快樂巴利palinanda.cc

中部第106經 · 不動利益經 Āneñjasappāyasuttaṃ

本經目錄六、不動利益經

66PTS 2.262緬 3.49已對照

六、不動利益經

六十六、如是我聞——一時,世尊住在拘樓國(Kuru),[有]一座名叫劍磨瑟曇(Kammāsadhamma)的拘樓人市鎮。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,諸欲是無常的、空虛的、虛妄的、是虛妄之法。諸比丘,這是幻術所作的,是愚人的囈語。凡現法的諸欲,凡來世的諸欲;凡現法的欲想,凡來世的欲想——這兩者都是魔的領域,這是魔的境域,這是魔的餌食,這是魔的行處。在這裡,這些惡、不善的心所生[法]——貪欲、瞋恚、激憤——轉起;正是它們,成為在此[教中]隨學的聖弟子的障礙。諸比丘,此中,聖弟子這樣思察:‘凡現法的諸欲,凡來世的諸欲;凡現法的欲想,凡來世的欲想——這兩者都是魔的領域,這是魔的境域,這是魔的餌食,這是魔的行處。在這裡,這些惡、不善的心所生[法]——貪欲、瞋恚、激憤——轉起;正是它們,成為在此[教中]隨學的聖弟子的障礙。我何不以廣、大的心,勝伏[欲]世間、以意決意[於禪]而住?因為當我以廣、大的心,勝伏[欲]世間、以意決意[於禪]而住時,凡那些惡、不善的心所生[法]——貪欲、瞋恚、激憤——它們將不會存在。由於舍斷它們,我的心將成為不微小的、無量的、善修的。’當他如此行道、多住於彼時,心便於[那]因(āyatana)明淨。有明淨時,他或於現在入於不動(āneñja),或以慧勝解。身壞命終之後,這是有處、有機會的:那導向他的識會是趨入不動的。諸比丘,這被稱為第一種適宜於不動的行道。

66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘aniccā, bhikkhave, kāmā tucchā musā mosadhammā. Māyākatame taṃ, bhikkhave, bālalāpanaṃ. Ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa [mārasseva (ka.)] visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti. Teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. Tatra, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti, teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. Yaṃnūnāhaṃ vipulena mahaggatena cetasā vihareyyaṃ abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā. Vipulena hi me mahaggatena cetasā viharato abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā ye pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi te na bhavissanti. Tesaṃ pahānā aparittañca me cittaṃ bhavissati appamāṇaṃ subhāvita’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati’’.
67已對照

六十七、“再者,諸比丘,聖弟子這樣思察:‘凡現法的諸欲,凡來世的諸欲;凡現法的欲想,凡來世的欲想;凡任何色,[一切色,]是四大種與四大種所造之色。’當他如此行道、多住於彼時,心便於[那]因明淨。有明淨時,他或於現在入於不動,或以慧勝解。身壞命終之後,這是有處、有機會的:那導向他的識會是趨入不動的。諸比丘,這被稱為第二種適宜於不動的行道。

“再者,諸比丘,聖弟子這樣思察:‘凡現法的諸欲,凡來世的諸欲;凡現法的欲想,凡來世的欲想;凡現法的諸色,凡來世的諸色;凡現法的色想,凡來世的色想——這兩者都是無常的。凡無常的,那就不值得歡喜、不值得稱說、不值得耽著。’當他如此行道、多住於彼時,心便於[那]因明淨。有明淨時,他或於現在入於不動,或以慧勝解。身壞命終之後,這是有處、有機會的:那導向他的識會是趨入不動的。諸比丘,這被稱為第三種適宜於不動的行道。

67. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; yaṃ kiñci rūpaṃ (sabbaṃ rūpaṃ) [( ) natthi sī. pī. potthakesu] cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.
68PTS 2.263緬 3.50已對照

六十八、“再者,諸比丘,聖弟子這樣思察:‘凡現法的諸欲,凡來世的諸欲;凡現法的欲想,凡來世的欲想;凡現法的諸色,凡來世的諸色;凡現法的色想,凡來世的色想;凡不動想——這一切都是想。這些[想]於其中無餘滅去的,這是寂靜的,這是殊勝的,即:無所有處。’當他如此行道、多住於彼時,心便於[那]因明淨。有明淨時,他或於現在入於無所有處,或以慧勝解。身壞命終之後,這是有處、有機會的:那導向他的識會是趨入無所有處的。諸比丘,這被稱為第一種適宜於無所有處的行道。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā – ubhayametaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ nālaṃ abhinandituṃ, nālaṃ abhivadituṃ, nālaṃ ajjhositu’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.
68. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā – sabbā saññā. Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ ākiñcaññāyatana’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
69已對照

六十九、“再者,諸比丘,聖弟子前往林野、或前往樹下、或前往空閒處,這樣思察:‘此[是]空的,以我或以我所[而言]。’當他如此行道、多住於彼時,心便於[那]因明淨。有明淨時,他或於現在入於無所有處,或以慧勝解。身壞命終之後,這是有處、有機會的:那導向他的識會是趨入無所有處的。諸比丘,這被稱為第二種適宜於無所有處的行道。

69. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘suññamidaṃ attena vā attaniyena vā’ti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
70PTS 2.264已對照

七十、“再者,諸比丘,聖弟子這樣思察:‘我在任何地方都不是任何人的牽掛,在任何地方、任何[事物]中也沒有我的牽掛。’當他如此行道、多住於彼時,心便於[那]因明淨。有明淨時,他或於現在入於無所有處,或以慧勝解。身壞命終之後,這是有處、有機會的:那導向他的識會是趨入無所有處的。諸比丘,這被稱為第三種適宜於無所有處的行道。

70. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘nāhaṃ kvacani [kvacini (syā. kaṃ. sī. aṭṭha.)] kassaci kiñcanatasmiṃ [kiñcanatasmi (?)], na ca mama kvacani kismiñci kiñcanaṃ natthī’ti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
緬 3.51已對照

“再者,諸比丘,聖弟子這樣思察:‘凡現法的諸欲,凡來世的諸欲;凡現法的欲想,凡來世的欲想;凡現法的諸色,凡來世的諸色;凡現法的色想,凡來世的色想;凡不動想,凡無所有處想——這一切都是想。這些[想]於其中無餘滅去的,這是寂靜的,這是殊勝的,即:非想非非想處。’當他如此行道、多住於彼時,心便於[那]因明淨。有明淨時,他或於現在入於非想非非想處,或以慧勝解。身壞命終之後,這是有處、有機會的:那導向他的識會是趨入非想非非想處的。諸比丘,這被稱為適宜於非想非非想處的行道。”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā – sabbā saññā. Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ nevasaññānāsaññāyatana’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa nevasaññānāsaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyatī’’ti.
71PTS 2.265已對照

七十一、這樣說時,具壽阿難對世尊這樣說:“尊者,在此,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’如此,他獲得舍。尊者,那位比丘會般涅槃,還是不會般涅槃呢?”“阿難,此處有的比丘會般涅槃,有的比丘不會般涅槃。”“尊者,是什麼因、什麼緣,使此處有的比丘會般涅槃,有的比丘不會般涅槃呢?”“阿難,在此,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’如此,他獲得舍。他歡喜那舍、稱說、耽著而住。當他於那舍歡喜、稱說、耽著而住時,識便依止於它、以它為取。阿難,有取的比丘不般涅槃。”“尊者,那麼那位比丘在執取時,執取於何處呢?”“阿難,[執取]非想非非想處。”“尊者,原來那位比丘在執取時,執取的是最上的取?”“阿難,那位比丘在執取時,執取的確實是最上的取。阿難,因為這是最上的取,即:非想非非想處。”

71. Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi yaṃ, bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. Parinibbāyeyya nu kho so, bhante, bhikkhu na vā parinibbāyeyyā’’ti? ‘‘Apetthekacco, ānanda, bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā’’ti. ‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yenapetthekacco bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. So taṃ upekkhaṃ abhinandati, abhivadati, ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ upekkhaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ tadupādānaṃ. Saupādāno, ānanda, bhikkhu na parinibbāyatī’’ti. ‘‘Kahaṃ pana so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī’’ti? ‘‘Nevasaññānāsaññāyatanaṃ, ānandā’’ti. ‘‘Upādānaseṭṭhaṃ kira so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī’’ti? ‘‘Upādānaseṭṭhañhi so, ānanda, bhikkhu upādiyamāno upādiyati. Upādānaseṭṭhañhetaṃ, ānanda, yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanaṃ’’.
72緬 3.52已對照

七十二、“阿難,在此,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’如此,他獲得舍。他不歡喜那舍、不稱說、不耽著而住。當他於那舍不歡喜、不稱說、不耽著而住時,識便不依止於它、不以它為取。阿難,無取的比丘般涅槃。”

72. ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. So taṃ upekkhaṃ nābhinandati, nābhivadati, na ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ upekkhaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ na tadupādānaṃ. Anupādāno, ānanda, bhikkhu parinibbāyatī’’ti.
73PTS 2.266已對照

七十三、“稀有啊,尊者!未曾有啊,尊者!尊者,原來世尊已為我們說了依於各各[等至]的暴流的渡越。尊者,那麼什麼是聖解脫呢?”“阿難,在此,聖弟子比丘這樣思察:‘凡現法的諸欲,凡來世的諸欲;凡現法的欲想,凡來世的欲想;凡現法的諸色,凡來世的諸色;凡現法的色想,凡來世的色想;凡不動想,凡無所有處想,凡非想非非想處想——這就是有身,凡有身所及的[盡在於此]。這是不死,即:心的無取解脫。’阿難,如是,我已開示了適宜於不動的行道,已開示了適宜於無所有處的行道,已開示了適宜於非想非非想處的行道,已開示了依於各各[等至]的暴流的渡越,已開示了聖解脫。阿難,凡是求弟子之利益者、悲憫者的導師以悲憫而應為[弟子]所作的,我已為你們作了。阿難,這些是樹下,這些是空屋——修禪吧,阿難!莫放逸,莫日後追悔。這就是我們對你們的教誡。”

世尊說了這[番話]。具壽阿難滿意、歡喜世尊之所說。

73. ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Nissāya nissāya kira no, bhante, bhagavatā oghassa nittharaṇā akkhātā. Katamo pana, bhante, ariyo vimokkho’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā, yā ca nevasaññānāsaññāyatanasaññā – esa sakkāyo yāvatā sakkāyo. Etaṃ amataṃ yadidaṃ anupādā cittassa vimokkho. Iti, kho, ānanda, desitā mayā āneñjasappāyā paṭipadā, desitā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nissāya nissāya oghassa nittharaṇā, desito ariyo vimokkho. Yaṃ kho, ānanda, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyathānanda, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Āneñjasappāyasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.
已對照

《不動利益經》終,[《天湖品》中之]第六[經]。