快樂巴利palinanda.cc

長部第27經 · 起世因本經 Aggaññasuttaṃ

本經目錄四、起世因本經(Aggaññasutta)四種姓的清淨地味的出現日月等的出現地餅的出現蔓藤的出現不耕而熟的粳米的出現女根與男根的出現淫慾法的行持粳米的分配大共許王婆羅門眾吠舍眾首陀羅眾惡行等之說菩提分的修習

111PTS 3.80緬 3.66已對照

四、起世因本經(Aggaññasutta)

婆私吒與婆羅墮婆闍

如是我聞:一時,世尊住在舍衛城東園(Pubbārāma)的鹿子母講堂(Migāramātupāsāda)。當時,婆私吒(Vāseṭṭha)與婆羅墮婆闍(Bhāradvāja)正在諸比丘中別住(parivasati),希求比丘的身份。那時,世尊在傍晚時分從宴默中起來,從講堂下來,在講堂的背陰處、露地經行。

111. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena vāseṭṭhabhāradvājā bhikkhūsu parivasanti bhikkhubhāvaṃ ākaṅkhamānā. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ [pāsādacchāyāyaṃ (ka.)] abbhokāse caṅkamati.
112已對照

婆私吒看見世尊在傍晚時分從宴默中起來、從講堂下來、在講堂的背陰處露地經行。看見之後,便告訴婆羅墮婆闍:“賢友婆羅墮婆闍,世尊在傍晚時分從宴默中起來,從講堂下來,正在講堂的背陰處露地經行。賢友婆羅墮婆闍,我們走吧,前往世尊之處;或許我們能有機會從世尊那裡聽聞法談。”婆羅墮婆闍應諾婆私吒:“是的,賢友。”

112. Addasā kho vāseṭṭho bhagavantaṃ sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhitaṃ pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna bhāradvājaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ, āvuso bhāradvāja, bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamati. Āyāmāvuso bhāradvāja, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; appeva nāma labheyyāma bhagavato santikā [sammukhā (syā. ka.)] dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho bhāradvājo vāseṭṭhassa paccassosi.
113PTS 3.81緬 3.67已對照

於是婆私吒與婆羅墮婆闍前往世尊之處;到了之後禮敬世尊,隨著經行的世尊一同經行。那時世尊對婆私吒說:“婆私吒,你們是婆羅門種、婆羅門族,從婆羅門家出家、成為無家者;婆私吒,諸婆羅門不罵詈你們、不誹謗你們嗎?”“尊者,諸婆羅門確實罵詈我們、誹謗我們,用的是合乎他們身份的誹謗,完完全全地[罵],並不欠缺。”“婆私吒,諸婆羅門是怎樣用合乎他們身份的誹謗、完完全全地罵詈誹謗你們,並不欠缺的呢?”“尊者,諸婆羅門這樣說:‘唯婆羅門是最勝的種姓,其餘種姓卑劣;唯婆羅門是白淨的種姓,其餘種姓黑暗;唯婆羅門得清淨,非婆羅門則不然;唯婆羅門是梵天的親生子,從[梵天]口所生,梵所生、梵所化、梵的繼承者。’‘而你們捨棄了最勝的種姓,去投靠卑劣的種姓,就是那些剃光頭的沙門之流、僱工、黑者、從梵天足下所生之輩。這可不好,這不相稱——你們竟捨棄最勝的種姓,去投靠卑劣的種姓,就是那些剃光頭的沙門之流、僱工、黑者、從梵天足下所生之輩。’尊者,諸婆羅門就是這樣用合乎他們身份的誹謗、完完全全地罵詈誹謗我們,並不欠缺的。”

113. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamiṃsu. Atha kho bhagavā vāseṭṭhaṃ āmantesi – ‘‘tumhe khvattha, vāseṭṭha, brāhmaṇajaccā brāhmaṇakulīnā brāhmaṇakulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, kacci vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā na akkosanti na paribhāsantī’’ti? ‘‘Taggha no, bhante, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti? ‘‘Brāhmaṇā, bhante, evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā [hīno añño vaṇṇo (sī. pī. ma. ni. 2 madhurasutta)]. Brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā [kaṇho añño vaṇṇo (sī. pī. ma. ni. 2 madhurasutta)]. Brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā. Brāhmaṇāva [brāhmaṇā (syā.)] brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā. Te tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā, yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce. Tayidaṃ na sādhu, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yaṃ tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce’ti. Evaṃ kho no, bhante, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti.
114PTS 3.82已對照

“婆私吒,諸婆羅門確實是不憶念古昔[之事],才這樣說的:‘唯婆羅門是最勝的種姓,其餘種姓卑劣;唯婆羅門是白淨的種姓,其餘種姓黑暗;唯婆羅門得清淨,非婆羅門則不然;唯婆羅門是梵天的親生子,從[梵天]口所生,梵所生、梵所化、梵的繼承者。’然而,婆私吒,可以看見諸婆羅門的婆羅門女也有月經、也懷孕、也生產、也哺乳。而那些婆羅門明明都是從[母]胎所生,卻這樣說:‘唯婆羅門是最勝的種姓,其餘種姓卑劣;唯婆羅門是白淨的種姓,其餘種姓黑暗;唯婆羅門得清淨,非婆羅門則不然;唯婆羅門是梵天的親生子,從[梵天]口所生,梵所生、梵所化、梵的繼承者。’他們既毀謗梵天,又說虛妄語,還生起許多非福。

114. ‘‘Taggha vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā porāṇaṃ assarantā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Dissanti kho pana, vāseṭṭha, brāhmaṇānaṃ brāhmaṇiyo utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi. Te ca brāhmaṇā yonijāva samānā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Te [te ca (syā. ka.)] brahmānañceva abbhācikkhanti, musā ca bhāsanti, bahuñca apuññaṃ pasavanti.
Catuvaṇṇasuddhi
115PTS 3.83緬 3.68已對照

