快樂巴利palinanda.cc

長部第24經 · 波梨經 Pāthikasuttaṃ

1PTS 3.1緬 3.1已對照

一、波梨經(Pāthikasutta) 善星之事 如是我聞:一時,世尊住在末羅人(Mallā)中,[有]一座名叫阿㝹夷(Anupiya)的末羅人市鎮。那時,世尊在上午穿好衣,取了缽與衣,為托缽而進入阿㝹夷。那時,世尊這樣想:“現在到阿㝹夷托缽還太早。我何不前往房伽婆種姓的遊方者(bhaggavagotta paribbājaka)的園林,去見房伽婆種姓的遊方者呢?”

1. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati anupiyaṃ nāma [anuppiyaṃ nāma (syā.)] mallānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva anupiyāyaṃ [anupiyaṃ (ka.)] piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti.
2PTS 3.2緬 3.2已對照

於是世尊前往房伽婆種姓的遊方者的園林,去見房伽婆種姓的遊方者。那時,房伽婆種姓的遊方者對世尊這樣說:“尊者,世尊請來!尊者,世尊善來!尊者,世尊隔了很久才作這一趟因由(pariyāya),即為了來到此處。尊者,請世尊就座,這座位已經敷設好了。”世尊便坐在敷設好的座位上。房伽婆種姓的遊方者也取了一個低座,坐在一旁。坐在一旁的房伽婆種姓的遊方者對世尊這樣說:“尊者,前些天、更前些天,離車子善星(Sunakkhatta licchaviputta,古譯亦作「善宿」)來到我這裡;到了之後,對我這樣說:‘房伽婆,我如今已經拒絕世尊了。我如今不再依止世尊而住。’尊者,事情正如離車子善星所說的那樣嗎?”“房伽婆,事情正如離車子善星所說的那樣。

2. Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Bhaggavagottopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘paccakkhāto dāni mayā, bhaggava, bhagavā. Na dānāhaṃ bhagavantaṃ uddissa viharāmī’ti. Kaccetaṃ, bhante, tatheva, yathā sunakkhatto licchaviputto avacā’’ti? ‘‘Tatheva kho etaṃ, bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca’’.
3PTS 3.3已對照

“房伽婆,前些天、更前些天,離車子善星來到我這裡;到了之後,禮敬我,坐在一旁。房伽婆,坐在一旁的離車子善星對我這樣說:‘尊者,我如今拒絕世尊。尊者,我如今不再依止世尊而住。’房伽婆,這樣說時,我對離車子善星這樣說:‘善星,我可曾對你這樣說過——來吧善星,你依止我而住?’‘不曾,尊者。’‘或者你曾對我這樣說過——尊者,我要依止世尊而住?’‘不曾,尊者。’‘善星,這麼說來,我既不曾對你說:來吧善星,你依止我而住;你也不曾對我說:尊者,我要依止世尊而住。既然如此,愚痴人(moghapurisa)啊,你是什麼人,又在拒絕什麼人呢?愚痴人啊,你看看,你這過失有多大。’

3. Purimāni, bhaggava, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘paccakkhāmi dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ. Na dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti. ‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ, ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmīti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Passa, moghapurisa, yāvañca [yāva ca (ka.)] te idaṃ aparaddha’nti.
4PTS 3.4緬 3.3已對照

“‘可是尊者,世尊並不為我顯現屬於上人法(uttarimanussadhamma)的神變示導(iddhipāṭihāriya)啊。’‘善星,我可曾對你這樣說過——來吧善星,你依止我而住,我將為你顯現屬於上人法的神變示導?’‘不曾,尊者。’‘或者你曾對我這樣說過——尊者,我要依止世尊而住,世尊將為我顯現屬於上人法的神變示導?’‘不曾,尊者。’‘善星,這麼說來,我既不曾對你說:來吧善星,你依止我而住,我將為你顯現屬於上人法的神變示導;你也不曾對我說:尊者,我要依止世尊而住,世尊將為我顯現屬於上人法的神變示導。既然如此,愚痴人啊,你是什麼人,又在拒絕什麼人呢?善星,你認為如何:無論屬於上人法的神變示導顯現了,或是不曾顯現,我所說的法,豈不都導向實行者的苦之完全滅盡嗎?’‘尊者,無論屬於上人法的神變示導顯現了,或是不曾顯現,世尊所說的法,都導向實行者的苦之完全滅盡。’‘善星,這麼說來,無論屬於上人法的神變示導顯現了,或是不曾顯現,我所說的法,都導向實行者的苦之完全滅盡。那麼善星,顯現了屬於上人法的神變示導,於此又能成辦什麼呢?愚痴人啊,你看看,你這過失有多大。’

4. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’ti. ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti; napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Kate vā, bhante, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kataṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti.
5PTS 3.5已對照

“‘可是尊者,世尊並不為我施設本初(aggañña)啊。’‘善星,我可曾對你這樣說過——來吧善星,你依止我而住,我將為你施設本初?’‘不曾,尊者。’‘或者你曾對我這樣說過——尊者,我要依止世尊而住,世尊將為我施設本初?’‘不曾,尊者。’‘善星,這麼說來,我既不曾對你說:來吧善星,你依止我而住,我將為你施設本初;你也不曾對我說:尊者,我要依止世尊而住,世尊將為我施設本初。既然如此,愚痴人啊,你是什麼人,又在拒絕什麼人呢?善星,你認為如何:無論本初被施設了,或是不曾被施設,我所說的法,豈不都導向實行者的苦之完全滅盡嗎?’‘尊者,無論本初被施設了,或是不曾被施設,世尊所說的法,都導向實行者的苦之完全滅盡。’‘善星,這麼說來,無論本初被施設了,或是不曾被施設,我所說的法,都導向實行者的苦之完全滅盡。那麼善星,施設了本初,於此又能成辦什麼呢?愚痴人啊,你看看,你這過失有多大。’

5. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā aggaññaṃ paññapetī’ti [paññāpetīti (pī.)]? ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Paññatte vā, bhante, aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ aggaññaṃ paññattaṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’.
6PTS 3.6緬 3.4已對照

“‘善星,你曾在跋耆村(Vajjigāma)中以種種方式稱說我的功德——“那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足(vijjācaraṇasampanna)、善逝(sugata)、世間解(lokavidū)、無上者、調御丈夫(anuttara purisadammasārathi)、天人導師(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddha)、世尊。”善星,你就是這樣在跋耆村中以種種方式稱說我的功德。 “‘善星,你曾在跋耆村中以種種方式稱說法的功德——“法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。”善星,你就是這樣在跋耆村中以種種方式稱說法的功德。 “‘善星,你曾在跋耆村中以種種方式稱說僧團的功德——“世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正當行道者,也就是四雙八輩之人——這就是世尊的弟子僧,應供養、應款待、應奉施、應合掌,是世間無上的福田。”善星,你就是這樣在跋耆村中以種種方式稱說僧團的功德。 “‘善星,我告知你,善星,我宣告你:善星,將有人這樣說你——“離車子善星不能在沙門喬達摩座下修梵行;他不能[修],便捨棄學處而還俗了。”善星,將有人這樣說你。’房伽婆,縱然被我這樣說了,離車子善星仍舊離開了這法與律,如同註定墮苦界、墮地獄者[之所為]。

6. ‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘Ārocayāmi kho te, sunakkhatta, paṭivedayāmi kho te, sunakkhatta. Bhavissanti kho te, sunakkhatta, vattāro, no visahi sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṃ carituṃ, so avisahanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Iti kho te, sunakkhatta, bhavissanti vattāro’ti.
Evaṃ pi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Korakkhattiyavatthu
7PTS 3.7緬 3.5已對照

