快樂巴利palinanda.cc

中部第105經 · 善星經 Sunakkhattasuttaṃ

本經目錄五、善星經

55PTS 2.252緬 3.40已對照

五、善星經

五十五、如是我聞——一時,世尊住在毘舍離(Vesālī)大林(Mahāvana)重閣講堂(Kūṭāgārasālā)。那時,眾多比丘在世尊面前記說了究竟智:“‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有’,我們[如是]了知。”離車子善星(Sunakkhatta licchaviputta)聽說:“據說眾多比丘在世尊面前記說了究竟智:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有’,我們[如是]了知。”於是,離車子善星來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的離車子善星對世尊這樣說:“尊者,我聽說:‘據說眾多比丘在世尊面前記說了究竟智:「生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有」,我們[如是]了知。’尊者,那些在世尊面前記說究竟智——‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有’,我們[如是]了知——的比丘,尊者,那些比丘是正確地記說了究竟智,還是其中有些比丘以增上慢記說了究竟智?”

55. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulehi bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti – ‘‘‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. Assosi kho sunakkhatto licchaviputto – ‘‘sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. Atha kho sunakkhatto licchaviputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sunakkhatto licchaviputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. ‘‘Ye te, bhante, bhikkhū bhagavato santike aññaṃ byākaṃsu – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti, kacci te, bhante, bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu udāhu santetthekacce bhikkhū adhimānena aññaṃ byākaṃsūti?
56PTS 2.253已對照

五十六、“善星,那些在我面前記說究竟智——‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有’,我們[如是]了知——的比丘,其中有些比丘是正確地記說了究竟智,也有些比丘是以增上慢記說了究竟智。善星,其中,那些正確地記說了究竟智的比丘,他們的那[記說]正是如此;而那些以增上慢記說了究竟智的比丘,善星,對此,如來這樣想:‘我要為他們說法。’善星,在此,如來是這樣想的:‘我要為他們說法。’然而,在此,有些愚痴人一再造作問題,來到如來之處詢問。善星,在那種情況下,如來那‘我要為他們說法’的想法,也有了變異。”“世尊,這正是時候;善逝,這正是時候,願世尊說法。聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”“那麼,善星,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”離車子善星應諾世尊。世尊這樣說——

56. ‘‘Ye te, sunakkhatta, bhikkhū mama santike aññaṃ byākaṃsu – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. ‘‘Santetthekacce bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu, santi panidhekacce bhikkhū adhimānenapi [adhimānena (?)] aññaṃ byākaṃsu. Tatra, sunakkhatta, ye te bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu tesaṃ taṃ tatheva hoti; ye pana te bhikkhū adhimānena aññaṃ byākaṃsu tatra, sunakkhatta, tathāgatassa evaṃ hoti – ‘dhammaṃ nesaṃ desessa’nti [deseyyanti (pī. ka.)]. Evañcettha, sunakkhatta, tathāgatassa hoti – ‘dhammaṃ nesaṃ desessa’nti. Atha ca panidhekacce moghapurisā pañhaṃ abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā pucchanti. Tatra, sunakkhatta, yampi tathāgatassa evaṃ hoti – ‘dhammaṃ nesaṃ desessa’nti tassapi hoti aññathatta’’nti. ‘‘Etassa bhagavā kālo, etassa sugata kālo, yaṃ bhagavā dhammaṃ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, sunakkhatta suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sunakkhatto licchaviputto bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
57緬 3.41已對照

五十七、“善星,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的;耳所識的諸聲……乃至……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——善星,這就是五欲功德。

57. ‘‘Pañca kho ime, sunakkhatta, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, sunakkhatta, pañca kāmaguṇā.
58PTS 2.254已對照

五十八、“善星,這是有處、有機會的:在此,某個人會是意向於世間食者。善星,對意向於世間食的人,與之相應的談論便住立,他隨之尋、隨之伺,親近那人,並因他而得欣悅;而當與不動相應的談論被談說時,他不願意聽聞,不傾耳,不安立心於了知,不親近那人,也不因他而得欣悅。善星,猶如有一個人離開自己的村落或市鎮很久了。他看見某個剛離開那村落或市鎮不久的人。他會向那人詢問那村落或市鎮的安穩、豐收與少病惱;那人會對他講述那村落或市鎮的安穩、豐收與少病惱。善星,你認為怎樣,那人會願意聽那人[說],會傾耳,會安立心於了知,會親近那人,並因他而得欣悅嗎?”“是的,尊者。”“善星,正是這樣,這是有處、有機會的:在此,某個人會是意向於世間食者。善星,對意向於世間食的人,與之相應的談論便住立,他隨之尋、隨之伺,親近那人,並因他而得欣悅;而當與不動相應的談論被談說時,他不願意聽聞,不傾耳,不安立心於了知,不親近那人,也不因他而得欣悅。他應被這樣了知:‘[這]意向於世間食的人,確是與不動之結離系的。’”

58. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo lokāmisādhimutto assa. Lokāmisādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti [upaṭṭhapeti (sī. syā. kaṃ. pī.)], na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sakamhā gāmā vā nigamā vā ciravippavuttho assa. So aññataraṃ purisaṃ passeyya tamhā gāmā vā nigamā vā acirapakkantaṃ. So taṃ purisaṃ tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañca appābādhatañca puccheyya; tassa so puriso tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañca appābādhatañca saṃseyya. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu so puriso tassa purisassa sussūseyya, sotaṃ odaheyya, aññā cittaṃ upaṭṭhāpeyya, tañca purisaṃ bhajeyya, tena ca vittiṃ āpajjeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo lokāmisādhimutto assa. Lokāmisādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. So evamassa veditabbo – ‘āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto [āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto-iti pāṭho sī. syā. kaṃ. pī. potthakesu natthi, aṭṭhakathāsu pana tabbaṇṇanā dissatiyeva] lokāmisādhimutto purisapuggalo’’’ti.
59緬 3.42已對照

五十九、“善星,這是有處、有機會的:在此,某個人會是意向於不動者。善星,對意向於不動的人,與之相應的談論便住立,他隨之尋、隨之伺,親近那人,並因他而得欣悅;而當與世間食相應的談論被談說時,他不願意聽聞,不傾耳,不安立心於了知,不親近那人,也不因他而得欣悅。善星,猶如黃葉已從繫縛脫落,不能再變青綠;善星,正是這樣,意向於不動的人,凡是世間食之結,那已脫落了。他應被這樣了知:‘[這]意向於不動的人,確是與世間食之結離系的。’”

59. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo āneñjādhimutto assa. Āneñjādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; lokāmisapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, paṇḍupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritattāya; evameva kho, sunakkhatta, āneñjādhimuttassa purisapuggalassa ye lokāmisasaṃyojane se pavutte. So evamassa veditabbo – ‘lokāmisasaṃyojanena hi kho visaṃyutto āneñjādhimutto purisapuggalo’’’ti.
60PTS 2.255已對照

六十、“善星,這是有處、有機會的:在此,某個人會是意向於無所有處者。善星,對意向於無所有處的人,與之相應的談論便住立,他隨之尋、隨之伺,親近那人,並因他而得欣悅;而當與不動相應的談論被談說時,他不願意聽聞,不傾耳,不安立心於了知,不親近那人,也不因他而得欣悅。善星,猶如一塊大石破為兩半,便不能再接合;善星,正是這樣,意向於無所有處的人,凡是不動之結,那已破了。他應被這樣了知:‘[這]意向於無所有處的人,確是與不動之結離系的。’”

60. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo ākiñcaññāyatanādhimutto assa. Ākiñcaññāyatanādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti; evameva kho, sunakkhatta, ākiñcaññāyatanādhimuttassa purisapuggalassa ye āneñjasaṃyojane se bhinne. So evamassa veditabbo – ‘āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto ākiñcaññāyatanādhimutto purisapuggalo’’’ti.
61緬 3.43已對照

六十一、“善星,這是有處、有機會的:在此,某個人會是意向於非想非非想處者。善星,對意向於非想非非想處的人,與之相應的談論便住立,他隨之尋、隨之伺,親近那人,並因他而得欣悅;而當與無所有處相應的談論被談說時,他不願意聽聞,不傾耳,不安立心於了知,不親近那人,也不因他而得欣悅。善星,猶如有人吃了可意的食物之後,把它吐了出來。善星,你認為怎樣,那人對那食物還會有再吃的慾望嗎?”“不是的,尊者。”“那是什麼緣故呢?”“尊者,因為那食物已被認為是可厭的。”“善星,正是這樣,意向於非想非非想處的人,凡是無所有處之結,那已被吐出了。他應被這樣了知:‘[這]意向於非想非非想處的人,確是與無所有處之結離系的。’

61. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo nevasaññānāsaññāyatanādhimutto assa. Nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; ākiñcaññāyatanapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso manuññabhojanaṃ bhuttāvī chaḍḍeyya [chaddeyya (?)]. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu tassa purisassa tasmiṃ bhatte [vante (ka. sī.), bhutte (ka. sī. ka.)] puna bhottukamyatā assā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Aduñhi, bhante, bhattaṃ [vantaṃ (sī.)] paṭikūlasammata’’nti. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassa purisapuggalassa ye ākiñcaññāyatanasaṃyojane se vante. So evamassa veditabbo – ‘ākiñcaññāyatanasaṃyojanena hi kho visaṃyutto nevasaññānāsaññāyatanādhimutto purisapuggalo’ti.
62PTS 2.256已對照

六十二、“善星,這是有處、有機會的:在此,某個人會是正確地意向於涅槃者。善星,對正確地意向於涅槃的人,與之相應的談論便住立,他隨之尋、隨之伺,親近那人,並因他而得欣悅;而當與非想非非想處相應的談論被談說時,他不願意聽聞,不傾耳,不安立心於了知,不親近那人,也不因他而得欣悅。善星,猶如一棵被斷了頂的多羅樹不堪能再生長;善星,正是這樣,正確地意向於涅槃的人,凡是非想非非想處之結,那[結]便根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。他應被這樣了知:‘[這]正確地意向於涅槃的人,確是與非想非非想處之結離系的。’”

62. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo sammā nibbānādhimutto assa. Sammā nibbānādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; nevasaññānāsaññāyatanapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā; evameva kho, sunakkhatta, sammā nibbānādhimuttassa purisapuggalassa ye nevasaññānāsaññāyatanasaṃyojane se ucchinnamūle tālāvatthukate anabhāvaṃkate [anabhāvakate (sī. pī.), anabhāvaṅgate (syā. kaṃ.)] āyatiṃ anuppādadhamme. So evamassa veditabbo – ‘nevasaññānāsaññāyatanasaṃyojanena hi kho visaṃyutto sammā nibbānādhimutto purisapuggalo’’’ti.
63緬 3.44已對照

六十三、“善星,這是有處、有機會的:在此,某位比丘會這樣想:‘渴愛被沙門說為箭,無明之毒害因欲貪與瞋恚而受惱。我的那渴愛之箭已斷,無明之毒害已除去,我是正確地意向於涅槃者。’他會這樣自認,而[事實]並非如此。他會專事於那些對正確地意向於涅槃者不適宜的[事]:會專事於以眼見不適宜的色,會專事於以耳[聞]不適宜的聲,會專事於以鼻[嗅]不適宜的香,會專事於以舌[嘗]不適宜的味,會專事於以身[觸]不適宜的所觸,會專事於以意[知]不適宜的法。當他專事於以眼見不適宜的色、專事於以耳[聞]不適宜的聲、專事於以鼻[嗅]不適宜的香、專事於以舌[嘗]不適宜的味、專事於以身[觸]不適宜的所觸、專事於以意[知]不適宜的法時,貪會侵蝕[他的]心。他會以被貪侵蝕的心而遭遇死亡,或近於死亡之苦。

63. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso, chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Evaṃmāni [evaṃmānī (sī. pī. ka.), evamādi (syā. kaṃ.)] assa atathaṃ samānaṃ [atthaṃ samānaṃ (syā. kaṃ. pī.), atthasamānaṃ (sī.)]. So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya; asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuttassa rāgo cittaṃ anuddhaṃseyya. So rāgānuddhaṃsitena cittena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
PTS 2.257緬 3.45已對照