四種姓的清淨

“婆私吒,有這四種姓:剎帝利、婆羅門、吠舍、首陀羅。婆私吒,在此,也有剎帝利殺生、不與取、欲邪行、說虛妄語、說離間語、說粗惡語、說雜穢語、心懷貪欲、心懷瞋恚、持邪見。婆私吒,如是,凡這些不善的、被認為是不善的,有罪的、被認為是有罪的,不應習近的、被認為是不應習近的,不足以成為聖的、被認為不足以成為聖的,黑的、有黑果報的、為智者所呵責的法,在此也見於某些剎帝利。婆私吒,婆羅門也是這樣……乃至……吠舍也是這樣……乃至……婆私吒,在此,也有首陀羅殺生、不與取、欲邪行、說虛妄語、說離間語、說粗惡語、說雜穢語、心懷貪欲、心懷瞋恚、持邪見。婆私吒,如是,凡這些不善的、被認為是不善的……乃至……黑的、有黑果報的、為智者所呵責的法,在此也見於某些首陀羅。“婆私吒,在此,也有剎帝利遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離離間語、遠離粗惡語、遠離雜穢語,不懷貪欲、心無瞋恚、持正見。婆私吒,如是,凡這些善的、被認為是善的,無罪的、被認為是無罪的,應習近的、被認為是應習近的,足以成為聖的、被認為足以成為聖的,白的、有白果報的、為智者所稱讚的法,在此也見於某些剎帝利。婆私吒,婆羅門也是這樣……乃至……吠舍也是這樣……乃至……婆私吒,在此,也有首陀羅遠離殺生……乃至……不懷貪欲、心無瞋恚、持正見。婆私吒,如是,凡這些善的、被認為是善的,無罪的、被認為是無罪的,應習近的、被認為是應習近的,足以成為聖的、被認為足以成為聖的,白的、有白果報的、為智者所稱讚的法,在此也見於某些首陀羅。

115. ‘‘Cattārome, vāseṭṭha, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Khattiyopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā naalamariyā naalamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā, khattiyepi te [kho vāseṭṭha (ka.)] idhekacce sandissanti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā…pe… kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā; suddepi te idhekacce sandissanti.
‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto, sammādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā, khattiyepi te idhekacce sandissanti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… anabhijjhālu, abyāpannacitto, sammādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā; suddepi te idhekacce sandissanti.
116已對照

“婆私吒,這四種姓中既然如此二者雜陳——黑白兩類法俱在,既有為智者所呵責的,也有為智者所稱讚的——那麼此中諸婆羅門所說的:‘唯婆羅門是最勝的種姓,其餘種姓卑劣;唯婆羅門是白淨的種姓,其餘種姓黑暗;唯婆羅門得清淨,非婆羅門則不然;唯婆羅門是梵天的親生子,從[梵天]口所生,梵所生、梵所化、梵的繼承者。’諸智者並不認可他們[這話]。那是什麼緣故呢?婆私吒,因為這四種姓中,凡成為比丘而是阿羅漢、諸漏已盡、[梵行]已立、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫者,他便被說為其中的最上者——是依法而說,不依非法。婆私吒,法於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

116. ‘‘Imesu kho, vāseṭṭha, catūsu vaṇṇesu evaṃ ubhayavokiṇṇesu vattamānesu kaṇhasukkesu dhammesu viññugarahitesu ceva viññuppasatthesu ca yadettha brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Taṃ tesaṃ viññū nānujānanti. Taṃ kissa hetu? Imesañhi, vāseṭṭha, catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
117PTS 3.84緬 3.69已對照

“婆私吒,還可以由這一途徑了知:法確是於人眾中最勝,於現法與來世皆然。“婆私吒,憍薩羅國王波斯匿知道:‘沙門喬達摩是從毗鄰的釋迦族出家的。’婆私吒,而釋迦族是憍薩羅國王波斯匿的附從者。婆私吒,釋迦族對憍薩羅國王波斯匿行卑下之禮、敬禮、起迎、合掌、恭敬之業。婆私吒,如是,釋迦族對憍薩羅國王波斯匿所行的卑下之禮、敬禮、起迎、合掌、恭敬之業,憍薩羅國王波斯匿也同樣對如來行卑下之禮、敬禮、起迎、合掌、恭敬之業;他並不[這樣想]:‘沙門喬達摩生得好,我生得不好;沙門喬達摩有力,我無力;沙門喬達摩端嚴,我容色醜陋;沙門喬達摩有大權勢,我權勢微小。’而是唯恭敬法、尊重法、敬重法、供養法、禮敬法,憍薩羅國王波斯匿才這樣對如來行卑下之禮、敬禮、起迎、合掌、恭敬之業。婆私吒,也可以由這一途徑了知:法確是於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

117. ‘‘Tadamināpetaṃ, vāseṭṭha, pariyāyena veditabbaṃ, yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
‘‘Jānāti kho [kho pana (ka.)], vāseṭṭha, rājā pasenadi kosalo – ‘samaṇo gotamo anantarā [anuttaro (bahūsu)] sakyakulā pabbajito’ti. Sakyā kho pana, vāseṭṭha, rañño pasenadissa kosalassa anuyuttā [anantarā anuyantā (syā.), anantarā anuyuttā (ka.)] bhavanti. Karonti kho, vāseṭṭha, sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, yaṃ karonti sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ, karoti taṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ, na naṃ [nanu (bahūsu)] ‘sujāto samaṇo gotamo, dujjātohamasmi. Balavā samaṇo gotamo, dubbalohamasmi. Pāsādiko samaṇo gotamo, dubbaṇṇohamasmi. Mahesakkho samaṇo gotamo, appesakkhohamasmī’ti. Atha kho naṃ dhammaṃyeva sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno evaṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ karoti, abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ. Imināpi kho etaṃ, vāseṭṭha, pariyāyena veditabbaṃ, yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
118已對照

