快樂巴利palinanda.cc

長部第30經 · 三十二相經 Lakkhaṇasuttaṃ

198PTS 3.142緬 3.117已對照

如是我聞:一時,世尊住在舍衛城祇樹給孤獨園。世尊在那裡對比丘們說:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘回答世尊。世尊這樣說:

198. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti [bhadanteti (sī. syā. pī.)] te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
199已對照

“諸比丘,大丈夫有這三十二大丈夫相(dvattiṃsa mahāpurisalakkhaṇa),具足這些[相]的大丈夫只有兩種趣向,而無其他:如果他居住在家,將成為轉輪王,是如法的法王,領有四方,得勝利,達成國土安定,具足七寶。他擁有這七寶,即:輪寶、象寶、馬寶、摩尼寶、女寶、居士寶,將軍寶為第七。他有一千多個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。他不以刀杖,而以法征服這片以海洋為邊際的大地後安住。然而,如果他從在家出家而成為無家者,將成為阿羅漢、正等正覺者,是世間揭開覆障者。

199. ‘‘Dvattiṃsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado [vivaṭacchado (syā. ka.), vivattacchado (sī. pī.)].
200PTS 3.143緬 3.118已對照

“諸比丘,大丈夫具足哪些三十二大丈夫相,具足這些[相]的大丈夫只有兩種趣向,而無其他呢?如果他居住在家,將成為轉輪王……乃至……然而,如果他從在家出家而成為無家者,將成為阿羅漢、正等正覺者,是世間揭開覆障者。“諸比丘,於此,大丈夫足善安立。諸比丘,正因為大丈夫足善安立,這也是這位大丈夫的大丈夫相。“再者,諸比丘,大丈夫兩足掌下生有輪,具千輻、有輞、有轂,一切行相圓滿。諸比丘,正因為大丈夫兩足掌下生有輪,具千輻、有輞、有轂,一切行相圓滿,這也是這位大丈夫的大丈夫相。“再者,諸比丘,大丈夫足跟廣長……乃至……指長……手足柔軟細嫩……手足有網縵……足踝高隆……脛如鹿王(eṇijaṅgha)……站立而不彎身,就能以兩手掌觸摩、摩挲雙膝……陰藏相(kosohita vatthaguyha)……身金色,皮膚如黃金……皮膚細滑;由於皮膚細滑,塵垢不著於身……一孔一毛;諸毛一一生於一一毛孔……毛端上向;所生諸毛端上向,紺青色,如眼藥之色,捲曲成環,右旋而生……身直如梵天……七處隆滿……上半身如獅子……兩肩之間充滿……身圓如尼拘陀樹,他的身高與兩臂張開之長相等,兩臂張開之長與身高相等……肩項均圓……得味中最上之味……頷如獅子……有四十齒……齒齊平……齒無間隙……牙極白……廣長舌(pahūtajivha)……梵音聲,語如迦陵頻伽鳥(karavīka,古譯「迦陵頻伽」)……眼紺青……睫如牛犢……兩眉之間生有白毫,潔白柔軟,如細綿。諸比丘,正因為大丈夫兩眉之間生有白毫,潔白柔軟,如細綿,這也是這位大丈夫的大丈夫相。“再者,諸比丘,大丈夫頂如纏首巾。諸比丘,正因為大丈夫頂如纏首巾,這也是這位大丈夫的大丈夫相。“諸比丘,這些就是大丈夫的三十二大丈夫相,具足這些[相]的大丈夫只有兩種趣向,而無其他。如果他居住在家,將成為轉輪王……乃至……然而,如果他從在家出家而成為無家者,將成為阿羅漢、正等正覺者,是世間揭開覆障者。“諸比丘,這三十二大丈夫相,外道的仙人們也傳持,但他們並不知道:‘由於造作了這樣的業,才獲得這個相。’

200. ‘‘Katamāni ca tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā? Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.
‘‘Idha, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni [sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni (sī. pī.)]. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso āyatapaṇhi hoti…pe… dīghaṅguli hoti… mudutalunahatthapādo hoti… jālahatthapādo hoti… ussaṅkhapādo hoti… eṇijaṅgho hoti… ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati… kosohitavatthaguyho hoti… suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco… sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati… ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni… uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni [kuṇḍalāvattāni (bahūsu)] dakkhiṇāvaṭṭakajātāni [dakkhiṇāvattakajātāni (sī. syā. pī.)] … brahmujugatto hoti… sattussado hoti… sīhapubbaddhakāyo hoti… citantaraṃso [pitantaraṃso (syā.)] hoti… nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo… samavaṭṭakkhandho hoti… rasaggasaggī hoti… sīhahanu hoti… cattālīsadanto hoti … samadanto hoti… aviraḷadanto hoti… susukkadāṭho hoti… pahūtajivho hoti… brahmassaro hoti karavīkabhāṇī… abhinīlanetto hoti… gopakhumo hoti… uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
‘‘Imāni kho tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.
‘‘Imāni kho, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakāpi isayo dhārenti, no ca kho te jānanti – ‘imassa kammassa kaṭattā idaṃ lakkhaṇaṃ paṭilabhatī’ti.
(1) Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇaṃ
201PTS 3.146已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,於諸善法堅固受持,於身善行、語善行、意善行,於布施分與、於受持戒、於布薩齋戒,於敬母、敬父、敬沙門、敬婆羅門、於家中尊敬長者,以及於其他種種增上善法,都堅定不移地受持。他因那業的所作、所積集、所增盛、所廣大,身壞命終之後,往生善趣天界。他在那裡以十事勝過其他諸天:以天壽、以天容色、以天樂、以天名聲、以天權威,以天色、以天聲、以天香、以天味、以天觸。他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:足善安立。他平正地把腳放在地上,平正地舉起,以整個腳掌平正地觸地。

201. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu, avatthitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suppatiṭṭhitapādo hoti. Samaṃ pādaṃ bhūmiyaṃ nikkhipati, samaṃ uddharati, samaṃ sabbāvantehi pādatalehi bhūmiṃ phusati.
202PTS 3.147緬 3.120已對照

“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王,是如法的法王,領有四方,得勝利,達成國土安定,具足七寶。他擁有這七寶,即:輪寶、象寶、馬寶、摩尼寶、女寶、居士寶,將軍寶為第七。他有一千多個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。他不以刀杖,而以法征服這片以海洋為邊際、無荒穢、無[兇]相、無荊棘、富裕、繁榮、安穩、吉祥、無災患的大地後安住。身為王時得什麼?他不為任何身為人的敵人、仇敵所動搖。身為王時得此。“然而,如果他從在家出家而成為無家者,將成為阿羅漢、正等正覺者,是世間揭開覆障者。身為佛時得什麼?他不為內在或外在的敵人、仇敵所動搖,不為貪、或瞋、或痴,或沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天,或世間任何[者]所動搖。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

202. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo [avikkhambhiyo (sī. pī.)] hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati. ‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
203緬 3.121已對照

關於此,這樣說道——“於真實、於法、於調伏、於自制, 於清淨、於戒之依止、於布薩, 樂於布施、不害、不粗暴, 他堅固受持而圓滿奉行。“他因那業而登上天界, 領受了樂與嬉戲之歡; 從那裡死歿,再來到此處, 以平正的雙足觸地。“聚集的佔相者們解說道: 足平正安立者不會被阻遏; 無論他是在家人還是出家人, 這個相都顯示著這樣的意義。“住在家中時,他不可被阻遏, 勝伏他人,不為仇敵所摧; 在此世間無論何人, 都因這業的果報而不能阻遏他。“如果這樣的人趣向出家, 樂於出離之慾、明見諸法, 這至上者絕不會遭遇阻遏—— 人中最上者,這正是他的法性。”

203. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Sacce ca dhamme ca dame ca saṃyame,
Soceyyasīlālayuposathesu ca;
Dāne ahiṃsāya asāhase rato,
Daḷhaṃ samādāya samattamācari [samantamācari (syā. ka.)].
‘‘So tena kammena divaṃ samakkami [apakkami (syā. ka.)],
Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi [aṃnvabhi (ṭīkā)];
Tato cavitvā punarāgato idha,
Samehi pādehi phusī vasundharaṃ.
‘‘Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā,
Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā;
Gihissa vā pabbajitassa vā puna [pana (syā.)],
Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotakaṃ.
‘‘Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṃ,
Parābhibhū sattubhi nappamaddano;
Manussabhūtenidha hoti kenaci,
Akkhambhiyo tassa phalena kammuno.
‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;
Aggo na so gacchati jātu khambhanaṃ,
Naruttamo esa hi tassa dhammatā’’ti.
(2) Pādatalacakkalakkhaṇaṃ
204PTS 3.148已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,給眾人帶來安樂,驅除[他們的]驚怖、驚駭與恐懼,如法地安排守護、防護與保護,並作了具足隨附之物的布施。他因那業的所作、所積集、所增盛、所廣大,身壞命終之後,往生善趣天界……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:兩足掌下生有輪,具千輻、有輞、有轂,一切行相圓滿,[輻]間分佈善好。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他有大眷屬;他的眷屬眾多,即:婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們。身為王時得此。然而,如果他從在家出家而成為無家者,將成為阿羅漢、正等正覺者,是世間揭開覆障者。身為佛時得什麼?他有大眷屬;他的眷屬眾多,即:比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

204. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegauttāsabhayaṃ apanuditā, dhammikañca rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidhātā, saparivārañca dānaṃ adāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
205PTS 3.149緬 3.122已對照

關於此,這樣說道——“在從前、在往昔、在過去諸生中, 他身為人而給眾人帶來安樂; 驅除了驚怖、驚駭與恐懼, 熱心於保護、防護與守護之事。“他因那業而登上天界, 領受了樂與嬉戲之歡; 從那裡死歿,再來到此處, 他在雙足上獲得了輪相。“聚集的佔相者們解說 那周邊有輞、具足千輻[的輪相]; 見到這具百福之相的童子, [便說]他將有大眷屬,摧伏怨敵。“正因為這周邊有輞的輪相如此, 這樣的人若不趣向出家, 他便轉動輪寶而統治大地, 此世的剎帝利們都成為他的附從者。“他們圍繞著這位大名聲者; 而這樣的人若趣向出家, 樂於出離之慾、明見諸法, 則諸天、人、阿修羅、帝釋、羅剎,“乾闥婆、龍、飛鳥、四足獸, 都圍繞著這位無上的、 為天人所供養的大名聲者。”

205. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,
Manussabhūto bahunaṃ sukhāvaho;
Ubbhegauttāsabhayāpanūdano,
Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko.
‘‘So tena kammena divaṃ samakkami,
Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;
Tato cavitvā punarāgato idha,
Cakkāni pādesu duvesu vindati.
‘‘Samantanemīni sahassarāni ca,
Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā;
Disvā kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ,
Parivāravā hessati sattumaddano.
Tathā hī cakkāni samantanemini,
Sace na pabbajjamupeti tādiso;
Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati,
Tassānuyantādha [tassānuyuttā idha (sī. pī.), tassānuyantā idha (syā. ka.)] bhavanti khattiyā.
‘‘Mahāyasaṃ saṃparivārayanti naṃ,
Sace ca pabbajjamupeti tādiso;
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo,
Devāmanussāsurasakkarakkhasā [sattarakkhasā (ka.) sī. syāaṭṭhakathā oloketabbā].
‘‘Gandhabbanāgā vihagā catuppadā,
Anuttaraṃ devamanussapūjitaṃ;
Mahāyasaṃ saṃparivārayanti na’’nti.
(3-5) Āyatapaṇhitāditilakkhaṇaṃ
206PTS 3.150緬 3.123已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,舍斷殺生,遠離殺生,放下棍棒,放下刀劍,有慚愧,具同情心,懷著利益、悲憫一切眾生生命之心而住。他因那業的所作、所積集、所增盛、所廣大……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這三種大丈夫相:足跟廣長、指長、身直如梵天。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他長壽久住,護持長久的壽命,任何身為人的敵人、仇敵都不能中途奪去他的性命。身為王時得此……身為佛時得什麼?他長壽久住,護持長久的壽命,敵人、仇敵,或沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天,或世間任何[者]都不能中途奪去他的性命。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

206. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosi nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī vihāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Āyatapaṇhi ca hoti, dīghaṅguli ca brahmujugatto ca.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ paccatthikehi paccāmittehi samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
207PTS 3.151已對照

關於此,這樣說道——“他了知殺害與死亡於己是可怖的, 因而遠離殺害他人; 以那善行前往天界, 領受了善作之業的果異熟。“死歿後再來到此處時, 他在此獲得三種相: 成為足跟廣長而豐厚者, 身直如梵天,端嚴而肢體善生。“臂善好、[肌膚]柔嫩、形貌端正、出身高貴, 他的諸指柔軟細嫩而修長; 以此三種人中最上者之相, [佔相者]記別這童子將得長壽。“若他為在家人,將長久存活; 若從此出家,則更為長久; 並以修得的自在之力而存續—— 這就是他長壽的徵相。”

207. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Māraṇavadhabhayattano [maraṇavadhabhayattano (sī. pī. ka.), maraṇavadhabhayamattano (syā.)] viditvā,
Paṭivirato paraṃ māraṇāyahosi;
Tena sucaritena saggamagamā [tena so sucaritena saggamagamāsi (syā.)],
Sukataphalavipākamanubhosi.
‘‘Caviya punaridhāgato samāno,
Paṭilabhati idha tīṇi lakkhaṇāni;
Bhavati vipuladīghapāsaṇhiko,
Brahmāva suju subho sujātagatto.
‘‘Subhujo susu susaṇṭhito sujāto,
Mudutalunaṅguliyassa honti;
Dīghā tībhi purisavaraggalakkhaṇehi,
Cirayapanāya [cirayāpanāya (syā.)] kumāramādisanti.
‘‘Bhavati yadi gihī ciraṃ yapeti,
Cirataraṃ pabbajati yadi tato hi;
Yāpayati ca vasiddhibhāvanāya,
Iti dīghāyukatāya taṃ nimitta’’nti.
(6) Sattussadatālakkhaṇaṃ
208PTS 3.152緬 3.124已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,布施上妙美味的嚼食、啖食、嘗食、舐食與飲料。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:七處隆滿——他有七處隆滿:兩手隆滿、兩足隆滿、兩肩隆滿、項[背]隆滿。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他得到上妙美味的嚼食、啖食、嘗食、舐食與飲料。身為王時得此……身為佛時得什麼?他得到上妙美味的嚼食、啖食、嘗食、舐食與飲料。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

208. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno dātā ahosi paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sattussado hoti, sattassa ussadā honti; ubhosu hatthesu ussadā honti, ubhosu pādesu ussadā honti, ubhosu aṃsakūṭesu ussadā honti, khandhe ussado hoti.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
209已對照

