弗,如來能隨念種種宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十萬生,許多壞劫、許多成劫、許多成壞劫——‘我在那裡名叫某某,姓某某,容色如此,飲食如此,感受如此的苦樂,壽量如此;我從那裡死後,生於某處;在那裡我也名叫某某,姓某某,容色如此,飲食如此,感受如此的苦樂,壽量如此;我從那裡死後,生於此處。’如是,[他]能隨念帶有行相、帶有細節的種種宿住。舍利弗,如來能隨念種種宿住,即:一生、二生……乃至……如是能隨念帶有行相、帶有細節的種種宿住——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
PTS 1.71緬 1.102已對照

“再者,舍利弗,如來以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu),看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去——‘這些眾生確實具足身惡行、具足語惡行、具足意惡行,誹謗聖者,持邪見,受持邪見之業;他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。而這些眾生具足身善行、具足語善行、具足意善行,不誹謗聖者,持正見,受持正見之業;他們身壞命終之後,投生於善趣、天界。’如是,[他]以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去。舍利弗,如來以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu),看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去——‘這些眾生確實具足身惡行、具足語惡行、具足意惡行,誹謗聖者,持邪見,受持邪見之業;他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。而這些眾生具足身善行、具足語善行、具足意善行,不誹謗聖者,持正見,受持正見之業;他們身壞命終之後,投生於善趣、天界。’如是,[他]以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“再者,舍利弗,如來由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。舍利弗,如來由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住——舍利弗,這也是如來的如來力;依這力,如來自稱[居於]牛王之處(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在眾中作獅子吼,轉起梵輪(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“舍利弗,這就是如來的十種如來力;具足這些力,如來自稱[居於]牛王之處,在眾中作獅子吼,轉起梵輪。

‘‘Imāni kho, sāriputta, dasa tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
149緬 1.103已對照

一四九、“舍利弗,對我這樣了知、這樣見[的人],若有人這樣說——‘沙門喬達摩沒有上人法,沒有足以為聖的殊勝智見;沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的、隨審察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。舍利弗,猶如具戒、具定、具慧的比丘能就在現法中證得究竟智(aññā)——舍利弗,我說這[事]也是同樣的確定:[他]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。

149. ‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya, taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
150已對照

一五〇、“舍利弗,如來有這四種無所畏(vesārajja);具足這些無所畏,如來自稱[居於]牛王之處,在眾中作獅子吼,轉起梵輪。哪四種呢?

150. ‘‘Cattārimāni, sāriputta, tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni cattāri?
PTS 1.72已對照

“‘你自稱是正等正覺者,[可是]這些法你並未現等覺’——舍利弗,那麼,[能有]沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天、或世間任何人如法地這樣詰責我嗎?——舍利弗,我看不到有這[樣的]因相。舍利弗,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

‘‘‘Sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ [etampahaṃ (sī. pī.)], sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已對照

“‘你自稱是漏盡者,[可是]這些漏你並未遍盡’——舍利弗,那麼,[能有]沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天、或世間任何人如法地這樣詰責我嗎?——舍利弗,我看不到有這[樣的]因相。舍利弗,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

‘‘‘Khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已對照

“‘凡你所說的那些障礙法,受用它們並不足以成障礙’——舍利弗,那麼,[能有]沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天、或世間任何人如法地這樣詰責我嗎?——舍利弗,我看不到有這[樣的]因相。舍利弗,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

‘‘‘Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已對照

“‘凡你為某[種]目的所說的法,那[法]並不能引導實行者正確地滅盡苦’——舍利弗,那麼,[能有]沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天、或世間任何人如法地這樣詰責我嗎?——舍利弗,我看不到有這[樣的]因相。舍利弗,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

‘‘‘Yassa kho pana te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatī’ti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
緬 1.104已對照

“舍利弗,這就是如來的四種無所畏;具足這些無所畏,如來自稱[居於]牛王之處,在眾中作獅子吼,轉起梵輪。

‘‘Imāni kho, sāriputta, cattāri tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已對照

“舍利弗,對我這樣了知、這樣見[的人],若有人這樣說——‘沙門喬達摩沒有上人法,沒有足以為聖的殊勝智見;沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的、隨審察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。舍利弗,猶如具戒、具定、具慧的比丘能就在現法中證得究竟智(aññā)——舍利弗,我說這[事]也是同樣的確定:[他]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
151已對照

一五一、“舍利弗,而有這八眾(parisā)。哪八種呢?剎帝利眾、婆羅門眾、居士眾、沙門眾、四大王[天]眾(cātumahārājikaparisā)、三十三天眾(tāvatiṃsaparisā)、魔眾、梵天眾——舍利弗,這就是八眾。舍利弗,具足這四種無所畏,如來便前往這八眾、深入[其中]。舍利弗,而我記得我曾前往數百個剎帝利眾。在那裡,我也曾與[他們]同坐,也曾與[他們]交談,也曾與[他們]進行討論。舍利弗,那麼,在那裡會有怖畏或怯懦降臨於我嗎?——舍利弗,我看不到有這[樣的]因相。舍利弗,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

