快樂巴利palinanda.cc

中部第128經 · 隨煩惱經 Upakkilesasuttaṃ

本經目錄八、隨煩惱經

236–237PTS 3.153緬 3.192已對照

八、隨煩惱經

二三六、如是我聞——一時,世尊住在憍賞彌(Kosambī)瞿師羅園(Ghositārāma)。那時,憍賞彌的比丘們起了糾紛、起了爭吵、陷入爭論,以口舌之矛互相刺戳而住。於是,有一位比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的那位比丘對世尊這樣說——“尊者,此處憍賞彌的比丘們起了糾紛、起了爭吵、陷入爭論,以口舌之矛互相刺戳而住。尊者,善哉!願世尊出於悲憫,前往那些比丘之處。”世尊以默然表示接受。於是,世尊前往那些比丘之處;到了之後,對那些比丘這樣說——“諸比丘,夠了!不要[作]糾紛,不要[作]爭吵,不要[作]爭執,不要[作]爭論。”

這樣說時,有一位比丘對世尊這樣說——“尊者,請稍待!世尊是法主。尊者,願世尊無所為而住,致力於現法樂住;我們自會因這糾紛、爭吵、爭執、爭論而為人所知。”第二次,世尊又對那些比丘這樣說——“諸比丘,夠了!不要[作]糾紛,不要[作]爭吵,不要[作]爭執,不要[作]爭論。”第二次,那位比丘又對世尊這樣說——“尊者,請稍待!世尊是法主。尊者,願世尊無所為而住,致力於現法樂住;我們自會因這糾紛、爭吵、爭執、爭論而為人所知。”第三次,世尊又對那些比丘這樣說——“諸比丘,夠了!不要[作]糾紛,不要[作]爭吵,不要[作]爭執,不要[作]爭論。”第三次,那位比丘又對世尊這樣說——“尊者,請稍待!世尊是法主。尊者,願世尊無所為而住,致力於現法樂住;我們自會因這糾紛、爭吵、爭執、爭論而為人所知。”

於是,世尊在上午穿好[下衣],取了缽與衣,進入憍賞彌乞食。在憍賞彌乞食之後,飯後從乞食處回來,收拾了臥坐處,取了缽與衣,就站著說了這些偈——

236. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena kosambiyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, kosambiyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti. Sādhu, bhante, bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṃ, mā kalahaṃ, mā viggahaṃ, mā vivāda’’nti.
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āgametu, bhante! Bhagavā dhammassāmī; appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu; mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṃ, mā kalahaṃ, mā viggahaṃ, mā vivāda’’nti. Dutiyampi kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āgametu, bhante! Bhagavā dhammassāmī; appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu; mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṃ, mā kalahaṃ, mā viggahaṃ, mā vivāda’’nti. Tatiyampi kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āgametu, bhante, bhagavā dhammassāmī; appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu; mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā’’ti.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisi. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya ṭhitakova imā gāthā abhāsi –
237.
PTS 3.154緬 3.193已對照

二百三十七

“喧聲高大的同類之眾,沒有誰自認為是愚人;

當僧團正在分裂時,更不思量另外[的事]。

“失唸的、貌似智者的,以言語為行處而說話者,

隨其所欲張口[而說],不知自己被什麼所牽引。

“‘他罵我,他打我,他勝了我,他奪了我的’——

凡對那[事]懷恨的人,他們的怨不會止息。

“‘他罵我,他打我,他勝了我,他奪了我的’——

凡對那[事]不懷恨的人,他們的怨就止息。

“在這世間,諸怨永不以怨而止息;

而以無怨止息,這是古老的法。

“其他人不知道:‘我們在這裡將走向毀滅。’

而在那裡了知的人,諸諍便由此止息。

“斷骨者、奪命者、劫掠牛馬財物者,

掠奪國土者,他們尚且有和解;

為什麼你們不能有呢?

