快樂巴利palinanda.cc

中部第129經 · 愚人與智者經 Bālapaṇḍitasuttaṃ

本經目錄九、愚人與智者經

246PTS 3.163已對照

九、愚人與智者經

二四六、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika)。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

246. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
緬 3.202已對照

“諸比丘,愚人有這三種愚人之相、愚人之徵、愚人之行跡。哪三種呢?諸比丘,在此,愚人是思慮惡思者、言說惡言者、行作惡行者。諸比丘,若愚人不是思慮惡思者、言說惡言者、行作惡行者,諸智者憑什麼知道他:‘這位先生是愚人、是非善士’呢?諸比丘,正因為愚人是思慮惡思者、言說惡言者、行作惡行者,所以諸智者知道他:‘這位先生是愚人、是非善士。’諸比丘,那愚人在現法中感受三種苦、憂。諸比丘,若愚人坐在會堂中,或坐在街巷中,或坐在交叉路口;而若在那裡,人們談論與之相應、與之合宜的話。諸比丘,若愚人是殺生者,是取不與者,是欲邪行者,是妄語者,是住於谷酒、花果酒[等]酒類之放逸者,諸比丘,在那[談論]之時,愚人便這樣想:‘人們所談論的那與之相應、與之合宜的話——那些法確實存在於我[身上],我也在那些法中被見到。’諸比丘,這是愚人在現法中所感受的第一種苦、憂。

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca. No cetaṃ [no cedaṃ (saṃ. ni. 3.27-28)], bhikkhave, bālo duccintitacintī ca abhavissa dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca kena naṃ [na tena naṃ (ka.), na naṃ (?)] paṇḍitā jāneyyuṃ – ‘bālo ayaṃ bhavaṃ asappuriso’ti? Yasmā ca kho, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca tasmā naṃ paṇḍitā jānanti – ‘bālo ayaṃ bhavaṃ asappuriso’ti. Sa kho so, bhikkhave, bālo tividhaṃ diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Sace, bhikkhave, bālo sabhāyaṃ vā nisinno hoti, rathikāya [rathiyāya (bahūsu)] vā nisinno hoti, siṅghāṭake vā nisinno hoti; tatra ce jano tajjaṃ tassāruppaṃ kathaṃ manteti. Sace, bhikkhave, bālo pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti, tatra, bhikkhave, bālassa evaṃ hoti – ‘yaṃ kho jano tajjaṃ tassāruppaṃ kathaṃ manteti, saṃvijjanteva te [saṃvijjante te ca (sī. syā. kaṃ. pī.)] dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmī’ti. Idaṃ, bhikkhave, bālo paṭhamaṃ diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti.
247PTS 3.164緬 3.203已對照

二四七、“再者,諸比丘,愚人看見諸王抓住造罪的盜賊,令施以種種刑罰(kammakāraṇā)——也用鞭子打,也用藤條打,也用半截棍杖打,也砍斷手,也砍斷腳,也砍斷手與腳,也割去耳,也割去鼻,也割去耳與鼻,也施以酸粥鍋刑(bilaṅgathālika),也施以貝禿刑(saṅkhamuṇḍika),也施以羅睺口刑(rāhumukha),也施以火鬘刑(jotimālika),也施以手炬刑(hatthapajjotika),也施以草繩刑(erakavattika),也施以樹皮衣刑(cīrakavāsika),也施以羚羊刑(eṇeyyaka),也施以鉤肉刑(baḷisamaṃsika),也施以迦利沙槃刑(kahāpaṇika),也施以鹼削刑(khārāpatacchika),也施以門閂旋轉刑(palighaparivattika),也施以稻草座刑(palālapīṭhaka),也用滾燙的油澆[他],也令狗噬[他],也把[他]活著釘在樁上,也用刀砍斷[他的]頭。諸比丘,那時愚人便這樣想:‘正是以這樣的惡業為因,諸王抓住造罪的盜賊,令施以種種刑罰——也用鞭子打……乃至……也用刀砍斷[他的]頭;那些法確實存在於我[身上],我也在那些法中被見到。若諸王知道了我,諸王也會抓住我,令施以種種刑罰——也會用鞭子打[我]……乃至……也會把[我]活著釘在樁上,也會用刀砍斷[我的]頭。’諸比丘,這也是愚人在現法中所感受的第二種苦、憂。

247. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bālo passati rājāno coraṃ āgucāriṃ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente – kasāhipi tāḷente vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi karonte eṇeyyakampi karonte baḷisamaṃsikampi karonte kahāpaṇikampi karonte khārāpatacchikampi [khārāpaṭicchakampi (ka.)] karonte palighaparivattikampi karonte palālapīṭhakampi [palālapiṭṭhakampi (pī.)] karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṃ chindante. Tatra, bhikkhave, bālassa evaṃ hoti – ‘yathārūpānaṃ kho pāpakānaṃ kammānaṃ hetu rājāno coraṃ āgucāriṃ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti – kasāhipi tāḷenti…pe… asināpi sīsaṃ chindanti; saṃvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmi. Maṃ cepi rājāno [sace mampi (ka.)] jāneyyuṃ, mampi rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kāreyyuṃ – kasāhipi tāḷeyyuṃ…pe… jīvantampi sūle uttāseyyuṃ, asināpi sīsaṃ chindeyyu’nti. Idampi, bhikkhave, bālo dutiyaṃ diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti.
248PTS 3.165已對照

二四八、“再者,諸比丘,當愚人坐在椅子上,或坐在床上,或躺臥在地上時,凡他先前所作的諸惡業——以身[所行]的惡行、以語[所行]的惡行、以意[所行]的惡行——那些在那時垂掛於他、懸覆於他、籠罩於他。諸比丘,猶如傍晚時諸大山峰的影子垂掛於地、懸覆於地、籠罩於地;諸比丘,正是這樣,當愚人坐在椅子上,或坐在床上,或躺臥在地上時,凡他先前所作的諸惡業——以身[所行]的惡行、以語[所行]的惡行、以意[所行]的惡行——那些在那時垂掛於他、懸覆於他、籠罩於他。諸比丘,那時愚人便這樣想:‘我確實未曾作美善[之事],未曾作善[業],未曾作對怖畏的救護;已作惡,已作兇暴,已作罪惡。唉,凡是未曾作美善[之事]、未曾作善[業]、未曾作對怖畏的救護,已作惡、已作兇暴、已作罪惡者的趣,我死後往那趣而去。’他憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂。諸比丘,這也是愚人在現法中所感受的第三種苦、憂。

248. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bālaṃ pīṭhasamārūḷhaṃ vā mañcasamārūḷhaṃ vā chamāyaṃ [chamāya (sī. pī.)] vā semānaṃ, yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti. Seyyathāpi, bhikkhave, mahataṃ pabbatakūṭānaṃ chāyā sāyanhasamayaṃ pathaviyā olambanti ajjholambanti abhippalambanti; evameva kho, bhikkhave, bālaṃ pīṭhasamārūḷhaṃ vā mañcasamārūḷhaṃ vā chamāyaṃ vā semānaṃ, yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti. Tatra, bhikkhave, bālassa evaṃ hoti – ‘akataṃ vata me kalyāṇaṃ, akataṃ kusalaṃ, akataṃ bhīruttāṇaṃ; kataṃ pāpaṃ, kataṃ luddaṃ, kataṃ kibbisaṃ. Yāvatā, bho, akatakalyāṇānaṃ akatakusalānaṃ akatabhīruttāṇānaṃ katapāpānaṃ kataluddānaṃ katakibbisānaṃ gati taṃ gatiṃ pecca gacchāmī’ti. So socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. Idampi, bhikkhave, bālo tatiyaṃ diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti.
已對照

“諸比丘,那愚人以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行了,身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。諸比丘,若有人正確地說,他應當這樣說——‘一向不可喜、一向不可樂、一向不可意’;他若正確地說,正應就地獄而這樣說——‘一向不可喜、一向不可樂、一向不可意。’諸比丘,地獄是如此之苦,連譬喻也不容易[作]。”

‘‘Sa kho so, bhikkhave, bālo kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Yaṃ kho taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya – ‘ekantaṃ aniṭṭhaṃ ekantaṃ akantaṃ ekantaṃ amanāpa’nti, nirayameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘ekantaṃ aniṭṭhaṃ ekantaṃ akantaṃ ekantaṃ amanāpa’nti. Yāvañcidaṃ, bhikkhave, upamāpi [upamāhipi (sī.)] na sukarā yāva dukkhā nirayā’’ti.
249PTS 3.166緬 3.204已對照

二四九、這樣說了之後,某位比丘對世尊這樣說——“尊者,那麼能作譬喻嗎?”“比丘,能。”世尊說。“比丘,譬如[人們]捉住一個造罪的盜賊,帶去給國王看:‘陛下,這是造罪的盜賊;您想給他什麼刑罰,就施加那[刑罰]吧。’國王便這樣說:‘去吧,諸位,上午時分以百矛擊這人。’他們便在上午時分以百矛擊他。於是國王在中午時分這樣說:‘喂,那人怎樣了?’‘陛下,他仍那樣活著。’國王便這樣說:‘去吧,諸位,中午時分以百矛擊那人。’他們便在中午時分以百矛擊他。於是國王在傍晚時分這樣說:‘喂,那人怎樣了?’‘陛下,他仍那樣活著。’國王便這樣說:‘去吧,諸位,傍晚時分以百矛擊那人。’他們便在傍晚時分以百矛擊他。諸比丘,你們認為怎樣?那人被三百矛所擊,會由此因緣而感受苦、憂嗎?”“尊者,即使被一支矛所擊,那人也會由此因緣而感受苦、憂,何況被三百矛所擊呢?”

249. Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā bhikkhū’’ti bhagavā avoca. Seyyathāpi, bhikkhu, coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ – ‘ayaṃ kho, deva, coro āgucārī, imassa yaṃ icchasi taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, imaṃ purisaṃ pubbaṇhasamayaṃ sattisatena hanathā’ti. Tamenaṃ pubbaṇhasamayaṃ sattisatena haneyyuṃ. Atha rājā majjhanhikasamayaṃ [majjhantikasamayaṃ (sī. syā. kaṃ. ka.), majjhantikaṃ samayaṃ (pī.)] evaṃ vadeyya – ‘ambho, kathaṃ so puriso’ti? ‘‘‘Tatheva, deva, jīvatī’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, taṃ purisaṃ majjhanhikasamayaṃ sattisatena hanathā’ti. Tamenaṃ majjhanhikasamayaṃ sattisatena haneyyuṃ. Atha rājā sāyanhasamayaṃ evaṃ vadeyya – ‘ambho, kathaṃ so puriso’ti? ‘Tatheva, deva, jīvatī’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, taṃ purisaṃ sāyanhasamayaṃ sattisatena hanathā’ti. Tamenaṃ sāyanhasamayaṃ sattisatena haneyyuṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyethā’’ti? ‘‘Ekissāpi, bhante, sattiyā haññamāno so puriso tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyetha, ko pana vādo tīhi sattisatehī’’ti?
250已對照

二五〇、於是世尊拿起一塊拳中可握的小石頭,召喚諸比丘:“諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更大呢——我所拿起的這塊拳中可握的小石頭,還是雪山王?”“尊者,世尊所拿起的這塊拳中可握的小石頭是微少的;比起雪山王,它不及於計數,不及於分毫,不及於比較。”“諸比丘,正是這樣,那人被三百矛所擊而由此因緣所感受的苦、憂,比起地獄的苦,不及於計數,不及於分毫,不及於比較。”

250. Atha kho bhagavā parittaṃ pāṇimattaṃ pāsāṇaṃ gahetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamo nu kho mahantataro – yo cāyaṃ mayā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito, yo ca himavā pabbatarājā’’ti? ‘‘Appamattako ayaṃ, bhante, bhagavatā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito, himavantaṃ pabbatarājānaṃ upanidhāya saṅkhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhampi [upanidhimpi (sī. pī.)] na upeti’’. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, yaṃ so puriso tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti taṃ nirayakassa dukkhassa upanidhāya saṅkhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhampi na upeti’’.
PTS 3.167緬 3.205已對照