“善星,猶如有人被一支帶毒的、[毒藥]塗敷得厚厚的箭射中。他的朋友、同僚、親族血親為他請來醫生、拔箭者。那位醫生、拔箭者會用刀切開他的創口。用刀切開創口之後,會用探針探尋箭。用探針探尋箭之後,會把箭拔出,除去毒害,[但]尚有殘餘。他知道‘尚有殘餘’,會這樣說:‘喂,人啊,你的箭已被拔出,毒害已除去,尚有殘餘,而它已不足以對你造成障礙。你要吃適宜的食物,免得你吃不適宜的食物時,傷口滲流。你要時時清洗傷口,時時塗敷創口,免得你不時時清洗傷口、不時時塗敷創口時,膿血封住創口。你不要在風吹日曬中專事於遊走,免得你在風吹日曬中專事於遊走時,塵土與芒刺侵蝕創口。喂,人啊,你要守護傷口、令傷口癒合而住。’他會這樣想:‘我的箭已被拔出,毒害已除去,無有殘餘,而它已不足以對我造成障礙。’他會吃不適宜的食物。他吃不適宜的食物時,傷口會滲流。他不會時時清洗傷口,不會時時塗敷創口。他不時時清洗傷口、不時時塗敷創口時,膿血會封住創口。他會在風吹日曬中專事於遊走。他在風吹日曬中專事於遊走時,塵土與芒刺會侵蝕創口。他不會守護傷口、令傷口癒合而住。由於他這不適宜的行為,以及那不淨的毒害雖已除去而尚有殘餘——由於這兩者,傷口會擴大。他會因那已擴大的傷口而遭遇死亡,或近於死亡之苦。

‘‘Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanteyya. Satthena vaṇamukhaṃ parikantitvā esaniyā sallaṃ eseyya. Esaniyā sallaṃ esitvā sallaṃ abbuheyya, apaneyya visadosaṃ saupādisesaṃ. Saupādisesoti [anupādisesoti (sabbattha) ayaṃ hi tathāgatassa visayo] jānamāno so evaṃ vadeyya – ‘ambho purisa, ubbhataṃ kho te sallaṃ, apanīto visadoso saupādiseso [anupādiseso (sabbattha) ayampi tathāgatassa visayo]. Analañca te antarāyāya. Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi, mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa. Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyyāsi, kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyyāsi, mā te na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandhi. Mā ca vātātape cārittaṃ anuyuñji, mā te vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃsesi. Vaṇānurakkhī ca, ambho purisa, vihareyyāsi vaṇasāropī’ti [vaṇassāropīti (ka.) vaṇa + saṃ + ropī = vaṇasāropī-iti padavibhāgo]. Tassa evamassa – ‘ubbhataṃ kho me sallaṃ, apanīto visadoso anupādiseso. Analañca me antarāyāyā’ti. So asappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya. Tassa asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa. Na ca kālena kālaṃ vaṇaṃ dhoveyya, na ca kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyya. Tassa na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato, na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandheyya. Vātātape ca cārittaṃ anuyuñjeyya. Tassa vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃseyya. Na ca vaṇānurakkhī vihareyya na vaṇasāropī. Tassa imissā ca asappāyakiriyāya, asuci visadoso apanīto saupādiseso tadubhayena vaṇo puthuttaṃ gaccheyya. So puthuttaṃ gatena vaṇena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
PTS 2.258已對照

“善星,正是這樣,這是有處、有機會的:在此,某位比丘會這樣想:‘渴愛被沙門說為箭,無明之毒害因欲貪與瞋恚而受惱。我的那渴愛之箭已斷,無明之毒害已除去,我是正確地意向於涅槃者。’他會這樣自認,而[事實]並非如此。他會專事於那些對正確地意向於涅槃者不適宜的[事]:會專事於以眼見不適宜的色,會專事於以耳[聞]不適宜的聲,會專事於以鼻[嗅]不適宜的香,會專事於以舌[嘗]不適宜的味,會專事於以身[觸]不適宜的所觸,會專事於以意[知]不適宜的法。當他專事於以眼見不適宜的色、專事於以耳[聞]不適宜的聲、專事於以鼻[嗅]不適宜的香、專事於以舌[嘗]不適宜的味、專事於以身[觸]不適宜的所觸、專事於以意[知]不適宜的法時,貪會侵蝕[他的]心。他會以被貪侵蝕的心而遭遇死亡,或近於死亡之苦。善星,在聖者的律中,凡舍學而退還卑下者,這就是死;善星,凡犯某種染汙之罪,這就是近於死亡之苦。

‘‘Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Evaṃmāni assa atathaṃ samānaṃ. So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya, asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuttassa rāgo cittaṃ anuddhaṃseyya. So rāgānuddhaṃsitena cittena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. Maraṇañhetaṃ, sunakkhatta, ariyassa vinaye yo sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati; maraṇamattañhetaṃ, sunakkhatta, dukkhaṃ yaṃ aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati.
64PTS 2.259緬 3.46已對照