俱羅剎多利耶之事 “房伽婆,有一次我住在圖盧人(Thūlū)中,[有]一座名叫優多羅迦(Uttarakā)的圖盧人市鎮。房伽婆,那時我在上午穿好衣,取了缽與衣,以離車子善星為隨侍沙門,為托缽而進入優多羅迦。當時,裸行者俱羅剎多利耶(acela Korakkhattiya)持狗行(kukkuravatika),以四肢著地,只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物。房伽婆,離車子善星看見裸行者俱羅剎多利耶持狗行、以四肢著地、只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物。看見之後他這樣想:‘諸位,這位沙門真是善好之相啊!他以四肢著地,只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物。’ “房伽婆,那時我以心了知離車子善星心中的尋思,便對離車子善星這樣說:‘愚痴人啊,你竟然還要自稱是釋迦子沙門(samaṇo sakyaputtiyo)!’‘尊者,世尊為何對我這樣說——愚痴人啊,你竟然還要自稱是釋迦子沙門?’‘善星,你不是看見這位裸行者俱羅剎多利耶持狗行、以四肢著地、只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物,看見之後這樣想——諸位,這位沙門真是善好之相啊!他以四肢著地,只用嘴啃食、只用嘴吃撒在地上的食物——嗎?’‘是的,尊者。可是尊者,世尊是在吝惜阿羅漢[果]嗎?’‘愚痴人啊,我並不吝惜阿羅漢[果]。而是你自己生起了這惡的見執(pāpaka diṭṭhigata),你應當舍斷它。莫令它長夜使你不利、受苦。善星,你所認為的這位裸行者俱羅剎多利耶——‘這位沙門是善好之相’——他將在第七天因食滯病(alasaka)而命終。命終之後,將投生於名為迦羅矜遮(Kālakañcikā)的阿修羅中,那是最下劣的阿修羅眾,他將投生在那裡。命終之後,人們會把他丟棄在毗羅那草叢(bīraṇatthambaka)的墓地裡。善星,你若願意,可以去到裸行者俱羅剎多利耶那裡問他——賢友俱羅剎多利耶,你知道自己的去處嗎?善星,會有這樣的情形:裸行者俱羅剎多利耶將回答你——賢友善星,我知道自己的去處;有名為迦羅矜遮的阿修羅,那是最下劣的阿修羅眾,我就投生在那裡。’房伽婆,於是離車子善星前往裸行者俱羅剎多利耶那裡;到了之後,對裸行者俱羅剎多利耶這樣說:‘賢友俱羅剎多利耶,沙門喬達摩已經這樣記說你了——裸行者俱羅剎多利耶將在第七天因食滯病而命終。命終之後,將投生於名為迦羅矜遮的阿修羅中,那是最下劣的阿修羅眾,他將投生在那裡。命終之後,人們會把他丟棄在毗羅那草叢的墓地裡。賢友俱羅剎多利耶,因此你要節量而食、節量而飲,好讓沙門喬達摩的話落空。’

7. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ thūlūsu [bumūsu (sī. pī.)] viharāmi uttarakā nāma thūlūnaṃ nigamo. Atha khvāhaṃ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo kukkuravatiko catukkuṇḍiko [catukuṇḍiko (sī. pī.) catukoṇḍiko (syā. ka.)] chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjati. Addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘sādhurūpo vata, bho, ayaṃ [arahaṃ (sī. syā. pī.)] samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti.
‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo [moghapurisa sakyaputtiyo (sī. syā. pī.)] paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo [moghapurisa sakyaputtiyo (sī. syā. pī.)] paṭijānissasī’ti? ‘Nanu te, sunakkhatta, imaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ disvāna etadahosi – sādhurūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti? ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi. Api ca, tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ korakkhattiyaṃ – sādhurūpo ayaṃ samaṇoti [maññasi ‘‘acelo korakhattiyo sādhurūpo arahaṃ samaṇoti’’ (syā.)]. So sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato [kālakato (sī. syā. pī.)] ca kālakañcikā [kālakañjā (sī. pī.), kālakañjikā (syā.)] nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessanti. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ korakkhattiyaṃ upasaṅkamitvā puccheyyāsi – jānāsi, āvuso korakkhattiya [acela korakhattiya (ka.)], attano gatinti? Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ te acelo korakkhattiyo byākarissati – jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ; kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapannoti.
‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ etadavoca – ‘byākato khosi, āvuso korakkhattiya, samaṇena gotamena – acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessantī’ti. Yena tvaṃ, āvuso korakkhattiya, mattaṃ mattañca bhattaṃ bhuñjeyyāsi, mattaṃ mattañca pānīyaṃ piveyyāsi. Yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacana’nti.
8已對照

“房伽婆,於是離車子善星以一日、二日[遞加]的方式數著那七個晝夜,正如不信如來的人[之所為]。房伽婆,而裸行者俱羅剎多利耶果然在第七天因食滯病而命終。命終之後,投生於名為迦羅矜遮的阿修羅中,那是最下劣的阿修羅眾,他就投生在那裡。命終之後,人們把他丟棄在毗羅那草叢的墓地裡。

8. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṃ tathāgatassa asaddahamāno. Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajji. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍesuṃ.
9已對照

“房伽婆,離車子善星聽說了:‘據說裸行者俱羅剎多利耶因食滯病而命終,被丟棄在毗羅那草叢的墓地裡了。’房伽婆,於是離車子善星前往毗羅那草叢的墓地,到裸行者俱羅剎多利耶那裡;到了之後,用手拍了裸行者俱羅剎多利耶三下:‘賢友俱羅剎多利耶,你知道自己的去處嗎?’房伽婆,於是裸行者俱羅剎多利耶一邊用手摩挲著背,一邊站了起來:‘賢友善星,我知道自己的去處。有名為迦羅矜遮的阿修羅,那是最下劣的阿修羅眾,我就投生在那裡。’說完,他就在那裡仰面倒下了。

9. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira korakkhattiyo alasakena kālaṅkato bīraṇatthambake susāne chaḍḍito’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambakaṃ susānaṃ, yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ tikkhattuṃ pāṇinā ākoṭesi – ‘jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gati’nti? Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṃ paripuñchanto vuṭṭhāsi. ‘Jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ. Kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti vatvā tattheva uttāno papati [paripati (syā. ka.)].
10PTS 3.9緬 3.7已對照

“房伽婆,於是離車子善星來到我這裡;到了之後,禮敬我,坐在一旁。房伽婆,我對坐在一旁的離車子善星這樣說:‘善星,你認為如何:正如我就裸行者俱羅剎多利耶對你所作的記說,其果報也正是那樣呢,還是另有不同?’‘尊者,正如世尊就裸行者俱羅剎多利耶對我所作的記說,其果報也正是那樣,並無不同。’‘善星,你認為如何:既然如此,屬於上人法的神變示導算是顯現了呢,還是不曾顯現?’‘尊者,既然如此,屬於上人法的神變示導確實是顯現了,並非不曾顯現。’‘愚痴人啊,我這樣為你顯現了屬於上人法的神變示導,你卻這樣說我——尊者,世尊並不為我顯現屬於上人法的神變示導。愚痴人啊,你看看,你這過失有多大。’房伽婆,縱然被我這樣說了,離車子善星仍舊離開了這法與律,如同註定墮苦界、墮地獄者[之所為]。

10. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vāti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Acelakaḷāramaṭṭakavatthu
11PTS 3.10已對照

