快樂巴利palinanda.cc

長部第23經 · 弊宿經 Pāyāsisuttaṃ

本經目錄孕婦之喻二商隊主之喻

406PTS 2.316緬 2.253已對照

十、弊宿經(Pāyāsisutta) 四〇六、如是我聞:一時,具壽鳩摩羅迦葉(Kumārakassapa)在憍薩羅(Kosala)遊行,與約五百位比丘的大比丘僧團一同,抵達憍薩羅人一座名叫設多毗耶(Setabyā)的城市。具壽鳩摩羅迦葉就住在那裡,住在設多毗耶北面的申恕林(Siṃsapāvana)。當時,弊宿王族(Pāyāsi rājañña)住在設多毗耶,[該地]人口眾多,草料、薪木、水源俱全,穀物豐饒,是王家領地,為憍薩羅國王波斯匿(Pasenadi)所賜的王家賞賜、梵分之地。

406. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā kumārakassapo kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena setabyā nāma kosalānaṃ nagaraṃ tadavasari. Tatra sudaṃ āyasmā kumārakassapo setabyāyaṃ viharati uttarena setabyaṃ siṃsapāvane [sīsapāvane (syā.)]. Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño setabyaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā pasenadinā kosalena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ.
Pāyāsirājaññavatthu
407PTS 2.317已對照

弊宿王族之事 四〇七、當時,弊宿王族生起了這樣一種惡見執(diṭṭhigata):“如此也沒有他世,沒有化生的眾生(opapātika),沒有善作、惡作之業的果與異熟(vipāka)。”設多毗耶的婆羅門居士們聽說:“諸位,沙門鳩摩羅迦葉是沙門喬達摩的弟子,在憍薩羅遊行,與約五百位比丘的大比丘僧團一同,已抵達設多毗耶,住在設多毗耶北面的申恕林。關於那位鳩摩羅迦葉尊師,有這樣的善名聲傳揚:‘[他]賢智、明達、有慧、多聞、善說法、辯才善巧,既年長又是阿羅漢。而能見到這樣的阿羅漢,實是善事。’”於是設多毗耶的婆羅門居士們從設多毗耶出來,一群一群、成群結隊地朝北往申恕林走去。

407. Tena kho pana samayena pāyāsissa rājaññassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ [sukaṭakkaṭānaṃ (sī. pī.)] kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. Assosuṃ kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu bho kumārakassapo samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṃ anuppatto setabyāyaṃ viharati uttarena setabyaṃ siṃsapāvane. Taṃ kho pana bhavantaṃ kumārakassapaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho [buddho (syā. ka.)] ceva arahā ca. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’’ti. Atha kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṃsapāvanaṃ [yena siṃsapāvanaṃ, tenupasaṅkamanti (sī. pī.)].
408PTS 2.318緬 2.254已對照

四〇八、當時,弊宿王族正在高樓上作日間休息。弊宿王族看見設多毗耶的婆羅門居士們從設多毗耶出來,一群一群、成群結隊地朝北往申恕林走去;看見後便喚來侍臣(khattā):“侍臣啊,設多毗耶的婆羅門居士們為何從設多毗耶出來,一群一群、成群結隊地朝北往申恕林走去呢?” “大人,有沙門鳩摩羅迦葉,沙門鳩摩羅迦葉是沙門喬達摩的弟子,在憍薩羅遊行,與約五百位比丘的大比丘僧團一同,已抵達設多毗耶,住在設多毗耶北面的申恕林。關於那位鳩摩羅迦葉尊師,有這樣的善名聲傳揚:‘[他]賢智、明達、有慧、多聞、善說法、辯才善巧,既年長又是阿羅漢。’他們正是前去拜見那位鳩摩羅迦葉尊師的。” “那麼,侍臣啊,你到設多毗耶的婆羅門居士們那裡去;到了之後,對設多毗耶的婆羅門居士們這樣說:‘諸位,弊宿王族這樣說——請諸位稍候,弊宿王族也要前去拜見沙門鳩摩羅迦葉。’趁沙門鳩摩羅迦葉還沒有說服設多毗耶那些愚痴、不明達的婆羅門居士,[令他們信受]‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟’[之前,你就去]。侍臣啊,其實並沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。”那侍臣應諾弊宿王族“是,大人”,便前往設多毗耶的婆羅門居士們那裡;到了之後,對設多毗耶的婆羅門居士們這樣說:“諸位,弊宿王族這樣說——請諸位稍候,弊宿王族也要前去拜見沙門鳩摩羅迦葉。”

408. Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho pāyāsi rājañño setabyake brāhmaṇagahapatike setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte uttarenamukhe gacchante yena siṃsapāvanaṃ [yena siṃsapāvanaṃ, tenupasaṅkamante (sī. pī.)], disvā khattaṃ āmantesi – ‘‘kiṃ nu kho, bho khatte, setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṃsapāvana’’nti [ettha pana sabbatthapi evameva dissati, natthi pāṭhantaraṃ]?
‘‘Atthi kho, bho, samaṇo kumārakassapo, samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṃ anuppatto setabyāyaṃ viharati uttarena setabyaṃ siṃsapāvane. Taṃ kho pana bhavantaṃ kumārakassapaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā cā’ti [arahā ca (syā. ka.)]. Tamete [tamenaṃ te (sī. ka.), tamenaṃ (pī.)] bhavantaṃ kumārakassapaṃ dassanāya upasaṅkamantī’’ti. ‘‘Tena hi, bho khatte, yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi – ‘pāyāsi, bho, rājañño evamāha – āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṃ kumārakassapaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’ti. Purā samaṇo kumārakassapo setabyake brāhmaṇagahapatike bāle abyatte saññāpeti – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Natthi hi, bho khatte, paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. ‘‘Evaṃ bho’’ti kho so khattā pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike etadavoca – ‘‘pāyāsi, bho, rājañño evamāha, āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṃ kumārakassapaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti.
409PTS 2.319緬 2.255已對照

四〇九、於是弊宿王族在設多毗耶的婆羅門居士們圍繞下,前往申恕林具壽鳩摩羅迦葉之處;到了之後,與具壽鳩摩羅迦葉互相問候;交換了友好、可唸的問候話語之後,坐在一旁。設多毗耶的婆羅門居士們,有些禮敬具壽鳩摩羅迦葉後坐在一旁;有些與具壽鳩摩羅迦葉互相問候,交換了友好、可唸的問候話語之後,坐在一旁;有些向具壽鳩摩羅迦葉合掌致敬後坐在一旁;有些報出名姓後坐在一旁;有些默然坐在一旁。

409. Atha kho pāyāsi rājañño setabyakehi brāhmaṇagahapatikehi parivuto yena siṃsapāvanaṃ yenāyasmā kumārakassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā kumārakassapena saddhiṃ sammodi, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Setabyakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce āyasmantaṃ kumārakassapaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce āyasmatā kumārakassapena saddhiṃ sammodiṃsu; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yenāyasmā kumārakassapo tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
Natthikavādo
410已對照

虛無論 四一〇、坐在一旁的弊宿王族對具壽鳩摩羅迦葉這樣說:“迦葉尊師,我是這樣說、這樣見的——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,我不曾見過、也不曾聽過這樣說、這樣見的人。怎麼會有人這樣說——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟’呢?

410. Ekamantaṃ nisinno kho pāyāsi rājañño āyasmantaṃ kumārakassapaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho kassapa, evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Nāhaṃ, rājañña, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma evaṃ vadeyya – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti?
Candimasūriyaupamā
411已對照

月與日之喻 四一一、“那麼,王族,我就在此反問你;你覺得怎樣合適,就怎樣回答。王族,你認為如何:這月與日,是在此世還是在他世?它們是天還是人?”“迦葉尊師,這月與日是在他世,不在此世;它們是天,不是人。”“王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

411. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, rājañña, ime candimasūriyā imasmiṃ vā loke parasmiṃ vā, devā vā te manussā vā’’ti? ‘‘Ime, bho kassapa, candimasūriyā parasmiṃ loke, na imasmiṃ; devā te na manussā’’ti. ‘‘Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti.
412PTS 2.321緬 2.256已對照

四一二、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣,憑那理趣你這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟’呢?”“迦葉尊師,確有一種理趣,憑那理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我這裡有一些朋友、同僚、親族血親,他們殺生、不與取、欲邪行、說虛妄語、說離間語、說粗惡語、說雜穢語、心懷貪欲、心懷瞋恚、持邪見。他們後來患病、受苦、病得很重。當我知道‘他們這回不會從這病中起來了’,便前去對他們這樣說:‘諸位,有些沙門、婆羅門是這樣說、這樣見的:凡是殺生、不與取、欲邪行、說虛妄語、說離間語、說粗惡語、說雜穢語、心懷貪欲、心懷瞋恚、持邪見的人,身壞命終之後,往生苦界、惡趣、墮處、地獄。諸位正是殺生、不與取、欲邪行、說虛妄語、說離間語、說粗惡語、說雜穢語、心懷貪欲、心懷瞋恚、持邪見的人。若那些沙門、婆羅門所說屬實,諸位於身壞命終之後就將往生苦界、惡趣、墮處、地獄。諸位,若你們於身壞命終之後往生了苦界、惡趣、墮處、地獄,就請回來告訴我——“如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。”諸位是我所信任者、所依賴者;凡諸位所見的,於我便如同親眼所見一般。’他們應諾我‘好的’,卻既不回來相告,也不遣使傳信。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

412. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo, yena te pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī. Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā. Yadāhaṃ jānāmi – ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ye te pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’ti. Bhavanto kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī. Sace tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ vacanaṃ, bhavanto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissanti. Sace, bho, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṃ bhavantehi diṭṭhaṃ, yathā sāmaṃ diṭṭhaṃ evametaṃ bhavissatī’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṃ pahiṇanti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Coraupamā
413PTS 2.322緬 2.257已對照

盜賊之喻 四一三、“那麼,王族,我就在此反問你;你覺得怎樣合適,就怎樣回答。王族,你認為如何:設若你的人捉住一個作惡的盜賊帶來給你看——‘大人,這是作惡的盜賊;請對他施你所要的刑罰。’你便這樣對他們說——‘那麼,諸位,把這人用堅牢的繩索雙臂反縛,縛得緊緊的,剃光他的頭,在刺耳的小鼓聲中一街一街、一十字路口一十字路口地押著遊行,從南門押出,在城南的刑場上砍下他的頭。’他們應諾‘好的’,便把那人用堅牢的繩索雙臂反縛,縛得緊緊的,剃光他的頭,在刺耳的小鼓聲中一街一街、一十字路口一十字路口地押著遊行,從南門押出,讓他坐在城南的刑場上。那盜賊能不能向劊子手們求得這樣[的寬限]——‘請諸位劊子手稍候,我在某某村莊或某某市鎮還有朋友、同僚、親族血親,等我去向他們交代[身後之事與所存之物]再回來’,還是劊子手們在他哀告不已之際便砍下他的頭呢?” “迦葉尊師,那盜賊不能向劊子手們求得這樣[的寬限]——‘請諸位劊子手稍候,我在某某村莊或某某市鎮還有朋友、同僚、親族血親,等我去向他們交代[身後之事與所存之物]再回來’;劊子手們只會在他哀告不已之際便砍下他的頭。” “王族,那盜賊是人,劊子手們也是人,他尚且求不得‘請諸位劊子手稍候,我在某某村莊或某某市鎮還有朋友、同僚、親族血親,等我去向他們交代[身後之事與所存之物]再回來’;何況你那些殺生、不與取、欲邪行、說虛妄語、說離間語、說粗惡語、說雜穢語、心懷貪欲、心懷瞋恚、持邪見的朋友、同僚、親族血親,於身壞命終之後往生了苦界、惡趣、墮處、地獄,他們又豈能向地獄守卒們求得‘請諸位地獄守卒稍候,等我們去稟告弊宿王族——“如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟”’呢?王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

413. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, rājañña, idha te purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā [kāretvā (syā. ka.)] kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ [rathiyāya rathiyaṃ (bahūsū)] siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane sīsaṃ chindathā’ti. Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane nisīdāpeyyuṃ. Labheyya nu kho so coro coraghātesu – ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṃ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṃ tesaṃ uddisitvā āgacchāmī’ti, udāhu vippalapantasseva coraghātā sīsaṃ chindeyyu’’nti? ‘‘Na hi so, bho kassapa, coro labheyya coraghātesu – ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā amukasmiṃ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṃ tesaṃ uddisitvā āgacchāmī’ti. Atha kho naṃ vippalapantasseva coraghātā sīsaṃ chindeyyu’’nti. ‘‘So hi nāma, rājañña, coro manusso manussabhūtesu coraghātesu na labhissati – ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṃ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṃ tesaṃ uddisitvā āgacchāmī’ti. Kiṃ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā labhissanti nirayapālesu – ‘āgamentu tāva bhavanto nirayapālā, yāva mayaṃ pāyāsissa rājaññassa gantvā ārocema – ‘‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
414PTS 2.324緬 2.258已對照

四一四、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣,憑那理趣你這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟’呢?”“迦葉尊師,確有一種理趣,憑那理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我這裡有一些朋友、同僚、親族血親,他們遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離離間語、遠離粗惡語、遠離雜穢語、不懷貪欲、心無瞋恚、持正見。他們後來患病、受苦、病得很重。當我知道‘他們這回不會從這病中起來了’,便前去對他們這樣說:‘諸位,有些沙門、婆羅門是這樣說、這樣見的:凡是遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離離間語、遠離粗惡語、遠離雜穢語、不懷貪欲、心無瞋恚、持正見的人,身壞命終之後,往生善趣、天界。諸位正是遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離離間語、遠離粗惡語、遠離雜穢語、不懷貪欲、心無瞋恚、持正見的人。若那些沙門、婆羅門所說屬實,諸位於身壞命終之後就將往生善趣、天界。諸位,若你們於身壞命終之後往生了善趣、天界,就請回來告訴我——“如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。”諸位是我所信任者、所依賴者;凡諸位所見的,於我便如同親眼所見一般。’他們應諾我‘好的’,卻既不回來相告,也不遣使傳信。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

414. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo yena te pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī. Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā. Yadāhaṃ jānāmi – ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantīti. Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī. Sace tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ vacanaṃ, bhavanto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissanti. Sace, bho, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṃ bhavantehi diṭṭhaṃ, yathā sāmaṃ diṭṭhaṃ evametaṃ bhavissatī’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṃ pahiṇanti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Gūthakūpapurisaupamā
415PTS 2.325緬 2.259已對照

糞坑中人之喻 四一五、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,譬如有人連頭沒入糞坑之中。於是你命令眾人——‘那麼,諸位,把那人從那糞坑裡拉出來。’他們應諾‘好的’,便把那人從那糞坑裡拉了出來。你又這樣對他們說——‘那麼,諸位,用竹片把那人身上的糞颳得乾乾淨淨。’他們應諾‘好的’,便用竹片把那人身上的糞颳得乾乾淨淨。你又這樣對他們說——‘那麼,諸位,用黃土把那人的身體好好搓洗三遍。’他們便用黃土把那人的身體好好搓洗了三遍。你又這樣對他們說——‘那麼,諸位,給那人塗上油,再用細粉好好洗淨三遍。’他們便給那人塗上油,再用細粉好好洗淨了三遍。你又這樣對他們說——‘那麼,諸位,給那人修整鬚髮。’他們便給那人修整了鬚髮。你又這樣對他們說——‘那麼,諸位,給那人送上貴重的花鬘、貴重的塗香與貴重的衣服。’他們便給那人送上了貴重的花鬘、貴重的塗香與貴重的衣服。你又這樣對他們說——‘那麼,諸位,把那人扶上樓閣,為他備辦五欲功德。’他們便把那人扶上樓閣,為他備辦了五欲功德。 “王族,你認為如何:那人已好好沐浴、好好塗香、鬚髮修整、戴上花鬘飾物、身著白衣、登上上層勝妙樓閣、具足並擁有五欲功德而享樂,他還會想要再沒入那糞坑嗎?”“不會的,迦葉尊師。”“這是什麼緣故呢?”“迦葉尊師,糞坑是不淨的,也被認作不淨;是惡臭的,也被認作惡臭;是可厭的,也被認作可厭;是可憎的,也被認作可憎。” “王族,正是如此:人對諸天而言是不淨的,也被認作不淨;是惡臭的,也被認作惡臭;是可厭的,也被認作可厭;是可憎的,也被認作可憎。王族,人的氣味燻擾遠至百由旬(yojana)的諸天。何況你那些遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離離間語、遠離粗惡語、遠離雜穢語、不懷貪欲、心無瞋恚、持正見的朋友、同僚、親族血親,於身壞命終之後往生了善趣、天界,他們還會回來告訴你——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟’嗎?王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

415. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce [upamāyapidhekacce (sī. syā.), upamāyapiidhekacce (pī.)] viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Seyyathāpi, rājañña, puriso gūthakūpe sasīsakaṃ [sasīsako (syā.)] nimuggo assa. Atha tvaṃ purise āṇāpeyyāsi – ‘tena hi, bho, taṃ purisaṃ tamhā gūthakūpā uddharathā’ti. Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ tamhā gūthakūpā uddhareyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṃ sunimmajjitaṃ nimmajjathā’ti. Te ‘sādhū’ti paṭissutvā tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṃ sunimmajjitaṃ nimmajjeyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyaṃ paṇḍumattikāya tikkhattuṃ subbaṭṭitaṃ ubbaṭṭethā’ti [suppaṭṭitaṃ uppaṭṭethāti (ka.)]. Te tassa purisassa kāyaṃ paṇḍumattikāya tikkhattuṃ subbaṭṭitaṃ ubbaṭṭeyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, taṃ purisaṃ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṃ suppadhotaṃ karothā’ti. Te taṃ purisaṃ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṃ suppadhotaṃ kareyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa kesamassuṃ kappethā’ti. Te tassa purisassa kesamassuṃ kappeyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa mahagghañca mālaṃ mahagghañca vilepanaṃ mahagghāni ca vatthāni upaharathā’ti. Te tassa purisassa mahagghañca mālaṃ mahagghañca vilepanaṃ mahagghāni ca vatthāni upahareyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, taṃ purisaṃ pāsādaṃ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpethā’ti. Te taṃ purisaṃ pāsādaṃ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpeyyuṃ.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rājañña, api nu tassa purisassa sunhātassa suvilittassa sukappitakesamassussa āmukkamālābharaṇassa odātavatthavasanassa uparipāsādavaragatassa pañcahi kāmaguṇehi samappitassa samaṅgībhūtassa paricārayamānassa punadeva tasmiṃ gūthakūpe nimujjitukāmatā [nimujjitukāmyatā (syā. ka.)] assā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Asuci, bho kassapa, gūthakūpo asuci ceva asucisaṅkhāto ca duggandho ca duggandhasaṅkhāto ca jeguccho ca jegucchasaṅkhāto ca paṭikūlo ca paṭikūlasaṅkhāto cā’’ti. ‘‘Evameva kho, rājañña, manussā devānaṃ asucī ceva asucisaṅkhātā ca, duggandhā ca duggandhasaṅkhātā ca, jegucchā ca jegucchasaṅkhātā ca, paṭikūlā ca paṭikūlasaṅkhātā ca. Yojanasataṃ kho, rājañña, manussagandho deve ubbādhati. Kiṃ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā te āgantvā ārocessanti – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti? Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
416PTS 2.327緬 2.261已對照

四一六、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣……乃至……”“迦葉尊師,確有一種理趣……乃至……”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我這裡有一些朋友、同僚、親族血親,他們遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。他們後來患病、受苦、病得很重。當我知道‘他們這回不會從這病中起來了’,便前去對他們這樣說:‘諸位,有些沙門、婆羅門是這樣說、這樣見的:凡是遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類的人,身壞命終之後,往生善趣、天界,為三十三天(Tāvatiṃsa)諸天的同伴。諸位正是遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類的人。若那些沙門、婆羅門所說屬實,諸位於身壞命終之後就將往生善趣、天界,為三十三天諸天的同伴。諸位,若你們於身壞命終之後往生了善趣、天界,為三十三天諸天的同伴,就請回來告訴我——“如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。”諸位是我所信任者、所依賴者;凡諸位所見的,於我便如同親眼所見一般。’他們應諾我‘好的’,卻既不回來相告,也不遣使傳信。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

416. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe… ‘‘atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… ``yathā kathaṃ viya, rājaññāti? ‘‘Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā. Yadāhaṃ jānāmi – ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyatanti. Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā. Sace tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ vacanaṃ, bhavanto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissanti, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. Sace, bho, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyātha devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ, yena me āgantvā āroceyyātha – `itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākoti. Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṃ bhavantehi diṭṭhaṃ, yathā sāmaṃ diṭṭhaṃ evametaṃ bhavissatīti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṃ pahiṇanti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Tāvatiṃsadevaupamā
417PTS 2.328緬 2.262已對照

三十三天諸天之喻 四一七、“那麼,王族,我就在此反問你;你覺得怎樣合適,就怎樣回答。王族,人間的一百年,是三十三天諸天的一晝夜;以那樣的夜計,三十夜為一月;以那樣的月計,十二月為一年;以那樣的年計,一千天年是三十三天諸天的壽量。你那些遠離殺生、遠離不與取、遠離欲邪行、遠離虛妄語、遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類的朋友、同僚、親族血親,於身壞命終之後往生了善趣、天界,為三十三天諸天的同伴。設若他們這樣想——‘等我們具足並擁有天的五欲功德而享樂上兩三個晝夜,然後再去稟告弊宿王族:“如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟”’;他們還會回來告訴你——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟’嗎?” “不會的,迦葉尊師。迦葉尊師,那時我們恐怕早已命終了。可是,究竟是誰把這告訴迦葉尊師的——‘有三十三天諸天’,或者‘三十三天諸天的壽命有這麼長’?我們並不信迦葉尊師所說的——‘有三十三天諸天’,或者‘三十三天諸天的壽命有這麼長’。”

417. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Yaṃ kho pana, rājañña, mānussakaṃ vassasataṃ, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ eso eko rattindivo [rattidivo (ka.)], tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso, tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo, tena saṃvaccharena dibbaṃ vassasahassaṃ devānaṃ tāvatiṃsānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ye te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. Sace pana tesaṃ evaṃ bhavissati – ‘yāva mayaṃ dve vā tīṇi vā rattindivā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārema, atha mayaṃ pāyāsissa rājaññassa gantvā āroceyyāma – ‘‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. Api nu te āgantvā āroceyyuṃ – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa. Api hi mayaṃ, bho kassapa, ciraṃ kālaṅkatāpi bhaveyyāma. Ko panetaṃ bhoto kassapassa āroceti – ‘atthi devā tāvatiṃsā’ti vā ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā. Na mayaṃ bhoto kassapassa saddahāma – ‘atthi devā tāvatiṃsā’ti vā ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā’’ti.
Jaccandhaupamā
418PTS 2.329緬 2.263已對照

生盲之喻 四一八、“王族,譬如有個生來即盲的人,看不見黑白之色,看不見青色,看不見黃色,看不見赤色,看不見茜色,看不見平與不平,看不見星辰,看不見月與日。他這樣說——‘沒有黑白之色,也沒有見黑白之色者。沒有青色,也沒有見青色者。沒有黃色,也沒有見黃色者。沒有赤色,也沒有見赤色者。沒有茜色,也沒有見茜色者。沒有平與不平,也沒有見平與不平者。沒有星辰,也沒有見星辰者。沒有月與日,也沒有見月與日者。我不知這些,我不見這些,所以那是沒有的。’王族,那樣說的人,說得對嗎?” “不對,迦葉尊師。有黑白之色,也有見黑白之色者。有青色,也有見青色者……乃至……有平與不平,也有見平與不平者。有星辰,也有見星辰者。有月與日,也有見月與日者。‘我不知這些,我不見這些,所以那是沒有的’——迦葉尊師,那樣說的人,說得並不對。”“王族,你這樣對我說,在我看來正像那生來即盲者一般。” “可是,究竟是誰把這告訴迦葉尊師的——‘有三十三天諸天’,或者‘三十三天諸天的壽命有這麼長’?我們並不信迦葉尊師所說的——‘有三十三天諸天’,或者‘三十三天諸天的壽命有這麼長’。” “王族,他世不應當像你以這肉眼所想的那樣去看。王族,那些受用阿蘭若、林野、邊遠坐臥處的沙門、婆羅門,在那裡不放逸、熱忱、自勵而住,淨治天眼(dibbacakkhu)。他們以清淨、超人的天眼,既看見此世,也看見他世與化生的眾生。王族,他世應當這樣去看,絕不是像你以這肉眼所想的那樣。王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

418. ‘‘Seyyathāpi, rājañña, jaccandho puriso na passeyya kaṇha – sukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni [mañjeṭṭhakāni (syā.)] rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṃ, na passeyya tārakāni rūpāni, na passeyya candimasūriye. So evaṃ vadeyya – ‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi samavisamaṃ, natthi samavisamassa dassāvī. Natthi tārakāni rūpāni, natthi tārakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṃ dassāvī. Ahametaṃ na jānāmi, ahametaṃ na passāmi, tasmā taṃ natthī’ti. Sammā nu kho so, rājañña, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa. Atthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Atthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṃ rūpānaṃ dassāvī…pe… atthi samavisamaṃ, atthi samavisamassa dassāvī. Atthi tārakāni rūpāni, atthi tārakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Atthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṃ dassāvī. ‘Ahametaṃ na jānāmi, ahametaṃ na passāmi, tasmā taṃ natthī’ti. Na hi so, bho kassapa, sammā vadamāno vadeyyā’’ti. ‘‘Evameva kho tvaṃ, rājañña, jaccandhūpamo maññe paṭibhāsi yaṃ maṃ tvaṃ evaṃ vadesi’’.
‘‘Ko panetaṃ bhoto kassapassa āroceti – ‘atthi devā tāvatiṃsā’’ti vā, ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā? Na mayaṃ bhoto kassapassa saddahāma – ‘atthi devā tāvatiṃsā’ti vā ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā’’ti. ‘‘Na kho, rājañña, evaṃ paro loko daṭṭhabbo, yathā tvaṃ maññasi iminā maṃsacakkhunā. Ye kho te rājañña samaṇabrāhmaṇā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, te tattha appamattā ātāpino pahitattā viharantā dibbacakkhuṃ visodhenti. Te dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena imaṃ ceva lokaṃ passanti parañca satte ca opapātike. Evañca kho, rājañña, paro loko daṭṭhabbo; natveva yathā tvaṃ maññasi iminā maṃsacakkhunā. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
419PTS 2.330已對照

四一九、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣……乃至……”“迦葉尊師,確有一種理趣……乃至……”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我在此看見持戒、有善法的沙門、婆羅門想活、不想死,想樂、厭苦。迦葉尊師,我這樣想:若這些持戒、有善法的沙門、婆羅門知道——‘我們從此死後會更好’,那麼這些持戒、有善法的沙門、婆羅門現在就該服毒,或用刀[自盡],或上吊而死,或投身懸崖。正因為這些持戒、有善法的沙門、婆羅門並不這樣知道——‘我們從此死後會更好’,所以這些想活、不想死、想樂、厭苦、持戒、有善法的沙門、婆羅門不自殺。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

419. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, bho kassapa, passāmi samaṇabrāhmaṇe sīlavante kalyāṇadhamme jīvitukāme amaritukāme sukhakāme dukkhapaṭikūle. Tassa mayhaṃ, bho kassapa, evaṃ hoti – sace kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā evaṃ jāneyyuṃ – ‘ito no matānaṃ seyyo bhavissatī’ti. Idānime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā visaṃ vā khādeyyuṃ, satthaṃ vā āhareyyuṃ, ubbandhitvā vā kālaṅkareyyuṃ, papāte vā papateyyuṃ. Yasmā ca kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā na evaṃ jānanti – ‘ito no matānaṃ seyyo bhavissatī’ti, tasmā ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā jīvitukāmā amaritukāmā sukhakāmā dukkhapaṭikūlā attānaṃ na mārenti [( ) natthi (syā. pī.)]. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Gabbhinīupamā
420PTS 2.331緬 2.264已對照

孕婦之喻

四二〇、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,從前有位婆羅門有兩位妻室。一位有個約十歲或十二歲的兒子,一位懷著孕、臨近產期。後來那婆羅門命終了。於是那少年對他的庶母這樣說——‘夫人,凡此財產、穀物、銀或金,全都是我的;此中沒有你的份。夫人,請把我父親的遺產交出來。’這樣說時,那婆羅門女對那少年這樣說——‘孩子,你且等著,等我生產。若生的是男孩,他也有一份;若生的是女孩,她也歸你使喚。’那少年第二次對他的庶母這樣說——‘夫人,凡此財產、穀物、銀或金,全都是我的;此中沒有你的份。夫人,請把我父親的遺產交出來。’那婆羅門女第二次對那少年這樣說——‘孩子,你且等著,等我生產。若生的是男孩,他也有一份;若生的是女孩,她也歸你使喚。’那少年第三次對他的庶母這樣說——‘夫人,凡此財產、穀物、銀或金,全都是我的;此中沒有你的份。夫人,請把我父親的遺產交出來。’

420. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññatarassa brāhmaṇassa dve pajāpatiyo ahesuṃ. Ekissā putto ahosi dasavassuddesiko vā dvādasavassuddesiko vā, ekā gabbhinī upavijaññā. Atha kho so brāhmaṇo kālamakāsi. Atha kho so māṇavako mātusapattiṃ [mātusapatiṃ (syā.)] etadavoca – ‘yamidaṃ, bhoti, dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā, sabbaṃ taṃ mayhaṃ; natthi tuyhettha kiñci. Pitu me [pitu me santako (syā.)] bhoti, dāyajjaṃ niyyādehī’ti [nīyyātehīti (sī. pī.)]. Evaṃ vutte sā brāhmaṇī taṃ māṇavakaṃ etadavoca – ‘āgamehi tāva, tāta, yāva vijāyāmi. Sace kumārako bhavissati, tassapi ekadeso bhavissati; sace kumārikā bhavissati, sāpi te opabhoggā [upabhoggā (syā.)] bhavissatī’ti. Dutiyampi kho so māṇavako mātusapattiṃ etadavoca – ‘yamidaṃ, bhoti, dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā, sabbaṃ taṃ mayhaṃ; natthi tuyhettha kiñci. Pitu me, bhoti, dāyajjaṃ niyyādehī’ti. Dutiyampi kho sā brāhmaṇī taṃ māṇavakaṃ etadavoca – ‘āgamehi tāva, tāta, yāva vijāyāmi. Sace kumārako bhavissati, tassapi ekadeso bhavissati; sace kumārikā bhavissati sāpi te opabhoggā [upabhoggā (syā.)] bhavissatī’ti. Tatiyampi kho so māṇavako mātusapattiṃ etadavoca – ‘yamidaṃ, bhoti, dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā, sabbaṃ taṃ mayhaṃ; natthi tuyhettha kiñci. Pitu me, bhoti, dāyajjaṃ niyyādehī’ti.
PTS 2.332緬 2.265已對照

“於是那婆羅門女取了刀,進入內室,剖開自己的肚子——‘[且看]生的是男孩還是女孩。’她把自己、自己的性命、胎兒與財產一併毀了。正如那愚痴、不明達者以不如理[之法]尋求遺產而遭災禍;王族,你也正是這樣,愚痴、不明達,將因以不如理[之法]尋求他世而遭災禍——正像那愚痴、不明達、以不如理[之法]尋求遺產的婆羅門女一般。王族,持戒、有善法的沙門、婆羅門並不催熟未熟的[壽命],而是等待[壽命的]成熟。王族,持戒、有善法的沙門、婆羅門活著,於諸智者是有利益的。王族,持戒、有善法的沙門、婆羅門住世越是長久,就越是生起許多福,也越是為眾人的利益、為眾人的安樂、為憐憫世間、為諸天與人的利益、福利與安樂而行道。王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