六十四、“善星,這是有處、有機會的:在此,某位比丘會這樣想:‘渴愛被沙門說為箭,無明之毒害因欲貪與瞋恚而受惱。我的那渴愛之箭已斷,無明之毒害已除去,我是正確地意向於涅槃者。’正因為他確是正確地意向於涅槃者,他不會專事於那些對正確地意向於涅槃者不適宜的[事]:不會專事於以眼見不適宜的色,不會專事於以耳[聞]不適宜的聲,不會專事於以鼻[嗅]不適宜的香,不會專事於以舌[嘗]不適宜的味,不會專事於以身[觸]不適宜的所觸,不會專事於以意[知]不適宜的法。當他不專事於以眼見不適宜的色、不專事於以耳[聞]不適宜的聲、不專事於以鼻[嗅]不適宜的香、不專事於以舌[嘗]不適宜的味、不專事於以身[觸]不適宜的所觸、不專事於以意[知]不適宜的法時,貪不會侵蝕[他的]心。由於[他的]心未被貪侵蝕,他既不會遭遇死亡,也不會遭遇近於死亡之苦。

64. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya, asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuttassa rāgo cittaṃ nānuddhaṃseyya. So na rāgānuddhaṃsitena cittena neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
已對照

“善星,猶如有人被一支帶毒的、[毒藥]塗敷得厚厚的箭射中。他的朋友、同僚、親族血親為他請來醫生、拔箭者。那位醫生、拔箭者會用刀切開他的創口。用刀切開創口之後,會用探針探尋箭。用探針探尋箭之後,會把箭拔出,除去毒害,無有殘餘。他知道‘無有殘餘’,會這樣說:‘喂,人啊,你的箭已被拔出,毒害已除去,無有殘餘,而它已不足以對你造成障礙。你要吃適宜的食物,免得你吃不適宜的食物時,傷口滲流。你要時時清洗傷口,時時塗敷創口,免得你不時時清洗傷口、不時時塗敷創口時,膿血封住創口。你不要在風吹日曬中專事於遊走,免得你在風吹日曬中專事於遊走時,塵土與芒刺侵蝕創口。喂,人啊,你要守護傷口、令傷口癒合而住。’他會這樣想:‘我的箭已被拔出,毒害已除去,無有殘餘,而它已不足以對我造成障礙。’他會吃適宜的食物。他吃適宜的食物時,傷口不會滲流。他會時時清洗傷口,時時塗敷創口。他時時清洗傷口、時時塗敷創口時,膿血不會封住創口。他不會在風吹日曬中專事於遊走。他不在風吹日曬中專事於遊走時,塵土與芒刺不會侵蝕創口。他會守護傷口、令傷口癒合而住。由於他這適宜的行為,以及那毒害已除去而無有殘餘——由於這兩者,傷口會癒合。他因那已癒合、皮膚長好的傷口,既不會遭遇死亡,也不會遭遇近於死亡之苦。

‘‘Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanteyya. Satthena vaṇamukhaṃ parikantitvā esaniyā sallaṃ eseyya. Esaniyā sallaṃ esitvā sallaṃ abbuheyya, apaneyya visadosaṃ anupādisesaṃ. Anupādisesoti jānamāno so evaṃ vadeyya – ‘ambho purisa, ubbhataṃ kho te sallaṃ, apanīto visadoso anupādiseso. Analañca te antarāyāya. Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi, mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa. Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyyāsi, kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyyāsi. Mā te na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandhi. Mā ca vātātape cārittaṃ anuyuñji, mā te vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃsesi. Vaṇānurakkhī ca, ambho purisa, vihareyyāsi vaṇasāropī’ti. Tassa evamassa – ‘ubbhataṃ kho me sallaṃ, apanīto visadoso anupādiseso. Analañca me antarāyāyā’ti. So sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya. Tassa sappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo na assāvī assa. Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyya, kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyya. Tassa kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato na pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandheyya. Na ca vātātape cārittaṃ anuyuñjeyya. Tassa vātātape cārittaṃ ananuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ nānuddhaṃseyya. Vaṇānurakkhī ca vihareyya vaṇasāropī. Tassa imissā ca sappāyakiriyāya asu ca [asuci (sabbattha) socāti tabbaṇṇanā manasikātabbā] visadoso apanīto anupādiseso tadubhayena vaṇo viruheyya. So ruḷhena vaṇena sañchavinā neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
PTS 2.260緬 3.47已對照