“婆私吒,你們是種種生、種種名、種種姓、種種家,從家出家、成為無家者。被問‘你們是誰’時,你們自稱‘我們是釋迦子沙門’。婆私吒,凡是對如來的信已確立、已生根、已住立、堅固、不為沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人所能動搖者,他才適合說這樣的話:‘我是世尊的親生子,從[世尊]口所生,法所生、法所化、法的繼承者。’那是什麼緣故呢?婆私吒,因為這些正是如來的增語(adhivacana):‘法身’,‘梵身’,‘成為法者(dhammabhūta)’,‘成為梵者(brahmabhūta)’。

118. ‘‘Tumhe khvattha, vāseṭṭha, nānājaccā nānānāmā nānāgottā nānākulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. ‘Ke tumhe’ti – puṭṭhā samānā ‘samaṇā sakyaputtiyāmhā’ti – paṭijānātha. Yassa kho panassa, vāseṭṭha, tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ, tassetaṃ kallaṃ vacanāya – ‘bhagavatomhi putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo’ti. Taṃ kissa hetu? Tathāgatassa hetaṃ, vāseṭṭha, adhivacanaṃ ‘dhammakāyo’ itipi, ‘brahmakāyo’ itipi, ‘dhammabhūto’ itipi, ‘brahmabhūto’ itipi.
119PTS 3.85緬 3.70已對照

“婆私吒,有這樣的時候:在某個時候,經過漫長的時期之後,這個世間壞滅。當世間壞滅時,眾生大多轉生到光音天(Ābhassara)。他們在那裡由意所生(manomaya)、以喜為食(pītibhakkha)、自身發光、飛行於空中、住於淨美之中,長久長時地住立。“婆私吒,又有這樣的時候:在某個時候,經過漫長的時期之後,這個世間形成。當世間形成時,眾生大多從光音天身死沒,來到此[世]間。他們在這裡也由意所生、以喜為食、自身發光、飛行於空中、住於淨美之中,長久長時地住立。

119. ‘‘Hoti kho so, vāseṭṭha, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
‘‘Hoti kho so, vāseṭṭha, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarakāyā cavitvā itthattaṃ āgacchanti. Tedha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
Rasapathavipātubhāvo
120已對照

地味的出現

“婆私吒,那時[世間]成為一片水,是黑暗,是幽暗的黑暗。月與日不顯現,星宿星象不顯現,晝與夜不顯現,月與半月不顯現,季與年不顯現,女與男不顯現;眾生只被稱為‘眾生’而已。婆私吒,後來,在某個時候,經過漫長的時期之後,地味(rasapathavī)在水上鋪展開來;猶如熱乳冷卻時上面結起一層薄膜一般,它便這樣出現了。它色具足、香具足、味具足:色如上好的熟酥或上好的生酥,味如無雜的純蜜(khuddamadhu aneḷaka)。婆私吒,那時有某個生性貪嘴的眾生[想]:‘喂,這到底會是什麼呢?’便以手指嚐了地味。他以手指嘗地味時,[地味]使他稱心,渴愛便侵入他。婆私吒,其他眾生也隨學那個眾生的所見,以手指嚐了地味。他們以手指嘗地味時,[地味]使他們稱心,渴愛也侵入他們。

120. ‘‘Ekodakībhūtaṃ kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti andhakāro andhakāratimisā. Na candimasūriyā paññāyanti, na nakkhattāni tārakarūpāni paññāyanti, na rattindivā paññāyanti, na māsaḍḍhamāsā paññāyanti, na utusaṃvaccharā paññāyanti, na itthipumā paññāyanti, sattā sattātveva saṅkhyaṃ gacchanti. Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani [samatāni (bahūsu)]; seyyathāpi nāma payaso tattassa [payatattassa (syā.)] nibbāyamānassa upari santānakaṃ hoti, evameva pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ [khuddaṃ madhuṃ (ka. sī.)] aneḷakaṃ [anelakaṃ (sī. pī.)], evamassādā ahosi. Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto lolajātiko – ‘ambho, kimevidaṃ bhavissatī’ti rasapathaviṃ aṅguliyā sāyi. Tassa rasapathaviṃ aṅguliyā sāyato acchādesi, taṇhā cassa okkami. Aññepi kho, vāseṭṭha, sattā tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamānā rasapathaviṃ aṅguliyā sāyiṃsu. Tesaṃ rasapathaviṃ aṅguliyā sāyataṃ acchādesi, taṇhā ca tesaṃ okkami.
Candimasūriyādipātubhāvo
121PTS 3.86緬 3.71已對照

日月等的出現

“婆私吒,那時那些眾生便著手用手把地味掰成塊來食用。婆私吒,自從那些眾生著手用手把地味掰成塊來食用之時起,他們的自身光明便隱沒了。自身光明隱沒之後,月與日出現了。月與日出現之後,星宿星象出現了。星宿星象出現之後,晝與夜顯現了。晝與夜顯現之後,月與半月顯現了。月與半月顯現之後,季與年顯現了。婆私吒,到這個程度,這世間便又形成了。

121. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Yato kho te [yato kho (sī. syā. pī.)], vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Atha tesaṃ sattānaṃ sayaṃpabhā antaradhāyi. Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ. Candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ. Nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu. Rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu. Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Ettāvatā kho, vāseṭṭha, ayaṃ loko puna vivaṭṭo hoti.
122已對照