裸行者迦羅羅摩吒迦之事 “房伽婆,有一次我住在毘舍離(Vesālī)大林(Mahāvana)的重閣講堂(Kūṭāgārasālā)。當時,裸行者迦羅羅摩吒迦(acela Kaḷāramaṭṭaka)住在毘舍離,在跋耆村中得到了最高的利養、最高的名聲。他圓滿地受持了七種禁行之目(vatapada):‘我要盡形壽作裸行者,不穿衣服;我要盡形壽行梵行,不行淫慾之法;我要盡形壽只靠酒與肉維生,不食米飯與酸粥。毘舍離東面有一座名叫優陀那(Udena)的塔廟(cetiya),我不越過它;毘舍離南面有一座名叫瞿曇迦(Gotamaka)的塔廟,我不越過它;毘舍離西面有一座名叫沙丹巴(Sattamba)的塔廟,我不越過它;毘舍離北面有一座名叫巴呼布答(Bahuputta)的塔廟,我不越過它。’由於受持這七種禁行之目,他在跋耆村中得到了最高的利養、最高的名聲。

11. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭako vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. Tassa sattavatapadāni [sattavattapadāni (syā. pī.)] samattāni samādinnāni honti – ‘yāvajīvaṃ acelako assaṃ, na vatthaṃ paridaheyyaṃ, yāvajīvaṃ brahmacārī assaṃ, na methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyyaṃ, yāvajīvaṃ surāmaṃseneva yāpeyyaṃ, na odanakummāsaṃ bhuñjeyyaṃ. Puratthimena vesāliṃ udenaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, dakkhiṇena vesāliṃ gotamakaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, pacchimena vesāliṃ sattambaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, uttarena vesāliṃ bahuputtaṃ nāma [bahuputtakaṃ nāma (syā.)] cetiyaṃ taṃ nātikkameyya’nti. So imesaṃ sattannaṃ vatapadānaṃ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
12已對照

“房伽婆,那時離車子善星前往裸行者迦羅羅摩吒迦那裡;到了之後,向裸行者迦羅羅摩吒迦問了一個問題。裸行者迦羅羅摩吒迦被問了那問題卻答不上來。答不上來,便顯露出忿、瞋與不悅。房伽婆,那時離車子善星這樣想:‘諸位,我們竟觸惱了這樣一位善好之相的阿羅漢沙門。但願這不致長夜使我們不利、受苦。’

12. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ pañhaṃ apucchi. Tassa acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Atha kho, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi – ‘sādhurūpaṃ vata bho arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase [asādiyimhase (syā.)]. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti.
13PTS 3.11緬 3.8已對照

“房伽婆,那時離車子善星來到我這裡;到了之後,禮敬我,坐在一旁。房伽婆,我對坐在一旁的離車子善星這樣說:‘愚痴人啊,你竟然還要自稱是釋迦子沙門!’‘尊者,世尊為何對我這樣說——愚痴人啊,你竟然還要自稱是釋迦子沙門?’‘善星,你不是去到裸行者迦羅羅摩吒迦那裡問了一個問題嗎?他被你問了那問題卻答不上來。答不上來,便顯露出忿、瞋與不悅。於是你這樣想——諸位,我們竟觸惱了這樣一位善好之相的阿羅漢沙門。但願這不致長夜使我們不利、受苦。’‘是的,尊者。可是尊者,世尊是在吝惜阿羅漢[果]嗎?’‘愚痴人啊,我並不吝惜阿羅漢[果]。而是你自己生起了這惡的見執,你應當舍斷它。莫令它長夜使你不利、受苦。善星,你所認為的這位裸行者迦羅羅摩吒迦——‘這位沙門是善好之相’——他不久便會穿上衣服,帶著妻室四處遊走,吃著米飯與酸粥,越過毘舍離的一切塔廟,名聲墮落而命終。’房伽婆,而裸行者迦羅羅摩吒迦不久果然穿上了衣服,帶著妻室四處遊走,吃著米飯與酸粥,越過了毘舍離的一切塔廟,名聲墮落而命終。

13. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti? ‘Nanu tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ apucchi. Tassa te acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa te etadahosi – ‘‘sādhurūpaṃ vata, bho, arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti. ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi, api ca tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ – sādhurūpo ayaṃ [arahaṃ (syā.)] samaṇoti, so nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno [yasānikiṇṇo (ka.)] kālaṃ karissatī’ti.
‘‘‘Atha kho, bhaggava, acelo kaḷāramaṭṭako nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālamakāsi.
14PTS 3.12緬 3.9已對照

“房伽婆,離車子善星聽說了:‘據說裸行者迦羅羅摩吒迦穿上了衣服,帶著妻室四處遊走,吃著米飯與酸粥,越過了毘舍離的一切塔廟,名聲墮落而命終了。’房伽婆,於是離車子善星來到我這裡;到了之後,禮敬我,坐在一旁。房伽婆,我對坐在一旁的離車子善星這樣說:‘善星,你認為如何:正如我就裸行者迦羅羅摩吒迦對你所作的記說,其果報也正是那樣呢,還是另有不同?’‘尊者,正如世尊就裸行者迦羅羅摩吒迦對我所作的記說,其果報也正是那樣,並無不同。’‘善星,你認為如何:既然如此,屬於上人法的神變示導算是顯現了呢,還是不曾顯現?’‘尊者,既然如此,屬於上人法的神變示導確實是顯現了,並非不曾顯現。’‘愚痴人啊,我這樣為你顯現了屬於上人法的神變示導,你卻這樣說我——尊者,世尊並不為我顯現屬於上人法的神變示導。愚痴人啊,你看看,你這過失有多大。’房伽婆,縱然被我這樣說了,離車子善星仍舊離開了這法與律,如同註定墮苦界、墮地獄者[之所為]。

14. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira kaḷāramaṭṭako parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṅkato’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’’ti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Eva’mpi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Acelapāthikaputtavatthu
15PTS 3.13已對照

裸行者波梨子之事 “房伽婆,有一次我就住在那毘舍離的大林重閣講堂。當時,裸行者波梨子(acela Pāthikaputta)住在毘舍離,在跋耆村中得到了最高的利養、最高的名聲。他在毘舍離的會眾中這樣說:‘沙門喬達摩是說智者(ñāṇavādī),我也是說智者。說智者對說智者,理應顯現屬於上人法的神變示導。沙門喬達摩走一半的路來,我也走一半的路去。我們兩人就在那裡都顯現屬於上人法的神變示導。若沙門喬達摩顯現一種屬於上人法的神變示導,我就顯現兩種;若沙門喬達摩顯現兩種屬於上人法的神變示導,我就顯現四種;若沙門喬達摩顯現四種屬於上人法的神變示導,我就顯現八種。就這樣,沙門喬達摩顯現多少屬於上人法的神變示導,我就顯現其加倍、再加倍之數。’

15. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ tattheva vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto [pāṭikaputto (sī. syā. pī.)] vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti.
16緬 3.10已對照

“房伽婆,那時離車子善星來到我這裡;到了之後,禮敬我,坐在一旁。房伽婆,坐在一旁的離車子善星對我這樣說:‘尊者,裸行者波梨子住在毘舍離,在跋耆村中得到了最高的利養、最高的名聲。他在毘舍離的會眾中這樣說——沙門喬達摩是說智者,我也是說智者。說智者對說智者,理應顯現屬於上人法的神變示導。沙門喬達摩走一半的路來,我也走一半的路去。我們兩人就在那裡都顯現屬於上人法的神變示導。若沙門喬達摩顯現一種屬於上人法的神變示導,我就顯現兩種;若沙門喬達摩顯現兩種屬於上人法的神變示導,我就顯現四種;若沙門喬達摩顯現四種屬於上人法的神變示導,我就顯現八種。就這樣,沙門喬達摩顯現多少屬於上人法的神變示導,我就顯現其加倍、再加倍之數。’“房伽婆,這樣說時,我對離車子善星這樣說:‘善星,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。’

16. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘acelo, bhante, pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’’ti.
‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
17PTS 3.14已對照

“‘尊者,願世尊守住此語;願善逝(Sugata)守住此語。’‘善星,你為何對我這樣說——尊者,願世尊守住此語;願善逝守住此語?’‘尊者,世尊已對此語作了一向的斷定——裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的;他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。可是尊者,萬一裸行者波梨子以變異之形來到世尊面前,那麼世尊此語就成了妄語。’

17. ‘Rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti. ‘Kiṃ pana maṃ tvaṃ, sunakkhatta, evaṃ vadesi – rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti? ‘Bhagavatā cassa, bhante, esā vācā ekaṃsena odhāritā [ovāditā (ka.)] – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Acelo ca, bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṃ āgaccheyya, tadassa bhagavato musā’ti.
18緬 3.11已對照

“‘善星,如來會說那種兩可之語(dvayagāminī vācā)嗎?’‘尊者,那麼世尊是以心遍知裸行者波梨子的心而了知——裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。——的嗎?還是諸天神把這件事稟告了世尊——尊者,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到世尊面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。?’

18. ‘Api nu, sunakkhatta, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā dvayagāminī’ti? ‘Kiṃ pana, bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā ceto paricca vidito – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?
‘Udāhu, devatā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?
19PTS 3.15緬 3.12已對照

“‘善星,我既以心遍知裸行者波梨子的心而了知:裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。諸天神也把這件事稟告了我——尊者,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到世尊面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。離車人的將軍阿耆多(Ajita)不久前命終,投生於三十三天眾中,他也來到我這裡這樣稟告——尊者,裸行者波梨子是無恥者(alajjī);尊者,裸行者波梨子是妄語者。尊者,裸行者波梨子也曾在跋耆村中這樣記說我——離車人的將軍阿耆多將投生於大地獄。可是尊者,我並未投生於大地獄,而是投生在三十三天眾中。尊者,裸行者波梨子是無恥者;尊者,裸行者波梨子是妄語者;尊者,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到世尊面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。善星,我就是這樣以心遍知裸行者波梨子的心而了知:裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。諸天神也把這件事稟告了我——尊者,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到世尊面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。善星,我在毘舍離托缽,飯食後從托缽處返回,將前往裸行者波梨子的園林度日間。善星,如今你想[告訴]誰,就去告訴他吧。’

19. ‘Cetasā ceto paricca vidito ceva me, sunakkhatta, acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘Ajitopi nāma licchavīnaṃ senāpati adhunā kālaṅkato tāvatiṃsakāyaṃ upapanno. Sopi maṃ upasaṅkamitvā evamārocesi – alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto. Mampi, bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme – ajito licchavīnaṃ senāpati mahānirayaṃ upapannoti. Na kho panāhaṃ, bhante, mahānirayaṃ upapanno; tāvatiṃsakāyamhi upapanno. Alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto; abhabbo ca, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘Iti kho, sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘So kho panāhaṃ, sunakkhatta, vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya. Yassadāni tvaṃ, sunakkhatta, icchasi, tassa ārocehī’ti.
Iddhipāṭihāriyakathā
20PTS 3.16緬 3.13已對照

神變示導之說 “房伽婆,那時我在上午穿好衣,取了缽與衣,為托缽而進入毘舍離。在毘舍離托缽,飯食後從托缽處返回,前往裸行者波梨子的園林度日間。房伽婆,那時離車子善星急匆匆地進入毘舍離,前往那些一個個有名望的離車人那裡;到了之後,對那些一個個有名望的離車人這樣說:‘諸位賢友,世尊在毘舍離托缽,飯食後從托缽處返回,已前往裸行者波梨子的園林度日間了。諸位尊者請前去!諸位尊者請前去!將有善好之相的諸沙門顯現屬於上人法的神變示導。’房伽婆,那時那些一個個有名望的離車人這樣想:‘諸位,據說將有善好之相的諸沙門顯現屬於上人法的神變示導;來吧諸位,我們去[看]。’他又前往那些一個個有名望的大富婆羅門、積財居士、各派外道的沙門婆羅門那裡;到了之後,對那些一個個有名望的各派外道的沙門婆羅門這樣說:‘諸位賢友,世尊在毘舍離托缽,飯食後從托缽處返回,已前往裸行者波梨子的園林度日間了。諸位尊者請前去!諸位尊者請前去!將有善好之相的諸沙門顯現屬於上人法的神變示導。’房伽婆,那時那些一個個有名望的各派外道的沙門婆羅門這樣想:‘諸位,據說將有善好之相的諸沙門顯現屬於上人法的神變示導;來吧諸位,我們去[看]。’房伽婆,於是那些一個個有名望的離車人,以及那些一個個有名望的大富婆羅門、積財居士、各派外道的沙門婆羅門,都前往裸行者波梨子的園林。房伽婆,那會眾極大,有數百、數千[人]。

20. ‘‘Atha khvāhaṃ [atha kho svāhaṃ (syā.)], bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṃ pavisitvā yena abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ licchavīnaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti. Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā [nānātitthiya (syā.)] samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte nānātitthiye [nānātitthiya (syā.)] samaṇabrāhmaṇe etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti.
‘‘Atha kho, bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī, abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃsu. Sā esā, bhaggava, parisā mahā hoti [parisā hoti (sī. syā. pī.)] anekasatā anekasahassā.
21PTS 3.18緬 3.14已對照

“房伽婆,裸行者波梨子聽說了:‘據說那些一個個有名望的離車人都前來了,那些一個個有名望的大富婆羅門、積財居士、各派外道的沙門婆羅門也都前來了。沙門喬達摩也坐在我的園林中度日間。’聽了之後,他生起怖畏、戰慄、身毛豎立。房伽婆,於是裸行者波梨子怖畏、悚懼、身毛豎立,前往鎮頭迦樹樁遊方者園(tindukakhāṇuparibbājakārāma)。 “房伽婆,那會眾聽說了:‘據說裸行者波梨子怖畏、悚懼、身毛豎立,已前往鎮頭迦樹樁遊方者園了。’房伽婆,於是那會眾喚來一個人:‘來,賢者,你到鎮頭迦樹樁遊方者園裸行者波梨子那裡去。到了之後,對裸行者波梨子這樣說:賢友波梨子,請前來!那些一個個有名望的離車人已經前來了,那些一個個有名望的大富婆羅門、積財居士、各派外道的沙門婆羅門也已經前來了,沙門喬達摩也坐在尊者的園林中度日間;賢友波梨子,你曾在毘舍離的會眾中說過這話——沙門喬達摩是說智者,我也是說智者。說智者對說智者,理應顯現屬於上人法的神變示導。沙門喬達摩走一半的路來,我也走一半的路去。我們兩人就在那裡都顯現屬於上人法的神變示導。若沙門喬達摩顯現一種屬於上人法的神變示導,我就顯現兩種;若沙門喬達摩顯現兩種屬於上人法的神變示導,我就顯現四種;若沙門喬達摩顯現四種屬於上人法的神變示導,我就顯現八種。就這樣,沙門喬達摩顯現多少屬於上人法的神變示導,我就顯現其加倍、再加倍之數。賢友波梨子,你就走那一半的路吧!沙門喬達摩已最先前來,坐在尊者的園林中度日間了。’