“諸比丘,獄卒們對他施以名為五種繫縛的刑罰:把燒紅的鐵釘[釘]入手中,把燒紅的鐵釘[釘]入另一隻手中,把燒紅的鐵釘[釘]入腳中,把燒紅的鐵釘[釘]入另一隻腳中,把燒紅的鐵釘[釘]入胸膛中央。他在那裡感受苦的、劇的、粗的、辛辣的諸受;他也不會命終,直到那惡業終盡為止。諸比丘,獄卒們把他放倒,用斧頭削他。他在那裡感受苦的、劇的……乃至……終盡。諸比丘,獄卒們把他頭下腳上地抓住,用扁斧削他。他在那裡感受苦的、劇的……乃至……終盡。諸比丘,獄卒們把他套在車上,在熾燃、燃燒、赫然發光的地上來回拖拉。他在那裡感受苦的、劇的……乃至……終盡。諸比丘,獄卒們使他登上又走下熾燃、燃燒、赫然發光的大炭火山。他在那裡感受苦的、劇的、粗的、辛辣的諸受;他也不會命終,直到那惡業終盡為止。諸比丘,獄卒們把他頭下腳上地抓住,投入燒紅的、熾燃、燃燒、赫然發光的銅鑊中。他在那裡如泡沫翻湧般被煮。他在那裡如泡沫翻湧般被煮著,時而向上,時而向下,時而橫去。他在那裡感受苦的、劇的、粗的、辛辣的諸受;他也不會命終,直到那惡業終盡為止。諸比丘,獄卒們把他投入大地獄。諸比丘,而那大地獄——

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kammakāraṇaṃ karonti – tattaṃ ayokhilaṃ [ayokhīlaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiye hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiye pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ majjhe urasmiṃ gamenti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti [byantihoti (pī. ka.)]. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā saṃvesetvā kuṭhārīhi [kudhārīhi (ka.)] tacchanti. So tattha dukkhā tibbā…pe… byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā vāsīhi tacchanti. So tattha dukkhā tibbā…pe… byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya [sañjotibhūtāya (syā. kaṃ. pī.)] sārentipi paccāsārentipi. So tattha dukkhā tibbā…pe… byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā mahantaṃ aṅgārapabbataṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āropentipi oropentipi. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya. So tattha pheṇuddehakaṃ paccati. So tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṃ gacchati. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā [nirayapālā punappunaṃ (ka.)] mahāniraye pakkhipanti. So kho pana, bhikkhave, mahānirayo –
已對照

“有四角、四門,按部分劃分、度量;

‘‘Catukkaṇṇo catudvāro, vibhatto bhāgaso mito;
已對照

以鐵牆為界,以鐵覆蓋於上。

Ayopākārapariyanto, ayasā paṭikujjito.
已對照

“它的地是鐵所成,燃燒著,與火焰相合;

‘‘Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;
已對照

周遍一百由旬,恆常遍滿而住。”

Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā’’.
已對照

“諸比丘,我能以種種方式說地獄論;諸比丘,地獄是如此之苦,以言說實難以道盡。

‘‘Anekapariyāyenapi kho ahaṃ, bhikkhave, nirayakathaṃ katheyyaṃ; yāvañcidaṃ, bhikkhave, na sukarā akkhānena pāpuṇituṃ yāva dukkhā nirayā.
251已對照

二五一、“諸比丘,有以草為食的畜生之類的生物。它們以牙齒啃颳著吃溼的草,也[吃]乾的草。諸比丘,哪些是以草為食的畜生之類的生物呢?象、馬、牛、驢、山羊、鹿,以及其他任何以草為食的畜生之類的生物。諸比丘,那愚人先前於此是嘗味者,於此作了諸惡業,身壞命終之後,投生於那些以草為食的眾生的同伴之中。

251. ‘‘Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā. Te allānipi tiṇāni sukkhānipi tiṇāni dantullehakaṃ khādanti. Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā? Hatthī assā goṇā gadrabhā ajā migā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā. Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tesaṃ sattānaṃ sahabyataṃ upapajjati ye te sattā tiṇabhakkhā.
PTS 3.168緬 3.206已對照

“諸比丘,有以糞為食的畜生之類的生物。它們遠遠嗅到糞的氣味,就奔跑[過去]:‘我們要在這裡吃,我們要在這裡吃。’猶如婆羅門們因祭品的香氣而奔跑[過去]:‘我們要在這裡吃,我們要在這裡吃。’諸比丘,正是這樣,有以糞為食的畜生之類的生物,它們遠遠嗅到糞的氣味,就奔跑[過去]:‘我們要在這裡吃,我們要在這裡吃。’諸比丘,哪些是以糞為食的畜生之類的生物呢?雞、豬、狗、豺,以及其他任何以糞為食的畜生之類的生物。諸比丘,那愚人先前於此是嘗味者,於此作了諸惡業,身壞命終之後,投生於那些以糞為食的眾生的同伴之中。

‘‘Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā. Te dūratova gūthagandhaṃ ghāyitvā dhāvanti – ‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti. Seyyathāpi nāma brāhmaṇā āhutigandhena dhāvanti – ‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti; evameva kho, bhikkhave, santi tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā, te dūratova gūthagandhaṃ ghāyitvā dhāvanti – ‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti. Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā? Kukkuṭā sūkarā soṇā siṅgālā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā. Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tesaṃ sattānaṃ sahabyataṃ upapajjati ye te sattā gūthabhakkhā.
已對照

“諸比丘,有在黑暗中生、在黑暗中老、在黑暗中死的畜生之類的生物。諸比丘,哪些是在黑暗中生、在黑暗中老、在黑暗中死的畜生之類的生物呢?昆蟲、蛆、蚯蚓,以及其他任何在黑暗中生、在黑暗中老、在黑暗中死的畜生之類的生物。諸比丘,那愚人先前於此是嘗味者,於此作了諸惡業,身壞命終之後,投生於那些在黑暗中生、在黑暗中老、在黑暗中死的眾生的同伴之中。

‘‘Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti [jiyyanti (ka.)] andhakāre mīyanti [miyyanti (ka.)]. Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti? Kīṭā puḷavā [paṭaṅgā (syā. kaṃ. ka.)] gaṇḍuppādā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti. Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo, idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tesaṃ sattānaṃ sahabyataṃ upapajjati ye te sattā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti.
已對照

“諸比丘,有在水中生、在水中老、在水中死的畜生之類的生物。諸比丘,哪些是在水中生、在水中老、在水中死的畜生之類的生物呢?魚、龜、鱷魚,以及其他任何在水中生、在水中老、在水中死的畜生之類的生物。諸比丘,那愚人先前於此是嘗味者,於此作了諸惡業,身壞命終之後,投生於那些在水中生、在水中老、在水中死的眾生的同伴之中。

‘‘Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā udakasmiṃ jāyanti udakasmiṃ jīyanti udakasmiṃ mīyanti. Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā udakasmiṃ jāyanti udakasmiṃ jīyanti udakasmiṃ mīyanti? Macchā kacchapā susumārā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā udakasmiṃ jāyanti udakasmiṃ jīyanti udakasmiṃ mīyanti. Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tesaṃ sattānaṃ sahabyataṃ upapajjati ye te sattā udakasmiṃ jāyanti udakasmiṃ jīyanti udakasmiṃ mīyanti.
PTS 3.169緬 3.207已對照