151. ‘‘Aṭṭha kho imā, sāriputta, parisā. Katamā aṭṭha? Khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā [cātummahārājikā (sī. syā. pī.)], tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā – imā kho, sāriputta, aṭṭha parisā. Imehi kho, sāriputta, catūhi vesārajjehi samannāgato tathāgato imā aṭṭha parisā upasaṅkamati ajjhogāhati. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ khattiyaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
PTS 1.73已對照

“舍利弗,而我記得我曾前往數百個婆羅門眾……乃至……居士眾……沙門眾……四大王[天]眾……三十三天眾……魔眾……梵天眾。在那裡,我也曾與[他們]同坐,也曾與[他們]交談,也曾與[他們]進行討論。舍利弗,那麼,在那裡會有怖畏或怯懦降臨於我嗎?——舍利弗,我看不到有這[樣的]因相。舍利弗,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ brāhmaṇaparisaṃ…pe… gahapatiparisaṃ… samaṇaparisaṃ… cātumahārājikaparisaṃ… tāvatiṃsaparisaṃ… māraparisaṃ… brahmaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
緬 1.105已對照

“舍利弗,對我這樣了知、這樣見[的人],若有人這樣說——‘沙門喬達摩沒有上人法,沒有足以為聖的殊勝智見;沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的、隨審察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。舍利弗,猶如具戒、具定、具慧的比丘能就在現法中證得究竟智(aññā)——舍利弗,我說這[事]也是同樣的確定:[他]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
152已對照

一五二、“舍利弗,而有這四生(yoni)。哪四種呢?卵生、胎生、溼生、化生。舍利弗,什麼是卵生呢?舍利弗,那些破卵殼而生的眾生——舍利弗,這稱為卵生。舍利弗,什麼是胎生呢?舍利弗,那些破胎膜而生的眾生——舍利弗,這稱為胎生。舍利弗,什麼是溼生呢?舍利弗,那些生於腐魚中、或生於腐屍中、或生於腐酸粥中、或生於汙水池中、或生於糞溝中的眾生——舍利弗,這稱為溼生。舍利弗,什麼是化生呢?諸天、地獄眾生、一部分人、一部分墮處者(vinipātika)——舍利弗,這稱為化生。舍利弗,這就是四生。

152. ‘‘Catasso kho imā, sāriputta, yoniyo. Katamā catasso? Aṇḍajā yoni, jalābujā yoni, saṃsedajā yoni, opapātikā yoni. Katamā ca, sāriputta, aṇḍajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā aṇḍakosaṃ abhinibbhijja jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, aṇḍajā yoni. Katamā ca, sāriputta, jalābujā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā vatthikosaṃ abhinibbhijja jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, jalābujā yoni. Katamā ca, sāriputta, saṃsedajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtikuṇape vā pūtikummāse vā candanikāye vā oḷigalle vā jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, saṃsedajā yoni. Katamā ca, sāriputta, opapātikā yoni? Devā, nerayikā, ekacce ca manussā, ekacce ca vinipātikā – ayaṃ vuccati, sāriputta, opapātikā yoni. Imā kho, sāriputta, catasso yoniyo.
已對照

“舍利弗,對我這樣了知、這樣見[的人],若有人這樣說——‘沙門喬達摩沒有上人法,沒有足以為聖的殊勝智見;沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的、隨審察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。舍利弗,猶如具戒、具定、具慧的比丘能就在現法中證得究竟智(aññā)——舍利弗,我說這[事]也是同樣的確定:[他]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
153PTS 1.74緬 1.106已對照

一五三、“舍利弗,而有這五趣(gati)。哪五種呢?地獄、畜生胎、餓鬼界、人、天。舍利弗,我了知地獄,也了知趣往地獄之道,也了知趣往地獄的行道;而[人]如何行道,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知畜生胎,也了知趣往畜生胎之道,也了知趣往畜生胎的行道;而[人]如何行道,身壞命終之後便投生於畜生胎——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知餓鬼界,也了知趣往餓鬼界之道,也了知趣往餓鬼界的行道;而[人]如何行道,身壞命終之後便投生於餓鬼界——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知人,也了知趣往人間世界之道,也了知趣往人間世界的行道;而[人]如何行道,身壞命終之後便生於諸人中——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知天,也了知趣往天界之道,也了知趣往天界的行道;而[人]如何行道,身壞命終之後便投生於善趣、天界——我也了知那[行道]。舍利弗,我也了知涅槃,也了知趣往涅槃之道,也了知趣往涅槃的行道;而[人]如何行道,便由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住——我也了知那[行道]。

153. ‘‘Pañca kho imā, sāriputta, gatiyo. Katamā pañca? Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā. Nirayañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nirayagāmiñca maggaṃ, nirayagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Tiracchānayoniñcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, tiracchānayonigāmiñca maggaṃ, tiracchānayonigāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati tañca pajānāmi. Pettivisayaṃ cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, pettivisayagāmiñca maggaṃ, pettivisayagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Manusse cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, manussalokagāmiñca maggaṃ, manussalokagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjati tañca pajānāmi. Deve cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, devalokagāmiñca maggaṃ, devalokagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Nibbānañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nibbānagāmiñca maggaṃ, nibbānagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati tañca pajānāmi.
154緬 1.107已對照