“若能得到審慎的同伴,

同行、善住、堅定的[同伴],

便應克服一切危難,

與他一同歡喜、具念而行。

“若不能得到審慎的同伴,

同行、善住、堅定的[同伴],

就應如國王捨棄已征服的國土,

如林野中的大象,獨自而行。

“獨自而行更好,與愚人不成同伴;

應獨自而行,也不作諸惡,

無所為,如林野中的大象。”

‘‘Puthusaddo samajano, na bālo koci maññatha;
Saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ, nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ.
‘‘Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, vācāgocarabhāṇino;
Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū.
‘‘Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;
Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati.
‘‘Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;
Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati.
‘‘Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ;
Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano.
‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;
Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
‘‘Aṭṭhicchinnā pāṇaharā, gavassadhanahārino;
Raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ, tesampi hoti saṅgati;
Kasmā tumhākaṃ no siyā.
‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ,
Saddhiṃ caraṃ sādhuvihāri dhīraṃ;
Abhibhuyya sabbāni parissayāni,
Careyya tenattamano satīmā.
‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ,
Saddhiṃ caraṃ sādhuvihāri dhīraṃ;
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya,
Eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
‘‘Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā;
Eko care na ca pāpāni kayirā,
Appossukko mātaṅgaraññeva nāgo’’ti.
238PTS 3.155已對照

二三八、於是,世尊就站著說了這些偈之後,便往婆羅樓羅村(Bālakaloṇakāragāma)去。那時,具壽婆咎(Bhagu)住在婆羅樓羅村。具壽婆咎遠遠地看見世尊走來。看見之後,他敷設了座位,以及洗足的水。世尊坐在所敷設的座位上。坐下之後,洗了足。具壽婆咎也禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽婆咎這樣說——“比丘,你可還堪忍?可還得以維持?可不因團食而疲累?”“世尊,還堪忍;世尊,還得以維持。尊者,我也不因團食而疲累。”於是,世尊以法語為具壽婆咎開示、勸導、激勵、令歡喜之後,從座而起,便往東竹林(Pācīnavaṃsadāya)去。

238. Atha kho bhagavā ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena bālakaloṇakāragāmo [bālakaloṇakagāmo (ka.), tathā vinayepi] tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmā bhagu bālakaloṇakāragāme viharati. Addasā kho āyasmā bhagu bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āsanaṃ paññapesi udakañca pādānaṃ dhovanaṃ [udakañca pādānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja pāde pakkhālesi. Āyasmāpi kho bhagu bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaguṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kacci, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci piṇḍakena na kilamasī’’ti? ‘‘Khamanīyaṃ bhagavā, yāpanīyaṃ bhagavā, na cāhaṃ, bhante, piṇḍakena kilamāmī’’ti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ bhaguṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā yena pācīnavaṃsadāyo tenupasaṅkami.
已對照

那時,具壽阿那律(Anuruddha)、具壽難提(Nandiya)、具壽金毗羅(Kimila)住在東竹林。守苑人(dāyapāla)遠遠地看見世尊走來。看見之後,他對世尊這樣說——“大沙門,不要進入這苑林。這裡住著三位欲求自利(attakāmarūpa)的良家子,莫令他們不安樂。”具壽阿那律聽到了守苑人與世尊交談。聽到之後,他對守苑人這樣說——“守苑人賢友,不要攔阻世尊。我們的導師世尊已經到了。”

Tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo [bhaddiyo (ma. ni. 2.166 naḷakapāne] āyasmā ca kimilo [kimbilo (sī. syā. kaṃ. pī.)] pācīnavaṃsadāye viharanti. Addasā kho dāyapālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mā, mahāsamaṇa, etaṃ dāyaṃ pāvisi. Santettha tayo kulaputtā attakāmarūpā viharanti. Mā tesaṃ aphāsumakāsī’’ti. Assosi kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṃ mantayamānassa. Sutvāna dāyapālaṃ etadavoca – ‘‘mā, āvuso dāyapāla, bhagavantaṃ vāresi. Satthā no bhagavā anuppatto’’ti.
239PTS 3.156緬 3.194已對照