“婆私吒,那時那些眾生食用地味,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。婆私吒,那些眾生食用地味、以之為食、以之為食物,長久長時地住立,隨其如此,他們身上便生起粗硬,容色的美醜差別也顯現了。有些眾生容色美好,有些眾生容色醜陋。其中那些容色美好的眾生輕蔑容色醜陋的眾生:‘我們的容色勝過他們,他們的容色不如我們。’由於他們以容色而起過慢,成為具慢與過慢者,地味便隱沒了。地味隱沒之後,他們集會;集會之後哀嘆:‘啊,那味!啊,那味!’如今的人們得到某種美味時也這樣說:‘啊,那味!啊,那味!’——他們只是隨順那古老的本初語詞(porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ),卻不了知它的意義。

122. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā [tabbhakkhā (syā.)] tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ (rasapathaviṃ paribhuñjantānaṃ) [( ) sī. syā. pī. potthakesu natthi] kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā [vaṇṇavevajjatā (ṭīkā)] ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ rasapathavī antaradhāyi. Rasāya pathaviyā antarahitāya sannipatiṃsu. Sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘aho rasaṃ, aho rasa’nti! Tadetarahipi manussā kañcideva surasaṃ [sādhurasaṃ (sī. syā. pī.)] labhitvā evamāhaṃsu – ‘aho rasaṃ, aho rasa’nti! Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti.
Bhūmipappaṭakapātubhāvo
123PTS 3.87緬 3.72已對照

地餅的出現

“婆私吒,那時,在那些眾生的地味隱沒之後,地餅(bhūmipappaṭaka)出現了。猶如菌蕈(ahicchattaka)一般,它便這樣出現了。它色具足、香具足、味具足:色如上好的熟酥或上好的生酥,味如無雜的純蜜(khuddamadhu aneḷaka)。“婆私吒,那時那些眾生便著手食用地餅。他們食用它,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。婆私吒,那些眾生食用地餅、以之為食、以之為食物,長久長時地住立,隨其如此,他們身上更加生起粗硬,容色的美醜差別也顯現了。有些眾生容色美好,有些眾生容色醜陋。其中那些容色美好的眾生輕蔑容色醜陋的眾生:‘我們的容色勝過他們,他們的容色不如我們。’由於他們以容色而起過慢,成為具慢與過慢者,地餅便隱沒了。

123. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ rasāya pathaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi. Seyyathāpi nāma ahicchattako, evameva pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇo ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādo ahosi.
‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā bhūmipappaṭakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā bhūmipappaṭakaṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyoso mattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ bhūmipappaṭako antaradhāyi.
Padālatāpātubhāvo
124PTS 3.88緬 3.73已對照

蔓藤的出現

“婆私吒,地餅隱沒之後,蔓藤(padālatā)出現了。猶如迦藍婆迦(kalambukā,一種蔓草)一般,它便這樣出現了。它色具足、香具足、味具足:色如上好的熟酥或上好的生酥,味如無雜的純蜜(khuddamadhu aneḷaka)。“婆私吒,那時那些眾生便著手食用蔓藤。他們食用它,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。婆私吒,那些眾生食用蔓藤、以之為食、以之為食物,長久長時地住立,隨其如此,他們身上更加生起粗硬,容色的美醜差別也顯現了。有些眾生容色美好,有些眾生容色醜陋。其中那些容色美好的眾生輕蔑容色醜陋的眾生:‘我們的容色勝過他們,他們的容色不如我們。’由於他們以容色而起過慢,成為具慢與過慢者,蔓藤便隱沒了。“蔓藤隱沒之後,他們集會;集會之後哀嘆:‘我們曾有過啊!我們的蔓藤已失去了啊!’如今的人們被某種苦法所觸時也這樣說:‘我們曾有過啊![如今]已失去了啊!’——他們只是隨順那古老的本初語詞,卻不了知它的意義。

124. ‘‘Bhūmipappaṭake antarahite padālatā [saddālatā (sī.)] pāturahosi, seyyathāpi nāma kalambukā [kalambakā (syā.)], evameva pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādā ahosi.
‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā padālataṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā padālataṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ padālatā antaradhāyi.
‘‘Padālatāya antarahitāya sannipatiṃsu. Sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘ahu vata no, ahāyi vata no padālatā’ti! Tadetarahipi manussā kenaci [kenacideva (sī. syā. pī.)] dukkhadhammena phuṭṭhā evamāhaṃsu – ‘ahu vata no, ahāyi vata no’ti! Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti.
Akaṭṭhapākasālipātubhāvo
125已對照

不耕而熟的粳米的出現

“婆私吒,那時,在那些眾生的蔓藤隱沒之後,不耕而熟的粳米(akaṭṭhapāka sāli)出現了:無糠、無殼、潔淨、芳香、以米粒為果。傍晚為晚餐取來的,早晨便已成熟長回;早晨為早餐取來的,傍晚便已成熟長回,看不出割取的痕跡。婆私吒,那時那些眾生食用不耕而熟的粳米,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。

125. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo. Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharanti, pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharanti, sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ; nāpadānaṃ paññāyati. Atha kho te, vāseṭṭha, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu.
Itthipurisaliṅgapātubhāvo
126PTS 3.89已對照

女根與男根的出現

“婆私吒,那些眾生食用不耕而熟的粳米、以之為食、以之為食物,長久長時地住立,隨其如此,他們身上更加生起粗硬,容色的美醜差別也顯現了;並且女人身上出現了女根,男人身上出現了男根。女人過度地凝視男人,男人也過度地凝視女人。他們彼此過度凝視時,欲染生起,熱惱侵入身中。他們因熱惱之緣而行了淫慾法。“婆私吒,當時那些眾生看見[有人]行淫慾法,有的撒塵土,有的撒灰,有的撒牛糞:‘不淨者,滅去吧!不淨者,滅去吧!’‘眾生怎麼能對眾生做出這樣的事呢!’如今在有些地方,人們於新娘被迎娶送去時,也有的撒塵土,有的撒灰,有的撒牛糞——他們只是隨順那古老的本初語詞,卻不了知它的意義。

