快樂巴利palinanda.cc

長部第26經 · 轉輪聖王師子吼經 Cakkavattisuttaṃ

本經目錄壽量、容色等衰減之說人壽十歲之時

80PTS 3.58緬 3.48已對照

三、轉輪聖王經(Cakkavattisutta) 以自己為洲、為歸依 如是我聞:一時,世尊住在摩揭陀國一處名叫馬都拉(Mātulā)的[市鎮]。世尊在那裡對比丘們說:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘回答世尊。世尊這樣說:“諸比丘,你們要以自己為洲(dīpa)而住,以自己為歸依,不以他者為歸依;以法為洲,以法為歸依,不以他者為歸依。諸比丘,比丘如何是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤(ātāpī)、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受隨觀受……乃至……於心隨觀心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,這樣,比丘就是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依。 “諸比丘,你們要行於[自己的]行處(gocara)、自己父傳的境域(sake pettike visaye)。諸比丘,行於[自己的]行處、自己父傳的境域者,魔便得不到機會(otāra),魔便得不到所緣(ārammaṇa)。諸比丘,由於受持諸善法之故,這福德便如是增長。

80. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati mātulāyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.
‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carataṃ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ [āramaṇaṃ (?)]. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhati.
Daḷhanemicakkavattirājā
81PTS 3.59已對照

轉輪王堅固念 “諸比丘,從前有一位名叫堅固念(Daḷhanemi)的轉輪王,是如法的法王,領有四方,得勝利,達成國土安定,具足七寶。他擁有這七寶,即:輪寶、象寶、馬寶、摩尼寶、女寶、居士寶,將軍寶為第七。他有一千多個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。他不以刀杖,而以法征服這片以海洋為邊際的大地後安住。

81. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā daḷhanemi nāma ahosi cakkavattī [cakkavatti (syā. pī.)] dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni ahesuṃ seyyathidaṃ – cakkaratanaṃu hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena [dhammena samena (syā. ka.)] abhivijiya ajjhāvasi.
82PTS 3.60緬 3.49已對照

“諸比丘,後來,經過許多年、許多百年、許多千年之後,堅固念王召來某個人說:‘喂,你若看見天的輪寶退移、離開原處,就來告訴我。’諸比丘,那人應諾堅固念王:‘是的,陛下。’諸比丘,經過許多年、許多百年、許多千年之後,那人看見天的輪寶退移、離開原處;看見之後,便前往堅固念王之處;到了之後,對堅固念王這樣說:‘陛下,請您知道:您的天的輪寶已經退移、離開原處了。’諸比丘,於是堅固念王召來長子王子,這樣說:‘我兒王子啊,據說我的天的輪寶已經退移、離開原處了。我曾聽說:凡轉輪王的天的輪寶退移、離開原處,那位王便不能再活多久了。我已享用過人間的諸欲,如今是我尋求天上諸欲的時候了。我兒王子啊,來吧,你來接掌這片以海洋為邊際的大地。而我則將剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。’

82. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi. Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ daḷhanemiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā [āmantetvā (syā. ka.)] etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti.
83緬 3.50已對照

“諸比丘,於是堅固念王好好地把王位教囑給長子王子之後,便剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。諸比丘,而在這位王仙(rājisi)出家七天之後,天的輪寶便隱沒了。 “諸比丘,於是有某個人前往那位已灌頂的剎帝利王之處;到了之後,對那位已灌頂的剎帝利王這樣說:‘陛下,請您知道:天的輪寶已經隱沒了。’諸比丘,那位已灌頂的剎帝利王在天的輪寶隱沒之後,心生不悅,也領受了不悅。他便前往王仙之處;到了之後,對王仙這樣說:‘陛下,請您知道:天的輪寶已經隱沒了。’諸比丘,這樣說時,王仙對那位已灌頂的剎帝利王這樣說:‘我兒啊,你不要因天的輪寶隱沒而心生不悅,也不要領受不悅;我兒啊,天的輪寶本來就不是你從父親承繼的遺產。我兒啊,來吧,你要奉行聖轉輪王行(ariya cakkavattivatta,即轉輪王所應行的聖法)。這是有可能的:當你奉行聖轉輪王行,於十五日的布薩日洗了頭、持布薩、登上殊勝高樓的上層時,天的輪寶便會出現——具千輻、具輞、具轂,一切行相圓滿。’

83. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.
‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto [muddhāvasitto (sī. syā. pī.) evamuparipi] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājisi rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘mā kho tvaṃ, tāta, dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā anattamanatañca paṭisaṃvedesi, na hi te, tāta, dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ. Iṅgha tvaṃ, tāta, ariye cakkavattivatte vattāhi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ te ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa [sīsaṃ nahātassa (sī. pī.), sīsanhātassa (syā.)] uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūra’nti.
Cakkavattiariyavattaṃ
84PTS 3.61已對照