二三九、於是,具壽阿那律便往具壽難提與具壽金毗羅之處去;到了之後,對具壽難提與具壽金毗羅這樣說——“具壽們,請前來;具壽們,請前來!我們的導師世尊已經到了。”於是,具壽阿那律、具壽難提、具壽金毗羅便迎向世尊——一人接過世尊的缽與衣,一人敷設座位,一人備置洗足水。世尊坐在所敷設的座位上。坐下之後,洗了足。那幾位具壽也禮敬世尊,然後坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽阿那律這樣說——“阿那律們,你們可還堪忍?可還得以維持?可不因團食而疲累?”“世尊,還堪忍;世尊,還得以維持。尊者,我們也不因團食而疲累。”“阿那律們,你們可是和合、和睦、無爭,成乳水[交融]之狀,以親愛之眼互相看視而住呢?”“尊者,我們確實是和合、和睦、無爭,成乳水[交融]之狀,以親愛之眼互相看視而住的。”“阿那律們,那麼你們是怎樣和合、和睦、無爭,成乳水[交融]之狀,以親愛之眼互相看視而住的呢?”“尊者,我在此是這樣[想]的——‘我確有所得,我確善得——我竟能與這樣的同梵行者們一同而住!’尊者,我對這些具壽,慈的身業已現起,於顯、於隱[皆然];慈的語業已現起,於顯、於隱[皆然];慈的意業已現起,於顯、於隱[皆然]。尊者,我是這樣[想]的——‘我何不放下自己的心,唯隨這些具壽的心而轉呢?’尊者,於是我便放下自己的心,唯隨這些具壽的心而轉。尊者,我們的身確實各別,然而我想[我們的]心是一個。”

239. Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā ca nandiyo yenāyasmā ca kimilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantañca nandiyaṃ āyasmantañca kimilaṃ etadavoca – ‘‘abhikkamathāyasmanto, abhikkamathāyasmanto, satthā no bhagavā anuppatto’’ti. Atha kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo bhagavantaṃ paccuggantvā eko bhagavato pattacīvaraṃ paṭiggahesi, eko āsanaṃ paññapesi, eko pādodakaṃ upaṭṭhapesi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja pāde pakkhālesi. Tepi kho āyasmanto bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kacci vo, anuruddhā, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci piṇḍakena na kilamathā’’ti? ‘‘Khamanīyaṃ bhagavā, yāpanīyaṃ bhagavā, na ca mayaṃ, bhante, piṇḍakena kilamāmā’’ti. ‘‘Kacci pana vo, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathā’’ti? ‘‘Taggha mayaṃ, bhante, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tumhe, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathā’’ti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṃ viharāmī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, imesu āyasmantesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca. Tassa, mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyya’nti. So kho ahaṃ, bhante, sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi. Nānā hi kho no, bhante, kāyā, ekañca pana maññe citta’’nti.
緬 3.195已對照

具壽難提也……乃至……具壽金毗羅也對世尊這樣說——“尊者,我也是這樣[想]的——‘我確有所得,我確善得——我竟能與這樣的同梵行者們一同而住!’尊者,我對這些具壽,慈的身業已現起,於顯、於隱[皆然];慈的語業已現起,於顯、於隱[皆然];慈的意業已現起,於顯、於隱[皆然]。尊者,我是這樣[想]的——‘我何不放下自己的心,唯隨這些具壽的心而轉呢?’尊者,於是我便放下自己的心,唯隨這些具壽的心而轉。尊者,我們的身確實各別,然而我想[我們的]心是一個。尊者,我們就是這樣和合、和睦、無爭,成乳水[交融]之狀,以親愛之眼互相看視而住的。”

Āyasmāpi kho nandiyo…pe… āyasmāpi kho kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayhampi kho, bhante, evaṃ hoti – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṃ viharāmī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, imesu āyasmantesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyya’nti. So kho ahaṃ, bhante, sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi. Nānā hi kho no, bhante, kāyā, ekañca pana maññe cittanti. Evaṃ kho mayaṃ, bhante, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā’’ti.
240PTS 3.157已對照

二四〇、“善哉,善哉,阿那律們!阿那律們,你們可是不放逸、熱勤、自策勵而住呢?”“尊者,我們確實是不放逸、熱勤、自策勵而住的。”“阿那律們,那麼你們是怎樣不放逸、熱勤、自策勵而住的呢?”“尊者,我們在此,先從村中為團食而歸來的那一位,便敷設諸座,備置飲用水與洗用水,備置殘食缽(avakkārapāti)。後從村中為團食而歸來的那一位——若有餘食,欲食則食;若不欲,便棄於無草處,或沉入無蟲水中——他收起諸座,收起飲用水與洗用水,把殘食缽洗淨後收起,掃淨食堂。誰見到飲水瓶、洗用水瓶或淨身瓶(vaccaghaṭa)空虛無物,便去盛置。若非他力所能,便以手勢招呼第二人,我們以雙手相搭而盛置;然而尊者,我們絕不為此而破語[出聲]。又,尊者,我們每第五日整夜以法語共坐。尊者,我們就是這樣不放逸、熱勤、自策勵而住的。”