126. ‘‘Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha, itthiyā ca itthiliṅgaṃ pāturahosi purisassa ca purisaliṅgaṃ. Itthī ca purisaṃ ativelaṃ upanijjhāyati puriso ca itthiṃ. Tesaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyataṃ sārāgo udapādi, pariḷāho kāyasmiṃ okkami. Te pariḷāhapaccayā methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsu.
‘‘Ye kho pana te, vāseṭṭha, tena samayena sattā passanti methunaṃ dhammaṃ paṭisevante, aññe paṃsuṃ khipanti, aññe seṭṭhiṃ khipanti, aññe gomayaṃ khipanti – ‘nassa asuci [vasali (syā.), vasalī (ka.)], nassa asucī’ti. ‘Kathañhi nāma satto sattassa evarūpaṃ karissatī’ti! Tadetarahipi manussā ekaccesu janapadesu vadhuyā nibbuyhamānāya [nivayhamānāya, niggayhamānāya (ka.)] aññe paṃsuṃ khipanti, aññe seṭṭhiṃ khipanti, aññe gomayaṃ khipanti. Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti.
Methunadhammasamācāro
127PTS 3.90緬 3.74已對照

淫慾法的行持

“婆私吒,那時被視為非法的,如今卻被視為如法。婆私吒,那時凡行淫慾法的眾生,一個月乃至兩個月都不得進入村落或市鎮。婆私吒,自從那些眾生於那非正法過度耽溺以來,他們便著手建造房舍,為的正是遮蔽那非正法。婆私吒,那時有某個生性懶惰的眾生這樣想:‘喂,我何必這樣勞苦——傍晚為晚餐、早晨為早餐地去取粳米呢!我何不一次就把晚餐與早餐的粳米都取來呢!’“婆私吒,於是那個眾生一次就取來了晚餐與早餐的粳米。婆私吒,那時另有某個眾生前往那個眾生之處;到了之後對那個眾生這樣說:‘來吧,眾生賢友,我們去取粳米。’‘不必了,眾生賢友,我已經一次把晚餐與早餐的粳米都取來了。’婆私吒,於是那個眾生隨學那個眾生的所見,一次就取來了夠兩日的粳米:‘朋友,這樣似乎也好。’“婆私吒,那時另有某個眾生前往那個眾生之處;到了之後對那個眾生這樣說:‘來吧,眾生賢友,我們去取粳米。’‘不必了,眾生賢友,我已經一次把夠兩日的粳米都取來了。’婆私吒,於是那個眾生隨學那個眾生的所見,一次就取來了夠四日的粳米:‘朋友,這樣似乎也好。’“婆私吒,那時另有某個眾生前往那個眾生之處;到了之後對那個眾生這樣說:‘來吧,眾生賢友,我們去取粳米。’‘不必了,眾生賢友,我已經一次把夠四日的粳米都取來了。’婆私吒,於是那個眾生隨學那個眾生的所見,一次就取來了夠八日的粳米:‘朋友,這樣似乎也好。’“婆私吒,自從那些眾生著手儲積粳米而食用以來,糠便裹住了米粒,殼也裹住了米粒;割過的地方不再長回,出現了割取的痕跡,粳米便一叢一叢地立著。

127. ‘‘Adhammasammataṃ kho pana [adhammasammataṃ taṃ kho pana (syā.), adhammasammataṃ kho pana taṃ (?)], vāseṭṭha, tena samayena hoti, tadetarahi dhammasammataṃ. Ye kho pana, vāseṭṭha, tena samayena sattā methunaṃ dhammaṃ paṭisevanti, te māsampi dvemāsampi na labhanti gāmaṃ vā nigamaṃ vā pavisituṃ. Yato kho te, vāseṭṭha, sattā tasmiṃ asaddhamme ativelaṃ pātabyataṃ āpajjiṃsu. Atha agārāni upakkamiṃsu kātuṃ tasseva asaddhammassa paṭicchādanatthaṃ. Atha kho, vāseṭṭha, aññatarassa sattassa alasajātikassa etadahosi – ‘ambho, kimevāhaṃ vihaññāmi sāliṃ āharanto sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya! Yaṃnūnāhaṃ sāliṃ āhareyyaṃ sakiṃdeva [sakiṃdeva (ka.)] sāyapātarāsāyā’ti!
‘‘Atha kho so, vāseṭṭha, satto sāliṃ āhāsi sakiṃdeva sāyapātarāsāya. Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato [āhaṭo (syā.)] me sāli sakiṃdeva sāyapātarāsāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva dvīhāya. ‘Evampi kira, bho, sādhū’ti.
‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakiṃdeva dvīhāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva catūhāya, ‘evampi kira, bho, sādhū’ti.
‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakideva catūhāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakideva aṭṭhāhāya, ‘evampi kira, bho, sādhū’ti.
‘‘Yato kho te, vāseṭṭha, sattā sannidhikārakaṃ sāliṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Atha kaṇopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi; lūnampi nappaṭivirūḷhaṃ, apadānaṃ paññāyittha, saṇḍasaṇḍā sālayo aṭṭhaṃsu.
Sālivibhāgo
128PTS 3.92緬 3.76已對照