21. ‘‘Assosi kho, bhaggava, acelo pāthikaputto – ‘abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo mayhaṃ ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti. Sutvānassa bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi. Atha kho, bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami.
‘‘Assosi kho, bhaggava, sā parisā – ‘acelo kira pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkanto’ti [tenupasaṅkamanto (sī. pī. ka.)]. Atha kho, bhaggava, sā parisā aññataraṃ purisaṃ āmantesi –
‘Ehi tvaṃ, bho purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ evaṃ vadehi – abhikkamāvuso, pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno; bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti abhikkamasseva [abhikkamayeva (sī. syā. pī.)] kho; āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.
22PTS 3.19緬 3.15已對照

“房伽婆,那人應諾那會眾說‘是的,諸位’,便前往鎮頭迦樹樁遊方者園裸行者波梨子那裡。到了之後,對裸行者波梨子這樣說:‘賢友波梨子,請前來!那些一個個有名望的離車人已經前來了,那些一個個有名望的大富婆羅門、積財居士、各派外道的沙門婆羅門也已經前來了。沙門喬達摩也坐在尊者的園林中度日間。賢友波梨子,你曾在毘舍離的會眾中說過這話——沙門喬達摩是說智者,我也是說智者。說智者對說智者,理應顯現屬於上人法的神變示導……乃至……我就顯現其加倍、再加倍之數。賢友波梨子,你就走那一半的路吧!沙門喬達摩已最先前來,坐在尊者的園林中度日間了。’房伽婆,這樣說時,裸行者波梨子說著‘賢友,我這就來;賢友,我這就來’,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。房伽婆,於是那人對裸行者波梨子這樣說:‘賢友波梨子,莫非是你的臀骨(pāvaḷā)黏在凳子上了?還是凳子黏在你的臀骨上了?你說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’房伽婆,縱然被這樣說了,裸行者波梨子仍說著‘賢友,我這就來;賢友,我這就來’,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。

22. ‘‘Evaṃ, bhoti kho, bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo; ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati [saṃsabbati (ka.)], na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, puriso acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.
23已對照

“房伽婆,當那人知道‘這裸行者波梨子已是敗落之相了。他說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’時,便回到那會眾中這樣稟告:‘諸位,這裸行者波梨子已是敗落之相了。他說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’房伽婆,這樣說時,我對那會眾這樣說:‘諸位賢友,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。’ 第一誦分終。

23. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, puriso aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho [parābhūtarūpo bho ayaṃ (syā. ka.), parābhūtarūpo (sī. pī.)], acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ‘ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyya’nti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
24PTS 3.20緬 3.16已對照

“房伽婆,那時有一位離車大臣(licchavimahāmatta)從座而起,對那會眾這樣說:‘諸位,那麼請稍待片刻,讓我去[一趟]。或許我也能把裸行者波梨子帶到這會眾中來。’ “房伽婆,於是那位離車大臣前往鎮頭迦樹樁遊方者園裸行者波梨子那裡。到了之後,對裸行者波梨子這樣說:‘賢友波梨子,請前來!你前來更好。那些一個個有名望的離車人已經前來了,那些一個個有名望的大富婆羅門、積財居士、各派外道的沙門婆羅門也已經前來了。沙門喬達摩也坐在尊者的園林中度日間。賢友波梨子,你曾在毘舍離的會眾中說過這話——沙門喬達摩是說智者,我也是說智者。說智者對說智者,理應顯現屬於上人法的神變示導……乃至……我就顯現其加倍、再加倍之數。賢友波梨子,你就走那一半的路吧!沙門喬達摩已最先前來,坐在尊者的園林中度日間了。而且賢友波梨子,沙門喬達摩也曾在會眾中說過這話——裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的;他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。賢友波梨子,請前來!只憑你這一來,我們就使你得勝、使沙門喬達摩落敗。’房伽婆,這樣說時,裸行者波梨子說著‘賢友,我這就來;賢友,我這就來’,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。房伽婆,於是那位離車大臣對裸行者波梨子這樣說:‘賢友波梨子,莫非是你的臀骨(pāvaḷā)黏在凳子上了?還是凳子黏在你的臀骨上了?你說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’房伽婆,縱然被這樣說了,裸行者波梨子仍說著‘賢友,我這就來;賢友,我這就來’,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。

24. ‘‘Atha kho, bhaggava, aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi [paccāgacchāmi (?)]. Appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’nti.
‘‘Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo kho acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.
25PTS 3.22已對照

“房伽婆,當那位離車大臣知道‘這裸行者波梨子已是敗落之相了。他說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’時,便回到那會眾中這樣稟告:‘諸位,這裸行者波梨子已是敗落之相了。他說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’房伽婆,這樣說時,我對那會眾這樣說:‘諸位賢友,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。諸位離車尊者若這樣想——我們要用皮繩綁住裸行者波梨子,以牛軛牽拉他——那麼那些皮繩會斷,或者波梨子[在被綁處]會斷。然而裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。’

25. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, licchavimahāmatto aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho [parābhūtarūpo (sī. pī.), parābhūtarūpo ayaṃ (syā.)], acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi [yāhi varattāhi (syā. ka.)] bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti [āviñjeyyāmāti (syā.), āvijjheyyāmāti (sī. pī.)], tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
26PTS 3.23緬 3.18已對照

“房伽婆,那時[持]木缽者的弟子闍利耶(Jāliya dārupattikantevāsī)從座而起,對那會眾這樣說:‘諸位,那麼請稍待片刻,讓我去[一趟];或許我也能把裸行者波梨子帶到這會眾中來。’房伽婆,於是[持]木缽者的弟子闍利耶前往鎮頭迦樹樁遊方者園裸行者波梨子那裡。到了之後,對裸行者波梨子這樣說:‘賢友波梨子,請前來!你前來更好。那些一個個有名望的離車人已經前來了,那些一個個有名望的大富婆羅門、積財居士、各派外道的沙門婆羅門也已經前來了。沙門喬達摩也坐在尊者的園林中度日間。賢友波梨子,你曾在毘舍離的會眾中說過這話——沙門喬達摩是說智者,我也是說智者。說智者對說智者,理應顯現屬於上人法的神變示導……乃至……我就顯現其加倍、再加倍之數。賢友波梨子,你就走那一半的路吧!沙門喬達摩已最先前來,坐在尊者的園林中度日間了。而且賢友波梨子,沙門喬達摩也曾在會眾中說過這話——裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。諸位離車尊者若這樣想——我們要用皮繩綁住裸行者波梨子,以牛軛牽拉他——那麼那些皮繩會斷,或者波梨子[在被綁處]會斷。然而裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而來到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。賢友波梨子,請前來!只憑你這一來,我們就使你得勝、使沙門喬達摩落敗。’房伽婆,這樣說時,裸行者波梨子說著‘賢友,我這就來;賢友,我這就來’,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。房伽婆,於是[持]木缽者的弟子闍利耶對裸行者波梨子這樣說:‘賢友波梨子,莫非是你的臀骨(pāvaḷā)黏在凳子上了?還是凳子黏在你的臀骨上了?你說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’房伽婆,縱然被這樣說了,裸行者波梨子仍說著‘賢友,我這就來;賢友,我這就來’,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。

26. ‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi; appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’’nti.
‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo. Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva, kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ āgaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti.
27已對照

“房伽婆,當[持]木缽者的弟子闍利耶知道‘這裸行者波梨子已是敗落之相了。他說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’時,便對他這樣說:‘賢友波梨子,從前有一次,獸王獅子這樣想——我何不依止某座密林營造巢穴。在那裡營造了巢穴,於傍晚時分從巢穴出來;從巢穴出來後伸展[身軀];伸展[身軀]後向四方周遍環顧;向四方周遍環顧後三次作獅子吼;三次作獅子吼後前往覓食之處。我要殺取獸群中最上等的,只吃最柔嫩的肉,然後回到那同一個巢穴。’‘賢友,於是那獸王獅子依止某座密林營造了巢穴。在那裡營造了巢穴,於傍晚時分從巢穴出來;從巢穴出來後伸展[身軀];伸展[身軀]後向四方周遍環顧;向四方周遍環顧後三次作獅子吼;三次作獅子吼後前往覓食之處。它殺取獸群中最上等的,只吃最柔嫩的肉,然後回到那同一個巢穴。