聖轉輪王行 “‘陛下,那聖轉輪王行是什麼呢?’‘我兒啊,那麼,你要唯依止於法,恭敬法、尊重法、敬重法、供養法、禮敬法,以法為幢、以法為旗、以法為主,為內宮眾、軍眾、附從的剎帝利們、婆羅門與居士們、城邑與地方[之人]、沙門與婆羅門們、禽與獸,安排如法的守護、遮護與保衛。我兒啊,不要讓非法之行在你的國土中轉起。我兒啊,凡你國土中的無財者,你要給予他們財物。我兒啊,凡你國土中的沙門婆羅門,遠離驕與放逸、安住於忍與柔和、各自調伏自己、各自寂止自己、各自使自己般涅槃者,你要時時前往請問、探詢:“尊者,什麼是善?什麼是不善?什麼是有罪?什麼是無罪?什麼應習近?什麼不應習近?我做什麼會長夜帶來不利與苦?我做什麼又會長夜帶來利益與安樂?”聽了他們[的話]之後,凡不善的你就要斷然遠離,凡善的你就要受持奉行。我兒啊,這就是那聖轉輪王行。’

84. ‘‘‘Katamaṃ pana taṃ, deva, ariyaṃ cakkavattivatta’nti? ‘Tena hi tvaṃ, tāta, dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto [garukaronto (sī. syā. pī.)] dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu antojanasmiṃ balakāyasmiṃ khattiyesu anuyantesu [anuyuttesu (sī. pī.)] brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu. Mā ca te, tāta, vijite adhammakāro pavattittha. Ye ca te, tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi [dhanamanuppadajjeyyāsi (sī. syā. pī.)]. Ye ca te, tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā’’ti? Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi. Idaṃ kho, tāta, taṃ ariyaṃ cakkavattivatta’nti.
Cakkaratanapātubhāvo
85PTS 3.62緬 3.51已對照

輪寶的出現 “‘是的,陛下。’諸比丘,那位已灌頂的剎帝利王應諾王仙之後,便奉行聖轉輪王行。當他奉行聖轉輪王行,於十五日的布薩日洗了頭、持布薩、登上殊勝高樓的上層時,天的輪寶出現了:具千輻、具輞、具轂,一切行相圓滿。那位已灌頂的剎帝利王見了之後,這樣想:‘我曾聽說:“凡已灌頂的剎帝利王,於十五日的布薩日洗了頭、持布薩、登上殊勝高樓的上層時,天的輪寶出現,具千輻、具輞、具轂,一切行相圓滿,他便是轉輪王。”那麼,我會是轉輪王嗎?’ “諸比丘,於是那位已灌頂的剎帝利王從座而起,把上衣偏袒一肩,左手持金瓶,右手灑[水]於輪寶之上:‘尊貴的輪寶,轉起吧!尊貴的輪寶,征服[四方]吧!’ “諸比丘,於是那輪寶便向東方轉去,轉輪王與四支軍一同隨後而行。諸比丘,凡輪寶在哪個地方停住,轉輪王便與四支軍在那裡住下。諸比丘,凡東方的諸敵對國王,都前往轉輪王之處;到了之後這樣說:‘來吧,大王!歡迎您,大王![此]是您的,大王!請教誡[我們]吧,大王!’轉輪王這樣說:‘不可殺生;不可不與而取;不可於諸欲上行邪行;不可說妄語;不可飲酒;就照你們向來所受用的而受用吧。’諸比丘,凡東方的諸敵對國王,都成了轉輪王的附從者。

85. ‘‘‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye cakkavattivatte [ariyaṃ cakkavattivattaṃ (ka.)] vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattī’ti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattīti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ utarāsaṅgaṃ karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti.
86PTS 3.63緬 3.52已對照

“諸比丘,於是那輪寶潛入東海,又出而向南方轉去……乃至……潛入南海,又出而向西方轉去,轉輪王與四支軍一同隨後而行。諸比丘,凡輪寶在哪個地方停住,轉輪王便與四支軍在那裡住下。諸比丘,凡西方的諸敵對國王,都前往轉輪王之處;到了之後這樣說:‘來吧,大王!歡迎您,大王![此]是您的,大王!請教誡[我們]吧,大王!’轉輪王這樣說:‘不可殺生;不可不與而取;不可於諸欲上行邪行;不可說妄語;不可飲酒;就照你們向來所受用的而受用吧。’諸比丘,凡西方的諸敵對國王,都成了轉輪王的附從者。

‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te [sāgataṃ (sī. pī.)] mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā [anuyuttā (sī. pī.)] ahesuṃ.
86. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā [ajjhogahetvā (sī. syā. pī.)] paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ.
87已對照

“諸比丘,於是那輪寶潛入西海,又出而向北方轉去,轉輪王與四支軍一同隨後而行。諸比丘,凡輪寶在哪個地方停住,轉輪王便與四支軍在那裡住下。諸比丘,凡北方的諸敵對國王,都前往轉輪王之處;到了之後這樣說:‘來吧,大王!歡迎您,大王![此]是您的,大王!請教誡[我們]吧,大王!’轉輪王這樣說:‘不可殺生;不可不與而取;不可於諸欲上行邪行;不可說妄語;不可飲酒;就照你們向來所受用的而受用吧。’諸比丘,凡北方的諸敵對國王,都成了轉輪王的附從者。 “諸比丘,於是那輪寶征服了以海為邊際的大地之後,回到那個王都,在轉輪王內宮之門、斷事處的前方,彷彿安在軸上一般住立,莊嚴著轉輪王的內宮。

87. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ.
‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā tameva rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe [aḍḍakaraṇapamukhe (ka.)] akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.
Dutiyādicakkavattikathā
88PTS 3.64緬 3.53已對照

第二等轉輪王之說 “諸比丘,第二位轉輪王……乃至……第三位轉輪王……第四位轉輪王……第五位轉輪王……第六位轉輪王……第七位轉輪王,在經過許多年、許多百年、許多千年之後,召來某個人說:‘喂,你若看見天的輪寶退移、離開原處,就來告訴我。’諸比丘,那人應諾轉輪王:‘是的,陛下。’諸比丘,經過許多年、許多百年、許多千年之後,那人看見天的輪寶退移、離開原處;看見之後,便前往轉輪王之處;到了之後,對轉輪王這樣說:‘陛下,請您知道:您的天的輪寶已經退移、離開原處了。’

88. ‘‘Dutiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī…pe… tatiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… catutthopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… pañcamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… chaṭṭhopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… sattamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti?
89已對照

“諸比丘,於是轉輪王召來長子王子,這樣說:‘我兒王子啊,據說我的天的輪寶已經退移、離開原處了。我曾聽說:凡轉輪王的天的輪寶退移、離開原處,那位王便不能再活多久了。我已享用過人間的諸欲,如今是我尋求天上諸欲的時候了。我兒王子啊,來吧,你來接掌這片以海洋為邊際的大地。而我則將剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。’諸比丘,於是轉輪王好好地把王位教囑給長子王子之後,便剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。諸比丘,而在這位王仙出家七天之後,天的輪寶便隱沒了。

89. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭhānā cutaṃ, sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ, ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.
90PTS 3.65緬 3.54已對照

“諸比丘,於是有某個人前往那位已灌頂的剎帝利王之處;到了之後,對那位已灌頂的剎帝利王這樣說:‘陛下,請您知道:天的輪寶已經隱沒了。’諸比丘,那位已灌頂的剎帝利王在天的輪寶隱沒之後,心生不悅,也領受了不悅;但他並沒有前往王仙之處請問聖轉輪王行,只是依自己的意思治理國土。而當他依自己的意思治理國土時,國土便不像從前諸王奉行聖轉輪王行時那樣,一代勝過一代地興盛了。 “諸比丘,於是大臣、廷臣、會計大臣、侍衛、守門人、以謀議為活命者們集會,對那位已灌頂的剎帝利王這樣說:‘陛下,您依自己的意思治理國土,國土便不像從前諸王奉行聖轉輪王行時那樣,一代勝過一代地興盛。陛下,您的國土中現有大臣、廷臣、會計大臣、侍衛、守門人、以謀議為活命者,包括我們以及其他[人],我們是持有聖轉輪王行的。陛下,請您向我們請問聖轉輪王行吧。您問了之後,我們就為您解說聖轉輪王行。’

90. ‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti? Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi; no ca kho rājisiṃ upasaṅkamitvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. So samateneva sudaṃ janapadaṃ pasāsati. Tassa samatena janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ janapadā na pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ.
‘‘Atha kho, bhikkhave, amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino sannipatitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavocuṃ – ‘na kho te, deva, samatena (sudaṃ) janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ janapadā pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ. Saṃvijjanti kho te, deva, vijite amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino mayañceva aññe ca [aññe ca paṇḍite samaṇabrāhmaṇe puccheyyāsi (ka.)] ye mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ dhārema. Iṅgha tvaṃ, deva, amhe ariyaṃ cakkavattivattaṃ puccha. Tassa te mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākarissāmā’ti.
Āyuvaṇṇādipariyānikathā
91PTS 3.66已對照

壽量、容色等衰減之說

“諸比丘,於是那位已灌頂的剎帝利王召集大臣、廷臣、會計大臣、侍衛、守門人、以謀議為活命者,請問聖轉輪王行。他們被問了聖轉輪王行,便為他解說。他聽了他們[的話]之後,安排瞭如法的守護、遮護與保衛,卻沒有給無財者財物。由於不給無財者財物,貧窮便廣佈。貧窮廣佈之後,有某個人以盜心取了他人所不與之物。人們把他捉住;捉住之後帶到那位已灌頂的剎帝利王面前:‘陛下,這個人以盜心取了他人所不與之物。’諸比丘,這樣說時,那位已灌頂的剎帝利王對那人這樣說:‘喂,你真的以盜心取了他人所不與之物嗎?’‘是真的,陛下。’‘什麼緣故呢?’‘陛下,因為我活不下去。’諸比丘,於是那位已灌頂的剎帝利王便給了那人財物:‘喂,你就用這財物自己活命,也奉養父母,養育妻兒,經營事業,並於諸沙門婆羅門確立向上[增益]的供施(dakkhiṇā)——有生天之益、有安樂果報、導向天界的。’諸比丘,那人應諾那位已灌頂的剎帝利王:‘是的,陛下。’

91. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇakamahāmatte anīkaṭṭhe dovārike mantassājīvino sannipātetvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. Tassa te ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākariṃsu. Tesaṃ sutvā dhammikañhi kho rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahi, no ca kho adhanānaṃ dhanamanuppadāsi. Adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti [ādiyasīti (syā.)]? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu [samaṇesu brāhmaṇesu (bahūsu)] uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.
緬 3.55已對照