粳米的分配

“婆私吒,那時那些眾生集會;集會之後哀嘆:‘諸位,惡法確實已在眾生中出現了!我們從前是由意所生、以喜為食、自身發光、飛行於空中、住於淨美之中,長久長時地住立。而在我們這些[眾生],於某個時候,經過漫長的時期之後,地味在水上鋪展開來;它色具足、香具足、味具足。我們便著手用手把地味掰成塊來食用;當我們著手用手把地味掰成塊來食用時,我們的自身光明便隱沒了。自身光明隱沒之後,月與日出現了;月與日出現之後,星宿星象出現了;星宿星象出現之後,晝與夜顯現了;晝與夜顯現之後,月與半月顯現了;月與半月顯現之後,季與年顯現了。我們食用地味,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。正由於我們出現了那些惡不善法,地味便隱沒了。地味隱沒之後,地餅出現了;它色具足、香具足、味具足。我們便著手食用地餅。我們食用它,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。正由於我們出現了那些惡不善法,地餅便隱沒了。地餅隱沒之後,蔓藤出現了;它色具足、香具足、味具足。我們便著手食用蔓藤。我們食用它,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。正由於我們出現了那些惡不善法,蔓藤便隱沒了。蔓藤隱沒之後,不耕而熟的粳米出現了:無糠、無殼、潔淨、芳香、以米粒為果。傍晚為晚餐取來的,早晨便已成熟長回;早晨為早餐取來的,傍晚便已成熟長回,看不出割取的痕跡。我們食用不耕而熟的粳米,以之為食、以之為食物,長久長時地住立。正由於我們出現了那些惡不善法,糠便裹住了米粒,殼也裹住了米粒;割過的地方不再長回,出現了割取的痕跡,粳米便一叢一叢地立著。我們何不分配粳米、劃定田界呢!’婆私吒,於是那些眾生分配了粳米,劃定了田界。

128. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘pāpakā vata, bho, dhammā sattesu pātubhūtā. Mayañhi pubbe manomayā ahumhā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no amhākaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ, tesaṃ no rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamataṃ paribhuñjituṃ sayaṃpabhā antaradhāyi. Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ, candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ, nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu, rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu. Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Te mayaṃ rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā rasapathavī antaradhāyi. Rasapathaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno. Te mayaṃ bhūmipappaṭakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ. Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā bhūmipappaṭako antaradhāyi. Bhūmipappaṭake antarahite padālatā pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ padālataṃ upakkamimha paribhuñjituṃ. Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā padālatā antaradhāyi. Padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo. Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharāma, pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharāma, sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Nāpadānaṃ paññāyittha. Te mayaṃ akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā kaṇopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, lūnampi nappaṭivirūḷhaṃ, apadānaṃ paññāyittha, saṇḍasaṇḍā sālayo ṭhitā. Yaṃnūna mayaṃ sāliṃ vibhajeyyāma, mariyādaṃ ṭhapeyyāmā’ti! Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sāliṃ vibhajiṃsu, mariyādaṃ ṭhapesuṃ.
129已對照

“婆私吒,那時有某個生性貪嘴的眾生,一面守護著自己那一份,一面取了他人所不與的另一份而食用。人們把他捉住;捉住之後這樣說:‘眾生啊,你做的可是惡事——你竟一面守護著自己那一份,一面取了他人所不與的另一份而食用!眾生啊,不要再做這樣的事了。’婆私吒,那個眾生應諾那些眾生:‘好的,諸位。’婆私吒,那個眾生第二次……乃至……婆私吒,那個眾生第三次又一面守護著自己那一份,一面取了他人所不與的另一份而食用。人們把他捉住;捉住之後這樣說:‘眾生啊,你做的可是惡事——你竟一面守護著自己那一份,一面取了他人所不與的另一份而食用!眾生啊,不要再做這樣的事了。’有的以手打他,有的以土塊打他,有的以杖打他。婆私吒,從此以後,不與取便顯現了,呵責顯現了,虛妄語顯現了,執杖顯現了。

129. ‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto lolajātiko sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ [aññassa (?)] bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ – ‘pāpakaṃ vata, bho satta, karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjasi. Māssu, bho satta, punapi evarūpamakāsī’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, vāseṭṭha, so satto tesaṃ sattānaṃ paccassosi. Dutiyampi kho, vāseṭṭha, so satto…pe… tatiyampi kho, vāseṭṭha, so satto sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ – ‘pāpakaṃ vata, bho satta, karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjasi. Māssu, bho satta, punapi evarūpamakāsī’ti. Aññe pāṇinā pahariṃsu, aññe leḍḍunā pahariṃsu, aññe daṇḍena pahariṃsu. Tadagge kho, vāseṭṭha, adinnādānaṃ paññāyati, garahā paññāyati, musāvādo paññāyati, daṇḍādānaṃ paññāyati.
Mahāsammatarājā
130PTS 3.93緬 3.77已對照

大共許王

“婆私吒,那時那些眾生集會;集會之後哀嘆:‘諸位,惡法確實已在眾生中出現了!以致將有不與取顯現,將有呵責顯現,將有虛妄語顯現,將有執杖顯現。我們何不共舉一位眾生,讓他對應當正當非難者非難,對應當正當呵責者呵責,對應當正當驅擯者驅擯呢?我們則把粳米的一份分給他。’“婆私吒,於是那些眾生前往他們之中容貌較端正、較可觀、較可喜、較有威勢的那位眾生之處,對那位眾生這樣說:‘來吧,眾生啊,請你對應當正當非難者非難,對應當正當呵責者呵責,對應當正當驅擯者驅擯;我們則把粳米的一份分給你。’婆私吒,那位眾生應諾那些眾生:‘好的,諸位。’便對應當正當非難者非難,對應當正當呵責者呵責,對應當正當驅擯者驅擯。而他們也把粳米的一份分給了他。

130. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘pāpakā vata bho dhammā sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati, musāvādo paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati. Yaṃnūna mayaṃ ekaṃ sattaṃ sammanneyyāma, yo no sammā khīyitabbaṃ khīyeyya, sammā garahitabbaṃ garaheyya, sammā pabbājetabbaṃ pabbājeyya. Mayaṃ panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā’ti.
‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā yo nesaṃ satto abhirūpataro ca dassanīyataro ca pāsādikataro ca mahesakkhataro ca taṃ sattaṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘ehi, bho satta, sammā khīyitabbaṃ khīya, sammā garahitabbaṃ garaha, sammā pabbājetabbaṃ pabbājehi. Mayaṃ pana te sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, vāseṭṭha, so satto tesaṃ sattānaṃ paṭissuṇitvā sammā khīyitabbaṃ khīyi, sammā garahitabbaṃ garahi, sammā pabbājetabbaṃ pabbājesi. Te panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadaṃsu.
131已對照