27. ‘‘Yadā kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti, atha naṃ etadavoca –
‘Bhūtapubbaṃ, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi – yaṃnūnāhaṃ aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṃghe [migasaṃghaṃ (syā. ka.)] vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.
‘Atha kho, āvuso, so sīho migarājā aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadi, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkāmi. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupesi.
28PTS 3.24緬 3.20已對照

“‘賢友波梨子,就有一隻靠那獸王獅子的殘食長大的老豺,既驕慢又有力。賢友,那時那隻老豺這樣想——我算什麼?獸王獅子又算什麼?我何不也依止某座密林營造巢穴。在那裡營造了巢穴,於傍晚時分從巢穴出來;從巢穴出來後伸展[身軀];伸展[身軀]後向四方周遍環顧;向四方周遍環顧後三次作獅子吼;三次作獅子吼後前往覓食之處。我也要殺取獸群中最上等的,只吃最柔嫩的肉,然後回到那同一個巢穴。’‘賢友,於是那隻老豺依止某座密林營造了巢穴。在那裡營造了巢穴,於傍晚時分從巢穴出來;從巢穴出來後伸展[身軀];伸展[身軀]後向四方周遍環顧;向四方周遍環顧後,[想著]“我要三次作獅子吼”,卻只作了豺嗥(siṅgālaka),只作了難聽的怪嗥(bheraṇḍaka)——卑劣的豺算什麼?獅子吼又算什麼?’‘賢友波梨子,你也正是這樣:依善逝的遺範(sugatāpadāna)而活,食善逝的餘食(sugatātiritta),卻以為可以觸惱如來、阿羅漢、正等正覺者。卑劣的波梨子算什麼?觸惱諸如來、阿羅漢、正等正覺者又算什麼?’

28. ‘Tasseva kho, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāsasaṃvaḍḍho jarasiṅgālo [jarasigālo (sī. syā. pī.)] ditto ceva balavā ca. Atha kho, āvuso, tassa jarasiṅgālassa etadahosi – ko cāhaṃ, ko sīho migarājā. Yaṃnūnāhampi aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.
‘Atha kho so, āvuso, jarasiṅgālo aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadissāmīti siṅgālakaṃyeva anadi bheraṇḍakaṃyeva [bhedaṇḍakaṃyeva (ka.)] anadi, ke ca chave siṅgāle, ke pana sīhanādeti [sīhanāde (?)].
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
29PTS 3.25已對照

“房伽婆,當[持]木缽者的弟子闍利耶用這個譬喻仍不能使裸行者波梨子從那座位上起身時,便對他這樣說: “‘自視為獅子, 豺乃自以為:“我是獸王。” 可它照舊只作豺嗥—— 卑劣的豺算什麼?獅子吼又算什麼?’ ‘賢友波梨子,你也正是這樣:依善逝的遺範(sugatāpadāna)而活,食善逝的餘食(sugatātiritta),卻以為可以觸惱如來、阿羅漢、正等正覺者。卑劣的波梨子算什麼?觸惱諸如來、阿羅漢、正等正覺者又算什麼?’

29. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘Sīhoti attānaṃ samekkhiyāna,
Amaññi kotthu migarājāhamasmi;
Tatheva [tameva (syā.)] so siṅgālakaṃ anadi,
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
30緬 3.21已對照

“房伽婆,當[持]木缽者的弟子闍利耶用這個譬喻也仍不能使裸行者波梨子從那座位上起身時,便對他這樣說: “‘見他者往來經行,見自身處於殘食之中; 只要還看不見自己,豺便自以為是虎。 可它照舊只作豺嗥—— 卑劣的豺算什麼?獅子吼又算什麼?’ ‘賢友波梨子,你也正是這樣:依善逝的遺範(sugatāpadāna)而活,食善逝的餘食(sugatātiritta),卻以為可以觸惱如來、阿羅漢、正等正覺者。卑劣的波梨子算什麼?觸惱諸如來、阿羅漢、正等正覺者又算什麼?’

30. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘Aññaṃ anucaṅkamanaṃ, attānaṃ vighāse samekkhiya;
Yāva attānaṃ na passati, kotthu tāva byagghoti maññati.
Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
31PTS 3.26已對照

“房伽婆,當[持]木缽者的弟子闍利耶用這個譬喻也仍不能使裸行者波梨子從那座位上起身時,便對他這樣說: “‘食青蛙與穀場之鼠, [食]棄於墳場的死屍; 長於大林、空林之中, 豺乃自以為:“我是獸王。” 可它照舊只作豺嗥—— 卑劣的豺算什麼?獅子吼又算什麼?’ ‘賢友波梨子,你也正是這樣:依善逝的遺範(sugatāpadāna)而活,食善逝的餘食(sugatātiritta),卻以為可以觸惱如來、阿羅漢、正等正覺者。卑劣的波梨子算什麼?觸惱諸如來、阿羅漢、正等正覺者又算什麼?’

31. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘Bhutvāna bheke [bhiṅge (ka.)] khalamūsikāyo,
Kaṭasīsu khittāni ca koṇapāni [kūṇapāni (syā.)];
Mahāvane suññavane vivaḍḍho,
Amaññi kotthu migarājāhamasmi.
Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
32已對照

“房伽婆,當[持]木缽者的弟子闍利耶用這個譬喻也仍不能使裸行者波梨子從那座位上起身時,便回到那會眾中這樣稟告:‘諸位,這裸行者波梨子已是敗落之相了。他說著“賢友,我這就來;賢友,我這就來”,卻只在原地挪動,連從座位上站起來也做不到。’

32. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti.
33PTS 3.27緬 3.22已對照

“房伽婆,這樣說時,我對那會眾這樣說:‘諸位賢友,裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。諸位離車尊者若這樣想——我們要用皮繩綁住裸行者波梨子,以群象牽拉他——那麼那些皮繩會斷,或者波梨子[在被綁處]會斷。然而裸行者波梨子若不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見,是不可能來到我面前的。他即使這樣想——我要不捨斷那話、不捨斷那心、不捨遣那見而去到沙門喬達摩面前——他的頭也會裂開。’

33. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sacepāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā nāgehi [goyugehi (sabbattha) aṭṭhakathā passitabbā] āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
34已對照

“房伽婆,於是我以法語開示、勸導、鼓勵那會眾,使之歡喜;以法語開示、勸導、鼓勵那會眾、使之歡喜之後,使[他們]從大縛(mahābandhana)中解脫,把八萬四千生類從大險難(mahāvidugga)中拔出,隨即入火界定(tejodhātu),騰空升至七棵多羅樹[之高],又化現出另一團七棵多羅樹[高]的火焰,熾燃、冒煙,[然後]重新出現在大林重閣講堂中。

34. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassesiṃ samādapesiṃ samuttejesiṃ sampahaṃsesiṃ, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā mahābandhanā mokkhaṃ karitvā caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṃ samāpajjitvā sattatālaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā aññaṃ sattatālampi acciṃ [aggiṃ (syā.)] abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā [dhūpāyitvā (sī. pī.)] mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ paccuṭṭhāsiṃ.
35PTS 3.28緬 3.23已對照