“諸比丘,又有某個人以盜心取了他人所不與之物。人們把他捉住;捉住之後帶到那位已灌頂的剎帝利王面前:‘陛下,這個人以盜心取了他人所不與之物。’諸比丘,這樣說時,那位已灌頂的剎帝利王對那人這樣說:‘喂,你真的以盜心取了他人所不與之物嗎?’‘是真的,陛下。’‘什麼緣故呢?’‘陛下,因為我活不下去。’諸比丘,於是那位已灌頂的剎帝利王便給了那人財物:‘喂,你就用這財物自己活命,也奉養父母,養育妻兒,經營事業,並於諸沙門婆羅門確立向上[增益]的供施——有生天之益、有安樂果報、導向天界的。’諸比丘,那人應諾那位已灌頂的剎帝利王:‘是的,陛下。’

‘‘Aññataropi kho, bhikkhave, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.
92PTS 3.67緬 3.56已對照

“諸比丘,人們聽說了:‘諸位,據說凡以盜心取他人所不與之物者,王便給他財物。’聽了之後,他們這樣想:‘我們何不也以盜心取他人所不與之物呢?’諸比丘,於是有某個人以盜心取了他人所不與之物。人們把他捉住;捉住之後帶到那位已灌頂的剎帝利王面前:‘陛下,這個人以盜心取了他人所不與之物。’諸比丘,這樣說時,那位已灌頂的剎帝利王對那人這樣說:‘喂,你真的以盜心取了他人所不與之物嗎?’‘是真的,陛下。’‘什麼緣故呢?’‘陛下,因為我活不下去。’諸比丘,於是那位已灌頂的剎帝利王這樣想:‘倘若我對每一個以盜心取他人所不與之物的人都給他財物,這不與取便將增長。我何不徹底制止這個人,將他連根斷絕,砍下他的頭呢?’諸比丘,於是那位已灌頂的剎帝利王命令諸人:‘喂,那麼,把這個人以堅牢的繩索反綁雙手、緊緊縛住,剃光他的頭,以刺耳的小鼓聲押著他,從這條街到那條街、從這個十字路口到那個十字路口遊示,出南門,在城南徹底制止他,將他連根斷絕,砍下他的頭。’諸比丘,那些人應諾那位已灌頂的剎帝利王:‘是的,陛下。’便把那人以堅牢的繩索反綁雙手、緊緊縛住,剃光他的頭,以刺耳的小鼓聲押著他,從這條街到那條街、從這個十字路口到那個十字路口遊示,出南門,在城南徹底制止了他,將他連根斷絕,砍下了他的頭。

92. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, tesaṃ rājā dhanamanuppadetī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyāmā’ti. Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sace kho ahaṃ yo yo paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṃ adinnādānaṃ pavaḍḍhissati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ purisaṃ sunisedhaṃ nisedheyyaṃ, mūlaghaccaṃ [mūlaghacchaṃ (syā.), mūlachejja (ka.)] kareyyaṃ, sīsamassa chindeyya’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi – ‘tena hi, bhaṇe, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ [pacchābāhuṃ (syā.)] gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhetha, mūlaghaccaṃ karotha, sīsamassa chindathā’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, te purisā rañño khattiyassa muddhābhisittassa paṭissutvā taṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhesuṃ, mūlaghaccaṃ akaṃsu, sīsamassa chindiṃsu.
93PTS 3.68已對照

“諸比丘,人們聽說了:‘諸位,據說凡以盜心取他人所不與之物者,王便徹底制止他們,將他們連根斷絕,砍下他們的頭。’聽了之後,他們這樣想:‘我們何不也造鋒利的刀劍呢?造了鋒利的刀劍之後,凡我們向誰取其所不與之物,就徹底制止他們,將他們連根斷絕,砍下他們的頭。’他們便造了鋒利的刀劍;造了鋒利的刀劍之後,便著手屠村,著手屠鎮,著手屠城,著手攔路劫掠。凡他們向誰取其所不與之物,便徹底制止他們,將他們連根斷絕,砍下他們的頭。

93. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te rājā sunisedhaṃ nisedheti, mūlaghaccaṃ karoti, sīsāni tesaṃ chindatī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi tiṇhāni satthāni kārāpessāma [kārāpeyyāma (syā. pī.) kārāpeyyāmāti (ka. sī.)], tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissāma, te sunisedhaṃ nisedhessāma, mūlaghaccaṃ karissāma, sīsāni tesaṃ chindissāmā’ti. Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṃ, tiṇhāni satthāni kārāpetvā gāmaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nigamaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nagaraghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, panthaduhanampi [panthadūhanaṃpi (sī. syā. pī.)] upakkamiṃsu kātuṃ. Yesaṃ te adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te sunisedhaṃ nisedhenti, mūlaghaccaṃ karonti, sīsāni tesaṃ chindanti.
94已對照

“諸比丘,如是,由於不給無財者財物,貧窮便廣佈;貧窮廣佈之後,不與取便廣佈;不與取廣佈之後,刀劍便廣佈;刀劍廣佈之後,殺生便廣佈;殺生廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽八萬歲的人們,其子的壽量成了四萬歲。

94. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ asītivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
已對照

“諸比丘,人壽四萬歲時,有某個人以盜心取了他人所不與之物。人們把他捉住;捉住之後帶到那位已灌頂的剎帝利王面前:‘陛下,這個人以盜心取了他人所不與之物。’諸比丘,這樣說時,那位已灌頂的剎帝利王對那人這樣說:‘喂,你真的以盜心取了他人所不與之物嗎?’他明知而說了虛妄語:‘沒有,陛下。’

‘‘Cattārīsavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Na hi, devā’ti sampajānamusā abhāsi.
95PTS 3.69緬 3.57已對照

“諸比丘,如是,由於不給無財者財物,貧窮便廣佈;貧窮廣佈之後,不與取便廣佈;不與取廣佈之後,刀劍便廣佈;刀劍廣佈之後,殺生便廣佈;殺生廣佈之後,虛妄語便廣佈;虛妄語廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽四萬歲的人們,其子的壽量成了二萬歲。

95. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
已對照

“諸比丘,人壽二萬歲時,有某個人以盜心取了他人所不與之物。另有某個人向那位已灌頂的剎帝利王告發:‘陛下,某名某人以盜心取了他人所不與之物。’——他這樣說了離間語。

‘‘Vīsativassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aññataro puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi – ‘itthannāmo, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti pesuññamakāsi.
96已對照

“諸比丘,如是,由於不給無財者財物,貧窮便廣佈;貧窮廣佈之後,不與取便廣佈;不與取廣佈之後,刀劍便廣佈;刀劍廣佈之後,殺生便廣佈;殺生廣佈之後,虛妄語便廣佈;虛妄語廣佈之後,離間語便廣佈;離間語廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽二萬歲的人們,其子的壽量成了一萬歲。

96. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi, pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ dasavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
已對照

“諸比丘,人壽一萬歲時,有些眾生容色美好,有些眾生容色醜陋。其中那些容色醜陋的眾生,貪羨容色美好的眾生,便於他人之妻行非法之事。

‘‘Dasavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā dubbaṇṇā, te vaṇṇavante satte abhijjhāyantā paresaṃ dāresu cārittaṃ āpajjiṃsu.
97緬 3.58已對照

“諸比丘,如是,由於不給無財者財物,貧窮便廣佈;貧窮廣佈之後……乃至……欲邪行便廣佈;欲邪行廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽一萬歲的人們,其子的壽量成了五千歲。

97. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate…pe… kāmesumicchācāro vepullamagamāsi, kāmesumicchācāre vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ dasavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
98PTS 3.70已對照

“諸比丘,人壽五千歲時,有兩種法廣佈——粗惡語與雜穢語。這兩種法廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽五千歲的人們,其子有些壽二千五百歲,有些壽二千歲。

98. ‘‘Pañcavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu dve dhammā vepullamagamaṃsu – pharusāvācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā, appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
99已對照

“諸比丘,人壽二千五百歲時,貪欲與瞋恚廣佈。貪欲與瞋恚廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽二千五百歲的人們,其子的壽量成了一千歲。

99. ‘‘Aḍḍhateyyavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vassasahassāyukā puttā ahesuṃ.
100已對照

“諸比丘,人壽一千歲時,邪見廣佈。邪見廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽一千歲的人們,其子的壽量成了五百歲。

100. ‘‘Vassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasatāyukā puttā ahesuṃ.
101已對照

“諸比丘,人壽五百歲時,有三種法廣佈:非法之貪、失度之貪、邪法。這三種法廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽五百歲的人們,其子有些壽二百五十歲,有些壽二百歲。

101. ‘‘Pañcavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo dhammā vepullamagamaṃsu. Adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasatāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā, appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṃ.
已對照

“諸比丘,人壽二百五十歲時,這些法廣佈:不敬母、不敬父、不敬沙門、不敬婆羅門、於家中不尊敬長者。

‘‘Aḍḍhateyyavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu ime dhammā vepullamagamaṃsu. Amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.
102PTS 3.71緬 3.59已對照

“諸比丘,如是,由於不給無財者財物,貧窮便廣佈。貧窮廣佈之後,不與取便廣佈。不與取廣佈之後,刀劍便廣佈。刀劍廣佈之後,殺生便廣佈。殺生廣佈之後,虛妄語便廣佈。虛妄語廣佈之後,離間語便廣佈。離間語廣佈之後,欲邪行便廣佈。欲邪行廣佈之後,兩種法便廣佈:粗惡語與雜穢語。這兩種法廣佈之後,貪欲與瞋恚便廣佈。貪欲與瞋恚廣佈之後,邪見便廣佈。邪見廣佈之後,三種法便廣佈:非法之貪、失度之貪、邪法。這三種法廣佈之後,這些法便廣佈:不敬母、不敬父、不敬沙門、不敬婆羅門、於家中不尊敬長者。這些法廣佈之後,那些眾生的壽量也衰減,容色也衰減。在他們壽量衰減、容色衰減之下,壽二百五十歲的人們,其子的壽量成了一百歲。

102. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi. Musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi. Pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya kāmesumicchācāro vepullamagamāsi. Kāmesumicchācāre vepullaṃ gate dve dhammā vepullamagamaṃsu, pharusā vācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tayo dhammā vepullamagamaṃsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu ime dhammā vepullamagamaṃsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā. Imesu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṃ manussānaṃ vassasatāyukā puttā ahesuṃ.
Dasavassāyukasamayo
103已對照

人壽十歲之時

“諸比丘,將有這樣的時候:這些人的子女壽量成為十歲。諸比丘,人壽十歲時,五歲的少女便堪於出嫁。諸比丘,人壽十歲時,這些味將隱沒,即:熟酥、生酥、油、蜜、糖蜜、鹽。諸比丘,人壽十歲時,稗子(kudrūsaka)將成為諸食中之最上。諸比丘,猶如現今粳米肉飯是諸食中之最上;同樣地,諸比丘,人壽十歲時,稗子將成為諸食中之最上。

103. ‘‘Bhavissati, bhikkhave, so samayo, yaṃ imesaṃ manussānaṃ dasavassāyukā puttā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassikā [pañcamāsikā (ka. sī.)] kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti, seyyathidaṃ, sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ loṇaṃ. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ [aggabhojanaṃ (syā.)] bhavissati. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi sālimaṃsodano aggaṃ bhojanānaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ bhavissati.
PTS 3.72緬 3.60已對照

“諸比丘,人壽十歲時,十善業道將全然隱沒,十不善業道將極為熾盛。諸比丘,人壽十歲時,連‘善’[這個名]都不會有,何況有行善的人。諸比丘,人壽十歲時,凡是不敬母、不敬父、不敬沙門、不敬婆羅門、於家中不尊敬長者的人,他們反而將受供養、受稱讚。諸比丘,猶如現今敬母、敬父、敬沙門、敬婆羅門、於家中尊敬長者的人受供養、受稱讚;同樣地,諸比丘,人壽十歲時,凡是不敬母、不敬父、不敬沙門、不敬婆羅門、於家中不尊敬長者的人,他們反而將受供養、受稱讚。

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu dasa kusalakammapathā sabbena sabbaṃ antaradhāyissanti, dasa akusalakammapathā atibyādippissanti [ativiya dippissanti (syā. pī.), ativyādippissanti (sī.)]. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kusalantipi na bhavissati, kuto pana kusalassa kārako. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino pujjā ca pāsaṃsā ca; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca.
已對照

“諸比丘,人壽十歲時,將不會有‘[這是]母親’、‘[這是]姨母’、‘[這是]舅母’、‘[這是]師母’、‘[這是]諸尊長之妻’[這樣的名分]。世間將陷於混雜,如同山羊、綿羊、雞、豬、狗、豺狼一般。

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu na bhavissati mātāti vā mātucchāti vā mātulānīti vā ācariyabhariyāti vā garūnaṃ dārāti vā. Sambhedaṃ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā [soṇasigālā (sī. pī.)].
PTS 3.73已對照

“諸比丘,人壽十歲時,那些眾生彼此將現起強烈的怨恨、強烈的瞋恚、強烈的意憤(manopadosa)、強烈的殺害心。母對子、子對母,父對子、子對父,兄對妹、妹對兄,都將現起強烈的怨恨、強烈的瞋恚、強烈的意憤、強烈的殺害心。諸比丘,猶如獵人見到野獸時現起強烈的怨恨、強烈的瞋恚、強烈的意憤、強烈的殺害心;同樣地,諸比丘,人壽十歲時,那些眾生彼此將現起強烈的怨恨、強烈的瞋恚、強烈的意憤、強烈的殺害心。母對子、子對母,父對子、子對父,兄對妹、妹對兄,都將現起強烈的怨恨、強烈的瞋恚、強烈的意憤、強烈的殺害心。

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, māgavikassa migaṃ disvā tibbo āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ.
104緬 3.61已對照

“諸比丘,人壽十歲時,將有七日的刀兵中劫(satthantarakappa)。他們彼此將得野獸想。他們手中將出現鋒利的刀劍。他們將以鋒利的刀劍[互喊]‘這是野獸,這是野獸’而彼此奪命。 “諸比丘,那時,那些眾生中有一些將這樣想:‘願我們不[傷]任何人,也願沒有人[傷]我們。我們何不進入草叢、林叢、樹叢、河中洲渚等難行處或山險處,以林中的根果為食而度日呢?’他們便進入草叢、林叢、樹叢、河中洲渚等難行處或山險處,七日間以林中的根果為食而度日。經過那七日之後,他們從草叢、林叢、樹叢、河中洲渚等難行處、山險處出來,彼此擁抱,共相慶幸、共相安慰:‘賢友眾生啊,[總算]見到了,你還活著!賢友眾生啊,[總算]見到了,你還活著!’

104. ‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu sattāhaṃ satthantarakappo bhavissati. Te aññamaññamhi migasaññaṃ paṭilabhissanti. Tesaṃ tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissanti. Te tiṇhena satthena ‘esa migo esa migo’ti aññamaññaṃ jīvitā voropessanti.
‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ ekaccānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mā ca mayaṃ kañci [kiñci (ka.)], mā ca amhe koci, yaṃnūna mayaṃ tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā’ti. Te tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā [te tiṇagahanaṃ vanagahanaṃ rukkhagahanaṃ nadīviduggaṃ pabbatavisamaṃ (sī. pī.)] pavisitvā sattāhaṃ vanamūlaphalāhārā yāpessanti. Te tassa sattāhassa accayena tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā aññamaññaṃ āliṅgitvā sabhāgāyissanti samassāsissanti – ‘diṭṭhā, bho, sattā jīvasi, diṭṭhā, bho, sattā jīvasī’ti.
Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā
105PTS 3.74緬 3.62已對照

壽量、容色等增長之說 “諸比丘,那時,那些眾生將這樣想:‘我們正是由於受持諸不善法之故,才遭到這樣長久的親族滅盡。我們何不做善呢?該做什麼善呢?我們何不遠離殺生,受持這善法而行呢?’他們便將遠離殺生,受持這善法而行。他們由於受持諸善法之故,壽量也將增長,容色也將增長。在他們壽量增長、容色增長之下,壽十歲的人們,其子將壽二十歲。 “諸比丘,那時,那些眾生將這樣想:‘我們正是由於受持諸善法之故,壽量也在增長,容色也在增長。我們何不更多地做善呢?該做什麼善呢?我們何不遠離不與取……遠離欲邪行……遠離虛妄語……遠離離間語……遠離粗惡語……遠離雜穢語……舍斷貪欲……舍斷瞋恚……舍斷邪見……舍斷三種法——非法之貪、失度之貪、邪法……我們何不敬母、敬父、敬沙門、敬婆羅門、於家中尊敬長者,受持這善法而行呢?’他們便將敬母、敬父、敬沙門、敬婆羅門、於家中尊敬長者,受持這善法而行。 “他們由於受持諸善法之故,壽量也將增長,容色也將增長。在他們壽量增長、容色增長之下,壽二十歲的人們,其子將壽四十歲……壽四十歲的人們,其子將壽八十歲……壽八十歲的人們,其子將壽一百六十歲……壽一百六十歲的人們,其子將壽三百二十歲……壽三百二十歲的人們,其子將壽六百四十歲;壽六百四十歲的人們,其子將壽二千歲……壽二千歲的人們,其子將壽四千歲……壽四千歲的人們,其子將壽八千歲……壽八千歲的人們,其子將壽二萬歲……壽二萬歲的人們,其子將壽四萬歲……壽四萬歲的人們,其子將壽八萬歲。諸比丘,人壽八萬歲時,五百歲的少女才堪於出嫁。

105. ‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho akusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu evarūpaṃ āyataṃ ñātikkhayaṃ pattā. Yaṃnūna mayaṃ kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ pāṇātipātā virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te pāṇātipātā viramissanti, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ dasavassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassāyukā puttā bhavissanti.
‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma. Yaṃnūna mayaṃ bhiyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ adinnādānā virameyyāma… kāmesumicchācārā virameyyāma… musāvādā virameyyāma… pisuṇāya vācāya virameyyāma… pharusāya vācāya virameyyāma… samphappalāpā virameyyāma… abhijjhaṃ pajaheyyāma… byāpādaṃ pajaheyyāma… micchādiṭṭhiṃ pajaheyyāma… tayo dhamme pajaheyyāma – adhammarāgaṃ visamalobhaṃ micchādhammaṃ… yaṃnūna mayaṃ matteyyā assāma petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti.
‘‘Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ vīsativassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassāyukā puttā bhavissanti… asītivassāyukānaṃ manussānaṃ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti… saṭṭhivassasatāyukānaṃ manussānaṃ vīsatitivassasatāyukā puttā bhavissanti… vīsatitivassasatāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsachabbassasatāyukā puttā bhavissanti. Cattārīsachabbassasatāyukānaṃ manussānaṃ dvevassasahassāyukā puttā bhavissanti… dvevassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti… aṭṭhavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā bhavissanti… vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti… asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassasatikā kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti.
Saṅkharājauppatti
106緬 3.63已對照

商佉王的出現 “諸比丘,人壽八萬歲時,[人們]將只有三種病:欲求、不食、老。諸比丘,人壽八萬歲時,這閻浮提將既富裕又繁榮,村落、市鎮、王都[稠密得]雞飛可及。諸比丘,人壽八萬歲時,這閻浮提將為人眾所充滿,密得彷彿沒有間隙一般,猶如蘆葦叢、荻草叢。諸比丘,人壽八萬歲時,這波羅奈將成為一座名叫翅頭末(Ketumatī)的王都,既富裕又繁榮,人多、人眾稠密、飲食豐足。諸比丘,人壽八萬歲時,這閻浮提將有八萬四千座城,以翅頭末王都為首。 “諸比丘,人壽八萬歲時,將有一位名叫商佉(Saṅkha)的王在翅頭末王都出現,是轉輪王,是如法的法王,領有四方,得勝利,達成國土安定,具足七寶。他將擁有這七寶,即:輪寶、象寶、馬寶、摩尼寶、女寶、居士寶,將軍寶為第七。他將有一千多個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。他將不以刀杖,而以法征服這片以海洋為邊際的大地後安住。

106. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo ābādhā bhavissanti, icchā, anasanaṃ, jarā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo iddho ceva bhavissati phīto ca, kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo [gāmanigamajanapadā rājadhāniyo (ka.)]. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi, seyyathāpi naḷavanaṃ vā saravanaṃ [sāravanaṃ (syā.)] vā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ bārāṇasī ketumatī nāma rājadhānī bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu imasmiṃ jambudīpe caturāsītinagarasahassāni bhavissanti ketumatīrājadhānīpamukhāni. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ketumatiyā rājadhāniyā saṅkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavissanti, seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati.
Metteyyabuddhuppādo
107PTS 3.76已對照

彌勒佛的出現 “諸比丘,人壽八萬歲時,將有一位名叫彌勒(Metteyya)的世尊出現於世間,是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊——正如我如今出現於世間,是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。他將自己以證智證知這個有諸天、魔、梵天的世間,以及有沙門、婆羅門、諸天與人的人眾之後,予以宣說——正如我如今自己以證智證知這個有諸天、魔、梵天的世間,以及有沙門、婆羅門、諸天與人的人眾之後,予以宣說。他將教導初善、中善、後善的、具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行——正如我如今教導初善、中善、後善的、具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。他將統領數千人的比丘僧團——正如我如今統領數百人的比丘僧團。

107. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu metteyyo nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Seyyathāpāhametarahi loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedessati, seyyathāpāhametarahi imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedemi. So dhammaṃ desessati ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsessati; seyyathāpāhametarahi dhammaṃ desemi ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsemi. So anekasahassaṃ [anekasatasahassaṃ (ka.)] bhikkhusaṃghaṃ pariharissati, seyyathāpāhametarahi anekasataṃ bhikkhusaṃghaṃ pariharāmi.
108PTS 3.77緬 3.64已對照

“諸比丘,那時,那位名叫商佉的王將把大般那陀王(Mahāpanāda)所造的那座宮柱大殿(yūpa)重新豎起,豎起之後住於其中;[其後]又將它施與、捨出,向諸沙門、婆羅門、貧者、旅人、遊乞者、乞求者布施之後,便在彌勒世尊、阿羅漢、正等正覺者座下剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。他這樣出家之後,獨處、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便將就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。

108. ‘‘Atha kho, bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena kārāpito. Taṃ yūpaṃ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṃ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ dānaṃ datvā metteyyassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati. So evaṃ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati.
109已對照

“諸比丘,你們要以自己為洲而住,以自己為歸依,不以他者為歸依;以法為洲,以法為歸依,不以他者為歸依。諸比丘,比丘如何是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受隨觀受……乃至……於心隨觀心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,這樣,比丘就是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依。

109. ‘‘Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.
Bhikkhunoāyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā
110PTS 3.78緬 3.65已對照

比丘的壽量、容色等增長之說 “諸比丘,你們要行於[自己的]行處、自己父傳的境域。諸比丘,行於[自己的]行處、自己父傳的境域者,將於壽量上增長,於容色上增長,於安樂上增長,於財富上增長,於力上增長。 “諸比丘,什麼是比丘的壽量呢?諸比丘,在此,比丘修習具足欲定勤行的神足,修習具足精進定勤行的神足,修習具足心定勤行的神足,修習具足審察(vīmaṃsā)定勤行的神足。他由於修習、多作這四神足,若願意,能住立一劫,或[一]劫的剩餘。諸比丘,這就是比丘的壽量。 “諸比丘,什麼是比丘的容色呢?諸比丘,在此,比丘具戒,以波羅提木叉(pātimokkha)律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習。諸比丘,這就是比丘的容色。 “諸比丘,什麼是比丘的安樂呢?諸比丘,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪;尋、伺寂止……乃至……第二禪……乃至……第三禪……乃至……成就並住於第四禪。諸比丘,這就是比丘的安樂。 “諸比丘,什麼是比丘的財富呢?諸比丘,在此,比丘以與慈(mettā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣(vipula)、大(mahaggata)、無量(appamāṇa)、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲(karuṇā)俱的心……乃至……以與喜(muditā)俱的心……乃至……以與舍(upekkhā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。諸比丘,這就是比丘的財富。 “諸比丘,什麼是比丘的力呢?諸比丘,在此,比丘由諸漏滅盡,於現法中自以證智作證、具足而住於無漏的心解脫、慧解脫。諸比丘,這就是比丘的力。 “諸比丘,我不見有任何其他一種力像魔力這樣難以制伏。諸比丘,由於受持諸善法之故,這福德便如是增長。” 世尊說了這些。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。 第三《轉輪聖王經》完。

110. ‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carantā sake pettike visaye āyunāpi vaḍḍhissatha, vaṇṇenapi vaḍḍhissatha, sukhenapi vaḍḍhissatha, bhogenapi vaḍḍhissatha, balenapi vaḍḍhissatha.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesaṃ catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno, sukhasmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ.
‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ.
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekabalampi samanupassāmi yaṃ evaṃ duppasahaṃ, yathayidaṃ, bhikkhave, mārabalaṃ. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Cakkavattisuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.