快樂巴利palinanda.cc

長部第6經 · 摩訶利經 Mahālisuttaṃ

已對照未對底本

婆羅門使者之事 如是我聞:一時,世尊(Bhagavā)住在毘舍離(Vesālī)的大林(Mahāvana)重閣講堂(Kūṭāgārasālā)。那時,有眾多憍薩羅國(Kosala)的婆羅門使者與摩揭陀國(Magadha)的婆羅門使者,因某件必辦之事而住在毘舍離。那些憍薩羅國的婆羅門使者與摩揭陀國的婆羅門使者聽說:“諸位,沙門(samaṇa)喬達摩(Gotama)——釋迦(sakya)子,從釋迦家族出家者——住在毘舍離的大林重閣講堂。關於那位喬達摩尊師,有這樣的善名聲傳揚:‘那位世尊亦即是阿羅漢(arahant)、正等正覺者(sammāsambuddha)、明行具足(vijjācaraṇasampanna)、善逝(sugata)、世間解(lokavidū)、無上者、調御丈夫(anuttara purisadammasārathi)、天人導師(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddha)、世尊。’他自己以證智證知這個有諸天、魔(māra)、梵天(brahma)的世間,以及有沙門、婆羅門、諸天與人的人眾之後,予以宣說。他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行(brahmacariya)。能夠見到這樣的阿羅漢,真是很好。”

360PTS 1.151已對照

於是,那些憍薩羅國的婆羅門使者與摩揭陀國的婆羅門使者前往大林重閣講堂。當時,具壽那祇多(āyasmā Nāgita)是世尊的侍者。於是,那些憍薩羅國的婆羅門使者與摩揭陀國的婆羅門使者來到具壽那祇多之處;到了之後,對具壽那祇多說:“那祇多尊師,那位喬達摩尊師如今住在哪裡?我們想見那位喬達摩尊師。”“賢友們,現在不是見世尊的時候,世尊正在獨處靜默(paṭisallīna)。”於是,那些憍薩羅國的婆羅門使者與摩揭陀國的婆羅門使者就在那裡坐於一旁:“我們要見到那位喬達摩尊師之後才走。”

360. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yena mahāvanaṃ kūṭāgārasālā tenupasaṅkamiṃsu. Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkamiṃsu. Upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgitaṃ etadavocuṃ – ‘‘kahaṃ nu kho, bho nāgita, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati? Dassanakāmā hi mayaṃ taṃ bhavantaṃ gotama’’nti. ‘‘Akālo kho, āvuso, bhagavantaṃ dassanāya, paṭisallīno bhagavā’’ti. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā tattheva ekamantaṃ nisīdiṃsu – ‘‘disvāva mayaṃ taṃ bhavantaṃ gotamaṃ gamissāmā’’ti.
Oṭṭhaddhalicchavīvatthu
361緬 1.144已對照

離車人歐沙塔達之事 離車(Licchavī)人歐沙塔達(Oṭṭhaddha)也與一大群離車眾一起,來到大林重閣講堂具壽那祇多之處;到了之後,禮敬具壽那祇多,然後站在一旁。站在一旁的離車人歐沙塔達對具壽那祇多說:“那祇多尊者,那位世尊、阿羅漢、正等正覺者如今住在哪裡?我們想見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者。”“摩訶利(Mahāli),現在不是見世尊的時候,世尊正在獨處靜默。”離車人歐沙塔達也就在那裡坐於一旁:“我要見到那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之後才走。”

361. Oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ yena mahāvanaṃ kūṭāgārasālā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgitaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho oṭṭhaddhopi licchavī āyasmantaṃ nāgitaṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante nāgita, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho, dassanakāmā hi mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Akālo kho, mahāli, bhagavantaṃ dassanāya, paṭisallīno bhagavā’’ti. Oṭṭhaddhopi licchavī tattheva ekamantaṃ nisīdi – ‘‘disvāva ahaṃ taṃ bhagavantaṃ gamissāmi arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.
362PTS 1.152已對照