關於此,這樣說道——“嚼食、啖食,以及舐食、嘗食, 他曾布施最上第一的美味; 以那善行之業, 他在歡喜園(Nandana)長久歡悅。“他在此獲得七處隆滿, 又得到手足的柔軟; 善知相好之徵的人們說: 這是因他[能]得嚼食、啖食的美味。“凡顯示這意義者,於在家人[如此], 出家者也同樣獲得它; [人們]說這位得嚼食、啖食美味中之最上者, 是斬斷在家一切繫縛的人。”

209. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Khajjabhojjamatha leyya sāyiyaṃ,
Uttamaggarasadāyako ahu;
Tena so sucaritena kammunā,
Nandane ciramabhippamodati.
‘‘Satta cussade idhādhigacchati,
Hatthapādamudutañca vindati;
Āhu byañjananimittakovidā,
Khajjabhojjarasalābhitāya naṃ.
‘‘Yaṃ gihissapi [na taṃ gihissāpi (syā.)] tadatthajotakaṃ,
Pabbajjampi ca tadādhigacchati;
Khajjabhojjarasalābhiruttamaṃ,
Āhu sabbagihibandhanacchida’’nti.
(7-8) Karacaraṇamudujālatālakkhaṇāni
210PTS 3.153緬 3.125已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,以四攝事攝受眾人:以布施、以愛語、以利行、以同事。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:手足柔軟細嫩、手足有網縵。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他善攝眷屬;他所善攝者,即:婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們。身為王時得此……身為佛時得什麼?他善攝眷屬;他所善攝者,即:比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

210. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgāhako ahosi – dānena peyyavajjena [piyavācena (syā. ka.)] atthacariyāya samānattatāya. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Mudutalunahatthapādo ca hoti jālahatthapādo ca.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
211PTS 3.154緬 3.126已對照

關於此,這樣說道——“布施與利行, 愛語與同事; 以所作所行善攝眾人, 以不受輕蔑的功德前往天界。“死歿後再來到此處時, [得到]手足的柔軟與有網縵; 極為可愛、甚為美妙、值得瞻仰[的相], 這幼小柔嫩的童子便獲得了。“他的隨眾順從而可教令, 住於大地而為[眾所]善攝; 他說愛語,希求[眾人的]利益與安樂, 奉行[眾所]喜愛的諸德。“若他捨棄一切欲樂受用, 勝者便為眾人宣說法語; [眾人]對奉行其言教者深生淨信, 聞已便法隨法行。”

211. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Dānampi catthacariyatañca [dānampi ca atthacariyatampi ca (sī. pī.)],
Piyavāditañca samānattatañca [piyavadatañca samānachandatañca (sī. pī.)];
Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ,
Anavamatena guṇena yāti saggaṃ.
‘‘Caviya punaridhāgato samāno,
Karacaraṇamudutañca jālino ca;
Atirucirasuvaggudassaneyyaṃ,
Paṭilabhati daharo susu kumāro.
‘‘Bhavati parijanassavo vidheyyo,
Mahimaṃ āvasito susaṅgahito;
Piyavadū hitasukhataṃ jigīsamāno [jigiṃ samāno (sī. syā. pī.)],
Abhirucitāni guṇāni ācarati.
‘‘Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,
Kathayati dhammakathaṃ jino janassa;
Vacanapaṭikarassābhippasannā,
Sutvāna dhammānudhammamācarantī’’ti.
(9-10) Ussaṅkhapādauddhaggalomatālakkhaṇāni
212已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,說與義相應、與法相應的話,向眾人開示,給眾生帶來利益與安樂,是以法為祭祀者。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:足踝高隆、毛端上向。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他是欲樂受用者中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。身為王時得此……身為佛時得什麼?他是一切眾生中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

212. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno [samāno bahuno janassa (sī. pī.)] atthūpasaṃhitaṃ dhammūpasaṃhitaṃ vācaṃ bhāsitā ahosi, bahujanaṃ nidaṃsesi, pāṇīnaṃ hitasukhāvaho dhammayāgī. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ussaṅkhapādo ca hoti, uddhaggalomo ca.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
213PTS 3.155緬 3.127已對照

關於此,這樣說道——“他從前發出與義、與法相應的言語, 以此言語向眾人開示; 他給眾生帶來利益與安樂, 是行法之祭祀者,無有慳吝。“以那善行之業, 他前往善趣,在那裡歡悅; 來到此處又獲得兩種相, 因居於最上、為首而得之。“他的身毛向上豎起而生, 雙足的踝節不[外]露,形貌善好; 為血肉所充滿、為[細]皮所覆, [足]之上部亦生得美好。“這樣的人若住於家中, 便在欲樂受用者中得第一; 無有更上於他者, 他勝伏閻浮提而行。“若出家,精進不劣, 便在一切眾生中得第一; 無有更上於他者, 他勝伏全世間而住。”

213. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Atthadhammasahitaṃ [atthadhammasaṃhitaṃ (ka. sī. pī.), atthadhammupasaṃhitaṃ (ka.)] pure giraṃ,
Erayaṃ bahujanaṃ nidaṃsayi;
Pāṇinaṃ hitasukhāvaho ahu,
Dhammayāgamayajī [dhammayāgaṃ assaji (ka.)] amaccharī.
‘‘Tena so sucaritena kammunā,
Suggatiṃ vajati tattha modati;
Lakkhaṇāni ca duve idhāgato,
Uttamappamukhatāya [uttamasukhatāya (syā.), uttamapamukkhatāya (ka.)] vindati.
‘‘Ubbhamuppatitalomavā saso,
Pādagaṇṭhirahu sādhusaṇṭhitā;
Maṃsalohitācitā tacotthatā,
Uparicaraṇasobhanā [uparijānusobhanā (syā.), upari ca pana sobhanā (sī. pī.)] ahu.
‘‘Gehamāvasati ce tathāvidho,
Aggataṃ vajati kāmabhoginaṃ;
Tena uttaritaro na vijjati,
Jambudīpamabhibhuyya iriyati.
‘‘Pabbajampi ca anomanikkamo,
Aggataṃ vajati sabbapāṇinaṃ;
Tena uttaritaro na vijjati,
Sabbalokamabhibhuyya viharatī’’ti.
(11) Eṇijaṅghalakkhaṇaṃ
214緬 3.128已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,恭敬地教授技藝、或明、或行、或業:‘怎樣才能使他們迅速了知、迅速行持、不長久困擾呢?’他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:脛如鹿王。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?凡是王所應有的、王之支分、王所受用的、與王相稱的[諸物],他都迅速獲得。身為王時得此……身為佛時得什麼?凡是沙門所應有的、沙門之支分、沙門所受用的、與沙門相稱的[諸物],他都迅速獲得。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

214. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ vācetā ahosi sippaṃ vā vijjaṃ vā caraṇaṃ vā kammaṃ vā – ‘kiṃ time khippaṃ vijāneyyuṃ, khippaṃ paṭipajjeyyuṃ, na ciraṃ kilisseyyu’’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Eṇijaṅgho hoti.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Yāni tāni rājārahāni rājaṅgāni rājūpabhogāni rājānucchavikāni tāni khippaṃ paṭilabhati. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Yāni tāni samaṇārahāni samaṇaṅgāni samaṇūpabhogāni samaṇānucchavikāni, tāni khippaṃ paṭilabhati. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
215PTS 3.157已對照

關於此,這樣說道——“於技藝、於明與行、於諸業, 他希望:‘怎樣才能使他們迅速了知?’ 凡不致傷害任何人的, 他便迅速教授,不使[人]長久困擾。“作了那能生樂的善業, 他得到可意而善安立的雙脛: 圓滿、善生、次第上升, 毛端上向,為細滑的皮膚所覆。“人們稱那樣的人為‘脛如鹿王者’, 說這個相[使他]於此迅速[得]成就; 若他希求順應在家的種種[所需], 不出家也能在此迅速獲得。“如果這樣的人趣向出家, 樂於出離之慾、明見諸法, 凡與[出家]相稱而隨順的, 這位精進不劣者都迅速獲得。”

215. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Sippesu vijjācaraṇesu kammesu [kammasu (sī. pī.)],
Kathaṃ vijāneyyuṃ [vijāneyya (sī. pī.), vijāneyyu (syā.)] lahunti icchati;
Yadūpaghātāya na hoti kassaci,
Vāceti khippaṃ na ciraṃ kilissati.
‘‘Taṃ kammaṃ katvā kusalaṃ sukhudrayaṃ [sukhindriyaṃ (ka.)],
Jaṅghā manuññā labhate susaṇṭhitā;
Vaṭṭā sujātā anupubbamuggatā,
Uddhaggalomā sukhumattacotthatā.
‘‘Eṇeyyajaṅghoti tamāhu puggalaṃ,
Sampattiyā khippamidhāhu [khippamidāhu (?)] lakkhaṇaṃ;
Gehānulomāni yadābhikaṅkhati,
Apabbajaṃ khippamidhādhigacchati [khippamidādhigacchati (?)].
‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;
Anucchavikassa yadānulomikaṃ,
Taṃ vindati khippamanomavikkamo [nikkamo (sī. syā. pī.)]’’ti.
(12) Sukhumacchavilakkhaṇaṃ
216PTS 3.158緬 3.129已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,前往沙門或婆羅門之處而遍問:‘尊者,什麼是善?什麼是不善?什麼是有罪?什麼是無罪?什麼應習近?什麼不應習近?我作什麼會長夜帶來不利與苦?我作什麼又會長夜帶來利益與樂?’他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:皮膚細滑;由於皮膚細滑,塵垢不著於身。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他有大慧,在欲樂受用者中無人在慧上與他相等或勝過他。身為王時得此……身為佛時得什麼?他有大慧、廣慧、喜慧、速慧、利慧、洞察慧,在一切眾生中無人在慧上與他相等或勝過他。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

216. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā paripucchitā ahosi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā’’ti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti puthupañño hāsapañño [hāsupañño (sī. pī.)] javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
217PTS 3.159已對照

關於此,這樣說道——“在從前、在往昔、在過去諸生中, 他欲求了知而遍問; 樂聞而親近出家者, 志在[求]義而諦聽義說。“以那導致獲得慧的業, 他身為人時便皮膚細滑; 善知生相之徵的人們解說道: 他將確知而見諸微細之義。“這樣的人若不趣向出家, 他便轉動輪寶而統治大地; 在義的教示與攝持上, 無有勝過他或與他相等者。“如果這樣的人趣向出家, 樂於出離之慾、明見諸法, 他便得到以慧為殊勝的無上[法], 這位具廣大殊勝智者證得菩提。”

217. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,
Aññātukāmo paripucchitā ahu;
Sussūsitā pabbajitaṃ upāsitā,
Atthantaro atthakathaṃ nisāmayi.
‘‘Paññāpaṭilābhagatena [paññāpaṭilābhakatena (sī. pī.) ṭīkā oloketabbā] kammunā,
Manussabhūto sukhumacchavī ahu;
Byākaṃsu uppādanimittakovidā,
Sukhumāni atthāni avecca dakkhiti.
‘‘Sace na pabbajjamupeti tādiso,
Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati;
Atthānusiṭṭhīsu pariggahesu ca,
Na tena seyyo sadiso ca vijjati.
‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;
Paññāvisiṭṭhaṃ labhate anuttaraṃ,
Pappoti bodhiṃ varabhūrimedhaso’’ti.
(13) Suvaṇṇavaṇṇalakkhaṇaṃ
218緬 3.130已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,不忿怒,少有惱亂;縱然被多所言說,也不著惱、不發怒、不瞋害、不頑拒,不顯現忿、瞋與不悅。他又布施細軟的敷具與覆具:細亞麻布、細棉布、細絲綢、細毛毯。他因那業的所作、所積集……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:身金色,皮膚如黃金。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他得到細軟的敷具與覆具:細亞麻布、細棉布、細絲綢、細毛毯。身為王時得此……身為佛時得什麼?他得到細軟的敷具與覆具:細亞麻布、細棉布、細絲綢、細毛毯。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

218. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno akkodhano ahosi anupāyāsabahulo, bahumpi vutto samāno nābhisajji na kuppi na byāpajji na patitthīyi, na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Dātā ca ahosi sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ [pāpuraṇānaṃ (sī. syā. pī.)] khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
219PTS 3.160緬 3.131已對照

關於此,這樣說道——“他決意不忿怒而行布施, 布施細軟而質地美好的衣物; 住於更早的[諸]有中而普施, 猶如天神降雨遍潤大地。“作了這[業],從此死歿而生於天, 領受了善作之業的果異熟; [再來]此處時身如黃金而勝過[眾人], 猶如諸天中更尊勝的帝釋。“這人若住於家中而不出家, [便]統治這廣大的大地; 他在此以威力[得]七寶, 並獲得無垢、細滑而清淨的皮膚。“若他趣向無家[的生活], [仍]得到蔽體之衣、最上之衣與覆具; 他具足而領受先前所作之果—— 所作[之業]不會消失。”

219. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Akkodhañca adhiṭṭhahi adāsi [adāsi ca (sī. pī.)],
Dānañca vatthāni sukhumāni succhavīni;
Purimatarabhave ṭhito abhivissaji,
Mahimiva suro abhivassaṃ.
‘‘Taṃ katvāna ito cuto dibbaṃ,
Upapajji [upapajja (sī. pī.)] sukataphalavipākamanubhutvā;
Kanakatanusannibho idhābhibhavati,
Suravarataroriva indo.
‘‘Gehañcāvasati naro apabbajja,
Micchaṃ mahatimahiṃ anusāsati [pasāsati (syā.)];
Pasayha sahidha sattaratanaṃ [pasayha abhivasana-varataraṃ (sī. pī.)],
Paṭilabhati vimala [vipula (syā.), vipulaṃ (sī. pī.)] sukhumacchaviṃ suciñca.
‘‘Lābhī acchādanavatthamokkhapāvuraṇānaṃ,
Bhavati yadi anāgāriyataṃ upeti;
Sahito [suhita (syā.), sa hi (sī. pī.)] purimakataphalaṃ anubhavati,
Na bhavati katassa panāso’’ti.
(14) Kosohitavatthaguyhalakkhaṇaṃ
220PTS 3.161已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,使久已離散、久已別居的親族、朋友、知交、同伴重相會合。他使母親與兒子會合,也使兒子與母親會合;使父親與兒子會合,也使兒子與父親會合;使兄弟與兄弟會合,使兄弟與姐妹會合;使姐妹與兄弟會合,也使姐妹與姐妹會合;使[他們]和合已而隨喜。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:陰藏相(kosohita vatthaguyha)。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他多子,他有一千多個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。身為王時得此……身為佛時得什麼?他多子,他有數千個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

220. Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno cirappanaṭṭhe sucirappavāsino ñātimitte suhajje sakhino samānetā ahosi. Mātarampi puttena samānetā ahosi, puttampi mātarā samānetā ahosi, pitarampi puttena samānetā ahosi, puttampi pitarā samānetā ahosi, bhātarampi bhātarā samānetā ahosi, bhātarampi bhaginiyā samānetā ahosi, bhaginimpi bhātarā samānetā ahosi, bhaginimpi bhaginiyā samānetā ahosi, samaṅgīkatvā [samaggiṃ katvā (sī. syā. pī.)] ca abbhanumoditā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – kosohitavatthaguyho hoti.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, anekasahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
221PTS 3.162緬 3.132已對照