一五四、“舍利弗,於此,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,正領受著一向是苦的、劇烈的、辛酸的受。舍利弗,猶如有一個炭火坑,深過一人身量(porisa),滿是無焰無煙的炭火。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴,循著唯一的一條路徑徑直朝那炭火坑而去。有眼的人見了他,便這樣說——‘這位先生這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將來到這炭火坑。’其後他看見那[人]已墮入那炭火坑中,正領受著一向是苦的、劇烈的、辛酸的受。舍利弗,正是這樣,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,正領受著一向是苦的、劇烈的、辛酸的受。

154. ‘‘Idhāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, aṅgārakāsu sādhikaporisā pūrā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva aṅgārakāsuṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva aṅgārakāsuṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassā aṅgārakāsuyā patitaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.
PTS 1.75已對照

“舍利弗,而於此,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於畜生胎。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於畜生胎,正領受著苦的、劇烈的、辛酸的受。舍利弗,猶如有一個糞坑,深過一人身量(porisa),滿是糞便。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴,循著唯一的一條路徑徑直朝那糞坑而去。有眼的人見了他,便這樣說——‘這位先生這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將來到這糞坑。’其後他看見那[人]已墮入那糞坑中,正領受著苦的、劇烈的、辛酸的受。舍利弗,正是這樣,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於畜生胎。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於畜生胎,正領受著苦的、劇烈的、辛酸的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, gūthakūpo sādhikaporiso, pūro gūthassa. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva gūthakūpaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā imaṃyeva gūthakūpaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ gūthakūpe patitaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.
緬 1.108已對照

“舍利弗,而於此,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於餓鬼界。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於餓鬼界,正領受著多苦的受。舍利弗,猶如有一棵樹生在崎嶇不平的地方,葉稀疏,影斑駁。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴,循著唯一的一條路徑徑直朝那樹而去。有眼的人見了他,便這樣說——‘這位先生這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將來到這樹。’其後他看見那[人]已坐在或臥在那棵樹的影下,正領受著多苦的受。舍利弗,正是這樣,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於餓鬼界。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於餓鬼界,正領受著多苦的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho visame bhūmibhāge jāto tanupattapalāso kabaracchāyo. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva rukkhaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya, aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ.
緬 1.109已對照

“舍利弗,而於此,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將生於諸人中。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已生於諸人中,正領受著多樂的受。舍利弗,猶如有一棵樹生在平坦的地方,葉茂密,影濃密。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴,循著唯一的一條路徑徑直朝那樹而去。有眼的人見了他,便這樣說——‘這位先生這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將來到這樹。’其後他看見那[人]已坐在或臥在那棵樹的影下,正領受著多樂的受。舍利弗,正是這樣,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將生於諸人中。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已生於諸人中,正領受著多樂的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho same bhūmibhāge jāto bahalapattapalāso sandacchāyo [saṇḍacchāyo (syā.), santacchāyo (ka.)]. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imameva rukkhaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ.
PTS 1.76已對照

“舍利弗,而於此,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於善趣、天界。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於善趣、天界,正領受著一向是樂的受。舍利弗,猶如有一座樓閣,其中有一間尖頂室,內外塗飾,無風[可入],門閂緊閉,窗戶關嚴;其中有一張床,鋪以長毛毯,鋪以白色毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴,循著唯一的一條路徑徑直朝那樓閣而去。有眼的人見了他,便這樣說——‘這位先生這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將來到這樓閣。’其後他看見那[人]已坐在或臥在那樓閣中、那尖頂室中、那張床上,正領受著一向是樂的受。舍利弗,正是這樣,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於身壞命終之後將投生於善趣、天界。’其後,我以清淨、超人的天眼看見他身壞命終之後已投生於善趣、天界,正領受著一向是樂的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatī’ti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pāsādo, tatrāssa kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ. Tatrāssa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pāsādaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pāsādaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ pāsāde tasmiṃ kūṭāgāre tasmiṃ pallaṅke nisinnaṃ vā nipannaṃ vā ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ.
PTS 1.77緬 1.110已對照

“舍利弗,而於此,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。’其後,我看見他由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住,正領受著一向是樂的受。舍利弗,猶如有一個蓮池,水清、水甘、水涼、[水]潔淨,岸邊好,可愛樂;離它不遠有一片濃密的林叢。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴,循著唯一的一條路徑徑直朝那蓮池而去。有眼的人見了他,便這樣說——‘這位先生這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將來到這蓮池。’其後他看見那[人]已潛入那蓮池,沐浴、飲水,止息了一切煩躁、疲乏與熱惱,出來後坐在或臥在那林叢中,正領受著一向是樂的受。舍利弗,正是這樣,我以心遍知此處某一個人的心而這樣了知——‘這個人這樣行道、這樣行止、登上這樣的道路,以至於將由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。’其後,我看見他由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住,正領受著一向是樂的受。舍利弗,這就是五趣。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā supatitthā ramaṇīyā. Avidūre cassā tibbo vanasaṇḍo. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pokkharaṇiṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathā bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pokkharaṇiṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā nhāyitvā ca pivitvā ca sabbadarathakilamathapariḷāhaṃ paṭippassambhetvā paccuttaritvā tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ vā nipannaṃ vā, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Imā kho, sāriputta, pañca gatiyo.
已對照