那時,沙彌希訶(Sīha samaṇuddesa)來到具壽那祇多之處;到了之後,禮敬具壽那祇多,然後站在一旁。站在一旁的沙彌希訶對具壽那祇多說:“迦葉尊者,這些眾多的憍薩羅國婆羅門使者與摩揭陀國婆羅門使者已來到此處,要見世尊;離車人歐沙塔達也與一大群離車眾一起來到此處,要見世尊。善哉,迦葉尊者,願這群人得以見世尊。”“希訶,那麼就由你去稟告世尊吧。”“是的,尊者。”沙彌希訶應諾具壽那祇多之後,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,然後站在一旁。站在一旁的沙彌希訶對世尊說:“尊者,這些眾多的憍薩羅國婆羅門使者與摩揭陀國婆羅門使者已來到此處,要見世尊;離車人歐沙塔達也與一大群離車眾一起來到此處,要見世尊。善哉,尊者,願這群人得以見世尊。”“希訶,那麼就在精舍的蔭影處(vihārapacchāyā)敷設座位吧。”“是的,尊者。”沙彌希訶應諾世尊之後,就在精舍的蔭影處敷設了座位。

362. Atha kho sīho samaṇuddeso yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgitaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sīho samaṇuddeso āyasmantaṃ nāgitaṃ etadavoca – ‘‘ete, bhante kassapa, sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā bhagavantaṃ dassanāya; oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ idhūpasaṅkanto bhagavantaṃ dassanāya, sādhu, bhante kassapa, labhataṃ esā janatā bhagavantaṃ dassanāyā’’ti.
‘‘Tena hi, sīha, tvaññeva bhagavato ārocehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sīho samaṇuddeso āyasmato nāgitassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sīho samaṇuddeso bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ete, bhante, sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā bhagavantaṃ dassanāya, oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ idhūpasaṅkanto bhagavantaṃ dassanāya. Sādhu, bhante, labhataṃ esā janatā bhagavantaṃ dassanāyā’’ti. ‘‘Tena hi, sīha, vihārapacchāyāyaṃ āsanaṃ paññapehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sīho samaṇuddeso bhagavato paṭissutvā vihārapacchāyāyaṃ āsanaṃ paññapesi.
363緬 1.145已對照

於是,世尊從精舍出來,坐在精舍蔭影處所敷設的座位上。於是,那些憍薩羅國的婆羅門使者與摩揭陀國的婆羅門使者來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候;交換了友好、可唸的問候話語之後,坐在一旁。離車人歐沙塔達也與一大群離車眾一起來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,然後坐在一旁。

363. Atha kho bhagavā vihārā nikkhamma vihārapacchāyāyaṃ paññatte āsane nisīdi. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.
364已對照

坐在一旁的離車人歐沙塔達對世尊說:“尊者,前些天、更前些天,離車子善星(Sunakkhatta licchaviputta)來到我這裡;到了之後,對我這樣說:‘摩訶利,自從我依止世尊而住以來,為時不久——[已]三年了。我確實見到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,卻沒有聽到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。’尊者,離車子善星未曾聽到的那些可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,究竟是存在的呢,還是不存在的呢?”

364. Ekamantaṃ nisinno kho oṭṭhaddho licchavī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘yadagge ahaṃ, mahāli, bhagavantaṃ upanissāya viharāmi, na ciraṃ tīṇi vassāni, dibbāni hi kho rūpāni passāmi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāmi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyānī’ti. Santāneva nu kho, bhante, sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, udāhu asantānī’’ti?
Ekaṃsabhāvitasamādhi
365已對照

一分所修的定 “摩訶利,離車子善星未曾聽到的那些可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,正是存在的,並非不存在。”“尊者,是什麼因、什麼緣,使離車子善星未曾聽到的那些可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲是存在的,而非不存在的呢?”

365. ‘‘Santāneva kho, mahāli, sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no asantānī’’ti. ‘‘Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yena santāneva sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no asantānī’’ti?
366PTS 1.153緬 1.146已對照

“摩訶利,於此,比丘有向著東方唯就一分所修的定(ekaṃsabhāvito samādhi)——[此定]為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,而不為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他[安住]於那向著東方唯就一分所修的定中——[此定]為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,而不為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他於東方見到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,卻聽不到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。那是什麼原因呢?摩訶利,因為比丘在向著東方唯就一分所修的定中——[此定]為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,而不為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲——事情就是這樣。”

366. ‘‘Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Puratthimāya disāya dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.
367已對照

“再者,摩訶利,比丘有向著南方……乃至……西方……北方……上、下、四維唯就一分所修的定——[此定]為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,而不為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他[安住]於那向著上、下、四維唯就一分所修的定中——[此定]為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,而不為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他於上、下、四維見到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,卻聽不到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。那是什麼原因呢?摩訶利,因為比丘在向著上、下、四維唯就一分所修的定中——[此定]為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,而不為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲——事情就是這樣。”

367. ‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya…pe… pacchimāya disāya … uttarāya disāya… uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Uddhamadho tiriyaṃ dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.
368PTS 1.154已對照

“摩訶利,於此,比丘有向著東方唯就一分所修的定——[此定]為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,而不為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色。他[安住]於那向著東方唯就一分所修的定中——[此定]為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,而不為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色。他於東方聽到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,卻見不到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色。那是什麼原因呢?摩訶利,因為比丘在向著東方唯就一分所修的定中——[此定]為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,而不為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色——事情就是這樣。”

368. ‘‘Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Puratthimāya disāya dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.
369緬 1.147已對照

“再者,摩訶利,比丘有向著南方……乃至……西方……北方……上、下、四維唯就一分所修的定——[此定]為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,而不為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色。他[安住]於那向著上、下、四維唯就一分所修的定中——[此定]為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,而不為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色。他於上、下、四維聽到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,卻見不到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色。那是什麼原因呢?摩訶利,因為比丘在向著上、下、四維唯就一分所修的定中——[此定]為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,而不為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色——事情就是這樣。”

369. ‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya…pe… pacchimāya disāya… uttarāya disāya… uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Uddhamadho tiriyaṃ dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.
370PTS 1.155已對照

“摩訶利,於此,比丘有向著東方兼就二分所修的定(ubhayaṃsabhāvito samādhi)——[此定]既為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他[安住]於那向著東方兼就二分所修的定中——[此定]既為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他於東方既見到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也聽到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。那是什麼原因呢?摩訶利,因為比丘在向著東方兼就二分所修的定中——[此定]既為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲——事情就是這樣。”

370. ‘‘Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ubhayaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So puratthimāya disāya ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Puratthimāya disāya dibbāni ca rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, dibbāni ca saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.
371緬 1.148已對照

“再者,摩訶利,比丘有向著南方……乃至……西方……北方……上、下、四維兼就二分所修的定——[此定]既為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他[安住]於那向著上、下、四維兼就二分所修的定中——[此定]既為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。他於上、下、四維既見到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也聽到可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲。那是什麼原因呢?摩訶利,因為比丘在向著上、下、四維兼就二分所修的定中——[此定]既為見可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天色,也為聞可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲——事情就是這樣。摩訶利,這就是因,這就是緣:離車子善星未曾聽到的那些可愛的、與欲相應的、能引生貪染的天聲,正是存在的,並非不存在。”

371. ‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya…pe… pacchimāya disāya… uttarāya disāya… uddhamadho tiriyaṃ ubhayaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So uddhamadho tiriyaṃ ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Uddhamadho tiriyaṃ dibbāni ca rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, dibbāni ca saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṃ ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Ayaṃ kho mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, yena santāneva sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no asantānī’’ti.
372PTS 1.156已對照

“尊者,比丘們想必是為了作證這些定的修習,才在世尊處修梵行的吧?”“摩訶利,比丘們並不是為了作證這些定的修習,才在我處修梵行的。摩訶利,另有其他更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證那些法,才在我處修梵行的。”

372. ‘‘Etāsaṃ nūna, bhante, samādhibhāvanānaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti. ‘‘Na kho, mahāli, etāsaṃ samādhibhāvanānaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Atthi kho, mahāli, aññeva dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
Catuariyaphalaṃ
373緬 1.149已對照

四種聖果 “尊者,那些更上、更殊勝的法是什麼呢?比丘們正是為了作證它們而在世尊處修梵行。”“摩訶利,於此,比丘以三結(saṃyojana)的滅盡而成為須陀洹(sotāpanna),不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。摩訶利,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。” “再者,摩訶利,比丘以三結的滅盡、貪、瞋、痴的薄弱而成為斯陀含(sakadāgāmī),只來此世間一次,便作苦的終結。摩訶利,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。” “再者,摩訶利,比丘以五下分結(orambhāgiya saṃyojana)的滅盡而成為化生者(opapātika),在那裡般涅槃,不再從那世間返回。摩訶利,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。” “再者,摩訶利,比丘以諸漏(āsava)的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫(cetovimutti)、慧解脫(paññāvimutti),成就並住。摩訶利,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。摩訶利,這些就是那些更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它們而在我處修梵行。”