240. ‘‘Sādhu, sādhu, anuruddhā! Kacci pana vo, anuruddhā, appamattā ātāpino pahitattā viharathā’’ti? ‘‘Taggha mayaṃ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharāmā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tumhe, anuruddhā, appamattā ātāpino pahitattā viharathā’’ti? ‘‘Idha, bhante, amhākaṃ yo paṭhamaṃ gāmato piṇḍāya paṭikkamati, so āsanāni paññapeti, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti, avakkārapātiṃ upaṭṭhāpeti. Yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati – sace hoti bhuttāvaseso, sace ākaṅkhati, bhuñjati; no ce ākaṅkhati, appaharite vā chaḍḍeti apāṇake vā udake opilāpeti – so āsanāni paṭisāmeti, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paṭisāmeti, avakkārapātiṃ dhovitvā paṭisāmeti, bhattaggaṃ sammajjati. Yo passati pānīyaghaṭaṃ vā paribhojanīyaghaṭaṃ vā vaccaghaṭaṃ vā rittaṃ tucchaṃ so upaṭṭhāpeti. Sacassa hoti avisayhaṃ, hatthavikārena dutiyaṃ āmantetvā hatthavilaṅghakena upaṭṭhāpema [upaṭṭhapeti (sī.)], na tveva mayaṃ, bhante, tappaccayā vācaṃ bhindāma. Pañcāhikaṃ kho pana mayaṃ, bhante, sabbarattiṃ dhammiyā kathāya sannisīdāma. Evaṃ kho mayaṃ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharāmā’’ti.
241已對照

二四一、“善哉,善哉,阿那律們!阿那律們,你們這樣不放逸、熱勤、自策勵而住,可有已證得的上人法(uttarimanussadhamma)、足以為聖的殊勝智見、[是]安樂之住嗎?”“尊者,我們在此不放逸、熱勤、自策勵而住時,既覺知光明(obhāsa),也[覺知]諸色之見(dassanaṃ rūpānaṃ)。然而我們的那光明不久就消失了,諸色之見也[消失了];而我們沒有通達那因相。”

241. ‘‘Sādhu, sādhu, anuruddhā! Atthi pana vo, anuruddhā, evaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharataṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro’’ti? ‘‘Idha mayaṃ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharantā obhāsañceva sañjānāma dassanañca rūpānaṃ. So kho pana no obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ; tañca nimittaṃ nappaṭivijjhāmā’’ti.
PTS 3.158緬 3.196已對照

“阿那律們,你們應當通達那因相。阿那律們,我也是在正覺之前,還是未成正覺的菩薩時,既覺知光明,也[覺知]諸色之見。然而我的那光明不久就消失了,諸色之見也[消失了]。阿那律們,我這樣想:‘什麼是因,什麼是緣,使我的光明消失,諸色之見也[消失]?’阿那律們,我這樣想:‘我生起了疑,而以疑為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑。’”

‘‘Taṃ kho pana vo, anuruddhā, nimittaṃ paṭivijjhitabbaṃ. Ahampi sudaṃ, anuruddhā, pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno obhāsañceva sañjānāmi dassanañca rūpānaṃ. So kho pana me obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yena me obhāso antaradhāyati dassanañca rūpāna’nti? Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘vicikicchā kho me udapādi, vicikicchādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissatī’’’ti.
已對照