“舍利弗,對我這樣了知、這樣見[的人],若有人這樣說——‘沙門喬達摩沒有上人法,沒有足以為聖的殊勝智見;沙門喬達摩所說的法是以尋思所推得的、隨審察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。舍利弗,猶如具戒、具定、具慧的比丘能就在現法中證得究竟智(aññā)——舍利弗,我說這[事]也是同樣的確定:[他]不捨那[言]語、不捨那心[念]、不捨離那見,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi ‘taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’.
155PTS 1.78緬 1.111已對照

一五五、“舍利弗,而我記得我曾行過具足四支的梵行——我曾是苦行者(tapassī),是最上的苦行者;我曾是粗陋者(lūkha),是最上的粗陋者;我曾是厭離者(jegucchī),是最上的厭離者;我曾是獨住者(pavivitta),是最上的獨住者。舍利弗,我的苦行是這樣的——我是裸行者(acelaka),行為無拘,舔手[而食],[被喚]“來吧,尊者”而不來,[被喚]“請住,尊者”而不住,不領受特地持來的[食物],不領受特為[我]而作的[食物],不領受邀請。我不從鍋口領受,不從盆口領受,不[領受]隔著門檻的、不[領受]隔著棍杖的、不[領受]隔著杵的[食物],不[領受]二人共食時[其中一人所施]的,不[領受]孕婦的,不[領受]哺乳婦的,不[領受]正與男子相處的婦人的,不[領受]募集共煮的,不[領受]有狗守候之處的,不[領受]蒼蠅成群飛集之處的;不[食]魚,不[食]肉,不飲谷酒,不[飲]花果酒,不飲糠水。我或是一家[乞食]者、一團[食]者,或是二家[乞食]者、二團[食]者……乃至……或是七家[乞食]者、七團[食]者;我以一施缽[之食]維生,以二施缽[之食]維生……以七施缽[之食]維生;我隔一日進一次食,隔二日進一次食……隔七日進一次食。我就這樣住於修習乃至半月一次的定期進食(pariyāyabhattabhojana)之行。

155. ‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritā [caritvā (ka.)] – tapassī sudaṃ homi paramatapassī, lūkho sudaṃ [lūkhassudaṃ (sī. pī.)] homi paramalūkho, jegucchī sudaṃ homi paramajegucchī, pavivitto sudaṃ [pavivittassudaṃ (sī. pī.)] homi paramapavivitto. Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, tapassitāya hoti – acelako homi muttācāro hatthāpalekhano [hatthāvalekhano (syā.)], na ehibhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko; nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyāmi. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāmi, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāmi, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya [pāyantiyā (ka.)], na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī; na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ na thusodakaṃ pivāmi; so ekāgāriko vā homi ekālopiko, dvāgāriko vā homi dvālopiko…pe… sattāgāriko vā homi sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpemi, dvīhipi dattīhi yāpemi…pe… sattahipi dattīhi yāpemi; ekāhikampi āhāraṃ āhāremi, dvīhikampi āhāraṃ āhāremi…pe… sattāhikampi āhāraṃ āhāremi; iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmi.
已對照

“我或以菜蔬為食,或以稷米為食,或以野生稻為食,或以皮屑為食,或以水藻為食,或以米糠為食,或以鍋巴為食,或以胡麻渣為食,或以草為食,或以牛糞為食;以林中的根果為食而維生,食自落之果。

‘‘So sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā homi, nīvārabhakkho vā homi, daddulabhakkho vā homi, haṭabhakkho vā homi, kaṇabhakkho vā homi, ācāmabhakkho vā homi, piññākabhakkho vā homi, tiṇabhakkho vā homi, gomayabhakkho vā homi, vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī.
緬 1.112已對照

“我也穿麻衣,也穿麻混織衣,也穿裹屍布衣,也穿糞掃衣,也穿樹皮衣,也穿羚羊皮,也穿羚羊皮條衣,也穿吉祥草衣,也穿樹皮纖維衣,也穿木片衣,也穿人發毯,也穿馬尾毛毯,也穿梟羽衣;我是拔除鬚髮者,住於拔除鬚髮之行;我是常立者,拒絕座位;我是蹲踞者,住於蹲踞精勤之行;我是臥刺者,在刺床上安置臥處;我住於以傍晚為第三次的入水之行——我就這樣住於修習種種炙烤、逼迫身體之行。舍利弗,這就是我的苦行。