“諸比丘,有在不淨中生、在不淨中老、在不淨中死的畜生之類的生物。諸比丘,哪些是在不淨中生、在不淨中老、在不淨中死的畜生之類的生物呢?諸比丘,凡在腐魚中生、在腐魚中老、在腐魚中死的眾生,或在腐屍中……乃至……或在腐酸粥中……或在汙水池中……或在糞溝中生的,(以及其他任何在不淨中生、在不淨中老、在不淨中死的畜生之類的生物。)諸比丘,那愚人先前於此是嘗味者,於此作了諸惡業,身壞命終之後,投生於那些在不淨中生、在不淨中老、在不淨中死的眾生的同伴之中。

‘‘Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā asucismiṃ jāyanti asucismiṃ jīyanti asucismiṃ mīyanti. Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā asucismiṃ jāyanti asucismiṃ jīyanti asucismiṃ mīyanti? Ye te, bhikkhave, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtimacche vā jīyanti pūtimacche vā mīyanti pūtikuṇape vā…pe… pūtikummāse vā… candanikāya vā… oligalle vā jāyanti, (ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā asucismiṃ jāyanti asucismiṃ jīyanti asucismiṃ mīyanti.) [( ) natthi sī. syā. kaṃ. pī. potthakesu] Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tesaṃ sattānaṃ sahabyataṃ upapajjati ye te sattā asucismiṃ jāyanti asucismiṃ jīyanti asucismiṃ mīyanti.
已對照

“諸比丘,我能以種種方式說畜生胎論;諸比丘,畜生胎是如此之苦,以言說實難以道盡。

‘‘Anekapariyāyenapi kho ahaṃ, bhikkhave, tiracchānayonikathaṃ katheyyaṃ; yāvañcidaṃ, bhikkhave, na sukaraṃ akkhānena pāpuṇituṃ yāva dukkhā tiracchānayoni.
252已對照

二五二、“諸比丘,譬如有人把一個有一孔的軛投入大海。東風把它吹往西方,西風把它吹往東方,北風把它吹往南方,南風把它吹往北方。而那裡有一隻盲龜,它每經過一百年,浮上來一次。諸比丘,你們認為怎樣?那隻盲龜能把頸伸進那個有一孔的軛裡嗎?”(“不是的,尊者。”)“尊者,或許在某時某刻、經過漫長的時間之後[能]。”“諸比丘,那隻盲龜把頸伸進那個有一孔的軛裡,還更快些;諸比丘,我說一度墮入墮處的愚人[要得]人身,比這更難得。這是什麼緣故呢?諸比丘,因為這裡沒有法行、正行、善的作為、福的作為。諸比丘,在這裡通行的是互相吞食、吞食弱者。

252. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso ekacchiggalaṃ yugaṃ mahāsamudde pakkhipeyya. Tamenaṃ puratthimo vāto pacchimena saṃhareyya, pacchimo vāto puratthimena saṃhareyya, uttaro vāto dakkhiṇena saṃhareyya, dakkhiṇo vāto uttarena saṃhareyya. Tatrāssa kāṇo kacchapo, so vassasatassa vassasatassa [vassasatassa vassasahassassa vassasatasahassassa (sī.), vassasatassa (syā. kaṃ. pī.)] accayena sakiṃ ummujjeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so kāṇo kacchapo amusmiṃ ekacchiggale yuge gīvaṃ paveseyyā’’ti? (‘‘No hetaṃ, bhante’’.) [( ) natthi sī. pī. potthakesu] ‘‘Yadi pana [yadi nūna (sī. syā. kaṃ. pī.)], bhante, kadāci karahaci dīghassa addhuno accayenā’’ti. ‘‘Khippataraṃ kho so, bhikkhave, kāṇo kacchapo amusmiṃ ekacchiggale yuge gīvaṃ paveseyya, ato dullabhatarāhaṃ, bhikkhave, manussattaṃ vadāmi sakiṃ vinipātagatena bālena. Taṃ kissa hetu? Na hettha, bhikkhave, atthi dhammacariyā samacariyā kusalakiriyā puññakiriyā. Aññamaññakhādikā ettha, bhikkhave, vattati dubbalakhādikā’’.
PTS 3.170緬 3.208已對照

“諸比丘,那愚人若在某時某刻、經過漫長的時間之後來到人間,凡有那些卑下的家族——旃陀羅家、獵師家、竹匠家、車匠家或補羯娑家——他便生於那樣的家族中:貧窮、飲食匱乏、生計艱難,在那裡衣食難以得到。而且他醜陋、難看、矮小、多病,或瞎眼、或跛手、或駝背、或半身不遂,得不到食、飲、衣、乘、花鬘、香、塗香、臥具、住處、燈明。他以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行。他以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行了,身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。

‘‘Sa kho so, bhikkhave, bālo sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgacchati, yāni tāni nīcakulāni – caṇḍālakulaṃ vā nesādakulaṃ vā venakulaṃ [veṇakulaṃ (sī. pī.)] vā rathakārakulaṃ vā pukkusakulaṃ vā. Tathārūpe kule paccājāyati dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho [bahvābādho (ka.)] kāṇo vā kuṇī vā khujjo vā pakkhahato vā na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati vācāya duccaritaṃ carati manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.
已對照

“諸比丘,譬如賭徒僅以第一次的敗擲,就會輸掉兒子,也會輸掉妻子,也會輸掉全部財產,甚至進而遭受繫縛。諸比丘,那賭徒僅以第一次的敗擲,就輸掉兒子,也輸掉妻子,也輸掉全部財產,甚至進而遭受繫縛——這敗擲是微小的。而比那更大的敗擲,正是這個:那愚人以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行了,身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。諸比丘,這就是全然、圓滿的愚人地。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, akkhadhutto paṭhameneva kaliggahena puttampi jīyetha, dārampi jīyetha, sabbaṃ sāpateyyampi jīyetha, uttaripi adhibandhaṃ [anubandhaṃ (sī. pī.), addhubandhaṃ (syā. kaṃ.)] nigaccheyya. Appamattako so, bhikkhave, kaliggaho yaṃ so akkhadhutto paṭhameneva kaliggahena puttampi jīyetha, dārampi jīyetha, sabbaṃ sāpateyyampi jīyetha, uttaripi adhibandhaṃ nigaccheyya. Atha kho ayameva tato mahantataro kaliggaho yaṃ so bālo kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, kevalā paripūrā [kevalaparipūrā (sī. pī.) ma. ni. 1.244 pāḷiyā saṃsandetabbā] bālabhūmī’’ti.
253PTS 3.171緬 3.209已對照