“婆私吒,‘為大眾所共許(mahājanasammata)’,故‘大共許、大共許(Mahāsammata)’這第一個語詞便生起了。婆私吒,‘諸田之主(khettānaṃ adhipati)’,故‘剎帝利、剎帝利(khattiya)’這第二個語詞便生起了。婆私吒,‘以法令他人歡悅(dhammena pare rañjeti)’,故‘王、王(rājā)’這第三個語詞便生起了。婆私吒,如是,這剎帝利眾(khattiyamaṇḍala)的生起,正是依那古老的本初語詞而來,[生]於那些眾生自身,不於他者;於同類,不於異類;依法,不依非法。婆私吒,法於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

131. ‘‘Mahājanasammatoti kho, vāseṭṭha, ‘mahāsammato, mahāsammato’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Khettānaṃ adhipatīti kho, vāseṭṭha, ‘khattiyo, khattiyo’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Dhammena pare rañjetīti kho, vāseṭṭha, ‘rājā, rājā’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa khattiyamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ, anaññesaṃ. Sadisānaṃyeva, no asadisānaṃ. Dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
Brāhmaṇamaṇḍalaṃ
132PTS 3.95緬 3.78已對照

婆羅門眾

“婆私吒,那時,正是那些眾生中有一些這樣想:‘諸位,惡法確實已在眾生中出現了!以致將有不與取顯現,將有呵責顯現,將有虛妄語顯現,將有執杖顯現,將有驅擯顯現。我們何不屏除諸惡不善法呢?’他們便屏除了諸惡不善法。婆私吒,‘屏除(vāhenti)諸惡不善法’,故‘婆羅門、婆羅門(brāhmaṇa)’這第一個語詞便生起了。他們在林野處造起葉舍,在葉舍中禪修,無炭火、無煙、放下杵臼,傍晚為晚餐、早晨為早餐地下到村落、市鎮、王都尋求食物。他們得到食物之後,又回到林野處的葉舍中禪修。人們看見他們便這樣說:‘諸位,這些眾生在林野處造起葉舍,在葉舍中禪修,無炭火、無煙、放下杵臼,傍晚為晚餐、早晨為早餐地下到村落、市鎮、王都尋求食物;他們得到食物之後,又回到林野處的葉舍中禪修。’婆私吒,‘禪修(jhāyanti)’,故‘修禪者、修禪者(jhāyaka)’這第二個語詞便生起了。婆私吒,正是那些眾生中有一些眾生,在林野處的葉舍中不能成就那禪,便下到村邊、鎮邊,造作典籍(gantha)而住。人們看見他們便這樣說:‘諸位,這些眾生在林野處的葉舍中不能成就那禪,便下到村邊、鎮邊,造作典籍而住;如今這些人不禪修了。’婆私吒,‘如今這些人不禪修了(na dānime jhāyanti)’,故‘不修禪者、不修禪者(ajjhāyaka,後世轉為「誦習[吠陀]者」)’這第三個語詞便生起了。婆私吒,[這一名]在當時被視為卑下,如今卻被視為最勝。婆私吒,如是,這婆羅門眾的生起,正是依那古老的本初語詞而來,[生]於那些眾生自身,不於他者;於同類,不於異類;依法,不依非法。婆私吒,法於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

132. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃyeva [tesaṃ yeva kho vāseṭṭha sattānaṃ (sī. pī.)] ekaccānaṃ etadahosi – ‘pāpakā vata, bho, dhammā sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati, musāvādo paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati, pabbājanaṃ paññāyissati. Yaṃnūna mayaṃ pāpake akusale dhamme vāheyyāmā’ti. Te pāpake akusale dhamme vāhesuṃ. Pāpake akusale dhamme vāhentīti kho, vāseṭṭha, ‘brāhmaṇā, brāhmaṇā’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Te araññāyatane paṇṇakuṭiyo karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā [ghāsamesanā (sī. syā. pī.)]. Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyanti. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘ime kho, bho, sattā araññāyatane paṇṇakuṭiyo karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti, vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā. Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyantī’ti, jhāyantīti kho [paṇṇakuṭīsu jhāyanti jhāyantīti kho (sī. pī.), paṇṇakuṭīsu jhāyantīti kho (ka.)], vāseṭṭha, ‘jhāyakā, jhāyakā’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Tesaṃyeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ekacce sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā [anabhisaṃbhūnamānā (katthaci)] gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘ime kho, bho, sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti, na dānime jhāyantī’ti. Na dānime [na dānime jhāyantī na dānime (sī. pī. ka.)] jhāyantīti kho, vāseṭṭha, ‘ajjhāyakā ajjhāyakā’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Hīnasammataṃ kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti, tadetarahi seṭṭhasammataṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa brāhmaṇamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ, anaññesaṃ sadisānaṃyeva no asadisānaṃ dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
Vessamaṇḍalaṃ
133緬 3.79已對照

吠舍眾

“婆私吒,正是那些眾生中有一些眾生,受持淫慾法而經營種種事業。婆私吒,‘受持淫慾法而經營種種事業(visukammante payojenti)’,故‘吠舍、吠舍(vessa)’這個語詞便生起了。婆私吒,如是,這吠舍眾的生起,正是依那古老的本初語詞而來,[生]於那些眾生自身,不於他者;於同類,不於異類;依法,不依非法。婆私吒,法於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