“阿那律們,於是我不放逸、熱勤、自策勵而住,既覺知光明,也[覺知]諸色之見。然而我的那光明不久就消失了,諸色之見也[消失了]。阿那律們,我這樣想:‘什麼是因,什麼是緣,使我的光明消失,諸色之見也[消失]?’阿那律們,我這樣想:‘我生起了不作意,而以不作意為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi dassanañca rūpānaṃ. So kho pana me obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yena me obhāso antaradhāyati dassanañca rūpāna’nti? Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘amanasikāro kho me udapādi, amanasikārādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati na amanasikāro’’’ti.
已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了昏沉睡眠,而以昏沉睡眠為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘thinamiddhaṃ kho me udapādi, thinamiddhādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati na amanasikāro na thinamiddha’’’nti.
PTS 3.159緬 3.197已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了驚懼,而以驚懼為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。阿那律們,猶如有人行走在大道上,在他兩側有鵪鶉飛起,他由此因緣生起驚懼;阿那律們,正是這樣,我生起了驚懼,而以驚懼為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘chambhitattaṃ kho me udapādi, chambhitattādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso addhānamaggappaṭipanno, tassa ubhatopasse vaṭṭakā [vadhakā (sī. syā. kaṃ. pī.)] uppateyyuṃ, tassa tatonidānaṃ chambhitattaṃ uppajjeyya; evameva kho me, anuruddhā, chambhitattaṃ udapādi, chambhitattādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati na amanasikāro na thinamiddhaṃ na chambhitatta’’’nti.
已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了雀躍,而以雀躍為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。阿那律們,猶如有人尋求一處寶藏口,卻一舉得到了五處寶藏口,他由此因緣生起雀躍;阿那律們,正是這樣,我生起了雀躍,而以雀躍為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼,不[生起]雀躍。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘uppilaṃ [ubbillaṃ (sī. pī.), ubbilaṃ (syā. kaṃ.)] kho me udapādi, uppilādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso ekaṃ nidhimukhaṃ gavesanto sakideva pañcanidhimukhāni adhigaccheyya, tassa tatonidānaṃ uppilaṃ uppajjeyya; evameva kho me, anuruddhā, uppilaṃ udapādi, uppilādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppila’’’nti.
已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了粗重,而以粗重為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼,不[生起]雀躍,不[生起]粗重。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘duṭṭhullaṃ kho me udapādi, duṭṭhullādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhulla’’’nti.
已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了過度發起的精進,而以過度發起的精進為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。阿那律們,猶如有人用雙手緊緊地抓住鵪鶉,它就會死在那裡;阿那律們,正是這樣,我生起了過度發起的精進,而以過度發起的精進為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼,不[生起]雀躍,不[生起]粗重,不[生起]過度發起的精進。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘accāraddhavīriyaṃ kho me udapādi, accāraddhavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso ubhohi hatthehi vaṭṭakaṃ gāḷhaṃ gaṇheyya, so tattheva patameyya [matameyya (bahūsu) pa + taṃ + eyya = patameyya-iti padavibhāgo]; evameva kho me, anuruddhā, accāraddhavīriyaṃ udapādi, accāraddhavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriya’’’nti.
PTS 3.160緬 3.198已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了過於鬆懈的精進,而以過於鬆懈的精進為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。阿那律們,猶如有人鬆鬆地抓住鵪鶉,它就會從他手中飛走;阿那律們,正是這樣,我生起了過於鬆懈的精進,而以過於鬆懈的精進為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼,不[生起]雀躍,不[生起]粗重,不[生起]過度發起的精進,不[生起]過於鬆懈的精進。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘atilīnavīriyaṃ kho me udapādi, atilīnavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso vaṭṭakaṃ sithilaṃ gaṇheyya, so tassa hatthato uppateyya; evameva kho me, anuruddhā, atilīnavīriyaṃ udapādi, atilīnavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriya’’’nti.
已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了渴望,而以渴望為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼,不[生起]雀躍,不[生起]粗重,不[生起]過度發起的精進,不[生起]過於鬆懈的精進,不[生起]渴望。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘abhijappā kho me udapādi, abhijappādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriyaṃ, na abhijappā’’’ti.
已對照

“阿那律們,於是我……乃至……阿那律們,我這樣想:‘我生起了種種想,而以種種想為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼,不[生起]雀躍,不[生起]粗重,不[生起]過度發起的精進,不[生起]過於鬆懈的精進,不[生起]渴望,不[生起]種種想。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘nānattasaññā kho me udapādi, nānattasaññādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriyaṃ, na abhijappā, na nānattasaññā’’’ti.
已對照