二五三、“諸比丘,智者有這三種智者之相、智者之徵、智者之行跡。哪三種呢?諸比丘,在此,智者是思慮善思者、言說善言者、行作善行者。諸比丘,若智者不是思慮善思者、言說善言者、行作善行者,諸智者憑什麼知道他:‘這位先生是智者、是善士’呢?諸比丘,正因為智者是思慮善思者、言說善言者、行作善行者,所以諸智者知道他:‘這位先生是智者、是善士。’諸比丘,那智者在現法中感受三種樂、喜悅。諸比丘,若智者坐在會堂中,或坐在街巷中,或坐在交叉路口;而若在那裡,人們談論與之相應、與之合宜的話。諸比丘,若智者是遠離殺生者,是遠離不與取者,是遠離欲邪行者,是遠離妄語者,是遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類者,諸比丘,在那[談論]之時,智者便這樣想:‘人們所談論的那與之相應、與之合宜的話——那些法確實存在於我[身上],我也在那些法中被見到。’諸比丘,這是智者在現法中所感受的第一種樂、喜悅。

253. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca. No cetaṃ, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca abhavissa subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca, kena naṃ [na tena naṃ (ka.), na naṃ (?)] paṇḍitā jāneyyuṃ – ‘paṇḍito ayaṃ bhavaṃ sappuriso’ti? Yasmā ca kho, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca tasmā naṃ paṇḍitā jānanti – ‘paṇḍito ayaṃ bhavaṃ sappuriso’ti. Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito tividhaṃ diṭṭheva dhamme sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti. Sace, bhikkhave, paṇḍito sabhāyaṃ vā nisinno hoti, rathikāya vā nisinno hoti, siṅghāṭake vā nisinno hoti; tatra ce jano tajjaṃ tassāruppaṃ kathaṃ manteti. Sace, bhikkhave, paṇḍito pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭivirato hoti; tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṃ hoti – ‘yaṃ kho jano tajjaṃ tassāruppaṃ kathaṃ manteti; saṃvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmī’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṇḍito paṭhamaṃ diṭṭheva dhamme sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti.
254已對照

二五四、“再者,諸比丘,智者看見諸王抓住造罪的盜賊,令施以種種刑罰——也用鞭子打,也用藤條打,也用半截棍杖打,也砍斷手,也砍斷腳,也砍斷手與腳,也割去耳,也割去鼻,也割去耳與鼻,也施以酸粥鍋刑,也施以貝禿刑,也施以羅睺口刑,也施以火鬘刑,也施以手炬刑,也施以草繩刑,也施以樹皮衣刑,也施以羚羊刑,也施以鉤肉刑,也施以迦利沙槃刑,也施以鹼削刑,也施以門閂旋轉刑,也施以稻草座刑,也用滾燙的油澆[他],也令狗噬[他],也把[他]活著釘在樁上,也用刀砍斷[他的]頭。諸比丘,那時智者便這樣想:‘正是以這樣的惡業為因,諸王抓住造罪的盜賊,令施以種種刑罰——也用鞭子打,也用藤條打,也用半截棍杖打,也砍斷手,也砍斷腳,也砍斷手與腳,也割去耳,也割去鼻,也割去耳與鼻,也施以酸粥鍋刑,也施以貝禿刑,也施以羅睺口刑,也施以火鬘刑,也施以手炬刑,也施以草繩刑,也施以樹皮衣刑,也施以羚羊刑,也施以鉤肉刑,也施以迦利沙槃刑,也施以鹼削刑,也施以門閂旋轉刑,也施以稻草座刑,也用滾燙的油澆[他],也令狗噬[他],也把[他]活著釘在樁上,也用刀砍斷[他的]頭;那些法不存在於我[身上],我也不在那些法中被見到。’諸比丘,這也是智者在現法中所感受的第二種樂、喜悅。

254. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, paṇḍito passati rājāno coraṃ āgucāriṃ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente – kasāhipi tāḷente vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi karonte eṇeyyakampi karonte balisamaṃsikampi karonte kahāpaṇikampi karonte khārāpatacchikampi karonte palighaparivattikampi karonte palālapīṭhakampi karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṃ chindante. Tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṃ hoti – ‘yathārūpānaṃ kho pāpakānaṃ kammānaṃ hetu rājāno coraṃ āgucāriṃ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, addhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, balisamaṃsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṃ chindanti, na te dhammā mayi saṃvijjanti, ahañca na tesu dhammesu sandissāmī’ti. Idampi, bhikkhave, paṇḍito dutiyaṃ diṭṭheva dhamme sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti.
255緬 3.210已對照

二五五、“再者,諸比丘,當智者坐在椅子上,或坐在床上,或躺臥在地上時,凡他先前所作的諸善業——以身[所行]的善行、以語[所行]的善行、以意[所行]的善行——那些在那時垂掛於他……乃至……諸比丘,猶如傍晚時諸大山峰的影子垂掛於地、懸覆於地、籠罩於地;諸比丘,正是這樣,當智者坐在椅子上,或坐在床上,或躺臥在地上時,凡他先前所作的諸善業——以身[所行]的善行、以語[所行]的善行、以意[所行]的善行——那些在那時垂掛於他、懸覆於他、籠罩於他。諸比丘,那時智者便這樣想:‘我確實未曾作惡,未曾作兇暴,未曾作罪惡;已作美善[之事],已作善[業],已作對怖畏的救護。唉,凡是未曾作惡、未曾作兇暴、未曾作罪惡,已作美善[之事]、已作善[業]、已作對怖畏的救護者的趣,我死後往那趣而去。’他不憂愁、不疲憊、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷於迷亂。諸比丘,這也是智者在現法中所感受的第三種樂、喜悅。

255. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, paṇḍitaṃ pīṭhasamārūḷhaṃ vā mañcasamārūḷhaṃ vā chamāyaṃ vā semānaṃ, yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni tānissa tamhi samaye olambanti…pe… seyyathāpi, bhikkhave, mahataṃ pabbatakūṭānaṃ chāyā sāyanhasamayaṃ pathaviyā olambanti ajjholambanti abhippalambanti; evameva kho, bhikkhave, paṇḍitaṃ pīṭhasamārūḷhaṃ vā mañcasamārūḷhaṃ vā chamāyaṃ vā semānaṃ yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti. Tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṃ hoti – ‘akataṃ vata me pāpaṃ, akataṃ luddaṃ, akataṃ kibbisaṃ; kataṃ kalyāṇaṃ, kataṃ kusalaṃ, kataṃ bhīruttāṇaṃ. Yāvatā, bho, akatapāpānaṃ akataluddānaṃ akatakibbisānaṃ katakalyāṇānaṃ katakusalānaṃ katabhīruttāṇānaṃ gati taṃ gatiṃ pecca gacchāmī’ti. So na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Idampi, bhikkhave, paṇḍito tatiyaṃ diṭṭheva dhamme sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti.
PTS 3.172已對照