“房伽婆,那時離車子善星來到我這裡;到了之後,禮敬我,坐在一旁。房伽婆,我對坐在一旁的離車子善星這樣說:‘善星,你認為如何:正如我就裸行者波梨子對你所作的記說,其果報也正是那樣呢,還是另有不同?’‘尊者,正如世尊就裸行者波梨子對我所作的記說,其果報也正是那樣,並無不同。’‘善星,你認為如何:既然如此,屬於上人法的神變示導算是顯現了呢,還是不曾顯現?’‘尊者,既然如此,屬於上人法的神變示導確實是顯現了,並非不曾顯現。’‘愚人啊,我這樣為你顯現了屬於上人法的神變示導,你卻這樣說我——尊者,世尊並不為我顯現屬於上人法的神變示導。愚人啊,你看看,你這過失有多大。’房伽婆,縱然被我這樣說了,離車子善星仍舊離開了這法與律,如同註定墮苦界、墮地獄者[之所為]。

35. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti.
‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’ti.
‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
Aggaññapaññattikathā
36已對照

本初施設之說 “房伽婆,本初(aggañña)我也了知。我既了知它,也了知比它更上(uttaritara)的;雖然了知,我並不執取(parāmasati)它;由於不執取,我自內證知了寂滅(nibbuti)——如來正因證知此,才不陷於禍患(anaya)。

36. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi [‘‘tañcapajānāmī’’ti idaṃ syāpotthakenatthi], tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ [pajānanaṃ (syā. ka.) aṭṭhakathāsaṃvaṇṇanā passitabbā] na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
37已對照

“房伽婆,有一些沙門婆羅門施設自在天所造、梵天所造的師承本初之說(issarakutta brahmakutta ācariyaka aggañña)。我前往他們那裡這樣說:‘諸位尊者,你們果真施設自在天所造、梵天所造的師承本初之說嗎?’他們被我這樣問了,承認說‘是的’。我又這樣對他們說:‘那麼諸位尊者,你們所施設的自在天所造、梵天所造的師承本初之說,是由誰、如何安立的呢?’他們被我問了卻答不上來;答不上來,便反過來問我。我被問了,就為他們解答——

37. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā, ‘āmo’ti [āmāti (syā.)] paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana [kathaṃ vihitakaṃno pana (ka.)] tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
38PTS 3.29緬 3.24已對照

“‘賢友,有這樣的時候:在某個時候,經過漫長的時期之後,這個世間壞滅。當世間壞滅時,眾生大多轉生到光音天(Ābhassara)。他們在那裡由意所生(manomaya)、以喜為食(pītibhakkha)、自身發光、飛行於空中、住於淨美之中,長久長時地住立。’‘賢友,又有這樣的時候:在某個時候,經過漫長的時期之後,這個世間形成。當世間形成時,出現了空的梵宮(brahmavimāna)。那時,某個眾生由於壽命盡或福報盡,從光音天身死沒,投生到空的梵宮。他在那裡由意所生、以喜為食、自身發光、飛行於空中、住於淨美之中,長久長時地住立。’‘由於他獨自一人長久住在那裡,生起了不樂與渴望——啊!但願其他眾生也來到這裡!那時,其他眾生也由於壽命盡或福報盡,從光音天身死沒,投生到梵宮,與那個眾生作伴。他們在那裡也由意所生、以喜為食、自身發光、飛行於空中、住於淨美之中,長久長時地住立。

38. ‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho [atha (sī. syā. pī.)] aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.
‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
39已對照

“‘賢友,在那裡,最先投生的那個眾生這樣想——我是梵天(brahmā)、大梵天(mahābrahmā)、征服者、不被征服者、全見者、自在者、主宰、造作者、創造者、最勝者、分配者、掌權者、已生者與將生者之父。這些眾生是我創造的。那是什麼原因呢?因為我先前曾這樣想:啊!但願其他眾生也來到這裡!這是我心的願求,而這些眾生就來到了這裡。’‘後來投生的那些眾生也這樣想——這位尊者是梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全見者、自在者、主宰、造作者、創造者、最勝者、分配者、掌權者、已生者與將生者之父;我們是這位尊者梵天所創造的。那是什麼原因呢?因為我們看見他最先投生在這裡,而我們是後來才投生的。’

39. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, tassa evaṃ hoti – ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā [sañjitā (sī. pī.), sajjitā (syā. kaṃ.)] vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti; iti mama ca manopaṇidhi. Ime ca sattā itthattaṃ āgatāti.
‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ; iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ; mayaṃ panāmha pacchā upapannāti.
40PTS 3.30緬 3.25已對照

“‘賢友,在那裡,最先投生的那個眾生比較長壽、比較美麗、比較有權勢;而後來投生的那些眾生比較短壽、比較醜陋、比較沒有權勢。’‘賢友,存在這樣的情況:某個眾生從那個[天]身死沒之後,來到這裡[人間]。來到這裡之後,他從在家出家,成為無家者。從在家出家成為無家者之後,他通過熱忱、精勤、實踐、不放逸、正確作意,觸及如此的心定:當心得定時,他回憶起那一世的宿住,但更早之前的便回憶不起。‘他這樣說——那位尊者梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全見者、自在者、主宰、造作者、創造者、最勝者、分配者、掌權者、已生者與將生者之父,我們是被這位尊者梵天所創造的;他是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。而我們這些被那位尊者梵天所創造的,則是無常的、不堅固的、短壽的、有死沒之法,來到了這裡。’‘諸位尊者,你們所施設的自在天所造、梵天所造的師承本初之說,就是這樣安立的嗎?’‘他們這樣說:賢友喬達摩,我們所聽聞的,正如喬達摩尊者所說的那樣。’“房伽婆,本初(aggañña)我也了知。我既了知它,也了知比它更上(uttaritara)的;雖然了知,我並不執取(parāmasati)它;由於不執取,我自內證知了寂滅(nibbuti)——如來正因證知此,才不陷於禍患(anaya)。

40. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. So nicco dhuvo [sassato dīghāyuko (syā. ka.)] sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā [addhuvā asassatā (syā. ka.)] appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethāti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
41PTS 3.31已對照

“房伽婆,有一些沙門婆羅門施設因戲而敗壞(khiḍḍāpadosika)的師承本初之說。我前往他們那裡這樣說:‘諸位尊者,你們果真施設因戲而敗壞的師承本初之說嗎?’他們被我這樣問了,承認說‘是的’。我又這樣對他們說:‘那麼諸位尊者,你們所施設的因戲而敗壞的師承本初之說,是由誰、如何安立的呢?’他們被我問了卻答不上來;答不上來,便反過來問我。我被問了,就為他們解答——

41. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti, tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
42PTS 3.32緬 3.26已對照

“‘賢友,有名為戲忘天(Khiḍḍāpadosikā)的諸天,他們過度地沉浸於嬉笑、遊戲的喜樂之法中而住。當他們過度地沉浸於嬉笑、遊戲的喜樂之法中而住時,念便忘失了。由於念忘失,那些天從那個天身死沒。’‘賢友,存在這樣的情況:某個眾生從那個[天]身死沒之後,來到這裡[人間]。來到這裡之後,他從在家出家,成為無家者。從在家出家成為無家者之後,他通過熱忱、精勤、實踐、不放逸、正確作意,觸及如此的心定:當心得定時,他回憶起那一世的宿住,但更早之前的便回憶不起。‘他這樣說——那些不是戲忘天的諸天尊者,他們不會過度地沉浸於嬉笑、遊戲的喜樂之法中而住;他們不過度地沉浸於嬉笑、遊戲的喜樂之法中而住,念便不忘失;由於念不忘失,那些天不從那個天身死沒,他們是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。而我們這些戲忘天,曾經過度地沉浸於嬉笑、遊戲的喜樂之法中而住;我們過度地沉浸於嬉笑、遊戲的喜樂之法中而住,念便忘失了;由於念忘失,我們就這樣從那個天身死沒,是無常的、不堅固的、短壽的、有死沒之法,來到了這裡。’‘諸位尊者,你們所施設的因戲而敗壞的師承本初之說,就是這樣安立的嗎?’‘他們這樣說:賢友喬達摩,我們所聽聞的,正如喬達摩尊者所說的那樣。’“房伽婆,本初我也了知……乃至……如來正因證知此,才不陷於禍患。