‘‘Atha kho sā brāhmaṇī satthaṃ gahetvā ovarakaṃ pavisitvā udaraṃ opādesi [uppātesi (syā.)] – ‘yāva vijāyāmi yadi vā kumārako yadi vā kumārikā’ti. Sā attānaṃ ceva jīvitañca gabbhañca sāpateyyañca vināsesi. Yathā taṃ bālā abyattā anayabyasanaṃ āpannā ayoniso dāyajjaṃ gavesantī, evameva kho tvaṃ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṃ āpajjissasi ayoniso paralokaṃ gavesanto; seyyathāpi sā brāhmaṇī bālā abyattā anayabyasanaṃ āpannā ayoniso dāyajjaṃ gavesantī. Na kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā apakkaṃ paripācenti; api ca paripākaṃ āgamenti. Paṇḍitānaṃ attho hi, rājañña, samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ jīvitena. Yathā yathā kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti, tathā tathā bahuṃ puññaṃ pasavanti, bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
421PTS 2.333已對照

四二一、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣……乃至……”“迦葉尊師,確有一種理趣……乃至……”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我這裡有人捉住一個作惡的盜賊帶來給我看——‘大人,這是作惡的盜賊;請對他施你所要的刑罰。’我便這樣對他們說——‘那麼,諸位,把這人活著放進甕裡,封住甕口,用溼皮蒙上,再敷上厚厚一層溼泥,架上爐灶,點火。’他們應諾我‘好的’,便把那人活著放進甕裡,封住甕口,用溼皮蒙上,敷上厚厚一層溼泥,架上爐灶,點了火。當我們知道‘那人已經命終’時,便把那甕取下,打破[泥封],揭開甕口,慢慢察看——‘但願我們能看見他的命(jīva)出來。’可是我們並沒有看見他的命出來。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

421. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ jīvantaṃyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṃ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṃ [bahalavilepanaṃ (syā. ka.)] karitvā uddhanaṃ āropetvā aggiṃ dethā’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ jīvantaṃyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṃ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṃ karitvā uddhanaṃ āropetvā aggiṃ denti. Yadā mayaṃ jānāma ‘kālaṅkato so puriso’ti, atha naṃ kumbhiṃ oropetvā ubbhinditvā mukhaṃ vivaritvā saṇikaṃ nillokema [vilokema (syā.)] – ‘appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ nikkhamantaṃ passāma. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Supinakaupamā
422PTS 2.334緬 2.266已對照

夢之喻 四二二、“那麼,王族,我就在此反問你;你覺得怎樣合適,就怎樣回答。王族,你可記得,你作日間休息之時曾見夢,[夢見]悅意的園、悅意的林、悅意的地、悅意的蓮池嗎?”“迦葉尊師,我記得:我作日間休息之時曾見夢,[夢見]悅意的園、悅意的林、悅意的地、悅意的蓮池。”“那時是不是有駝背女、侏儒女、司嬉戲的侍女、少女守護著你呢?”“是的,迦葉尊師,那時是有駝背女、侏儒女、司嬉戲的侍女、少女守護著我。”“她們能看見你的命出或入嗎?”“不能,迦葉尊師。”“王族,你活著,她們也活著,她們尚且看不見你的命出或入;何況你怎能看見一個已命終者的命出或入呢?王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

422. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Abhijānāsi no tvaṃ, rājañña, divā seyyaṃ upagato supinakaṃ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇīrāmaṇeyyaka’’nti? ‘‘Abhijānāmahaṃ, bho kassapa, divāseyyaṃ upagato supinakaṃ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇīrāmaṇeyyaka’’nti. ‘‘Rakkhanti taṃ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi [celāvikāpi (syā.), keḷāyikāpi (sī.)] komārikāpī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho kassapa, rakkhanti maṃ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi [celāvikāpi (syā.), keḷāyikāpi (sī.)] komārikāpī’’ti. ‘‘Api nu tā tuyhaṃ jīvaṃ passanti pavisantaṃ vā nikkhamantaṃ vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa’’. ‘‘Tā hi nāma, rājañña, tuyhaṃ jīvantassa jīvantiyo jīvaṃ na passissanti pavisantaṃ vā nikkhamantaṃ vā. Kiṃ pana tvaṃ kālaṅkatassa jīvaṃ passissasi pavisantaṃ vā nikkhamantaṃ vā. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
423已對照

四二三、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣……乃至……”“迦葉尊師,確有一種理趣……乃至……”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我這裡有人捉住一個作惡的盜賊帶來給我看——‘大人,這是作惡的盜賊;請對他施你所要的刑罰。’我便這樣對他們說——‘那麼,諸位,把這人活著用秤稱一稱,再用弓弦[纏頸]勒得他斷氣而死,然後再用秤稱一次。’他們應諾我‘好的’,便把那人活著用秤稱了一稱,再用弓弦[纏頸]勒得他斷氣而死,然後又用秤稱了一次。當他還活著時,[身體]較輕、較柔軟、較適於作業;而當他已命終時,[身體]就較重、較僵硬、較不適於作業。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

423. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… ‘‘atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ jīvantaṃyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṃ māretvā punadeva tulāya tulethā’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ jīvantaṃyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṃ māretvā punadeva tulāya tulenti. Yadā so jīvati, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca. Yadā pana so kālaṅkato hoti tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Santattaayoguḷaupamā
424PTS 2.335緬 2.267已對照

熾熱鐵丸之喻 四二四、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,譬如有人用秤稱量一個燒了一整天而燃燒著、熾燃著、發出火光的鐵丸;過些時候,再稱量它冷卻熄滅[之時]。這鐵丸何時較輕、較柔軟、較適於作業——是在它燃燒著、熾燃著、發出火光之時呢,還是在它冷卻熄滅之時呢?”“迦葉尊師,當這鐵丸與火俱、與風俱,燃燒著、熾燃著、發出火光之時,它較輕、較柔軟、較適於作業;而當這鐵丸既不與火俱、也不與風俱,冷卻熄滅之時,它就較重、較僵硬、較不適於作業。”“王族,正是如此:當這身體與壽俱、與暖俱、與識俱之時,它較輕、較柔軟、較適於作業;而當這身體既不與壽俱、也不與暖俱、不與識俱之時,它就較重、較僵硬、較不適於作業。王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

424. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Seyyathāpi, rājañña, puriso divasaṃ santattaṃ ayoguḷaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ tulāya tuleyya. Tamenaṃ aparena samayena sītaṃ nibbutaṃ tulāya tuleyya. Kadā nu kho so ayoguḷo lahutaro vā hoti mudutaro vā kammaññataro vā, yadā vā āditto sampajjalito sajotibhūto, yadā vā sīto nibbuto’’ti? ‘‘Yadā so, bho kassapa, ayoguḷo tejosahagato ca hoti vāyosahagato ca āditto sampajjalito sajotibhūto, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca. Yadā pana so ayoguḷo neva tejosahagato hoti na vāyosahagato sīto nibbuto, tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro cā’’ti. ‘‘Evameva kho, rājañña, yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca. Yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato hoti na usmāsahagato na viññāṇasahagato tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
425PTS 2.337緬 2.268已對照

四二五、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣……乃至……”“迦葉尊師,確有一種理趣……乃至……”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我這裡有人捉住一個作惡的盜賊帶來給我看——‘大人,這是作惡的盜賊;請對他施你所要的刑罰。’我便這樣對他們說——‘那麼,諸位,不要損壞這人的表皮、皮、肉、腱、骨與骨髓而奪其命,但願我們能看見他的命出來。’他們應諾我‘好的’,便不損壞那人的表皮……乃至……而奪了他的命。當他已半死之時,我又這樣對他們說——‘那麼,諸位,把這人仰面放倒,但願我們能看見他的命出來。’他們便把那人仰面放倒。可是我們並沒有看見他的命出來。我又這樣對他們說——‘那麼,諸位,把這人俯面放倒……側身放倒……換另一側放倒……豎起來放……倒豎起來放……用手掌捶打……用土塊捶打……用棍杖捶打……用刀捶打……向近處搖、向遠處搖、來回搖,但願我們能看見他的命出來。’他們便向近處搖、向遠處搖、來回搖那人。可是我們並沒有看見他的命出來。 “他的眼還是那眼,色還是那些色,[然而]他不能領納那[色]處。耳還是那耳,聲還是那些聲,[然而]他不能領納那[聲]處。鼻還是那鼻,香還是那些香,[然而]他不能領納那[香]處。舌還是那舌,味還是那些味,[然而]他不能領納那[味]處。身還是那身,觸還是那些觸,[然而]他不能領納那[觸]處。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

425. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ anupahacca chaviñca cammañca maṃsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca jīvitā voropetha, appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ anupahacca chaviñca…pe… jīvitā voropenti. Yadā so āmato hoti, tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ uttānaṃ nipātetha, appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Te taṃ purisaṃ uttānaṃ nipātenti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ nikkhamantaṃ passāma. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ avakujjaṃ nipātetha… passena nipātetha… dutiyena passena nipātetha… uddhaṃ ṭhapetha… omuddhakaṃ ṭhapetha… pāṇinā ākoṭetha… leḍḍunā ākoṭetha… daṇḍena ākoṭetha… satthena ākoṭetha… odhunātha sandhunātha niddhunātha, appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Te taṃ purisaṃ odhunanti sandhunanti niddhunanti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ nikkhamantaṃ passāma. Tassa tadeva cakkhu hoti te rūpā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Tadeva sotaṃ hoti te saddā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Tadeva ghānaṃ hoti te gandhā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Sāva jivhā hoti te rasā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Sveva kāyo hoti te phoṭṭhabbā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Saṅkhadhamaupamā
426PTS 2.338緬 2.269已對照

吹螺者之喻 四二六、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,從前有個吹螺者(saṅkhadhama)帶著螺到邊地去。他來到某個村子;到了之後,站在村子中間吹了三次螺,把螺放在地上,坐在一旁。那時,王族,那些邊地人這樣想——‘啊,這如此可染、如此可愛、如此可醉、如此可縛、如此可迷的聲音,究竟是誰的呢?’他們聚集起來,對那吹螺者這樣說——‘啊,這如此可染、如此可愛、如此可醉、如此可縛、如此可迷的聲音,究竟是誰的呢?’‘諸位,這就叫做螺;那如此可染、如此可愛、如此可醉、如此可縛、如此可迷的聲音,正是它的。’他們把那螺仰面放倒——‘說呀,螺君!說呀,螺君!’可那螺一點聲音也沒發出。他們把那螺俯面放倒……側身放倒……換另一側放倒……豎起來放……倒豎起來放……用手掌捶打……用土塊捶打……用棍杖捶打……用刀捶打……向近處搖、向遠處搖、來回搖——‘說呀,螺君!說呀,螺君!’可那螺一點聲音也沒發出。 “於是,王族,那吹螺者這樣想——‘這些邊地人真是愚痴,怎麼會以不如理[之法]尋求螺聲呢。’他就在他們注視之下取過螺,吹了三次螺,帶著螺走了。那時,王族,那些邊地人這樣想——‘諸位,看來這叫做螺的,是與人俱、與精勤俱、與風俱之時,這螺才發出聲音;而當這螺既不與人俱、也不與精勤俱、不與風俱之時,這螺就不發出聲音。’ “王族,正是如此:當這身體與壽俱、與暖俱、與識俱之時,它便前進、後退、站立、坐下、臥倒,以眼見色,以耳聞聲,以鼻嗅香,以舌嘗味,以身觸觸,以意了法。而當這身體既不與壽俱、也不與暖俱、不與識俱之時,它便不前進、不後退、不站立、不坐下、不臥倒,以眼不見色,以耳不聞聲,以鼻不嗅香,以舌不嘗味,以身不觸觸,以意不了法。王族,就憑這個理趣,你也當如此[認定]——‘如此也有他世,有化生的眾生,有善作、惡作之業的果與異熟。’”

426. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro saṅkhadhamo saṅkhaṃ ādāya paccantimaṃ janapadaṃ agamāsi. So yena aññataro gāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā majjhe gāmassa ṭhito tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ bhūmiyaṃ nikkhipitvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho, rājañña, tesaṃ paccantajanapadānaṃ [paccantajānaṃ (sī.)] manussānaṃ etadahosi – ‘ambho kassa nu kho [etadahosi ‘‘kissa dukho (pī.)] eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo’ti. Sannipatitvā taṃ saṅkhadhamaṃ etadavocuṃ – ‘ambho, kassa nu kho eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo’ti. ‘Eso kho, bho, saṅkho nāma yasseso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo’ti. Te taṃ saṅkhaṃ uttānaṃ nipātesuṃ – ‘vadehi, bho saṅkha, vadehi, bho saṅkhā’ti. Neva so saṅkho saddamakāsi. Te taṃ saṅkhaṃ avakujjaṃ nipātesuṃ, passena nipātesuṃ, dutiyena passena nipātesuṃ, uddhaṃ ṭhapesuṃ, omuddhakaṃ ṭhapesuṃ, pāṇinā ākoṭesuṃ, leḍḍunā ākoṭesuṃ, daṇḍena ākoṭesuṃ, satthena ākoṭesuṃ, odhuniṃsu sandhuniṃsu niddhuniṃsu – ‘vadehi, bho saṅkha, vadehi, bho saṅkhā’ti. Neva so saṅkho saddamakāsi.
‘‘Atha kho, rājañña, tassa saṅkhadhamassa etadahosi – ‘yāva bālā ime paccantajanapadāmanussā, kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṃ gavesissantī’ti. Tesaṃ pekkhamānānaṃ saṅkhaṃ gahetvā tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ ādāya pakkāmi. Atha kho, rājañña, tesaṃ paccantajanapadānaṃ manussānaṃ etadahosi – ‘yadā kira, bho, ayaṃ saṅkho nāma purisasahagato ca hoti vāyāmasahagato [vāyosahagato (syā.)] ca vāyusahagato ca, tadāyaṃ saṅkho saddaṃ karoti, yadā panāyaṃ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyusahagato, nāyaṃ saṅkho saddaṃ karotī’ti. Evameva kho, rājañña, yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti, cakkhunāpi rūpaṃ passati, sotenapi saddaṃ suṇāti, ghānenapi gandhaṃ ghāyati, jivhāyapi rasaṃ sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ phusati, manasāpi dhammaṃ vijānāti. Yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato hoti, na usmāsahagato, na viññāṇasahagato, tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṃ kappeti, cakkhunāpi rūpaṃ na passati, sotenapi saddaṃ na suṇāti, ghānenapi gandhaṃ na ghāyati, jivhāyapi rasaṃ na sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ na phusati, manasāpi dhammaṃ na vijānāti. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti [vipākoti, paṭhamabhāṇavāraṃ (syā.)].
427PTS 2.339緬 2.270已對照

四二七、“儘管迦葉尊師這樣說,我於此仍然這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’” “王族,可有一種理趣……乃至……”“迦葉尊師,確有一種理趣……乃至……”“究竟是怎樣的呢,王族?” “迦葉尊師,我這裡有人捉住一個作惡的盜賊帶來給我看——‘大人,這是作惡的盜賊;請對他施你所要的刑罰。’我便這樣對他們說——‘那麼,諸位,割開這人的表皮,但願我們能看見他的命。’他們便割開了那人的表皮。可是我們並沒有看見他的命。我又這樣對他們說——‘那麼,諸位,割開這人的皮,割開肉,割開腱,割開骨,割開骨髓,但願我們能看見他的命。’他們便割開了那人的骨髓,我們還是沒能看見他的命。迦葉尊師,這也是一種理趣,憑這個理趣我這樣認為——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。’”

427. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī, imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imassa purisassa chaviṃ chindatha, appeva nāmassa jīvaṃ passeyyāmā’ti. Te tassa purisassa chaviṃ chindanti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ passāma. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imassa purisassa cammaṃ chindatha, maṃsaṃ chindatha, nhāruṃ chindatha, aṭṭhiṃ chindatha, aṭṭhimiñjaṃ chindatha, appeva nāmassa jīvaṃ passeyyāmā’ti. Te tassa purisassa aṭṭhimiñjaṃ chindanti, nevassa mayaṃ jīvaṃ passeyyāma. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Aggikajaṭilaupamā
428PTS 2.340緬 2.271已對照

事火結髮者之喻 四二八、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,從前有個事火的結髮者(aggika jaṭila)住在林野的一間葉屋裡。那時,王族,某個地方有一支商隊出發了。那商隊在那事火結髮者的庵所附近住了一夜便走了。於是,王族,那事火結髮者這樣想——‘我何不到那商隊宿處去,說不定能在那裡得到些什麼用得著的東西。’於是那事火結髮者一早起身,前往那商隊宿處;到了之後,看見那商隊宿處有個被遺棄的、幼小、羸弱、仰臥的男孩。看見之後他這樣想——‘讓一個人在我眼前命終,於我是不相宜的;我何不把這孩子帶回庵所,撫育他、養活他、使他長大呢。’於是那事火結髮者便把那孩子帶回庵所,撫育他、養活他、使他長大。當那孩子約十歲或十二歲時,那事火結髮者在地方上恰有一事要辦。於是那事火結髮者對那孩子這樣說——‘孩子,我想到地方上去;孩子,你要事奉這火,不要讓你的火熄了。若你的火熄了,這裡有斧,這些是柴,這是鑽火木一對,你就生起火來,事奉這火。’那事火結髮者這樣教誡了那孩子之後,便到地方上去了。而那[孩子]只顧嬉戲,火就熄了。 “於是那孩子這樣想——‘父親曾這樣對我說——“孩子,你要事奉這火,不要讓你的火熄了。若你的火熄了,這裡有斧,這些是柴,這是鑽火木一對,你就生起火來,事奉這火。”我何不生起火來,事奉這火呢。’於是那孩子用斧削那鑽火木一對——‘但願能得到火。’他還是沒能得到火。他把鑽火木一對劈成兩片,劈成三片,劈成四片,劈成五片,劈成十片,劈成一百片,把它劈成一片一片;劈成一片一片之後放進臼裡舂,舂過之後又揚在大風中——‘但願能得到火。’他還是沒能得到火。 “於是那事火結髮者在地方上把那事辦完,便回到自己的庵所;到了之後,對那孩子這樣說——‘孩子,你的火沒有熄吧?’‘父親,我這裡只顧嬉戲,火就熄了。那時我這樣想——“父親曾這樣對我說:孩子,你要事奉這火,孩子,不要讓你的火熄了。若你的火熄了,這裡有斧,這些是柴,這是鑽火木一對,你就生起火來,事奉這火。我何不生起火來,事奉這火呢。”於是,父親,我便用斧削那鑽火木一對——“但願能得到火。”我還是沒能得到火。我把鑽火木一對劈成兩片,劈成三片,劈成四片,劈成五片,劈成十片,劈成一百片,把它劈成一片一片;劈成一片一片之後放進臼裡舂,舂過之後又揚在大風中——“但願能得到火。”我還是沒能得到火。’ “於是那事火結髮者這樣想——‘這孩子多麼愚痴、不明達,怎麼會以不如理[之法]尋求火呢。’他便在那孩子注視之下取過鑽火木一對,生起火來,對那孩子這樣說——‘孩子,火應當這樣生起,絕不是像你這愚痴、不明達者以不如理[之法]尋求火那樣。’王族,你也正是這樣,愚痴、不明達,將以不如理[之法]尋求他世。王族,捨棄這個惡見執吧;王族,捨棄這個惡見執吧。莫令它長夜成為你的無益與痛苦。”

428. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro aggiko jaṭilo araññāyatane paṇṇakuṭiyā sammati [vasati (sī. pī.)]. Atha kho, rājañña, aññataro janapade sattho [sattho janapadapadesā (sī.), janapado satthavāso (syā.), janapadapadeso (pī.)] vuṭṭhāsi. Atha kho so sattho [satthavāso (syā.)] tassa aggikassa jaṭilassa assamassa sāmantā ekarattiṃ vasitvā pakkāmi. Atha kho, rājañña, tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ yena so satthavāso tenupasaṅkameyyaṃ, appeva nāmettha kiñci upakaraṇaṃ adhigaccheyya’nti. Atha kho so aggiko jaṭilo kālasseva vuṭṭhāya yena so satthavāso tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa tasmiṃ satthavāse daharaṃ kumāraṃ mandaṃ uttānaseyyakaṃ chaḍḍitaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘na kho me taṃ patirūpaṃ yaṃ me pekkhamānassa manussabhūto kālaṅkareyya; yaṃnūnāhaṃ imaṃ dārakaṃ assamaṃ netvā āpādeyyaṃ poseyyaṃ vaḍḍheyya’nti. Atha kho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ assamaṃ netvā āpādesi posesi vaḍḍhesi. Yadā so dārako dasavassuddesiko vā hoti [ahosi (?)] dvādasavassuddesiko vā, atha kho tassa aggikassa jaṭilassa janapade kañcideva karaṇīyaṃ uppajji. Atha kho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘icchāmahaṃ, tāta, janapadaṃ [nagaraṃ (ka.)] gantuṃ; aggiṃ, tāta, paricareyyāsi. Mā ca te aggi nibbāyi. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ, aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsī’ti. Atha kho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ evaṃ anusāsitvā janapadaṃ agamāsi. Tassa khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi.
‘‘Atha kho tassa dārakassa etadahosi – ‘pitā kho maṃ evaṃ avaca – ‘‘aggiṃ, tāta, paricareyyāsi. Mā ca te aggi nibbāyi. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ, aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsī’’ti. Yaṃnūnāhaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyya’nti. Atha kho so dārako araṇisahitaṃ vāsiyā tacchi – ‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’nti. Neva so aggiṃ adhigacchi. Araṇisahitaṃ dvidhā phālesi, tidhā phālesi, catudhā phālesi, pañcadhā phālesi, dasadhā phālesi, satadhā [vīsatidhā (syā.)] phālesi, sakalikaṃ sakalikaṃ akāsi, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā udukkhale koṭṭesi, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuni [ophuni (syā. ka.)] – ‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’nti. Neva so aggiṃ adhigacchi.
‘‘Atha kho so aggiko jaṭilo janapade taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘kacci te, tāta, aggi na nibbuto’ti? ‘Idha me, tāta, khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi. Tassa me etadahosi – ‘‘pitā kho maṃ evaṃ avaca aggiṃ, tāta, paricareyyāsi. Mā ca te, tāta, aggi nibbāyi. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ, aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsīti. Yaṃnūnāhaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyya’’nti. Atha khvāhaṃ, tāta, araṇisahitaṃ vāsiyā tacchiṃ – ‘‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’’nti. Nevāhaṃ aggiṃ adhigacchiṃ. Araṇisahitaṃ dvidhā phālesiṃ, tidhā phālesiṃ, catudhā phālesiṃ, pañcadhā phālesiṃ, dasadhā phālesiṃ, satadhā phālesiṃ, sakalikaṃ sakalikaṃ akāsiṃ, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā udukkhale koṭṭesiṃ, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuniṃ – ‘‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’’nti. Nevāhaṃ aggiṃ adhigacchi’’’nti. Atha kho tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi – ‘yāva bālo ayaṃ dārako abyatto, kathañhi nāma ayoniso aggiṃ gavesissatī’ti. Tassa pekkhamānassa araṇisahitaṃ gahetvā aggiṃ nibbattetvā taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘evaṃ kho, tāta, aggi nibbattetabbo. Na tveva yathā tvaṃ bālo abyatto ayoniso aggiṃ gavesī’ti. Evameva kho tvaṃ, rājañña, bālo abyatto ayoniso paralokaṃ gavesissasi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ, paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ, mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
429已對照