‘‘So sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi, chavadussānipi dhāremi, paṃsukūlānipi dhāremi, tirīṭānipi dhāremi, ajinampi dhāremi, ajinakkhipampi dhāremi, kusacīrampi dhāremi, vākacīrampi dhāremi, phalakacīrampi dhāremi, kesakambalampi dhāremi, vāḷakambalampi dhāremi, ulūkapakkhampi dhāremi; kesamassulocakopi homi kesamassulocanānuyogamanuyutto; ubbhaṭṭhakopi homi āsanapaṭikkhitto; ukkuṭikopi homi ukkuṭikappadhānamanuyutto; kaṇṭakāpassayikopi homi kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappemi [imassānantare aññopi koci pāṭhapadeso aññesu ājīvakavatadīpakasuttesu dissati]; sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmi – iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharāmi. Idaṃsu me, sāriputta, tapassitāya hoti.
156已對照

一五六、“舍利弗,我的粗陋是這樣的——多年積聚的塵垢在身上結成了硬皮。舍利弗,猶如鎮頭迦(tinduka)[樹]樁多年積聚而結成硬皮,舍利弗,我身上多年積聚的塵垢也正是這樣結成了硬皮。舍利弗,而我不曾這樣想——‘啊,願我以手把這塵垢擦去,或願別人為我以手把這塵垢擦去。’舍利弗,我連這樣[的念頭]也不曾有。舍利弗,這就是我的粗陋。

156. ‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti – nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, tindukakhāṇu nekavassagaṇiko sannicito hoti papaṭikajāto, evamevāssu me, sāriputta, nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Tassa mayhaṃ, sāriputta, na evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyaṃ, aññe vā pana me imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyu’nti. Evampi me, sāriputta, na hoti. Idaṃsu me, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti.
已對照

“舍利弗,我的厭離是這樣的——舍利弗,我正念地前行,正念地後退,乃至對一滴水也現起了悲愍——‘願我不要傷害那些處於險境的微小生類。’舍利弗,這就是我的厭離。

‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, jegucchismiṃ hoti – so kho ahaṃ, sāriputta, satova abhikkamāmi, satova paṭikkamāmi, yāva udakabindumhipi me dayā paccupaṭṭhitā hoti – ‘māhaṃ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesi’nti. Idaṃsu me, sāriputta, jegucchismiṃ hoti.
PTS 1.79已對照

“舍利弗,我的獨住是這樣的——舍利弗,我深入某一處林野而住。當我看見牧牛人、牧畜人、割草人、拾柴人或林中作務的人時,便從這林逃到那林,從這叢林逃到那叢林,從這低處逃到那低處,從這高處逃到那高處。這是什麼緣故呢?[為的是]‘不要讓他們見到我,我也不要見到他們’。舍利弗,猶如林中的野鹿見了人便從這林逃到那林,從這叢林逃到那叢林,從這低處逃到那低處,從這高處逃到那高處——舍利弗,我也正是這樣,當我看見牧牛人、牧畜人、割草人、拾柴人或林中作務的人時,便從這林逃到那林,從這叢林逃到那叢林,從這低處逃到那低處,從這高處逃到那高處。這是什麼緣故呢?[為的是]‘不要讓他們見到我,我也不要見到他們’。舍利弗,這就是我的獨住。

‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti – so kho ahaṃ, sāriputta, aññataraṃ araññāyatanaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā, vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi [papatāmi (sī. syā. pī.)]. Taṃ kissa hetu? Mā maṃ te addasaṃsu ahañca mā te addasanti. Seyyathāpi, sāriputta, āraññako mago manusse disvā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatati, evameva kho ahaṃ, sāriputta, yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi. Taṃ kissa hetu? Mā maṃ te addasaṃsu ahañca mā te addasanti. Idaṃsu me, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti.
緬 1.113已對照

“舍利弗,凡是那些牛已出去、牧牛人也已離開的牛欄,我便四肢著地爬到那裡,把那些還在吃奶的幼犢的牛糞吃下去。舍利弗,只要我自己的大小便還沒有用盡,我就唯吃自己的大小便。舍利弗,這就是我的大穢食(mahāvikaṭabhojana)。

‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, ye te goṭṭhā paṭṭhitagāvo apagatagopālakā, tattha catukkuṇḍiko upasaṅkamitvā yāni tāni vacchakānaṃ taruṇakānaṃ dhenupakānaṃ gomayāni tāni sudaṃ āhāremi. Yāvakīvañca me, sāriputta, sakaṃ muttakarīsaṃ apariyādinnaṃ hoti, sakaṃyeva sudaṃ muttakarīsaṃ āhāremi. Idaṃsu me, sāriputta, mahāvikaṭabhojanasmiṃ hoti.
157已對照

一五七、“舍利弗,我深入某一處可怖的林叢而住。舍利弗,那可怖林叢的可怖之處是這樣的——凡未離貪者進入那林叢,多半都會毛髮豎立。舍利弗,在那些寒冷的、屬冬季的、寒八日(antaraṭṭhaka)之間的、降雪時節的夜裡,在這樣的夜裡我夜間住在露地,白天住在林叢中;而在熱季的最後一月,我白天住在露地,夜間住在林叢中。舍利弗,那時有這前所未聞的、稀有的偈頌現於我[心]——

157. ‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, aññataraṃ bhiṃsanakaṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Tatrāssudaṃ, sāriputta, bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hoti – yo koci avītarāgo taṃ vanasaṇḍaṃ pavisati, yebhuyyena lomāni haṃsanti. So kho ahaṃ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā [antaraṭṭhake himapātasamaye (sī. pī.)] tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe; gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṃ vanasaṇḍe. Apissu maṃ, sāriputta, ayaṃ anacchariyagāthā paṭibhāsi pubbe assutapubbā –
已對照

[時]熱[時]寒,獨[處]於可怖之林;

‘‘Sotatto sosinno [sosīno (sī. pī. ka.), sosino (syā.), sosindo (saddanīti)] ceva, eko bhiṃsanake vane;
已對照

裸身而不近火,牟尼專務於求[道]。

Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munī’’ti.
已對照

“舍利弗,我在墳場安置臥處,以死屍的骸骨為枕。舍利弗,那時有牧牛童(gāmaṇḍalā)前來,向我吐唾,向我撒尿,又以塵土撒我,還把[木]籤插入我的耳孔。舍利弗,而我不記得自己曾對他們生起過噁心。舍利弗,這就是我的舍住(upekkhāvihāra)。

‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, susāne seyyaṃ kappemi chavaṭṭhikāni upadhāya. Apissu maṃ, sāriputta, gāmaṇḍalā [gomaṇḍalā (bahūsu) cariyāpiṭakaaṭṭhakathā oloketabbā] upasaṅkamitvā oṭṭhubhantipi, omuttentipi, paṃsukenapi okiranti, kaṇṇasotesupi salākaṃ pavesenti. Na kho panāhaṃ, sāriputta, abhijānāmi tesu pāpakaṃ cittaṃ uppādetā. Idaṃsu me, sāriputta, upekkhāvihārasmiṃ hoti.
158PTS 1.80緬 1.114已對照

一五八、“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘由食物而清淨。’他們這樣說——‘我們以棗(kola)維生。’他們也吃棗,也吃棗粉,也飲棗汁——他們受用種種棗的製品。舍利弗,而我記得我曾唯以一顆棗為食。舍利弗,你或許會這樣想——‘那時的棗想必很大吧。’舍利弗,[這事]不應這樣看:那時的棗也不過就是這麼大,正如現今[一樣]。舍利弗,當我唯以一顆棗為食時,舍利弗,我的身體達到了極度消瘦。猶如阿私提迦(āsītika)[藤]之節或黑[藤]之節,我的肢體支節也正是這樣,全由於[飲食]極少之故。猶如駱駝的蹄,我的臀部也正是這樣,全由於[飲食]極少之故。猶如一串紡錘,我的脊骨也凹凸不平,全由於[飲食]極少之故。猶如舊堂朽壞斷折的椽子,我的肋骨也朽壞斷折,全由於[飲食]極少之故。猶如深井中的水星深深陷落而顯現,我眼窩中的眼珠也深深陷落而顯現,全由於[飲食]極少之故。猶如生割的苦瓠被風吹日曬而萎縮皺縮,我的頭皮也萎縮皺縮,全由於[飲食]極少之故。舍利弗,我[想]‘我要摸一摸腹皮’,摸到的卻正是脊骨;[想]‘我要摸一摸脊骨’,摸到的卻正是腹皮——舍利弗,全由於[飲食]極少之故,我的腹皮竟貼上了脊骨。舍利弗,我[想]‘我要大便或小便’,卻就在那裡俯面倒下,全由於[飲食]極少之故。舍利弗,我為撫慰這身體而以手揉摩肢體;舍利弗,當我以手揉摩肢體時,根已腐爛的毛便從身上脫落,全由於[飲食]極少之故。

158. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āhārena suddhī’ti. Te evamāhaṃsu – ‘kolehi yāpemā’ti. Te kolampi khādanti, kolacuṇṇampi khādanti, kolodakampi pivanti – anekavihitampi kolavikatiṃ paribhuñjanti. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhāritā. Siyā kho pana te, sāriputta, evamassa – ‘mahā nūna tena samayena kolo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tadāpi etaparamoyeva kolo ahosi seyyathāpi etarahi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhārayato adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābuāmakacchinno vātātapena saṃphuṭito [samphusito (syā.), saṃpuṭito (pī. ka.) ettha saṃphuṭitoti saṅkucitoti attho] hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘udaracchaviṃ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmī’ti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi, yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, tameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā patanti tāyevappāhāratāya.
159PTS 1.81緬 1.115已對照