“阿那律們,於是我不放逸、熱勤、自策勵而住,既覺知光明,也[覺知]諸色之見。然而我的那光明不久就消失了,諸色之見也[消失了]。阿那律們,我這樣想:‘什麼是因,什麼是緣,使我的光明消失,諸色之見也[消失]?’阿那律們,我這樣想:‘我生起了對諸色的過度凝視,而以對諸色的過度凝視為因,我的定退落了。定退落時,光明消失,諸色之見也[消失]。我要這樣做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]驚懼,不[生起]雀躍,不[生起]粗重,不[生起]過度發起的精進,不[生起]過於鬆懈的精進,不[生起]渴望,不[生起]種種想,不[生起]對諸色的過度凝視。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi dassanañca rūpānaṃ. So kho pana me obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Tassa mayhaṃ anuruddhā etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yena me obhāso antaradhāyati dassanañca rūpāna’nti. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘atinijjhāyitattaṃ kho me rūpānaṃ udapādi, atinijjhāyitattādhikaraṇañca pana me rūpānaṃ samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriyaṃ, na abhijappā, na nānattasaññā, na atinijjhāyitattaṃ rūpāna’’’nti.
242PTS 3.161緬 3.199已對照

二四二、“阿那律們,我這樣了知:‘疑是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了疑這一心的隨煩惱;這樣了知:‘不作意是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了不作意這一心的隨煩惱;這樣了知:‘昏沉睡眠是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了昏沉睡眠這一心的隨煩惱;這樣了知:‘驚懼是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了驚懼這一心的隨煩惱;這樣了知:‘雀躍是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了雀躍這一心的隨煩惱;這樣了知:‘粗重是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了粗重這一心的隨煩惱;這樣了知:‘過度發起的精進是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了過度發起的精進這一心的隨煩惱;這樣了知:‘過於鬆懈的精進是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了過於鬆懈的精進這一心的隨煩惱;這樣了知:‘渴望是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了渴望這一心的隨煩惱;這樣了知:‘種種想是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了種種想這一心的隨煩惱;這樣了知:‘對諸色的過度凝視是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷了對諸色的過度凝視這一心的隨煩惱。

242. ‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, ‘vicikicchā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā vicikicchaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘amanasikāro cittassa upakkileso’ti – iti viditvā amanasikāraṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘thinamiddhaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘chambhitattaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā chambhitattaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘uppilaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā uppilaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘duṭṭhullaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā duṭṭhullaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘atilīnavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atilīnavīriyaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘abhijappā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā abhijappaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘nānattasaññā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā nānattasaññaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ.
243已對照

二四三、“阿那律們,於是我不放逸、熱勤、自策勵而住,覺知光明,卻不見諸色;見諸色,卻不覺知光明——或整夜,或整日,或整個日夜。阿那律們,我這樣想:‘什麼是因,什麼是緣,使我覺知光明卻不見諸色,見諸色卻不覺知光明——或整夜,或整日,或整個日夜?’阿那律們,我這樣想:‘凡在我不作意色相而作意光明相之時,那時我覺知光明,卻不見諸色;凡在我不作意光明相而作意色相之時,那時我見諸色,卻不覺知光明——或整夜,或整日,或整個日夜。’”

243. ‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañhi kho sañjānāmi, na ca rūpāni passāmi; rūpāni hi kho passāmi, na ca obhāsaṃ sañjānāmi – ‘kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ [divasaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)], kevalampi rattindivaṃ’ [rattidivaṃ (ka.)]. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yvāhaṃ obhāsañhi kho sañjānāmi na ca rūpāni passāmi; rūpāni hi kho [kho tasmiṃ samaye (sī. ka.)] passāmi na ca obhāsaṃ sañjānāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’nti. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘yasmiñhi kho ahaṃ samaye rūpanimittaṃ amanasikaritvā obhāsanimittaṃ manasi karomi, obhāsañhi kho tasmiṃ samaye sañjānāmi, na ca rūpāni passāmi. Yasmiṃ panāhaṃ samaye obhāsanimittaṃ amanasikaritvā rūpanimittaṃ manasi karomi, rūpāni hi kho tasmiṃ samaye passāmi na ca obhāsaṃ sañjānāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’’’nti.
緬 3.200已對照