四二九、“儘管迦葉尊師這樣說,我仍然無法捨棄這個惡見執。憍薩羅國王波斯匿也知道我,他國諸王也知道——‘弊宿王族是這樣說、這樣見的:“如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟。”’迦葉尊師,若我捨棄這個惡見執,將有人這樣說我——‘弊宿王族多麼愚痴、不明達,執取了不該執取的[見]。’我縱使憑忿怒也要執持它,縱使憑覆蔑(makkha)也要執持它,縱使憑攀齊(palāsa)也要執持它。”

429. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Dve satthavāhaupamā
430PTS 2.344緬 2.273已對照

二商隊主之喻

四三〇、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,從前有一支千輛車的大車商隊,從東方地方前往西方地方。它無論走到哪裡,草、薪、水與綠葉很快就被用盡。而那商隊中有兩位商隊主,一位[領]五百輛車,一位[領]五百輛車。那時,那兩位商隊主這樣想——‘這支大車商隊有一千輛車;我們無論走到哪裡,草、薪、水與綠葉很快就被用盡。我們何不把這商隊分作兩半——一邊五百輛車,一邊五百輛車。’他們便把那商隊分作兩半:一邊五百輛車,一邊五百輛車。一位商隊主裝載了許多草、薪與水,令商隊出發。那商隊出發兩三天後,看見一個人黝黑、赤眼、束著弓箭袋、戴著白睡蓮鬘、衣溼發溼,乘著車輪沾滿泥漿的良車迎面而來;看見之後這樣說——‘喂,你從哪裡來?’‘從某某地方來。’‘你要往哪裡去?’‘往某某地方。’‘喂,前面曠野裡是不是下過大雨了?’‘是的,前面曠野裡下過大雨了,道路與山澗都充滿了水,草、薪與水都很多。諸位,丟掉舊的草、薪與水吧,車輕了就快快前進,別累壞了牛。’

430. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṃ puratthimā janapadā pacchimaṃ janapadaṃ agamāsi. So yena yena gacchi, khippaṃyeva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṃ haritakapaṇṇaṃ. Tasmiṃ kho pana satthe dve satthavāhā ahesuṃ eko pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ, eko pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ. Atha kho tesaṃ satthavāhānaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṃ; te mayaṃ yena yena gacchāma, khippameva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṃ haritakapaṇṇaṃ. Yaṃnūna mayaṃ imaṃ satthaṃ dvidhā vibhajeyyāma – ekato pañca sakaṭasatāni ekato pañca sakaṭasatānī’ti. Te taṃ satthaṃ dvidhā vibhajiṃsu [vibhajesuṃ (ka.)] ekato pañca sakaṭasatāni, ekato pañca sakaṭasatāni. Eko satthavāho bahuṃ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṃ payāpesi [pāyāpesi (sī. pī.)]. Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṃ kāḷaṃ lohitakkhaṃ [lohitakkhiṃ (syā.)] sannaddhakalāpaṃ [āsannaddhakalāpaṃ (syā.)] kumudamāliṃ allavatthaṃ allakesaṃ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṃ āgacchantaṃ’, disvā etadavoca – ‘kuto, bho, āgacchasī’ti? ‘Amukamhā janapadā’ti. ‘Kuhiṃ gamissasī’ti? ‘Amukaṃ nāma janapada’nti. ‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti? ‘Evaṃ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.
已對照

“於是那商隊主告訴商隊眾——‘諸位,這人這樣說——“前面曠野裡下過大雨了,道路與山澗都充滿了水,草、薪與水都很多。諸位,丟掉舊的草、薪與水吧,車輕了就快快前進,別累壞了牛。”諸位,丟掉舊的草、薪與水,車輕了就令商隊出發吧。’那些商隊眾應諾那商隊主‘好的,尊駕’,便丟掉舊的草、薪與水,車輕了就令商隊出發。他們在第一處商隊宿處沒有看見草、薪或水。在第二處商隊宿處……第三處商隊宿處……第四處商隊宿處……第五處商隊宿處……第六處商隊宿處……第七處商隊宿處,都沒有看見草、薪或水。他們全都遭了災禍。那商隊中不論是人是畜,全被那夜叉非人(amanussa)吃了,只剩下骨頭。

‘‘Atha kho so satthavāho satthike āmantesi – ‘ayaṃ, bho, puriso evamāha – ‘‘purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’’ti. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi satthaṃ payāpethā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā chaḍḍetvā purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni lahubhārehi sakaṭehi satthaṃ payāpesuṃ. Te paṭhamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Dutiyepi satthavāse… tatiyepi satthavāse… catutthepi satthavāse… pañcamepi satthavāse… chaṭṭhepi satthavāse… sattamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Sabbeva anayabyasanaṃ āpajjiṃsu. Ye ca tasmiṃ satthe ahesuṃ manussā vā pasū vā, sabbe so yakkho amanusso bhakkhesi. Aṭṭhikāneva sesāni.
PTS 2.345緬 2.274已對照

“當第二位商隊主知道——‘諸位,那商隊如今出發已久了’,便裝載了許多草、薪與水,令商隊出發。那商隊出發兩三天後,看見一個人黝黑、赤眼、束著弓箭袋、戴著白睡蓮鬘、衣溼發溼,乘著車輪沾滿泥漿的良車迎面而來;看見之後這樣說——‘喂,你從哪裡來?’‘從某某地方來。’‘你要往哪裡去?’‘往某某地方。’‘喂,前面曠野裡是不是下過大雨了?’‘是的,前面曠野裡下過大雨了,道路與山澗都充滿了水,草、薪與水都很多。諸位,丟掉舊的草、薪與水吧,車輕了就快快前進,別累壞了牛。’

‘‘Yadā aññāsi dutiyo satthavāho – ‘bahunikkhanto kho, bho, dāni so sattho’ti bahuṃ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṃ payāpesi. Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṃ kāḷaṃ lohitakkhaṃ sannaddhakalāpaṃ kumudamāliṃ allavatthaṃ allakesaṃ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṃ āgacchantaṃ, disvā etadavoca – ‘kuto, bho, āgacchasī’ti? ‘Amukamhā janapadā’ti. ‘Kuhiṃ gamissasī’ti? ‘Amukaṃ nāma janapada’nti. ‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti? ‘Evaṃ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho. Āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.
PTS 2.346已對照

“於是那商隊主告訴商隊眾——‘諸位,這人這樣說——“前面曠野裡下過大雨了,道路與山澗都充滿了水,草、薪與水都很多。諸位,丟掉舊的草、薪與水吧,車輕了就快快前進,別累壞了牛。”諸位,這人既不是我們的朋友,也不是親族血親,我們怎能憑信他而行呢?你們不該丟掉舊的草、薪與水;就照所載之貨令商隊出發。我們不丟掉自己舊有的。’那些商隊眾應諾那商隊主‘好的,尊駕’,便照所載之貨令商隊出發。他們在第一處商隊宿處沒有看見草、薪或水。在第二處商隊宿處……第三處商隊宿處……第四處商隊宿處……第五處商隊宿處……第六處商隊宿處……第七處商隊宿處,都沒有看見草、薪或水。可是他們看見了那[前一支]商隊遭了災禍;那商隊中不論是人是畜,他們只看見被那夜叉非人吃剩的骨頭。

‘‘Atha kho so satthavāho satthike āmantesi – ‘ayaṃ, bho, ‘‘puriso evamāha – purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha; mā yoggāni kilamitthā’’ti. Ayaṃ bho puriso neva amhākaṃ mitto, na ñātisālohito, kathaṃ mayaṃ imassa saddhāya gamissāma. Na vo chaḍḍetabbāni purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, yathābhatena bhaṇḍena satthaṃ payāpetha. Na no purāṇaṃ chaḍḍessāmā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yathābhatena bhaṇḍena satthaṃ payāpesuṃ. Te paṭhamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Dutiyepi satthavāse… tatiyepi satthavāse… catutthepi satthavāse… pañcamepi satthavāse… chaṭṭhepi satthavāse… sattamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Tañca satthaṃ addasaṃsu anayabyasanaṃ āpannaṃ. Ye ca tasmiṃ satthepi ahesuṃ manussā vā pasū vā, tesañca aṭṭhikāneva addasaṃsu tena yakkhena amanussena bhakkhitānaṃ.
緬 2.275已對照

“於是那商隊主告訴商隊眾——‘諸位,這商隊遭了災禍,正是因為有那愚痴的商隊主作了嚮導。那麼,諸位,把我們商隊裡價值低的貨物丟掉,把這商隊裡價值高的貨物取來吧。’那些商隊眾應諾那商隊主‘好的,尊駕’,便把自己商隊裡價值低的貨物丟掉,取來那商隊裡價值高的貨物,平安地渡過了那片曠野,正因為有那有智的商隊主作了嚮導。王族,你也正是這樣,愚痴、不明達,將因以不如理[之法]尋求他世而遭災禍,正像那前一位商隊主一般;凡是認為你的話該聽、該信的人,他們也將遭災禍,正像那些商隊眾一般。王族,捨棄這個惡見執吧;王族,捨棄這個惡見執吧。莫令它長夜成為你的無益與痛苦。”