133. ‘‘Tesaṃyeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ekacce sattā methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante [vissutakammante (sī. pī.), vissukammante (ka. sī.), visuṃ kammante (syā. ka.)] payojesuṃ. Methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante payojentīti kho, vāseṭṭha, ‘vessā, vessā’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa vessamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaññeva sattānaṃ anaññesaṃ sadisānaṃyeva, no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
Suddamaṇḍalaṃ
134已對照

首陀羅眾

“婆私吒,正是那些眾生中其餘的那些眾生,成了行兇暴者、行卑微者。婆私吒,‘行兇暴、行卑微(luddācārā khuddācārā)’,故‘首陀羅、首陀羅(sudda)’這個語詞便生起了。婆私吒,如是,這首陀羅眾的生起,正是依那古老的本初語詞而來,[生]於那些眾生自身,不於他者;於同類,不於異類;依法,不依非法。婆私吒,法於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

134. ‘‘Tesaññeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ye te sattā avasesā te luddācārā khuddācārā ahesuṃ. Luddācārā khuddācārāti kho, vāseṭṭha, ‘suddā, suddā’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa suddamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaṃyeva no asadisānaṃ, dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
135PTS 3.96已對照

“婆私吒,曾有這樣的時候:剎帝利也呵責自己的法,從家出家、成為無家者:‘我要成為沙門。’婆私吒,婆羅門也……乃至……吠舍也……乃至……婆私吒,首陀羅也呵責自己的法,從家出家、成為無家者:‘我要成為沙門。’婆私吒,正是從這四眾中,沙門眾生起了,[生]於那些眾生自身,不於他者;於同類,不於異類;依法,不依非法。婆私吒,法於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

135. ‘‘Ahu kho so, vāseṭṭha, samayo, yaṃ khattiyopi sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati – ‘samaṇo bhavissāmī’ti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati – ‘samaṇo bhavissāmī’ti. Imehi kho, vāseṭṭha, catūhi maṇḍalehi samaṇamaṇḍalassa abhinibbatti ahosi, tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaṃyeva no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
Duccaritādikathā
136緬 3.80已對照

惡行等之說

“婆私吒,剎帝利以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行,是持邪見者、受持邪見業者,由於受持邪見業之故,身壞命終之後往生苦界、惡趣、墮處、地獄。婆私吒,婆羅門也……乃至……婆私吒,吠舍也……婆私吒,首陀羅也……婆私吒,沙門也以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行,是持邪見者、受持邪見業者,由於受持邪見業之故,身壞命終之後往生苦界、惡趣、墮處、地獄。“婆私吒,剎帝利以身行善行、以語行善行、以意行善行,是持正見者、受持正見業者,由於受持正見業之故,身壞命終之後往生善趣、天界。婆私吒,婆羅門也……乃至……婆私吒,吠舍也……婆私吒,首陀羅也……婆私吒,沙門也以身行善行、以語行善行、以意行善行,是持正見者、受持正見業者,由於受持正見業之故,身壞命終之後往生善趣、天界。

136. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno [idaṃ padaṃ sī. ipotthakesu natthi] micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.
‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno [idaṃ padaṃ sī. pī. potthakesu natthi] sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.
137PTS 3.97已對照

“婆私吒,剎帝利以身作二者、以語作二者、以意作二者,是持雜見者、受持雜見業者,由於受持雜見業之故,身壞命終之後領受苦與樂。婆私吒,婆羅門也……乃至……婆私吒,吠舍也……婆私吒,首陀羅也……婆私吒,沙門也以身作二者、以語作二者、以意作二者,是持雜見者、受持雜見業者,由於受持雜見業之故,身壞命終之後領受苦與樂。

137. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu [vimissadiṭṭhiko vimissakammasamādāno vimissakammasamādānahetu (syā.), vītimissadiṭṭhiko vītimissadiṭṭhikammasamādānahetu (sī. pī.)] kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha …pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti.
Bodhipakkhiyabhāvanā
138已對照

菩提分的修習

“婆私吒,剎帝利於身防護、於語防護、於意防護,依七菩提分法的修習,就在現法中般涅槃。婆私吒,婆羅門也……乃至……婆私吒,吠舍也……婆私吒,首陀羅也……婆私吒,沙門也於身防護、於語防護、於意防護,依七菩提分法的修習,就在現法中般涅槃。

138. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati [parinibbāti (ka.)]. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha … samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati.
139緬 3.81已對照

“婆私吒,這四種姓中,凡成為比丘而是阿羅漢、諸漏已盡、[梵行]已立、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫者,他便被說為其中的最上者——是依法而說,不依非法。婆私吒,法於人眾中最勝,於現法與來世皆然。

139. ‘‘Imesañhi, vāseṭṭha, catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva. No adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.
140PTS 3.98已對照

“婆私吒,梵天常童子(Brahmā Sanaṅkumāra)也說過這首偈頌——

“‘剎帝利於人眾中最尊——

對那些依憑氏族者而言;

明與行具足者,

他於天與人中最尊。’

“婆私吒,梵天常童子的這首偈頌確實是善唱而非惡唱,善說而非惡說,具足義利而非無義利,為我所認可。婆私吒,我也這樣說——

“‘剎帝利於人眾中最尊——

對那些依憑氏族者而言;

明與行具足者,

他於天與人中最尊。’”

世尊說了這些。婆私吒與婆羅墮婆闍滿意、歡喜世尊之所說。第四《起世因本經》完。

140. ‘‘Brahmunā pesā, vāseṭṭha, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā –
‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;
Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti.
‘‘Sā kho panesā, vāseṭṭha, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā, no duggītā. Subhāsitā, no dubbhāsitā. Atthasaṃhitā, no anatthasaṃhitā. Anumatā mayā. Ahampi, vāseṭṭha, evaṃ vadāmi –
‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;
Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā vāseṭṭhabhāradvājā bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Aggaññasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.