42. ‘Santāvuso, khiḍḍāpadosikā nāma devā. Te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā [hasakhiḍḍāratidhammasamāpannā (ka.)] viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā [satiyā sammosāya (syā.)] te devā tamhā kāyā cavanti.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati, itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ nātivelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati, satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā, tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā evaṃ [sammosā eva (sī. pī.) sammosā te (syā. ka.)] mayaṃ tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
43已對照

“房伽婆,有一些沙門婆羅門施設因意而敗壞(manopadosika)的師承本初之說。我前往他們那裡這樣說:‘諸位尊者,你們果真施設因意而敗壞的師承本初之說嗎?’他們被我這樣問了,承認說‘是的’。我又這樣對他們說:‘那麼諸位尊者,你們所施設的因意而敗壞的師承本初之說,是由誰、如何安立的呢?’他們被我問了卻答不上來;答不上來,便反過來問我。我被問了,就為他們解答——

43. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
44PTS 3.33緬 3.27已對照

“‘賢友,有名為意憤天(Manopadosikā)的諸天,他們過度地互相嫉視。他們過度地互相嫉視,便使彼此的心敗壞。他們彼此心已敗壞,身疲憊、心疲憊。那些天便從那個天身死沒。’‘賢友,存在這樣的情況:某個眾生從那個[天]身死沒之後,來到這裡[人間]。來到這裡之後,他從在家出家,成為無家者。從在家出家成為無家者之後,他通過熱忱、精勤、實踐、不放逸、正確作意,觸及如此的心定:當心得定時,他回憶起那一世的宿住,但更早之前的便回憶不起。‘他這樣說——那些不是意憤天的諸天尊者,他們不會過度地互相嫉視;他們不過度地互相嫉視,便不使彼此的心敗壞;他們彼此心不敗壞,身不疲憊、心不疲憊,那些天不從那個天身死沒,他們是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。而我們這些意憤天,曾經過度地互相嫉視;我們過度地互相嫉視,便使彼此的心敗壞;我們彼此心已敗壞,身疲憊、心疲憊。我們就這樣從那個天身死沒,是無常的、不堅固的、短壽的、有死沒之法,來到了這裡。’‘諸位尊者,你們所施設的因意而敗壞的師承本初之說,就是這樣安立的嗎?’‘他們這樣說:賢友喬達摩,我們所聽聞的,正如喬達摩尊者所說的那樣。’“房伽婆,本初我也了知……乃至……如來正因證知此,才不陷於禍患。

44. ‘Santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā [akilantacittā tamhā (ka.)] kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā [padosiyimhā (syā.), padūsayimhā (?)]. Te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ [kilantacittāeva mayaṃ (sī. pī.), kilantacittā (ka.)] tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
45緬 3.28已對照

“房伽婆,有一些沙門婆羅門施設無因而生(adhiccasamuppanna)的師承本初之說。我前往他們那裡這樣說:‘諸位尊者,你們果真施設無因而生的師承本初之說嗎?’他們被我這樣問了,承認說‘是的’。我又這樣對他們說:‘那麼諸位尊者,你們所施設的無因而生的師承本初之說,是由誰、如何安立的呢?’他們被我問了卻答不上來;答不上來,便反過來問我。我被問了,就為他們解答——

45. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
46PTS 3.34已對照

“‘賢友,有名為無想眾生(asaññasatta)的諸天。當想(saññā)生起時,那些天便從那個天身死沒。’‘賢友,存在這樣的情況:某個眾生從那個[天]身死沒之後,來到這裡[人間]。來到這裡之後,他從在家出家,成為無家者。從在家出家成為無家者之後,他通過熱忱、精勤、實踐、不放逸、正確作意,觸及如此的心定:當心得定時,他回憶起想的生起,此外的便回憶不起。’‘他這樣說——自我與世間是無因而生的。那是什麼原因呢?因為我從前不存在,如今從不存在轉變成了存在[的狀態]。’‘諸位尊者,你們所施設的無因而生的師承本初之說,就是這樣安立的嗎?’‘他們這樣說:賢友喬達摩,我們所聽聞的,正如喬達摩尊者所說的那樣。’“房伽婆,本初(aggañña)我也了知。我既了知它,也了知比它更上(uttaritara)的;雖然了知,我並不執取(parāmasati)它;由於不執取,我自內證知了寂滅(nibbuti)——如來正因證知此,才不陷於禍患(anaya)。

46. ‘Santāvuso, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti.
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati. Yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ [idaṃ padaṃ brahmajālasutte na dissati. evaṃ (pī. ka.)] saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘So evamāha – adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya [sattakāya (sī. pī.), sattāya (ka. sī.)] pariṇatoti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
47PTS 3.35緬 3.29已對照

“房伽婆,我這樣說、這樣宣示,卻有一些沙門婆羅門以不實、空洞、虛妄、不真之事誹謗我:‘沙門喬達摩與諸比丘是顛倒的。沙門喬達摩這樣說——在成就並住於淨解脫(subha vimokkha)之時,那時他把一切都了知為不淨。’房伽婆,我並不這樣說:‘在成就並住於淨解脫之時,那時把一切都了知為不淨。’房伽婆,我是這樣說的:‘在成就並住於淨解脫之時,那時唯了知為淨。’”“尊者,顛倒的正是那些把世尊與諸比丘看作顛倒的人。尊者,我對世尊有這樣的淨信:世尊能為我這樣說法,使我成就並住於淨解脫。”

47. ‘‘Evaṃvādiṃ kho maṃ, bhaggava, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti – ‘viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca. Samaṇo gotamo evamāha – yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva [asubhanteva (sī. syā. pī.)] pajānātī’ti [sañjānātīti (sī. pī.)]. Na kho panāhaṃ, bhaggava, evaṃ vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī’ti. Evañca khvāhaṃ, bhaggava, vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, subhantveva tasmiṃ samaye pajānātī’ti.
‘‘Te ca, bhante, viparītā, ye bhagavantaṃ viparītato dahanti bhikkhavo ca. Evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṃ desetuṃ, yathā ahaṃ subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja vihareyya’’nti.
48已對照

“房伽婆,你是持異見者、異認可者、異樂者,[修]異行、[從]異師,要成就並住於淨解脫,那是難行的。房伽婆,來吧,你只要好好守護你對我的這份淨信。”“尊者,如果我這個持異見者、異認可者、異樂者,[修]異行、[從]異師,要成就並住於淨解脫是難行的,那麼尊者,我對世尊的這份淨信,我就好好守護它。”世尊說了這些。房伽婆種姓的遊方者滿意、歡喜世尊之所說。

48. ‘‘Dukkaraṃ kho etaṃ, bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Iṅgha tvaṃ, bhaggava, yo ca te ayaṃ mayi pasādo, tameva tvaṃ sādhukamanurakkhā’’ti. ‘‘Sace taṃ, bhante, mayā dukkaraṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Yo ca me ayaṃ, bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṃ sādhukamanurakkhissāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已對照

第一《波梨經》完。

Pāthikasuttaṃ [pāṭikasuttantaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.