“諸比丘,那智者以身行善行、以語行善行、以意行善行了,身壞命終之後,投生於善趣、天界。諸比丘,若有人正確地說,他應當這樣說——‘一向可喜、一向可樂、一向可意’;他若正確地說,正應就天界而這樣說——‘一向可喜、一向可樂、一向可意。’諸比丘,天界是如此之樂,連譬喻也不容易[作]。”

‘‘Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Yaṃ kho taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya – ‘ekantaṃ iṭṭhaṃ ekantaṃ kantaṃ ekantaṃ manāpa’nti, saggameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘ekantaṃ iṭṭhaṃ ekantaṃ kantaṃ ekantaṃ manāpa’nti. Yāvañcidaṃ, bhikkhave, upamāpi na sukarā yāva sukhā saggā’’ti.
256緬 3.211已對照

二五六、這樣說了之後,某位比丘對世尊這樣說——“尊者,那麼能作譬喻嗎?”“比丘,能。”世尊說。“諸比丘,譬如轉輪王具足七寶與四成就,由此因緣而感受樂、喜悅。是哪七[寶]呢?諸比丘,在此,已灌頂的剎帝利王於十五日的布薩日洗了頭、持布薩、登上殊勝高樓的上層時,天的輪寶出現了:具千輻、具輞、具轂,一切行相圓滿。已灌頂的剎帝利王見了它之後,這樣想:‘我曾聽說:“凡已灌頂的剎帝利王,於十五日的布薩日洗了頭、持布薩、登上殊勝高樓的上層時,天的輪寶出現,具千輻、具輞、具轂,一切行相圓滿,他便是轉輪王。”那麼,我會是轉輪王嗎?’

256. Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā bhikkhū’’ti bhagavā avoca. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rājā cakkavattī sattahi ratanehi samannāgato catūhi ca iddhīhi tatonidānaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Taṃ disvāna rañño khattiyassa muddhāvasittassa evaṃ hoti [etadahosi (syā. kaṃ. ka.)] – ‘sutaṃ kho pana metaṃ yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattīti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattī’’’ti?
PTS 3.173已對照

“諸比丘,於是那位已灌頂的剎帝利王左手持金瓶,右手灑[水]於輪寶之上:‘尊貴的輪寶,轉起吧!尊貴的輪寶,征服[四方]吧!’諸比丘,於是那輪寶便向東方轉去,轉輪王與四支軍一同隨後而行。諸比丘,凡輪寶在哪個地方停住,轉輪王便與四支軍在那裡住下。諸比丘,凡東方的諸敵對國王,都前往轉輪王之處;到了之後這樣說:‘來吧,大王!歡迎您,大王![此]是您的,大王!請教誡[我們]吧,大王!’轉輪王這樣說:‘不可殺生;不可不與而取;不可於諸欲上行邪行;不可說妄語;不可飲酒;就照你們向來所受用的而受用吧。’諸比丘,凡東方的諸敵對國王,都成為轉輪王的附從者。

‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhāvasitto vāmena hatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkirati – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti. Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavattati. Anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāti tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upeti saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja! Svāgataṃ te, mahārāja [svāgataṃ mahārāja (sī. syā. kaṃ. pī.)]! Sakaṃ te, mahārāja! Anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyantā [anuyuttā (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhavanti [ahesuṃ (syā. kaṃ. ka.)].
257已對照

二五七、“諸比丘,於是那輪寶潛入東海,又出而向南方轉去……乃至……潛入南海,又出而向西方轉去……潛入西海,又出而向北方轉去,轉輪王與四支軍一同隨後而行。諸比丘,凡輪寶在哪個地方停住,轉輪王便與四支軍在那裡住下。

257. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā [ajjhogahetvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavattati…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavattati… pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavattati anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāti tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upeti saddhiṃ caturaṅginiyā senāya.
緬 3.212已對照

“諸比丘,凡北方的諸敵對國王,都前往轉輪王之處;到了之後這樣說:‘來吧,大王!歡迎您,大王![此]是您的,大王!請教誡[我們]吧,大王!’轉輪王這樣說:‘不可殺生;不可不與而取;不可於諸欲上行邪行;不可說妄語;不可飲酒;就照你們向來所受用的而受用吧。’諸比丘,凡北方的諸敵對國王,都成為轉輪王的附從者。

‘‘Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja! Svāgataṃ te, mahārāja! Sakaṃ te, mahārāja! Anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ; yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti.
已對照

“諸比丘,於是那輪寶征服了以海為邊際的大地之後,回到那個王都,在轉輪王內宮之門,彷彿安在軸上一般住立,莊嚴著轉輪王的內宮之門。諸比丘,轉輪王的輪寶就是這樣出現的。

‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā tameva rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre akkhāhataṃ maññe tiṭṭhati rañño cakkavattissa antepuradvāraṃ upasobhayamānaṃ. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati.
258PTS 3.174已對照

二五八、“再者,諸比丘,轉輪王的象寶出現了:通體純白,七處安立,有神變,能行於空中,是名為布薩(Uposatha)的象王。轉輪王見了它,心生淨信:‘諸位,這象乘實在善妙啊,若它能受調伏就好了!’諸比丘,於是那象寶就像久經善調的賢善的良種象一般,如是受了調伏。諸比丘,從前,轉輪王為試驗那象寶,於午前時分騎上它,巡行了以海為邊際的大地,回到那個王都用了早餐。諸比丘,轉輪王的象寶就是這樣出現的。

258. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño cakkavattissa hatthiratanaṃ pātubhavati – sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā. Taṃ disvāna rañño cakkavattissa cittaṃ pasīdati – ‘bhaddakaṃ vata, bho, hatthiyānaṃ, sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ, bhikkhave, hatthiratanaṃ seyyathāpi nāma bhaddo hatthājānīyo dīgharattaṃ suparidanto evameva damathaṃ upeti. Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva hatthiratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anusaṃyāyitvā tameva rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṃ hatthiratanaṃ pātubhavati.
已對照