“阿那律們,於是我不放逸、熱勤、自策勵而住,覺知有限的光明,也見有限的諸色;覺知無量的光明,也見無量的諸色——或整夜,或整日,或整個日夜。阿那律們,我這樣想:‘什麼是因,什麼是緣,使我覺知有限的光明,也見有限的諸色;覺知無量的光明,也見無量的諸色——或整夜,或整日,或整個日夜?’阿那律們,我這樣想:‘凡在我的定有限之時,那時我的眼也有限。我以有限的眼覺知有限的光明,也見有限的諸色。凡在我的定無量之時,那時我的眼也無量。我以無量的眼覺知無量的光明,也見無量的諸色——或整夜,或整日,或整個日夜。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto parittañceva obhāsaṃ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi; appamāṇañceva obhāsaṃ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindivaṃ. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yvāhaṃ parittañceva obhāsaṃ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi; appamāṇañceva obhāsaṃ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’nti. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘yasmiṃ kho me samaye paritto samādhi hoti, parittaṃ me tasmiṃ samaye cakkhu hoti. Sohaṃ parittena cakkhunā parittañceva obhāsaṃ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi. Yasmiṃ pana me samaye appamāṇo samādhi hoti, appamāṇaṃ me tasmiṃ samaye cakkhu hoti. Sohaṃ appamāṇena cakkhunā appamāṇañceva obhāsaṃ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’’’nti.
244PTS 3.162緬 3.201已對照

二四四、阿那律們,當我這樣了知:‘疑是心的隨煩惱’——如是了知而疑這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘不作意是心的隨煩惱’——如是了知而不作意這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘昏沉睡眠是心的隨煩惱’——如是了知而昏沉睡眠這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘驚懼是心的隨煩惱’——如是了知而驚懼這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘雀躍是心的隨煩惱’——如是了知而雀躍這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘粗重是心的隨煩惱’——如是了知而粗重這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘過度發起的精進是心的隨煩惱’——如是了知而過度發起的精進這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘過於鬆懈的精進是心的隨煩惱’——如是了知而過於鬆懈的精進這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘渴望是心的隨煩惱’——如是了知而渴望這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘種種想是心的隨煩惱’——如是了知而種種想這一心的隨煩惱已斷;這樣了知:‘對諸色的過度凝視是心的隨煩惱’——如是了知而對諸色的過度凝視這一心的隨煩惱已斷之時,

244. Yato kho me, anuruddhā, ‘vicikicchā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘amanasikāro cittassa upakkileso’ti – iti viditvā amanasikāro cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘thinamiddhaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘chambhitattaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā chambhitattaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘uppilaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā uppilaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘duṭṭhullaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā duṭṭhullaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘atilīnavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atilīnavīriyaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘abhijappā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā abhijappā cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘nānattasaññā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā nānattasaññā cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi.
245已對照

二四五、“阿那律們,我這樣想:‘凡我心的諸隨煩惱,它們都已斷了。來吧,現在我要以三種方式修習定。’阿那律們,於是我修習了有尋有伺的定,也修習了無尋唯伺的定,也修習了無尋無伺的定,也修習了有喜的定,也修習了無喜的定,也修習了與適悅俱行的定,也修習了與舍俱行的定。阿那律們,當我已修習了有尋有伺的定,也已修習了無尋唯伺的定,也已修習了無尋無伺的定,也已修習了有喜的定,也已修習了無喜的定,也已修習了與適悅俱行的定,也已修習了與舍俱行的定時,我生起了智與見:‘我的心解脫不動搖,這是最後一生,如今不再有後有。’”

世尊說了這[番話]。具壽阿那律滿意、歡喜世尊之所說。

245. ‘‘Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ye kho me cittassa upakkilesā te me pahīnā. Handa, dānāhaṃ tividhena samādhiṃ bhāvemī’ti [bhāvesinti (sī. syā. kaṃ.)]. So kho ahaṃ, anuruddhā, savitakkampi savicāraṃ samādhiṃ bhāvesiṃ [bhāvemi (ka.)], avitakkampi vicāramattaṃ samādhiṃ bhāvesiṃ, avitakkampi avicāraṃ samādhiṃ bhāvesiṃ, sappītikampi samādhiṃ bhāvesiṃ, nippītikampi samādhiṃ bhāvesiṃ, sātasahagatampi samādhiṃ bhāvesiṃ, upekkhāsahagatampi samādhiṃ bhāvesiṃ. Yato kho me, anuruddhā, savitakkopi savicāro samādhi bhāvito ahosi, avitakkopi vicāramatto samādhi bhāvito ahosi, avitakkopi avicāro samādhi bhāvito ahosi, sappītikopi samādhi bhāvito ahosi, nippītikopi samādhi bhāvito ahosi, sātasahagatopi samādhi bhāvito ahosi, upekkhāsahagatopi samādhi bhāvito ahosi. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi, akuppā me cetovimutti. Ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā anuruddho bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Upakkilesasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.
已對照

《隨煩惱經》終,[《空品》中之]第八[經]。