一五九、“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘由食物而清淨。’他們這樣說——‘我們以綠豆維生……乃至……我們以胡麻維生……乃至……我們以米維生。’他們也吃米,也吃米粉,也飲米湯——他們受用種種米的製品。舍利弗,而我記得我曾唯以一粒米為食。舍利弗,你或許會這樣想——‘那時的米想必很大吧。’舍利弗,[這事]不應這樣看:那時的米也不過就是這麼大,正如現今[一樣]。舍利弗,當我唯以一粒米為食時,舍利弗,我的身體達到了極度消瘦。猶如阿私提迦(āsītika)[藤]之節或黑[藤]之節,我的肢體支節也正是這樣,全由於[飲食]極少之故。猶如駱駝的蹄,我的臀部也正是這樣,全由於[飲食]極少之故。猶如一串紡錘,我的脊骨也凹凸不平,全由於[飲食]極少之故。猶如舊堂朽壞斷折的椽子,我的肋骨也朽壞斷折,全由於[飲食]極少之故。猶如深井中的水星深深陷落而顯現,我眼窩中的眼珠也深深陷落而顯現,全由於[飲食]極少之故。猶如生割的苦瓠被風吹日曬而萎縮皺縮,我的頭皮也萎縮皺縮,全由於[飲食]極少之故。舍利弗,我[想]‘我要摸一摸腹皮’,摸到的卻正是脊骨;[想]‘我要摸一摸脊骨’,摸到的卻正是腹皮——舍利弗,全由於[飲食]極少之故,我的腹皮竟貼上了脊骨。舍利弗,我[想]‘我要大便或小便’,卻就在那裡俯面倒下,全由於[飲食]極少之故。舍利弗,我為撫慰這身體而以手揉摩肢體;舍利弗,當我以手揉摩肢體時,根已腐爛的毛便從身上脫落,全由於[飲食]極少之故。

159. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āhārena suddhī’ti. Te evamāhaṃsu – ‘muggehi yāpema…pe… tilehi yāpema…pe… taṇḍulehi yāpemā’ti. Te taṇḍulampi khādanti, taṇḍulacuṇṇampi khādanti, taṇḍulodakampi pivanti – anekavihitampi taṇḍulavikatiṃ paribhuñjanti. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva taṇḍulaṃ āhāraṃ āhāritā. Siyā kho pana te, sāriputta, evamassa – ‘mahā nūna tena samayena taṇḍulo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tadāpi etaparamoyeva taṇḍulo ahosi, seyyathāpi etarahi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva taṇḍulaṃ āhāraṃ āhārayato adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena saṃphuṭito hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘udaracchaviṃ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmī’ti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, tameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā patanti tāyevappāhāratāya.
已對照

“舍利弗,而我以那樣的威儀、那樣的行道、那樣的難行之行,仍未證得上人法、[未證得]足以為聖的殊勝智見。這是什麼緣故呢?[因為]未證得正是這聖慧;而這已證得的聖慧是聖的、能出離的,[它]能引導實行者正確地滅盡苦。

‘‘Tāyapi kho ahaṃ, sāriputta, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamaṃ uttariṃ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ. Taṃ kissa hetu? Imissāyeva ariyāya paññāya anadhigamā, yāyaṃ ariyā paññā adhigatā ariyā niyyānikā, niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.
160PTS 1.82緬 1.116已對照

一六〇、“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘由輪迴而清淨。’舍利弗,然而在這漫長的時間裡,除了淨居天(Suddhāvāsa)之外,沒有哪一種輪迴是我未曾輪迴過而[還]容易得到的。舍利弗,若我曾輪迴於淨居天,我就不會再回到這個世間來了。

160. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘saṃsārena suddhī’ti. Na kho pana so [na kho paneso (sī. syā.)], sāriputta, saṃsāro sulabharūpo yo mayā asaṃsaritapubbo iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve saṃsareyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
已對照

“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘由受生而清淨。’舍利弗,然而在這漫長的時間裡,除了淨居天之外,沒有哪一種受生是我未曾受生過而[還]容易得到的。舍利弗,若我曾受生於淨居天,我就不會再回到這個世間來了。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘upapattiyā suddhī’ti. Na kho pana sā, sāriputta, upapatti sulabharūpā yā mayā anupapannapubbā iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve upapajjeyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
已對照

“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘由住處而清淨。’舍利弗,然而在這漫長的時間裡,除了淨居天之外,沒有哪一個住處是我未曾住過而[還]容易得到的。舍利弗,若我曾住於淨居天,我就不會再回到這個世間來了。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āvāsena suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, āvāso sulabharūpo yo mayā anāvuṭṭhapubbo [anāvutthapubbo (sī. pī.)] iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve āvaseyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
已對照

“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘由祭祀而清淨。’舍利弗,然而在這漫長的時間裡,沒有哪一種祭祀是我未曾祭過而[還]容易得到的;而那[些祭祀],[我]是作為王、作為受灌頂的剎帝利,或作為大富婆羅門[而祭的]。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaññena suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, yañño sulabharūpo yo mayā ayiṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā, tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.
已對照

“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘由事火而清淨。’舍利弗,然而在這漫長的時間裡,沒有哪一種火是我未曾事奉過而[還]容易得到的;而那[事火],[我]是作為王、作為受灌頂的剎帝利,或作為大富婆羅門[而事的]。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘aggiparicariyāya suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, aggi sulabharūpo yo mayā apariciṇṇapubbo iminā dīghena addhunā, tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.
161PTS 1.83緬 1.117已對照

