快樂巴利palinanda.cc

中部第115經 · 多界經 Bahudhātukasuttaṃ

本經目錄五、多界經

124已對照

五、多界經

一二四、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika 之園)。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

124. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
緬 3.107已對照

“諸比丘,凡生起的任何怖畏,一切都從愚人生起,不從智者[生起]。凡生起的任何禍患,一切都從愚人生起,不從智者[生起]。凡生起的任何災難,一切都從愚人生起,不從智者[生起]。諸比丘,猶如從蘆葦屋或草屋放出的火,也會燒掉內外塗飾、無風[可入]、門閂緊閉、窗戶關嚴的諸尖頂屋;諸比丘,正是這樣,凡生起的任何怖畏,一切都從愚人生起,不從智者[生起]。凡生起的任何禍患,一切都從愚人生起,不從智者[生起]。凡生起的任何災難,一切都從愚人生起,不從智者[生起]。諸比丘,如是,愚人是有怖畏的,智者是無怖畏的;愚人是有禍患的,智者是無禍患的;愚人是有災難的,智者是無災難的。諸比丘,從智者沒有怖畏,從智者沒有禍患,從智者沒有災難。因此,諸比丘,你們應當這樣修學:‘我們要成為智者、審察者(vīmaṃsaka)。’諸比丘,你們應當這樣修學。”

‘‘Yāni kānici, bhikkhave, bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Seyyathāpi, bhikkhave, naḷāgārā vā tiṇāgārā vā aggi mutto [aggimukko (sī. pī.)] kūṭāgārānipi dahati ullittāvalittāni nivātāni phusitaggaḷāni pihitavātapānāni; evameva kho, bhikkhave, yāni kānici bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Iti kho, bhikkhave, sappaṭibhayo bālo, appaṭibhayo paṇḍito; saupaddavo bālo, anupaddavo paṇḍito; saupasaggo bālo, anupasaggo paṇḍito. Natthi, bhikkhave, paṇḍitato bhayaṃ, natthi paṇḍitato upaddavo, natthi paṇḍitato upasaggo. Tasmātiha, bhikkhave, ‘paṇḍitā bhavissāma vīmaṃsakā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti.
PTS 3.62已對照

這樣說時,具壽阿難對世尊這樣說——“尊者,到什麼程度才足以稱智者比丘為‘審察者’呢?”“阿難,當比丘既善巧於界,又善巧於處、善巧於緣起、善巧於處非處時,阿難,到這個程度便足以稱智者比丘為‘審察者’。”

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, paṇḍito bhikkhu ‘vīmaṃsako’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Yato kho, ānanda, bhikkhu dhātukusalo ca hoti, āyatanakusalo ca hoti, paṭiccasamuppādakusalo ca hoti, ṭhānāṭhānakusalo ca hoti – ettāvatā kho, ānanda, paṇḍito bhikkhu ‘vīmaṃsako’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
125已對照

一二五、“尊者,到什麼程度才足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’呢?”“阿難,有這十八界:眼界、色界、眼識界;耳界、聲界、耳識界;鼻界、香界、鼻識界;舌界、味界、舌識界;身界、觸界、身識界;意界、法界、意識界。阿難,當[他]知、見這十八界時,阿難,到這個程度也足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’。”

125. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Aṭṭhārasa kho imā, ānanda, dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu; sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu; ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu; jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu; kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu; manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu. Imā kho, ānanda, aṭṭhārasa dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
緬 3.108已對照

“尊者,可還有別的理趣(pariyāya),[依之]足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’呢?”“阿難,可以有。阿難,有這六界:地界、水界、火界、風界、空界、識界。阿難,當[他]知、見這六界時,阿難,到這個程度也足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已對照

“尊者,可還有別的理趣,[依之]足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’呢?”“阿難,可以有。阿難,有這六界:樂界、苦界、喜悅界、憂界、舍界、無明界。阿難,當[他]知、見這六界時,阿難,到這個程度也足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – sukhadhātu, dukkhadhātu, somanassadhātu, domanassadhātu, upekkhādhātu, avijjādhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
PTS 3.63已對照

“尊者,可還有別的理趣,[依之]足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’呢?”“阿難,可以有。阿難,有這六界:欲界、出離界、瞋恚界、無瞋恚界、害界、無害界。阿難,當[他]知、見這六界時,阿難,到這個程度也足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – kāmadhātu, nekkhammadhātu, byāpādadhātu, abyāpādadhātu, vihiṃsādhātu, avihiṃsādhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已對照