“善星,正是這樣,這是有處、有機會的:在此,某位比丘會這樣想:‘渴愛被沙門說為箭,無明之毒害因欲貪與瞋恚而受惱。我的那渴愛之箭已斷,無明之毒害已除去,我是正確地意向於涅槃者。’正因為他確是正確地意向於涅槃者,他不會專事於那些對正確地意向於涅槃者不適宜的[事]:不會專事於以眼見不適宜的色,不會專事於以耳[聞]不適宜的聲,不會專事於以鼻[嗅]不適宜的香,不會專事於以舌[嘗]不適宜的味,不會專事於以身[觸]不適宜的所觸,不會專事於以意[知]不適宜的法。當他不專事於以眼見不適宜的色、不專事於以耳[聞]不適宜的聲、不專事於以鼻[嗅]不適宜的香、不專事於以舌[嘗]不適宜的味、不專事於以身[觸]不適宜的所觸、不專事於以意[知]不適宜的法時,貪不會侵蝕[他的]心。由於[他的]心未被貪侵蝕,他既不會遭遇死亡,也不會遭遇近於死亡之苦。

‘‘Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya, asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuttassa, rāgo cittaṃ nānuddhaṃseyya. So na rāgānuddhaṃsitena cittena neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
65PTS 2.261緬 3.48已對照

六十五、“善星,我作這譬喻是為了使[你]了知其義。此中之義正是這樣——善星,‘傷口’,這是六內處的增語;善星,‘毒害’,這是無明的增語;善星,‘箭’,這是渴愛的增語;善星,‘探針’,這是念的增語;善星,‘刀’,這是聖慧的增語;善星,‘醫生、拔箭者’,這是如來、阿羅漢、正等正覺者的增語。

“善星,那於六觸處防護而行、了知‘依是苦的根’之後,無依、於依的盡滅中解脫的比丘,他竟會把身投向依,或[對依]生起心——這[種]處是不存在的。善星,猶如有一隻色具足、香具足、味具足的飲料杯,而它卻與毒相混。這時來了一個想活、不想死、想樂、厭苦的人。善星,你認為怎樣,那人明知‘我喝了這個,便會遭遇死亡,或近於死亡之苦’,還會喝那飲料杯[中之物]嗎?”“不是的,尊者。”“善星,正是這樣,那於六觸處防護而行、了知‘依是苦的根’之後,無依、於依的盡滅中解脫的比丘,他竟會把身投向依,或[對依]生起心——這[種]處是不存在的。善星,猶如有一條毒性可怖的毒蛇。這時來了一個想活、不想死、想樂、厭苦的人。善星,你認為怎樣,那人明知‘我被它咬了,便會遭遇死亡,或近於死亡之苦’,還會把手或拇指伸給那毒性可怖的毒蛇嗎?”“不是的,尊者。”“善星,正是這樣,那於六觸處防護而行、了知‘依是苦的根’之後,無依、於依的盡滅中解脫的比丘,他竟會把身投向依,或[對依]生起心——這[種]處是不存在的。”

世尊說了這[番話]。離車子善星滿意、歡喜世尊之所說。

65. ‘‘Upamā kho me ayaṃ, sunakkhatta, katā atthassa viññāpanāya. Ayaṃyevettha attho – vaṇoti kho, sunakkhatta, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ; visadosoti kho, sunakkhatta, avijjāyetaṃ adhivacanaṃ; sallanti kho, sunakkhatta, taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ; esanīti kho, sunakkhatta, satiyāyetaṃ adhivacanaṃ; satthanti kho, sunakkhatta, ariyāyetaṃ paññāya adhivacanaṃ; bhisakko sallakattoti kho, sunakkhatta, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa.
‘‘So vata, sunakkhatta, bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘upadhi dukkhassa mūla’nti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno; so ca kho visena saṃsaṭṭho. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu so puriso amuṃ āpānīyakaṃsaṃ piveyya yaṃ jaññā – ‘imāhaṃ pivitvā maraṇaṃ vā nigacchāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘upadhi dukkhassa mūla’nti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, āsīviso [āsiviso (ka.)] ghoraviso. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu so puriso amussa āsīvisassa ghoravisassa hatthaṃ vā aṅguṭṭhaṃ vā dajjā [yuñjeyya (ka.)] yaṃ jaññā – ‘imināhaṃ daṭṭho maraṇaṃ vā nigacchāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘upadhi dukkhassa mūla’nti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano sunakkhatto licchaviputto bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Sunakkhattasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.
已對照

《善星經》終,[《天湖品》中之]第五[經]。