關於此,這樣說道——“在從前、在往昔、在過去諸生中, 他使久已離散、久已別居的 親族、知交、同伴重相會合, 使[他們]和合已而隨喜。“他因那業而登上天界, 領受了樂與嬉戲之歡; 從那裡死歿,再來到此處, 他獲得陰藏、為衣所覆之處[的相]。“這樣的人便成為多子者, 親生的兒子有一千多個; 都是勇健者、英雄者,能令怨敵憂惱, 為在家者生喜,說愛語。“若他出家而行,[其]子更多, 那些兒子都隨順他的言語; 無論在家還是出家, 這個相都生起而顯示這樣的意義。”第一誦品終。

221. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,
Cirappanaṭṭhe sucirappavāsino;
Ñātī suhajje sakhino samānayi,
Samaṅgikatvā anumoditā ahu.
‘‘So tena [sa tena (ka.)] kammena divaṃ samakkami,
Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;
Tato cavitvā punarāgato idha,
Kosohitaṃ vindati vatthachādiyaṃ.
‘‘Pahūtaputto bhavatī tathāvidho,
Parosahassañca [parosahassassa (sī. pī.)] bhavanti atrajā;
Sūrā ca vīrā ca [sūrā ca vīraṅgarūpā (ka.)] amittatāpanā,
Gihissa pītiṃjananā piyaṃvadā.
‘‘Bahūtarā pabbajitassa iriyato,
Bhavanti puttā vacanānusārino;
Gihissa vā pabbajitassa vā puna,
Taṃ lakkhaṇaṃ jāyati tadatthajotaka’’nti.
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
(15-16) Parimaṇḍalaanonamajaṇṇuparimasanalakkhaṇāni
222PTS 3.163緬 3.133已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,觀察對眾人的攝受:他知[所應得的]平等,親自了知,知人,知人的差別——‘這個人應得這個,那個人應得那個’,於種種處作出對人的分別。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:身圓如尼拘陀樹,站立而不彎身,就能以兩手掌觸摩、摩挲雙膝。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他富裕,有大財富、大受用,有豐厚的金銀、豐厚的錢財資具、豐厚的錢財穀物,國庫與穀倉充實盈滿。身為王時得此……乃至……身為佛時得什麼?他富裕,有大財富、大受用。他擁有這些財,即:信財、戒財、慚財、愧財、聞財、舍財、慧財。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

222. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno mahājanasaṅgahaṃ [mahājanasaṅgāhakaṃ (ka.)] samekkhamāno [samapekkhamāno (ka.)] samaṃ jānāti sāmaṃ jānāti, purisaṃ jānāti purisavisesaṃ jānāti – ‘ayamidamarahati ayamidamarahatī’ti tattha tattha purisavisesakaro ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Nigrodha parimaṇḍalo ca hoti, ṭhitakoyeva ca anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Tassimāni dhanāni honti, seyyathidaṃ, saddhādhanaṃ sīladhanaṃ hiridhanaṃ ottappadhanaṃ sutadhanaṃ cāgadhanaṃ paññādhanaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
223PTS 3.164已對照

關於此,這樣說道——“他衡量、簡擇、思惟之後, 觀察對眾人的攝受; [判定]‘這個人應得這個’,於種種處, 他從前便是作出對人分別的人。“他站在大地上而不彎身, 就以兩手觸摩雙膝; 他身圓如大樹, 這是善行之業異熟的餘勢[所致]。“通曉種種[吉凶]徵與相的、 極為微妙善巧的人們記別道: 凡在家人所應得的種種[福分], 這幼小柔嫩的童子都能獲得。“在此,這位大地之主若受用諸欲, 便有許多相似的在家人[隨之]; 若他捨棄一切欲樂受用, 便得到無上最上的第一之財。”

223. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Tuliya paṭivicaya cintayitvā,
Mahājanasaṅgahanaṃ [mahājanaṃ saṅgāhakaṃ (ka.)] samekkhamāno;
Ayamidamarahati tattha tattha,
Purisavisesakaro pure ahosi.
‘‘Mahiñca pana [samā ca pana (syā.), sa hi ca pana (sī. pī.)] ṭhito anonamanto,
Phusati karehi ubhohi jaṇṇukāni;
Mahiruhaparimaṇḍalo ahosi,
Sucaritakammavipākasesakena.
‘‘Bahuvividhanimittalakkhaṇaññū,
Atinipuṇā manujā byākariṃsu;
Bahuvividhā gihīnaṃ arahāni,
Paṭilabhati daharo susu kumāro.
‘‘Idha ca mahīpatissa kāmabhogī,
Gihipatirūpakā bahū bhavanti;
Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,
Labhati anuttaraṃ uttamadhanagga’’nti.
(17-19) Sīhapubbaddhakāyāditilakkhaṇaṃ
224PTS 3.165緬 3.134已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,希求眾人的義利、希求[他們的]利益、希求[他們的]安適、希求[他們的]瑜伽安穩——‘怎樣才能使他們在信上增長,在戒上增長,在聞上增長,在舍上增長,在法上增長,在慧上增長,在錢財穀物上增長,在田地上增長,在二足與四足[畜]上增長,在兒與妻上增長,在奴僕、僱工與僕役上增長,在親屬上增長,在朋友上增長,在眷屬上增長呢?’他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這三種大丈夫相:上半身如獅子、兩肩之間充滿、肩項均圓。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他是不衰退之法者:不在錢財穀物、田地、二足與四足[畜]、兒與妻、奴僕僱工與僕役、親屬、朋友、眷屬上衰退,不在一切成就上衰退。身為王時得此……身為佛時得什麼?他是不衰退之法者:不在信、戒、聞、舍、慧上衰退,不在一切成就上衰退。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

224. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa atthakāmo ahosi hitakāmo phāsukāmo yogakkhemakāmo – ‘kintime saddhāya vaḍḍheyyuṃ, sīlena vaḍḍheyyuṃ, sutena vaḍḍheyyuṃ [sutena vaḍḍheyyuṃ, buddhiyā vaḍḍheyyuṃ (syā.)], cāgena vaḍḍheyyuṃ, dhammena vaḍḍheyyuṃ, paññāya vaḍḍheyyuṃ, dhanadhaññena vaḍḍheyyuṃ, khettavatthunā vaḍḍheyyuṃ, dvipadacatuppadehi vaḍḍheyyuṃ, puttadārehi vaḍḍheyyuṃ, dāsakammakaraporisehi vaḍḍheyyuṃ, ñātīhi vaḍḍheyyuṃ, mittehi vaḍḍheyyuṃ, bandhavehi vaḍḍheyyu’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Sīhapubbaddhakāyo ca hoti citantaraṃso ca samavaṭṭakkhandho ca.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati dhanadhaññena khettavatthunā dvipadacatuppadehi puttadārehi dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi, na parihāyati sabbasampattiyā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya, na parihāyati sabbasampattiyā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
225緬 3.135已對照

關於此,這樣說道——“以信、以戒、以聞、以覺慧, 以舍、以法、以眾多善事, 以財、以谷、以田地, 以子、以妻、以四足[畜];“以親屬、以朋友、以眷屬, 以力、以容色、以樂——此二者兼之; 他願:他人如何才能不衰退, 並且希求[他們]義利的成就。“他上半身如獅子而善安立, 肩項均圓,兩肩之間充滿; 由於從前所善行、所作之業, 這就是他不衰退的先兆。“在家者也以谷、以財而增長, 以子、以妻、以四足[畜]而增長; 一無所有的出家者, 證得無上的菩提——不衰退之法性。”

225. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Saddhāya sīlena sutena buddhiyā,
Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;
Dhanena dhaññena ca khettavatthunā,
Puttehi dārehi catuppadehi ca.
‘‘Ñātīhi mittehi ca bandhavehi ca,
Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ;
Kathaṃ na hāyeyyuṃ pareti icchati,
Atthassa middhī ca [idaṃ samiddhañca (ka.), addhaṃ samiddhañca (syā.)] panābhikaṅkhati.
‘‘Sa sīhapubbaddhasusaṇṭhito ahu,
Samavaṭṭakkhandho ca citantaraṃso;
Pubbe suciṇṇena katena kammunā,
Ahāniyaṃ pubbanimittamassa taṃ.
‘‘Gihīpi dhaññena dhanena vaḍḍhati,
Puttehi dārehi catuppadehi ca;
Akiñcano pabbajito anuttaraṃ,
Pappoti bodhiṃ asahānadhammata’’nti [sambodhimahānadhammatanti (syā. ka.) ṭīkā oloketabbā].
(20) Rasaggasaggitālakkhaṇaṃ
226PTS 3.166已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,本性不以手、或以土塊、或以棍棒、或以刀劍損惱眾生。他因那業的所作、所積集……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:得味中最上之味——他的諸味管向上,生於頸中,均勻輸送[諸味]。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他少病少惱,具足消化均勻的胃,不太冷也不太熱。身為王時得此……身為佛時得什麼?他少病少惱,具足消化均勻的胃,不太冷也不太熱,居中而堪能精勤。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

226. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosi pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, rasaggasaggī hoti, uddhaggāssa rasaharaṇīyo gīvāya jātā honti samābhivāhiniyo [samavāharasaharaṇiyo (syā.)].
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
227PTS 3.167緬 3.136已對照

關於此,這樣說道——“他不曾以手、以棍棒、以土塊, 也不曾以刀劍或以殺害, 以捆縛或以恐嚇, 損惱眾人——他是不損惱者。“正因此,他往生善趣而歡悅, 作了有樂果之[業]而領受諸樂; [其]味管有均勻之力而善安立, 來到此處便獲得味中最上之味。“因此那些極為微妙的明見者說他: 這個人將多有安樂; 無論他是在家人還是出家人, 這個相都顯示著這樣的意義。”

227. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Na pāṇidaṇḍehi panātha leḍḍunā,
Satthena vā maraṇavadhena [māraṇavadhena (ka.)] vā pana;
Ubbādhanāya paritajjanāya vā,
Na heṭhayī janatamaheṭhako ahu.
‘‘Teneva so sugatimupecca modati,
Sukhapphalaṃ kariya sukhāni vindati;
Samojasā [sampajjasā (sī. pī.), pāmuñjasā (syā.), sāmañca sā (ka.)] rasaharaṇī susaṇṭhitā,
Idhāgato labhati rasaggasaggitaṃ.
‘‘Tenāhu naṃ atinipuṇā vicakkhaṇā,
Ayaṃ naro sukhabahulo bhavissati;
Gihissa vā pabbajitassa vā puna [pana (syā.)],
Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotaka’’nti.
(21-22) Abhinīlanettagopakhumalakkhaṇāni
228PTS 3.168已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,不散亂而視,不斜眼而視,也不有所揀擇而視;[而是]正直地、坦然舒展地、以正直之意,以愛眼注視眾人。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:眼紺青、睫如牛犢。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他為眾人所樂見,為婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們所愛、所可意。身為王時得此……乃至……身為佛時得什麼?他為眾人所樂見,為比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆所愛、所可意。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

228. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno na ca visaṭaṃ, na ca visāci [na ca visācitaṃ (sī. pī.), na ca visāvi (syā.)], na ca pana viceyya pekkhitā, ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Abhinīlanetto ca hoti gopakhumo ca.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo brāhmaṇagahapatikānaṃ negamajānapadānaṃ gaṇakamahāmattānaṃ anīkaṭṭhānaṃ dovārikānaṃ amaccānaṃ pārisajjānaṃ rājūnaṃ bhogiyānaṃ kumārānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ devānaṃ manussānaṃ asurānaṃ nāgānaṃ gandhabbānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
229PTS 3.169緬 3.137已對照

關於此,這樣說道——“不散亂而視,不斜眼而視,也不有所揀擇而視; 正直地、坦然舒展地、以正直之意,以愛眼注視眾人。“他在諸善趣中 領受那果異熟,在那裡歡悅; 而在此處則睫如牛犢, 眼紺青,其目善見。“精勤而微妙善巧者、 許多善知[吉凶]徵者、 善於細察的人們, 都記別他為‘樂見者’。“樂見者縱為在家人, 也為眾人所愛樂; 若他不為在家人而成為沙門, 則為眾人所愛,能滅[其]憂愁。”

229. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Na ca visaṭaṃ na ca visāci [visācitaṃ (sī. pī.), visāvi (syā.)], na ca pana viceyyapekkhitā;
Ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā.
‘‘Sugatīsu so phalavipākaṃ,
Anubhavati tattha modati;
Idha ca pana bhavati gopakhumo,
Abhinīlanettanayano sudassano.
‘‘Abhiyogino ca nipuṇā,
Bahū pana nimittakovidā;
Sukhumanayanakusalā manujā,
Piyadassanoti abhiniddisanti naṃ.
‘‘Piyadassano gihīpi santo ca,
Bhavati bahujanapiyāyito;
Yadi ca na bhavati gihī samaṇo hoti,
Piyo bahūnaṃ sokanāsano’’ti.
(23) Uṇhīsasīsalakkhaṇaṃ
230已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,於諸善法為眾人之先導、為眾人之上首:於身善行、語善行、意善行,於布施分與、於受持戒、於布薩齋戒,於敬母、敬父、敬沙門、敬婆羅門、於家中尊敬長者,以及於其他種種增上善法。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:頂如纏首巾。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?有眾人隨從於他,即:婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們。身為王時得此……身為佛時得什麼?有眾人隨從於他,即:比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

230. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanapubbaṅgamo ahosi kusalesu dhammesu bahujanapāmokkho kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – uṇhīsasīso hoti.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
231PTS 3.170緬 3.138已對照

關於此,這樣說道——“他於諸善行中是先導, 於諸法中樂於法行; 他是眾人所隨從者, 在諸天界領受了福業之果。“他領受了善行之果後, 在此獲得頂如纏首巾[之相]; 持相好之徵的人們記別道: 他曾是先導,將有眾人隨從。“人中的貢奉者們, 那時便預先向他獻納; 若他成為剎帝利、大地之主, 便在眾人中得到給侍。“而這人若出家, 則於諸法善巧嫻熟; 樂於他教誡之德, 眾人便隨從於他。”

231. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Pubbaṅgamo sucaritesu ahu,
Dhammesu dhammacariyābhirato;
Anvāyiko bahujanassa ahu,
Saggesu vedayittha puññaphalaṃ.
‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,
Uṇhīsasīsattamidhajjhagamā;
Byākaṃsu byañjananimittadharā,
Pubbaṅgamo bahujanaṃ hessati.
‘‘Paṭibhogiyā manujesu idha,
Pubbeva tassa abhiharanti tadā;
Yadi khattiyo bhavati bhūmipati,
Paṭihārakaṃ bahujane labhati.
‘‘Atha cepi pabbajati so manujo,
Dhammesu hoti paguṇo visavī;
Tassānusāsaniguṇābhirato,
Anvāyiko bahujano bhavatī’’ti.
(24-25) Ekekalomatāuṇṇālakkhaṇāni
232PTS 3.171緬 3.139已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,舍斷虛妄語,遠離虛妄語,說真實語,堅持真實,堅定可靠,不欺騙世間。他因那業的所作、所積集……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:一孔一毛;諸毛一一生於一一毛孔,兩眉之間生有白毫,潔白柔軟,如細綿。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?有眾人歸向他,即:婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們。身為王時得此……身為佛時得什麼?有眾人歸向他,即:比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

232. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato ahosi, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ekekalomo ca hoti, uṇṇā ca bhamukantare jātā hoti odātā mudutūlasannibhā.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
233已對照

關於此,這樣說道——“在過去諸生中他承許真實, 言不兩可,遠離虛妄; 他不曾欺誑任何人, 以真實、如實、如是[之語]而說。“潔白、極白、如細綿般柔軟的白毫, 善生於兩眉之間; 諸毛孔中不曾生出二毛, 他的身上一孔一毛。“許多知相者聚集而來, 善知生相之徵的人們記別道: 白毫與身毛既如此善安立, 這樣的人便有眾人歸向。“他縱為在家人,眾人也歸向他, 多因從前所作之業; 對那一無所有的出家者、無上者, 縱成為佛陀,眾人依然歸向他。”

233. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Saccappaṭiñño purimāsu jātisu,
Advejjhavāco alikaṃ vivajjayi;
Na so visaṃvādayitāpi kassaci,
Bhūtena tacchena tathena bhāsayi [tosayi (sī. pī.)].
‘‘Setā susukkā mudutūlasannibhā,
Uṇṇā sujātā [uṇṇāssa jātā (ka. sī.)] bhamukantare ahu;
Na lomakūpesu duve ajāyisuṃ,
Ekekalomūpacitaṅgavā ahu.
‘‘Taṃ lakkhaṇaññū bahavo samāgatā,
Byākaṃsu uppādanimittakovidā;
Uṇṇā ca lomā ca yathā susaṇṭhitā,
Upavattatī īdisakaṃ bahujjano.
‘‘Gihimpi santaṃ upavattatī jano,
Bahu puratthāpakatena kammunā;
Akiñcanaṃ pabbajitaṃ anuttaraṃ,
Buddhampi santaṃ upavattati jano’’ti.
(26-27) Cattālīsaaviraḷadantalakkhaṇāni
234PTS 3.172緬 3.140已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,舍斷離間語,遠離離間語:從這裡聽到之後,不到那裡去說,以免離間這些人;從那裡聽到之後,不對這些人說,以免離間那些人。這樣,他調解分裂者,促進和合者,樂於和合,喜歡和合,欣喜和合,說能促成和合的話。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:有四十齒、齒無間隙。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他的眾不可分裂,他的諸眾不可分裂,即:婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們。身為王時得此……身為佛時得什麼?他的眾不可分裂,他的諸眾不可分裂,即:比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

234. ‘‘Yampi, bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato ahosi. Ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya, iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Cattālīsadanto ca hoti aviraḷadanto ca.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati … buddho samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
235PTS 3.173緬 3.141已對照

關於此,這樣說道——“中傷之語、使和合者分裂之語, 增長分裂的諍論之語, 增長爭鬥、作不應作之事之語, 令和合者分裂之語——他都不曾說。“他說增長無諍的善言, 說令分裂者重歸和合之語; 他消除眾人的爭鬥, 與和合者一同歡喜、欣悅。“他在諸善趣中領受果異熟, 在那裡歡悅; 在此他的諸齒無間隙而緊密相連, 口中所生的四十齒善安立。“若他成為剎帝利、大地之主, 他的眾便不可分裂; 若成為沙門,離塵無垢, 他的眾便隨順而不動搖。”

235. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Vebhūtiyaṃ sahitabhedakāriṃ,
Bhedappavaḍḍhanavivādakāriṃ;
Kalahappavaḍḍhanaākiccakāriṃ,
Sahitānaṃ bhedajananiṃ na bhaṇi.
‘‘Avivādavaḍḍhanakariṃ sugiraṃ,
Bhinnānusandhijananiṃ abhaṇi;
Kalahaṃ janassa panudī samaṅgī,
Sahitehi nandati pamodati ca.
‘‘Sugatīsu so phalavipākaṃ,
Anubhavati tattha modati;
Dantā idha honti aviraḷā sahitā,
Caturo dasassa mukhajā susaṇṭhitā.
‘‘Yadi khattiyo bhavati bhūmipati,
Avibhediyāssa parisā bhavati;
Samaṇo ca hoti virajo vimalo,
Parisāssa hoti anugatā acalā’’ti.
(28-29) Pahūtajivhābrahmassaralakkhaṇāni
236PTS 3.174已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,舍斷粗惡語,遠離粗惡語。凡是柔和的、悅耳的、可愛的、感人心的、文雅的、眾人喜歡的、眾人合意的言語,他就說這樣的話。他因那業的所作、所積集……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:廣長舌、梵音聲,語如迦陵頻伽鳥。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他的話被採納;婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們都採納他的話。身為王時得此……身為佛時得什麼?他的話被採納;比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆都採納他的話。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

236. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosi. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Pahūtajivho ca hoti brahmassaro ca karavīkabhāṇī.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
237PTS 3.175緬 3.142已對照

關於此,這樣說道——“罵詈、爭吵、作惱害之語, 逼迫、摧折眾人之語; 他不曾說這猛厲粗惡的言語, 只說甘美、善和合、溫和之語。“他發出意所愛樂、動人心、 悅耳的言語; 他領受了善修言語之果, 在諸天界領受了福業之果。“他領受了善行之果後, 在此獲得梵音聲; 他的舌廣大而寬長, 他所說的話被人採納。“他縱為在家人,所說亦得成就; 而這人若出家, 眾人便採納他的話—— 他為眾人多說善說之語。”

237. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Akkosabhaṇḍanavihesakāriṃ,
Ubbādhikaṃ [ubbādhakaraṃ (syā.)] bahujanappamaddanaṃ;
Abāḷhaṃ giraṃ so na bhaṇi pharusaṃ,
Madhuraṃ bhaṇi susaṃhitaṃ [susahitaṃ (syā.)] sakhilaṃ.
‘‘Manaso piyā hadayagāminiyo,
Vācā so erayati kaṇṇasukhā;
Vācāsuciṇṇaphalamanubhavi,
Saggesu vedayatha [vedayati (?) ṭīkā oloketabbā] puññaphalaṃ.
‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,
Brahmassarattamidhamajjhagamā;
Jivhāssa hoti vipulā puthulā,
Ādeyyavākyavacano bhavati.
‘‘Gihinopi ijjhati yathā bhaṇato,
Atha ce pabbajati so manujo;
Ādiyantissa vacanaṃ janatā,
Bahuno bahuṃ subhaṇitaṃ bhaṇato’’ti.
(30) Sīhahanulakkhaṇaṃ
238已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,舍斷雜穢語,遠離雜穢語:適時而說,真實而說,有義而說,說法而說,說律而說;在適當的時候,說有價值的、有根據的、有節制的、具有義利的話。他因那業的所作……乃至……他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這個大丈夫相:頷如獅子。“他具足這個相,如果居住在家,將成為轉輪王……乃至……身為王時得什麼?他不為任何身為人的敵人、仇敵所摧壞。身為王時得此……身為佛時得什麼?他不為內在或外在的敵人、仇敵,不為貪、或瞋、或痴,或沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天,或世間任何[者]所摧壞。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

238. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato ahosi kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sīhahanu hoti.
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi, rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
239PTS 3.176緬 3.143已對照

關於此,這樣說道——“他不[說]雜穢語,不[說]傲慢[語], 言語與語路不散亂; 他驅除了無益之[語], 也說有益的、令眾人安樂的[語]。“作了這[業],從此死歿而生於天, 領受了善作之業的果異熟; 死歿後再來到此處時, 他獲得四足[獸]中更上者的無上之頷。“他成為極難被摧壞的王, 人中之主、人中之尊,有威勢廣大; [其威]等同三十三天的殊勝之城, 猶如諸天中更尊勝的帝釋。“乾闥婆、阿修羅、夜叉、羅剎, 以及諸天,都不能輕易摧壞他; 若這樣的人成為如是[心]性者, 則於此方、對方與四隅[皆然]。”

239. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Na samphappalāpaṃ na muddhataṃ [buddhatanti (ka.)],
Avikiṇṇavacanabyappatho ahosi;
Ahitamapi ca apanudi,
Hitamapi ca bahujanasukhañca abhaṇi.
‘‘Taṃ katvā ito cuto divamupapajji,
Sukataphalavipākamanubhosi;
Caviya punaridhāgato samāno,
Dvidugamavaratarahanuttamalattha.
‘‘Rājā hoti suduppadhaṃsiyo,
Manujindo manujādhipati mahānubhāvo;
Tidivapuravarasamo bhavati,
Suravarataroriva indo.
‘‘Gandhabbāsurayakkharakkhasebhi [surasakkarakkhasebhi (syā.)],
Surehi na hi bhavati suppadhaṃsiyo;
Tathatto yadi bhavati tathāvidho,
Idha disā ca paṭidisā ca vidisā cā’’ti.
(31-32) Samadantasusukkadāṭhālakkhaṇāni
240PTS 3.177緬 3.144已對照

“諸比丘,如來於過去生、過去有、過去住處,從前身為人時,舍斷邪命,以正命營生,遠離欺秤、偽幣、欺量、賄賂、欺瞞、詐偽、邪曲之行、砍伐、殺戮、捆綁、攔路搶劫、掠奪、暴力。他因那業的所作、所積集、所增盛、所廣大,身壞命終之後,往生善趣天界。他在那裡以十事勝過其他諸天:以天壽、以天容色、以天樂、以天名聲、以天權威,以天色、以天聲、以天香、以天味、以天觸。他從那裡死歿,來到此[人]界時,獲得這兩種大丈夫相:齒齊平、牙極白。“他具足這些相,如果居住在家,將成為轉輪王,是如法的法王,領有四方,得勝利,達成國土安定,具足七寶。他擁有這七寶,即:輪寶、象寶、馬寶、摩尼寶、女寶、居士寶,將軍寶為第七。他有一千多個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。他不以刀杖,而以法征服這片以海洋為邊際、無荒穢、無[兇]相、無荊棘、富裕、繁榮、安穩、吉祥、無災患的大地後安住。身為王時得什麼?他的眷屬清淨,他有清淨的眷屬,即:婆羅門與居士、市民與鄉民、會計大臣、侍衛、守門人、大臣、廷臣、諸王、領邑者、王子們。身為王時得此。“然而,如果他從在家出家而成為無家者,將成為阿羅漢、正等正覺者,是世間揭開覆障者。身為佛時得什麼?他的眷屬清淨,他有清淨的眷屬,即:比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、諸天、人、阿修羅、龍、乾闥婆。身為佛時得此。”世尊說了這個義理。

240. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno micchājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappesi, tulākūṭa kaṃsakūṭa mānakūṭa ukkoṭana vañcana nikati sāciyoga chedana vadha bandhana viparāmosa ālopa sahasākārā [sāhasākārā (sī. syā. pī.)] paṭivirato ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, samadanto ca hoti susukkadāṭho ca.
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti sucissa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati.
‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti, sucissa honti parivārā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
241PTS 3.178緬 3.145已對照

關於此,這樣說道——“他捨棄了邪命,以平正之道營生, 以清淨如法[之行]生起[資財]; 他驅除了無益之[事], 也行有益的、令眾人安樂的[事]。“此人在天上領受諸樂果, 所作[之業]為微妙的智者、善人所稱讚; [其樂]等同三十三天的殊勝之城, 他具足喜樂與嬉戲而歡娛。“他從那裡獲得人的[生]有, 死歿之後,以善作之業果異熟的餘勢, 獲得口中所生的[齒]: 齊平、清淨而極白。“許多聚集的佔相者、 被公認為微妙善巧的人們記別道: 他將有清淨之人為眷屬眾; [其]齒齊平、潔白、清淨而美好。“身為王時他有眾多人民, 以清淨的眷屬統治廣大的大地; 他不以威力逼害國土, [眾人]反行有益的、令眾人安樂的[事]。“而這人若出家,便離諸惡, 成為塵息、揭開覆障的沙門; 熱惱與疲倦皆已離, 他見此世,也見他世。“奉行他教誡的在家者與出家者眾多, 他們抖落不淨的、受呵責的惡; 他確實為清淨者所圍繞, 能驅除垢、荒穢、罪與煩惱。”世尊說了這[番話]。那些比丘滿意,歡喜世尊之所說。《三十二相經》第七,終。

241. Tatthetaṃ vuccati –
‘‘Micchājīvañca avassaji samena vuttiṃ,
Sucinā so janayittha dhammikena;
Ahitamapi ca apanudi,
Hitamapi ca bahujanasukhañca acari.
‘‘Sagge vedayati naro sukhapphalāni,
Karitvā nipuṇebhi vidūhi sabbhi;
Vaṇṇitāni tidivapuravarasamo,
Abhiramati ratikhiḍḍāsamaṅgī.
‘‘Laddhānaṃ mānusakaṃ bhavaṃ tato,
Cavitvāna sukataphalavipākaṃ;
Sesakena paṭilabhati lapanajaṃ,
Samamapi sucisusukkaṃ [laddhāna manussakaṃ bhavaṃ tato caviya, puna sukataphalavipākasesakena; paṭilabhati lapanajaṃ samamapi, suci ca suvisuddhasusukkaṃ (syā.)].
‘‘Taṃ veyyañjanikā samāgatā bahavo,
Byākaṃsu nipuṇasammatā manujā;
Sucijanaparivāragaṇo bhavati,
Dijasamasukkasucisobhanadanto.
‘‘Rañño hoti bahujano,
Suciparivāro mahatiṃ mahiṃ anusāsato;
Pasayha na ca janapadatudanaṃ,
Hitamapi ca bahujanasukhañca caranti.
‘‘Atha ce pabbajati bhavati vipāpo,
Samaṇo samitarajo vivaṭṭacchado;
Vigatadarathakilamatho,
Imamapi ca paramapi ca [imampi ca parampi ca (pī.), paraṃpi paramaṃpi ca (syā.)] passati lokaṃ.
‘‘Tassovādakarā bahugihī ca pabbajitā ca,
Asuciṃ garahitaṃ dhunanti pāpaṃ;
Sa hi sucibhi parivuto bhavati,
Malakhilakalikilese panudehī’’ti [tassovādakarā bahugihī ca, pabbajitā ca asucivigarahita; panudipāpassa hi sucibhiparivuto, bhavati malakhilakakilese panudeti (syā.)].
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Lakkhaṇasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.