“尊者,可還有別的理趣,[依之]足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’呢?”“阿難,可以有。阿難,有這三界:欲界、色界、無色界。阿難,當[他]知、見這三界時,阿難,到這個程度也足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Tisso imā, ānanda, dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Imā kho, ānanda, tisso dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已對照

“尊者,可還有別的理趣,[依之]足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’呢?”“阿難,可以有。阿難,有這兩種界:有為界、無為界。阿難,當[他]知、見這兩種界時,阿難,到這個程度也足以稱[他]為‘善巧於界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Dve imā, ānanda, dhātuyo – saṅkhatādhātu, asaṅkhatādhātu. Imā kho, ānanda, dve dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
126已對照

一二六、“尊者,到什麼程度才足以稱[他]為‘善巧於處的比丘’呢?”“阿難,而有這六內外處:眼與色、耳與聲、鼻與香、舌與味、身與觸、意與法。阿難,當[他]知、見這六內外處時,阿難,到這個程度便足以稱[他]為‘善巧於處的比丘’。”

126. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘āyatanakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Cha kho panimāni, ānanda, ajjhattikabāhirāni āyatanāni – cakkhuceva rūpā ca sotañca saddā ca ghānañca gandhā ca jivhā ca rasā ca kāyo ca phoṭṭhabbā ca mano ca dhammā ca. Imāni kho, ānanda, cha ajjhattikabāhirāni āyatanāni yato jānāti passati – ettāvatā kho, ānanda, ‘āyatanakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
PTS 3.64緬 3.109已對照

“尊者,到什麼程度才足以稱[他]為‘善巧於緣起的比丘’呢?”“阿難,在此,比丘這樣了知:‘此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起;此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅,即:以無明為緣而有行,以行為緣而有識,以識為緣而有名色,以名色為緣而有六處,以六處為緣而有觸,以觸為緣而有受,以受為緣而有愛,以愛為緣而有取,以取為緣而有有,以有為緣而有生,以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅,以行之滅而有識之滅,以識之滅而有名色之滅,以名色之滅而有六處之滅,以六處之滅而有觸之滅,以觸之滅而有受之滅,以受之滅而有愛之滅,以愛之滅而有取之滅,以取之滅而有有之滅,以有之滅而有生之滅,以生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。’阿難,到這個程度便足以稱[他]為‘善巧於緣起的比丘’。”

‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘paṭiccasamuppādakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ pajānāti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’. Ettāvatā kho, ānanda, ‘paṭiccasamuppādakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
127已對照

一二七、“尊者,到什麼程度才足以稱[他]為‘善巧於處非處的比丘’呢?”“阿難,在此,比丘了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會視任何行為常——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:凡夫會視任何行為常——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會視任何行為樂——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:凡夫會視任何行為樂——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會視任何法為我——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:凡夫會視任何法為我——此事是可能有的。’

127. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘ṭhānāṭhānakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci [kiñci (syā. kaṃ. ka.)] saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ sukhato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ sukhato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci dhammaṃ attato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti, ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci dhammaṃ attato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
128PTS 3.65緬 3.110已對照

一二八、“[他]了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會奪母之命——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:凡夫會奪母之命——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會奪父之命……乃至……會奪阿羅漢之命——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會以噁心使如來出血——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:凡夫會以噁心使如來出血——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會分裂僧團——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:凡夫會分裂僧團——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具足見的人會另立他師——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:凡夫會另立他師——此事是可能有的。’

128. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo mātaraṃ jīvitā voropeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano mātaraṃ jīvitā voropeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo pitaraṃ jīvitā voropeyya…pe… arahantaṃ jīvitā voropeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo duṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano duṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo saṅghaṃ bhindeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano saṅghaṃ bhindeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo aññaṃ satthāraṃ uddiseyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano aññaṃ satthāraṃ uddiseyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
129已對照

一二九、“[他]了知:‘這是無處、無機會的:於一個世界中,兩位阿羅漢、正等正覺者會不前不後地出現——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:於一個世界中,只有一位阿羅漢、正等正覺者會出現——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:於一個世界中,兩位轉輪王會不前不後地出現——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:於一個世界中,只有一位轉輪王會出現——此事是可能有的。’

129. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ ekissā lokadhātuyā eko arahaṃ sammāsambuddho uppajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve rājāno cakkavattino apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ ekissā lokadhātuyā eko rājā cakkavattī uppajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
130PTS 3.66緬 3.111已對照

一三〇、“[他]了知:‘這是無處、無機會的:女人會成為阿羅漢、正等正覺者——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:男子會成為阿羅漢、正等正覺者——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:女人會成為轉輪王——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:男子會成為轉輪王——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:女人會行帝釋之位……會行魔王之位……會行梵天之位——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:男子會行帝釋之位……會行魔王之位……會行梵天之位——此事是可能有的。’

130. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī arahaṃ assa sammāsambuddho, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso arahaṃ assa sammāsambuddho, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī rājā assa cakkavattī, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso rājā assa cakkavattī, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī sakkattaṃ kareyya … mārattaṃ kareyya… brahmattaṃ kareyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso sakkattaṃ kareyya… mārattaṃ kareyya… brahmattaṃ kareyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
131已對照

一三一、“[他]了知:‘這是無處、無機會的:身惡行會生起可喜、可愛、可意的異熟——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:身惡行會生起不可喜、不可愛、不可意的異熟——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:語惡行……乃至……意惡行會生起可喜、可愛、可意的異熟——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:語惡行……乃至……意惡行會生起不可喜、不可愛、不可意的異熟——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:身善行會生起不可喜、不可愛、不可意的異熟——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:身善行會生起可喜、可愛、可意的異熟——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:語善行……乃至……意善行會生起不可喜、不可愛、不可意的異熟——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:語善行……乃至……意善行會生起可喜、可愛、可意的異熟——此事是可能有的。’

131. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyaduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyaduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīduccaritassa…pe… yaṃ manoduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīduccaritassa…pe… yaṃ manoduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatīti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyasucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyasucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīsucaritassa…pe… yaṃ manosucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīsucaritassa…pe… yaṃ manosucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
PTS 3.67緬 3.112已對照

“[他]了知:‘這是無處、無機會的:具有身惡行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於善趣、天界——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:具有身惡行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於苦界、惡趣、墮處、地獄——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具有語惡行者……乃至……具有意惡行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於善趣、天界——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:具有語惡行者……乃至……具有意惡行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於苦界、惡趣、墮處、地獄——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具有身善行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於苦界、惡趣、墮處、地獄——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:具有身善行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於善趣、天界——此事是可能有的。’了知:‘這是無處、無機會的:具有語善行者……乃至……具有意善行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於苦界、惡趣、墮處、地獄——此事不可能有。’了知:‘這是有處、有機會的:具有語善行者……乃至……具有意善行者,以那為因緣、以那為緣,身壞命終之後,會投生於善趣、天界——此事是可能有的。’阿難,到這個程度便足以稱[他]為‘善巧於處非處的比丘’。”

‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyaduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyaduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīduccaritasamaṅgī…pe… yaṃ manoduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīduccaritasamaṅgī…pe… yaṃ manoduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyasucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyasucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīsucaritasamaṅgī…pe… yaṃ manosucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīsucaritasamaṅgī…pe… yaṃ manosucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. Ettāvatā kho, ānanda, ‘ṭhānāṭhānakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
132已對照

一三二、這樣說時,具壽阿難對世尊這樣說——“稀有啊,尊者!未曾有啊,尊者!尊者,這法門名叫什麼?”“阿難,因此,你要受持這個法門為‘多界’(bahudhātuka),也要受持它為‘四轉’(catuparivaṭṭa),也要受持它為‘法鏡’(dhammādāsa),也要受持它為‘不死之鼓’(amatadundubhi),也要受持它為‘無上的戰勝’(anuttara saṅgāmavijaya)。”

世尊說了這[番話]。具壽阿難滿意、歡喜世尊之所說。

132. Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Konāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ ‘bahudhātuko’tipi naṃ dhārehi, ‘catuparivaṭṭo’tipi naṃ dhārehi, ‘dhammādāso’tipi naṃ dhārehi, ‘amatadundubhī’tipi [dudrabhītipi (ka.)] naṃ dhārehi, ‘anuttaro saṅgāmavijayo’tipi naṃ dhārehī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Bahudhātukasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.
已對照

《多界經》終,[《次第品》中之]第五[經]。