“再者,諸比丘,轉輪王的馬寶出現了:通體純白,頭黑,鬃如文闍草(muñja),有神變,能行於空中,是名為雲馬(Valāhaka)的馬王。轉輪王見了它,心生淨信:‘諸位,這馬乘實在善妙啊,若它能受調伏就好了!’諸比丘,於是那馬寶就像久經善調的賢善的良種馬一般,如是受了調伏。諸比丘,從前,轉輪王為試驗那馬寶,於午前時分騎上它,巡行了以海為邊際的大地,回到那個王都用了早餐。諸比丘,轉輪王的馬寶就是這樣出現的。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño cakkavattissa assaratanaṃ pātubhavati – sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā. Taṃ disvāna rañño cakkavattissa cittaṃ pasīdati – ‘bhaddakaṃ vata, bho, assayānaṃ, sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ, bhikkhave, assaratanaṃ seyyathāpi nāma bhaddo assājānīyo dīgharattaṃ suparidanto evameva damathaṃ upeti. Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva assaratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anusaṃyāyitvā tameva rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṃ assaratanaṃ pātubhavati.
緬 3.213已對照

“再者,諸比丘,轉輪王的摩尼寶出現了。那是一顆琉璃寶珠(maṇi veḷuriya),美麗、純正,有八個切面,善加琢磨。諸比丘,那摩尼寶的光明周遍照徹一由旬。諸比丘,從前,轉輪王為試驗那摩尼寶,令四支軍裝束齊備,把摩尼[寶]舉於幢頂,於夜間的黑暗中出行。諸比丘,凡周圍的諸村落,都藉著那光明從事各自的工作,以為是白天。諸比丘,轉輪王的摩尼寶就是這樣出現的。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño cakkavattissa maṇiratanaṃ pātubhavati. So hoti maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato. Tassa kho pana, bhikkhave, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṃ phuṭā hoti. Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva maṇiratanaṃ vīmaṃsamāno caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā maṇiṃ dhajaggaṃ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi. Ye kho pana, bhikkhave, samantā gāmā ahesuṃ te tenobhāsena kammante payojesuṃ ‘divā’ti maññamānā. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṃ maṇiratanaṃ pātubhavati.
PTS 3.175已對照

“再者,諸比丘,轉輪王的女寶出現了。她端正、可觀、令人淨信,具足最上的膚色之妙,不太高、不太矮,不太瘦、不太胖,不太黑、不太白,超過了人的容色,而未達到天的容色。諸比丘,那女寶的身觸是這樣的:猶如兜羅綿(tūlapicu)或劫貝綿(kappāsapicu)一般。諸比丘,那女寶的肢體,寒時溫暖,熱時清涼。諸比丘,那女寶的身上散發栴檀之香,口中散發青蓮之香。諸比丘,那女寶比轉輪王先起、後臥,凡有所命必順從,行止可意,言語可愛。諸比丘,那女寶對於轉輪王,即便以意也不曾逾越,何況以身?諸比丘,轉輪王的女寶就是這樣出現的。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño cakkavattissa itthiratanaṃ pātubhavati. Sā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā [nātikāḷī (sī. pī.)] nāccodātā, atikkantā mānusaṃ vaṇṇaṃ, appattā dibbaṃ vaṇṇaṃ. Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā. Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni gattāni honti. Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho vāyati. Taṃ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṃ rañño cakkavattissa pubbuṭṭhāyinī hoti pacchānipātinī kiṃkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī. Taṃ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṃ rājānaṃ cakkavattiṃ manasāpi no aticarati, kuto pana kāyena? Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṃ itthiratanaṃ pātubhavati.
緬 3.214已對照

“再者,諸比丘,轉輪王的居士寶出現了。他生起了業異熟所生的天眼,以此能見有主與無主的寶藏。他前往轉輪王之處,這樣說:‘陛下,請您勿勞心,我會為您辦理凡以財物應作之事。’諸比丘,從前,轉輪王為試驗那居士寶,登上船,潛入恆河(Gaṅgā)的中流,對居士寶這樣說:‘居士,我需要金銀。’‘那麼,大王,請令船靠向一岸。’‘居士,我就在這裡需要金銀。’諸比丘,於是那居士寶以雙手探入水中,舉起滿滿一甕金銀,對轉輪王這樣說:‘大王,這樣就夠了!大王,這樣就算作了!大王,這樣就算供養了!’轉輪王這樣說:‘居士,這樣就夠了!居士,這樣就算作了!居士,這樣就算供養了!’諸比丘,轉輪王的居士寶就是這樣出現的。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño cakkavattissa gahapatiratanaṃ pātubhavati. Tassa kammavipākajaṃ dibbacakkhu pātubhavati, yena nidhiṃ passati sassāmikampi assāmikampi. So rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi. Ahaṃ te dhanena dhanakaraṇīyaṃ [dhanena karaṇīyaṃ (ka.)] karissāmī’ti. Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva gahapatiratanaṃ vīmaṃsamāno nāvaṃ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṃ ogāhitvā [ogahetvā (sī. pī.)] gahapatiratanaṃ etadavoca – ‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti. ‘Tena hi, mahārāja, ekaṃ tīraṃ nāvā upetū’ti. ‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti. Atha kho taṃ, bhikkhave, gahapatiratanaṃ ubhohi hatthehi udake omasitvā pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ uddharitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca – ‘alamettāvatā, mahārāja! Katamettāvatā, mahārāja! Pūjitamettāvatā, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘alamettāvatā, gahapati! Katamettāvatā, gahapati! Pūjitamettāvatā, gahapatī’ti. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṃ gahapatiratanaṃ pātubhavati.
PTS 3.176已對照

“再者,諸比丘,轉輪王的將軍寶出現了:他賢智、明達、有慧、有能力,能為轉輪王令應前進者前進、令應退卻者退卻、令應安置者安置。他前往轉輪王之處,這樣說:‘陛下,請您勿勞心,我來教治。’諸比丘,轉輪王的將軍寶就是這樣出現的。諸比丘,轉輪王具足這七寶。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño cakkavattissa pariṇāyakaratanaṃ pātubhavati – paṇḍito byatto medhāvī paṭibalo rājānaṃ cakkavattiṃ upayāpetabbaṃ upayāpetuṃ [upaṭṭhapetabbaṃ upaṭṭhapetuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] apayāpetabbaṃ apayāpetuṃ ṭhapetabbaṃ ṭhapetuṃ. So rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi. Ahamanusāsissāmī’ti. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṃ pariṇāyakaratanaṃ pātubhavati. Rājā, bhikkhave, cakkavattī imehi sattahi ratanehi samannāgato hoti.
259已對照