一六一、“舍利弗,而有一些沙門婆羅門這樣說、這樣見——‘只要這位先生還年少、年青、黑髮烏潤、具足青春的美好、處於初期的年歲,他便具足最上的慧的明辨(paññāveyyatti);而當這位先生衰老、年邁、耆宿、歷時已久、到了[晚]年,[即]八十歲、或九十歲、或百歲時,他便從那慧的明辨退失了。’舍利弗,[這事]不應這樣看。舍利弗,而我如今已衰老、年邁、耆宿、歷時已久、到了[晚]年——我的年歲已行八十。舍利弗,假使我有四位弟子,壽百歲、活滿百歲,具足最上的念(sati)、[最上的]持(gati)、[最上的]堅毅(dhiti),並具足最上的慧的明辨;舍利弗,猶如持強弓的射手,已受學、手已練熟、已習射,能以輕箭毫不費力地橫穿棕櫚樹影而射過——這[四位弟子]便有這樣超強的念、這樣超強的持、這樣超強的堅毅,並這樣具足最上的慧的明辨。他們依四念處(satipaṭṭhāna)一項一項地向我發問,而我被問到什麼便為他們解答;我所解答的,他們便受持為[我]所解答的,不會就同一[問題]第二次再向我追問。舍利弗,除了飲、食、咀、嘗,除了大小便之事,除了除去睡眠與疲勞[之時],如來的法之開示不會窮盡,如來的法句文句不會窮盡,如來對問題的辯答不會窮盡。而我那四位壽百歲、活滿百歲的弟子,在百年終了時便會命終。舍利弗,縱使你們用床[抬著]我到處走,如來的慧的明辨也不會有絲毫變異。舍利弗,若有人正確地說,他應當這樣說——‘有一位不痴迷之法(asammohadhamma)的有情出現於世間,為了眾人的利益、為了眾人的安樂,出於對世間的悲愍,為了諸天與人的福祉、利益與安樂’;他若正確地說,正應就我而這樣說——‘有一位不痴迷之法的有情出現於世間,為了眾人的利益、為了眾人的安樂,出於對世間的悲愍,為了諸天與人的福祉、利益與安樂。’”

161. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yāvadevāyaṃ bhavaṃ puriso daharo hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā tāvadeva paramena paññāveyyattiyena samannāgato hoti. Yato ca kho ayaṃ bhavaṃ puriso jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, atha tamhā paññāveyyattiyā, parihāyatī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ kho pana, sāriputta, etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko me vayo vattati. Idha me assu, sāriputta, cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino, paramāya satiyā ca gatiyā ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paññāveyyattiyena. Seyyathāpi, sāriputta, daḷhadhammā [daḷhadhammo (bahūsu) ṭīkā ca moggallānabyākaraṇaṃ ca oloketabbaṃ] dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya, evaṃ adhimattasatimanto evaṃ adhimattagatimanto evaṃ adhimattadhitimanto evaṃ paramena paññāveyyattiyena samannāgatā. Te maṃ catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ upādāyupādāya pañhaṃ puccheyyuṃ, puṭṭho puṭṭho cāhaṃ tesaṃ byākareyyaṃ, byākatañca me byākatato dhāreyyuṃ, na ca maṃ dutiyakaṃ uttari paṭipuccheyyuṃ. Aññatra asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā, aññatra niddākilamathapaṭivinodanā apariyādinnāyevassa, sāriputta, tathāgatassa dhammadesanā, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa dhammapadabyañjanaṃ, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa pañhapaṭibhānaṃ. Atha me te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṃ kareyyuṃ. Mañcakena cepi maṃ, sāriputta, pariharissatha, nevatthi tathāgatassa paññāveyyattiyassa aññathattaṃ. Yaṃ kho taṃ [yaṃ kho panetaṃ (sī.)], sāriputta, sammā vadamāno vadeyya – ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’nti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’’nti.
162已對照

一六二、那時,具壽那伽薩摩羅(Nāgasamāla)站在世尊身後,為世尊搧風。於是具壽那伽薩摩羅對世尊這樣說:“奇哉,尊者!未曾有哉,尊者!尊者,我聽了這法門(dhammapariyāya),毛髮都豎立起來了。尊者,這法門叫什麼名字呢?”“那伽薩摩羅,那麼你就把這法門受持為‘毛豎法門(lomahaṃsanapariyāya)’吧。”

162. Tena kho pana samayena āyasmā nāgasamālo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṃ bījayamāno. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Api hi me, bhante, imaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā lomāni haṭṭhāni. Konāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, nāgasamāla, imaṃ dhammapariyāyaṃ lomahaṃsanapariyāyo tveva naṃ dhārehī’’ti.
緬 1.118已對照

世尊說了這[經]。具壽那伽薩摩羅心滿意足,歡喜世尊所說。

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā nāgasamālo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已對照

《大獅子吼經》終,[《獅子吼品》中之]第二[經]。

Mahāsīhanādasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.