373. ‘‘Katame pana te, bhante, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Idha, mahāli, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva [sakiṃdeva (ka.)] imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Ime kho te, mahāli, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
Ariyaaṭṭhaṅgikamaggo
374已對照

八支聖道 “尊者,那麼有道、有行道可以作證這些法嗎?”“摩訶利,有道、有行道可以作證這些法。”

374. ‘‘Atthi pana, bhante, maggo atthi paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, mahāli, maggo atthi paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāyā’’ti.
375PTS 1.157已對照

“尊者,那麼什麼是道、什麼是行道,可以作證這些法呢?”“正是這八支聖道(ariya aṭṭhaṅgika magga)。這就是:正見(sammādiṭṭhi)、正思惟(sammāsaṅkappa)、正語(sammāvācā)、正業(sammākammanta)、正命(sammāājīva)、正精進(sammāvāyāma)、正念(sammāsati)、正定(sammāsamādhi)。摩訶利,這就是道,這就是可以作證這些法的行道。”

375. ‘‘Katamo pana, bhante, maggo katamā paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, mahāli, maggo ayaṃ paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya.
Dvepabbajitavatthu
376已對照

二出家者之事 “摩訶利,有一次我住在憍賞彌(Kosambī)的瞿師羅園(Ghositārāma)。那時,有兩位出家人——遊方者(paribbājaka)牟提耶(Muṇḍiya)與[持]木缽者的弟子闍利耶(Jāliya dārupattikantevāsī)——來到我這裡;到了之後,與我互相問候;交換了友好、可唸的問候話語之後,站在一旁。站在一旁的那兩位出家人對我這樣說:‘喬達摩賢友,究竟是命即是身呢,還是命是一回事、身是另一回事呢?’”

376. ‘‘Ekamidāhaṃ, mahāli, samayaṃ kosambiyaṃ viharāmi ghositārāme. Atha kho dve pabbajitā – muṇḍiyo ca paribbājako jāliyo ca dārupattikantevāsī yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho te dve pabbajitā maṃ etadavocuṃ – ‘kiṃ nu kho, āvuso gotama, taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, udāhu aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti?
377PTS 1.158緬 1.150已對照

“‘那麼,賢友們,你們要諦聽,好好作意,我要說了。’‘是的,賢友。’那兩位出家人回答了我。我這樣說:‘賢友,於此,如來(Tathāgata)出現於世間,是阿羅漢、正等正覺者……乃至……[如《沙門果經》第190–212段所述廣說]賢友,比丘就是這樣具足戒的……乃至……成就並住於初禪。賢友,凡如是知、如是見的比丘,他適合說這話嗎——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”?’[那兩位遊方者答:]‘賢友,凡如是知、如是見的比丘,他適合說這話——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。’[我說:]‘可是,賢友,我是這樣知、這樣見的;然而我並不說“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。……乃至……第二禪……乃至……第三禪……乃至……成就並住於第四禪。賢友,凡如是知、如是見的比丘,他適合說這話嗎——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”?’[那兩位遊方者答:]‘賢友,凡如是知、如是見的比丘,他適合說這話——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。’[我說:]‘可是,賢友,我是這樣知、這樣見的;然而我並不說“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。……乃至……他引導心、使心轉向於智見(ñāṇadassana)……乃至……賢友,凡如是知、如是見的比丘,他適合說這話嗎——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”?’[那兩位遊方者答:]‘賢友,凡如是知、如是見的比丘,他適合說這話——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。’[我說:]‘可是,賢友,我是這樣知、這樣見的;然而我並不說“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。……乃至……他了知:“……再無後有。”賢友,凡如是知、如是見的比丘,他適合說這話嗎——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”?’[那兩位遊方者答:]‘賢友,凡如是知、如是見的比丘,他不適合說這話——“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。’[我說:]‘可是,賢友,我是這樣知、這樣見的;然而我並不說“命即是身”,或“命是一回事、身是另一回事”。’” 世尊如此說。離車人歐沙塔達滿意、歡喜世尊之所說。 第六《摩訶利經》完。

377. ‘‘‘Tena hāvuso, suṇātha sādhukaṃ manasi karotha bhāsissāmī’’ti. ‘Evamāvuso’ti kho te dve pabbajitā mama paccassosuṃ. Ahaṃ etadavocaṃ – idhāvuso tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ [na kallaṃ (sī. syā. kaṃ. ka.)] tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati na kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano oṭṭhaddho licchavī bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Mahālisuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.