二五九、“是哪四成就呢?諸比丘,在此,轉輪王端正、可觀、令人淨信,具足最上的膚色之妙,遠勝於其他的人。諸比丘,轉輪王具足這第一成就。

259. ‘‘Katamāhi catūhi iddhīhi? Idha, bhikkhave, rājā cakkavattī abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi. Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato hoti.
已對照

“再者,諸比丘,轉輪王長壽、久住,遠勝於其他的人。諸比丘,轉輪王具足這第二成就。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi. Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato hoti.
已對照

“再者,諸比丘,轉輪王少病少惱,具足等熟的消化力,不太冷也不太熱,遠勝於其他的人。諸比丘,轉輪王具足這第三成就。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi. Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato hoti.
已對照

“再者,諸比丘,轉輪王為婆羅門與居士們所愛、所喜。諸比丘,猶如父親為諸子所愛、所喜;諸比丘,正是這樣,轉輪王為婆羅門與居士們所愛、所喜。諸比丘,婆羅門與居士們也為轉輪王所愛、所喜。諸比丘,猶如諸子為父親所愛、所喜;諸比丘,正是這樣,婆羅門與居士們也為轉輪王所愛、所喜。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo hoti manāpo. Seyyathāpi, bhikkhave, pitā puttānaṃ piyo hoti manāpo, evameva kho, bhikkhave, rājā cakkavattī brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo hoti manāpo. Raññopi, bhikkhave, cakkavattissa brāhmaṇagahapatikā piyā honti manāpā. Seyyathāpi, bhikkhave, pitu puttā piyā honti manāpā, evameva kho, bhikkhave, raññopi cakkavattissa brāhmaṇagahapatikā piyā honti manāpā.
PTS 3.177緬 3.215已對照

“諸比丘,從前,轉輪王與四支軍一同出往園林之地。諸比丘,那時婆羅門與居士們前往轉輪王之處,這樣說:‘陛下,請慢些行,好讓我們能久些瞻望您。’諸比丘,轉輪王也告訴御者:‘御者,請慢些驅[車],好讓婆羅門與居士們能久些瞻望我。’諸比丘,轉輪王具足這第四成就。諸比丘,轉輪王具足這四成就。

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā cakkavattī caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṃ niyyāsi. Atha kho, bhikkhave, brāhmaṇagahapatikā rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ataramāno, deva, yāhi yathā taṃ mayaṃ cirataraṃ passeyyāmā’ti. Rājāpi, bhikkhave, cakkavattī sārathiṃ āmantesi – ‘ataramāno, sārathi, pesehi yathā maṃ brāhmaṇagahapatikā cirataraṃ passeyyu’nti. Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya catutthāya iddhiyā samannāgato hoti. Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāhi catūhi iddhīhi samannāgato hoti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣?轉輪王具足這七寶與這四成就,會由此因緣而感受樂、喜悅嗎?”“尊者,即使具足一寶,轉輪王也會由此因緣而感受樂、喜悅,何況具足七寶與四成就呢?”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu kho rājā cakkavattī imehi sattahi ratanehi samannāgato imāhi catūhi ca iddhīhi tatonidānaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvediyethā’’ti? ‘‘Ekamekenapi, bhante, ratanena [tena ratanena (sī.)] samannāgato rājā cakkavattī tatonidānaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvediyetha, ko pana vādo sattahi ratanehi catūhi ca iddhīhī’’ti?
260PTS 3.178緬 3.216已對照

二六〇、於是世尊拿起一塊拳中可握的小石頭,召喚諸比丘:“諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更大呢——我所拿起的這塊拳中可握的小石頭,還是雪山王?”“尊者,世尊所拿起的這塊拳中可握的小石頭是微少的;比起雪山王,它不及於計數,不及於分毫,不及於比較。”“諸比丘,正是這樣,轉輪王具足七寶與四成就而由此因緣所感受的樂、喜悅,比起天的樂,不及於計數,不及於分毫,不及於比較。”

“諸比丘,那智者若在某時某刻、經過漫長的時間之後來到人間,凡有那些高貴的家族——剎帝利大富家、婆羅門大富家或居士大富家——他便生於那樣的家族中:富裕、有大財富、有大財貨、有豐厚的金銀、有豐厚的錢財資具、有豐厚的錢財穀物。而且他端正、可觀、令人淨信,具足最上的膚色之妙,得到食、飲、衣、乘、花鬘、香、塗香、臥具、住處、燈明。他以身行善行,以語行善行,以意行善行。他以身行善行、以語行善行、以意行善行了,身壞命終之後,投生於善趣、天界。諸比丘,譬如賭徒僅以第一次的勝擲,就會獲得大筆財產;諸比丘,那賭徒僅以第一次的勝擲就獲得大筆財產——這勝擲是微小的。而比那更大的勝擲,正是這個:那智者以身行善行、以語行善行、以意行善行了,身壞命終之後,投生於善趣、天界。諸比丘,這就是全然、圓滿的智者地。”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

260. Atha kho bhagavā parittaṃ pāṇimattaṃ pāsāṇaṃ gahetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamo nu kho mahantataro – yo cāyaṃ mayā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito yo ca himavā pabbatarājā’’ti? ‘‘Appamattako ayaṃ, bhante, bhagavatā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito; himavantaṃ pabbatarājānaṃ upanidhāya saṅkhampi na upeti; kalabhāgampi na upeti; upanidhampi na upetī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, yaṃ rājā cakkavattī sattahi ratanehi samannāgato catūhi ca iddhīhi tatonidānaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti taṃ dibbassa sukhassa upanidhāya saṅkhampi na upeti; kalabhāgampi na upeti; upanidhampi na upeti’’.
‘‘Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṃ āgacchati, yāni tāni uccākulāni – khattiyamahāsālakulaṃ vā brāhmaṇamahāsālakulaṃ vā gahapatimahāsālakulaṃ vā tathārūpe kule paccājāyati aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Seyyathāpi, bhikkhave, akkhadhutto paṭhameneva kaṭaggahena mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigaccheyya; appamattako so, bhikkhave, kaṭaggaho yaṃ so akkhadhutto paṭhameneva kaṭaggahena mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigaccheyya. Atha kho ayameva tato mahantataro kaṭaggaho yaṃ so paṇḍito kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, kevalā paripūrā paṇḍitabhūmī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Bālapaṇḍitasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已對照

《愚人與智者經》終,[《空品》中之]第九[經]。