‘‘Atha kho so satthavāho satthike āmantesi – ‘ayaṃ kho, bho, sattho anayabyasanaṃ āpanno, yathā taṃ tena bālena satthavāhena pariṇāyakena. Tena hi, bho, yānamhākaṃ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā, yāni imasmiṃ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyathā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yāni sakasmiṃ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā yāni tasmiṃ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyitvā sotthinā taṃ kantāraṃ nitthariṃsu, yathā taṃ paṇḍitena satthavāhena pariṇāyakena. Evameva kho tvaṃ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṃ āpajjissasi ayoniso paralokaṃ gavesanto seyyathāpi so purimo satthavāho. Yepi tava [te (ka.)] sotabbaṃ saddhātabbaṃ [saddahātabbaṃ (pī. ka.)] maññissanti, tepi anayabyasanaṃ āpajjissanti, seyyathāpi te satthikā. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ; paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
431PTS 2.347已對照

四三一、“儘管迦葉尊師這樣說,我仍然無法捨棄這個惡見執。憍薩羅國王波斯匿也知道我,他國諸王也知道——‘弊宿王族是這樣說、這樣見的:“如此也沒有他世……乃至……異熟。”’迦葉尊師,若我捨棄這個惡見執,將有人這樣說我——‘弊宿王族多麼愚痴、不明達,執取了不該執取的[見]。’我縱使憑忿怒也要執持它,縱使憑覆蔑(makkha)也要執持它,縱使憑攀齊(palāsa)也要執持它。”

431. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko…pe… vipāko’’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño, abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Gūthabhārikaupamā
432PTS 2.348已對照

擔糞者之喻 四三二、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,從前有個養豬的人從自己的村子到另一個村子去。他在那裡看見許多被丟棄的幹糞。看見之後他這樣想——‘這裡有許多被丟棄的幹糞,而這是我豬的食物;我何不把這幹糞從這裡運走呢。’他便鋪開上衣,裝滿許多幹糞,捆成一包,頂在頭上走了。半路上下起了大片非時的雨。他[糞汁]上流下淌,直到指甲尖都塗滿了糞,[還]擔著糞擔走。人們看見他便這樣說——‘喂,你莫不是瘋了?莫不是失了心?怎麼會[糞汁]上流下淌、直到指甲尖都塗滿了糞,[還]擔著糞擔走呢?’‘喂,倒是你們瘋了,你們失了心;因為這確是我豬的食物啊。’王族,你在我看來正像那擔糞者一般。王族,捨棄這個惡見執吧;王族,捨棄這個惡見執吧。莫令它長夜成為你的無益與痛苦。”

432. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro sūkaraposako puriso sakamhā gāmā aññaṃ gāmaṃ agamāsi. Tattha addasa pahūtaṃ sukkhagūthaṃ chaḍḍitaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘ayaṃ kho pahuto sukkhagūtho chaḍḍito, mama ca sūkarabhattaṃ [sūkarānaṃ bhakkho (syā.)]; yaṃnūnāhaṃ ito sukkhagūthaṃ hareyya’nti. So uttarāsaṅgaṃ pattharitvā pahūtaṃ sukkhagūthaṃ ākiritvā bhaṇḍikaṃ bandhitvā sīse ubbāhetvā [uccāropetvā (ka. sī. ka.)] agamāsi. Tassa antarāmagge mahāakālamegho pāvassi. So uggharantaṃ paggharantaṃ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṃ ādāya agamāsi. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘kacci no tvaṃ, bhaṇe, ummatto, kacci viceto, kathañhi nāma uggharantaṃ paggharantaṃ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṃ harissasī’ti. ‘Tumhe khvettha, bhaṇe, ummattā, tumhe vicetā, tathā hi pana me sūkarabhatta’nti. Evameva kho tvaṃ, rājañña, gūthabhārikūpamo [gūthahārikūpamo (sī. pī.)] maññe paṭibhāsi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
433緬 2.276已對照

四三三、“儘管迦葉尊師這樣說,我仍然無法捨棄這個惡見執。憍薩羅國王波斯匿也知道我,他國諸王也知道——‘弊宿王族是這樣說、這樣見的:“如此也沒有他世……乃至……異熟。”’迦葉尊師,若我捨棄這個惡見執,將有人這樣說我——‘弊宿王族多麼愚痴、不明達,執取了不該執取的[見]。’我縱使憑忿怒也要執持它,縱使憑覆蔑(makkha)也要執持它,縱使憑攀齊(palāsa)也要執持它。”

433. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko…pe… vipāko’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Akkhadhuttakaupamā
434PTS 2.349已對照

賭徒之喻 四三四、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,從前有兩個賭徒以骰子賭博。一個賭徒每逢敗點來到便吞了下去。另一個賭徒看見那賭徒每逢敗點來到便吞下去;看見之後對那賭徒這樣說——‘朋友,你竟一味地贏;朋友,把骰子給我,我要[為它]作供祭。’那賭徒[答]‘好的,朋友’,便把骰子給了那賭徒。於是那賭徒用毒浸透了骰子,對那賭徒這樣說——‘來吧,朋友,我們以骰子賭博。’那賭徒[答]‘好的,朋友’,應諾了那賭徒。那兩個賭徒第二次以骰子賭博。那賭徒第二次又每逢敗點來到便吞了下去。另一個賭徒看見那賭徒第二次又每逢敗點來到便吞下去;看見之後對那賭徒說了這[偈]—— “‘塗著最烈之[毒], 吞骰之人不覺知; 吞吧,喂,吞吧,惡賭徒, 往後你必嘗苦澀。’ “王族,你在我看來正像那賭徒一般。王族,捨棄這個惡見執吧;王族,捨棄這個惡見執吧。莫令它長夜成為你的無益與痛苦。”

434. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi, upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, dve akkhadhuttā akkhehi dibbiṃsu. Eko akkhadhutto āgatāgataṃ kaliṃ gilati. Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṃ akkhadhuttaṃ āgatāgataṃ kaliṃ gilantaṃ, disvā taṃ akkhadhuttaṃ etadavoca – ‘tvaṃ kho, samma, ekantikena jināsi, dehi me, samma, akkhe pajohissāmī’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa akkhe pādāsi. Atha kho so akkhadhutto akkhe visena paribhāvetvā taṃ akkhadhuttaṃ etadavoca – ‘ehi kho, samma, akkhehi dibbissāmā’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa paccassosi. Dutiyampi kho te akkhadhuttā akkhehi dibbiṃsu. Dutiyampi kho so akkhadhutto āgatāgataṃ kaliṃ gilati. Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṃ akkhadhuttaṃ dutiyampi āgatāgataṃ kaliṃ gilantaṃ, disvā taṃ akkhadhuttaṃ etadavoca –
‘‘Littaṃ paramena tejasā, gilamakkhaṃ puriso na bujjhati;
Gila re gila pāpadhuttaka [gili re pāpadhuttaka (ka.)], pacchā te kaṭukaṃ bhavissatīti.
‘‘Evameva kho tvaṃ, rājañña, akkhadhuttakūpamo maññe paṭibhāsi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ; paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
435緬 2.277已對照

四三五、“儘管迦葉尊師這樣說,我仍然無法捨棄這個惡見執。憍薩羅國王波斯匿也知道我,他國諸王也知道——‘弊宿王族是這樣說、這樣見的:“如此也沒有他世……乃至……異熟。”’迦葉尊師,若我捨棄這個惡見執,將有人這樣說我——‘弊宿王族多麼愚痴、不明達,執取了不該執取的[見]。’我縱使憑忿怒也要執持它,縱使憑覆蔑(makkha)也要執持它,縱使憑攀齊(palāsa)也要執持它。”

435. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko…pe… vipāko’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Sāṇabhārikaupamā
436PTS 2.350緬 2.278已對照

擔麻者之喻 四三六、“那麼,王族,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。王族,從前有一處地方[的居民]遷走了。當時有個夥伴對另一個夥伴說——‘走吧,朋友,我們到那地方去,說不定能在那裡得到些財物。’那夥伴[答]‘好的,朋友’,應諾了那夥伴。他們前往那地方、前往某處廢村;在那裡看見許多被丟棄的麻。看見之後,[一個]夥伴對[另一個]夥伴說——‘朋友,這裡有許多被丟棄的麻。那麼,朋友,你捆一擔麻,我也捆一擔麻,我們兩個都帶著麻擔走吧。’那夥伴應諾那夥伴‘好的,朋友’,捆了麻擔;他們兩個都帶著麻擔前往另一處廢村。在那裡看見許多被丟棄的麻線。看見之後,[一個]夥伴對[另一個]夥伴說——‘朋友,我們所以要麻,正是為著[這個]用處;[而]這裡有許多被丟棄的麻線。那麼,朋友,你丟掉麻擔,我也丟掉麻擔,我們兩個都帶著麻線擔走吧。’‘朋友,我這麻擔是遠道揹來的,又捆得結實,於我夠了;你自己看著辦吧。’於是那夥伴丟掉麻擔,取了麻線擔。 “他們前往另一處廢村。在那裡看見許多被丟棄的麻布。看見之後,[一個]夥伴對[另一個]夥伴說——‘朋友,我們所以要麻或麻線,正是為著[這個]用處;[而]這裡有許多被丟棄的麻布。那麼,朋友,你丟掉麻擔,我丟掉麻線擔,我們兩個都帶著麻布擔走吧。’‘朋友,我這麻擔是遠道揹來的,又捆得結實,於我夠了;你自己看著辦吧。’於是那夥伴丟掉麻線擔,取了麻布擔。 “他們前往另一處廢村。在那裡看見許多被丟棄的亞麻,看見之後……[看見]許多被丟棄的亞麻線,看見之後……許多被丟棄的亞麻布,看見之後……許多被丟棄的棉,看見之後……許多被丟棄的棉線,看見之後……許多被丟棄的棉布,看見之後……許多被丟棄的鐵,看見之後……許多被丟棄的銅,看見之後……許多被丟棄的錫,看見之後……許多被丟棄的鉛,看見之後……許多被丟棄的銀,看見之後……許多被丟棄的金;看見之後,[一個]夥伴對[另一個]夥伴說——‘朋友,我們所以要麻、或麻線、或麻布、或亞麻、或亞麻線、或亞麻布、或棉、或棉線、或棉布、或鐵、或銅、或錫、或鉛、或銀,正是為著[這個]用處;[而]這裡有許多被丟棄的金。那麼,朋友,你丟掉麻擔,我丟掉銀擔,我們兩個都帶著金擔走吧。’‘朋友,我這麻擔是遠道揹來的,又捆得結實,於我夠了;你自己看著辦吧。’於是那夥伴丟掉銀擔,取了金擔。 “他們回到自己的村子。在那裡,帶著麻擔回來的那個夥伴,他的父母不歡喜,妻兒不歡喜,朋友同僚也不歡喜,他也沒有由此得到樂與喜悅;而帶著金擔回來的那個夥伴,他的父母也歡喜,妻兒也歡喜,朋友同僚也歡喜,他也由此得到了樂與喜悅。 “王族,你在我看來正像那擔麻者一般。王族,捨棄這個惡見執吧;王族,捨棄這個惡見執吧。莫令它長夜成為你的無益與痛苦。”

436. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi, upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro janapado vuṭṭhāsi. Atha kho sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘āyāma, samma, yena so janapado tenupasaṅkamissāma, appeva nāmettha kiñci dhanaṃ adhigaccheyyāmā’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paccassosi. Te yena so janapado, yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ [gāmapajjaṃ (syā.), gāmapattaṃ (sī.)] tenupasaṅkamiṃsu, tattha addasaṃsu pahūtaṃ sāṇaṃ chaḍḍitaṃ, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘idaṃ kho, samma, pahūtaṃ sāṇaṃ chaḍḍitaṃ, tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ bandha, ahañca sāṇabhāraṃ bandhissāmi, ubho sāṇabhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paṭissutvā sāṇabhāraṃ bandhitvā te ubho sāṇabhāraṃ ādāya yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Tattha addasaṃsu pahūtaṃ sāṇasuttaṃ chaḍḍitaṃ, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṃ, idaṃ pahūtaṃ sāṇasuttaṃ chaḍḍitaṃ. Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ chaḍḍehi, ahañca sāṇabhāraṃ chaḍḍessāmi, ubho sāṇasuttabhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Ayaṃ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṃ me tvaṃ pajānāhī’ti. Atha kho so sahāyako sāṇabhāraṃ chaḍḍetvā sāṇasuttabhāraṃ ādiyi.
‘‘Te yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Tattha addasaṃsu pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṃ vā sāṇasuttaṃ vā, imā pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā. Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ chaḍḍehi, ahañca sāṇasuttabhāraṃ chaḍḍessāmi, ubho sāṇibhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Ayaṃ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṃ me, tvaṃ pajānāhī’ti. Atha kho so sahāyako sāṇasuttabhāraṃ chaḍḍetvā sāṇibhāraṃ ādiyi.
‘‘Te yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Tattha addasaṃsu pahūtaṃ khomaṃ chaḍḍitaṃ, disvā…pe… pahūtaṃ khomasuttaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ khomadussaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ kappāsaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ kappāsikasuttaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ kappāsikadussaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ ayaṃ [ayasaṃ (syā.)] chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ lohaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ tipuṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ sīsaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ sajjhaṃ [sajjhuṃ (sī. syā. pī.)] chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ suvaṇṇaṃ chaḍḍitaṃ, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṃ vā sāṇasuttaṃ vā sāṇiyo vā khomaṃ vā khomasuttaṃ vā khomadussaṃ vā kappāsaṃ vā kappāsikasuttaṃ vā kappāsikadussaṃ vā ayaṃ vā lohaṃ vā tipuṃ vā sīsaṃ vā sajjhaṃ vā, idaṃ pahūtaṃ suvaṇṇaṃ chaḍḍitaṃ. Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ chaḍḍehi, ahañca sajjhabhāraṃ [sajjhubhāraṃ (sī. syā. pī.)] chaḍḍessāmi, ubho suvaṇṇabhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Ayaṃ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṃ me tvaṃ pajānāhī’ti. Atha kho so sahāyako sajjhabhāraṃ chaḍḍetvā suvaṇṇabhāraṃ ādiyi.
‘‘Te yena sako gāmo tenupasaṅkamiṃsu. Tattha yo so sahāyako sāṇabhāraṃ ādāya agamāsi, tassa neva mātāpitaro abhinandiṃsu, na puttadārā abhinandiṃsu, na mittāmaccā abhinandiṃsu, na ca tatonidānaṃ sukhaṃ somanassaṃ adhigacchi. Yo pana so sahāyako suvaṇṇabhāraṃ ādāya agamāsi, tassa mātāpitaropi abhinandiṃsu, puttadārāpi abhinandiṃsu, mittāmaccāpi abhinandiṃsu, tatonidānañca sukhaṃ somanassaṃ adhigacchi. ‘‘Evameva kho tvaṃ, rājañña, sāṇabhārikūpamo maññe paṭibhāsi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ; paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
Saraṇagamanaṃ
437緬 2.279已對照

皈依 四三七、“迦葉尊師第一個譬喻[說出時]我就已經滿意、極淨信了;只是我還想聽這些巧妙的問答機辯,才想著要對迦葉尊師作對抗之論。奇哉!迦葉尊師,奇哉!迦葉尊師。迦葉尊師,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,迦葉尊師以種種方式開顯了法。迦葉尊師,我皈依(saraṇa)那位喬達摩尊師、法(dhamma)與比丘僧團(bhikkhusaṅgha)。願迦葉尊師憶持我為優婆塞(upāsaka),從今日起,終生皈依。 “迦葉尊師,我想舉行大祭祀;願迦葉尊師教導我,使我長夜得利益與安樂。”

437. ‘‘Purimeneva ahaṃ opammena bhoto kassapassa attamano abhiraddho. Api cāhaṃ imāni vicitrāni pañhāpaṭibhānāni sotukāmo evāhaṃ bhavantaṃ kassapaṃ paccanīkaṃ kātabbaṃ amaññissaṃ. Abhikkantaṃ, bho kassapa, abhikkantaṃ, bho kassapa. Seyyathāpi, bho kassapa, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti evamevaṃ bhotā kassapena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho kassapa, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ kassapo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ.
‘‘Icchāmi cāhaṃ, bho kassapa, mahāyaññaṃ yajituṃ, anusāsatu maṃ bhavaṃ kassapo, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.
Yaññakathā
438PTS 2.353緬 2.280已對照

祭祀之論 四三八、“王族,凡是這樣的祭祀——其中宰殺牛,或宰殺山羊與綿羊,或宰殺雞與豬,或種種生類遭到殺害,而受供者又是邪見、邪思惟、邪語、邪業、邪命、邪精進、邪念、邪定的——王族,這樣的祭祀沒有大果、沒有大功德、沒有大威光、沒有大遍佈。王族,譬如農夫帶著種子與犁進入林中,他在那貧瘠、不平、未清除樹樁與荊棘的田地裡,播下破損的、腐壞的、被風日損壞的、無實的、未妥善儲藏的種子;而天又不適時降下好雨。那些種子還能生長、增長、廣大嗎?農夫還能得到豐盛的果實嗎?”“不能,迦葉尊師。”“王族,正是如此:凡是這樣的祭祀——其中宰殺牛,或宰殺山羊與綿羊,或宰殺雞與豬,或種種生類遭到殺害,而受供者又是邪見、邪思惟、邪語、邪業、邪命、邪精進、邪念、邪定的——王族,這樣的祭祀沒有大果、沒有大功德、沒有大威光、沒有大遍佈。 “而王族,凡是這樣的祭祀——其中既不宰殺牛,也不宰殺山羊與綿羊,也不宰殺雞與豬,種種生類也不遭到殺害,而受供者是正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定的——王族,這樣的祭祀有大果、有大功德、有大威光、有大遍佈。王族,譬如農夫帶著種子與犁進入林中,他在那肥沃、平整、已好好清除樹樁與荊棘的田地裡,播下不破損的、不腐壞的、未被風日損壞的、有實的、妥善儲藏的種子;而天又適時降下好雨。那些種子還能生長、增長、廣大嗎?農夫還能得到豐盛的果實嗎?”“能的,迦葉尊師。”“王族,正是如此:凡是這樣的祭祀——其中既不宰殺牛,也不宰殺山羊與綿羊,也不宰殺雞與豬,種種生類也不遭到殺害,而受供者是正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定的——王族,這樣的祭祀有大果、有大功德、有大威光、有大遍佈。”

438. ‘‘Yathārūpe kho, rājañña, yaññe gāvo vā haññanti ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro. Seyyathāpi, rājañña, kassako bījanaṅgalaṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha dukkhette dubbhūme avihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhāpeyya khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni asāradāni asukhasayitāni. Devo ca na kālena kālaṃ sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ [viruḷhiṃ (moggalāne)] vepullaṃ āpajjeyyuṃ, kassako vā vipulaṃ phalaṃ adhigaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ [na evaṃ (syā. ka.)] bho kassapa’’. ‘‘Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe gāvo vā haññanti, ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro.
‘‘Yathārūpe ca kho, rājañña, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro. Seyyathāpi, rājañña, kassako bījanaṅgalaṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha sukhette subhūme suvihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhapeyya akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni. Devo ca kālena kālaṃ sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyuṃ, kassako vā vipulaṃ phalaṃ adhigaccheyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho kassapa’’. ‘‘Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro’’ti.
Uttaramāṇavavatthu
439PTS 2.355緬 2.281已對照

青年優多羅之事 四三九、於是弊宿王族為沙門、婆羅門、貧者、旅人、遊乞者、乞求者設立了布施。而在那布施中,所施的食物是這樣的:帶糠的碎米飯,佐以酸粥;[所施的]則是粗布的、帶著大團邊穗的衣服。在那布施中,有個名叫優多羅(Uttara)的青年(māṇava)負責操辦。他布施之後這樣迴向說——‘願我以此布施,只在此世與弊宿王族相會,不在他世。’弊宿王族聽說——‘據說青年優多羅布施之後這樣迴向說:“願我以此布施,只在此世與弊宿王族相會,不在他世。”’於是弊宿王族喚來青年優多羅,這樣說——“親愛的優多羅,據說你布施之後這樣迴向說——‘願我以此布施,只在此世與弊宿王族相會,不在他世。’是真的嗎?”“是的,大人。” “親愛的優多羅,你布施之後為什麼這樣迴向——‘願我以此布施,只在此世與弊宿王族相會,不在他世。’親愛的優多羅,我們不是求福、期望布施之果的人嗎?”“大人的布施中,所施的食物是這樣的:帶糠的碎米飯,佐以酸粥——那是大人連腳也不願去碰的,何況去吃;[所施的]是粗布的、帶著大團邊穗的衣服——那是大人連腳也不願去碰的,何況去穿。而大人於我們是可愛、可意的;我們怎能把可意者與不可意者系在一起呢?”“那麼,親愛的優多羅,我吃什麼樣的食物,你就設辦什麼樣的食物;我穿什麼樣的衣服,你就設辦什麼樣的衣服。”青年優多羅應諾弊宿王族“是,大人”,便照弊宿王族所吃的食物設辦食物,照弊宿王族所穿的衣服設辦衣服。

439. Atha kho pāyāsi rājañño dānaṃ paṭṭhapesi samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ. Tasmiṃ kho pana dāne evarūpaṃ bhojanaṃ dīyati kaṇājakaṃ bilaṅgadutiyaṃ, dhorakāni [thorakāni (sī. pī.), corakāni (syā.)] ca vatthāni guḷavālakāni [guḷagāḷakāni (ka.)]. Tasmiṃ kho pana dāne uttaro nāma māṇavo vāvaṭo [byāvaṭo (sī. pī.)] ahosi. So dānaṃ datvā evaṃ anuddisati – ‘‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’’nti. Assosi kho pāyāsi rājañño – ‘‘uttaro kira māṇavo dānaṃ datvā evaṃ anuddisati – ‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’’’nti. Atha kho pāyāsi rājañño uttaraṃ māṇavaṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, tāta uttara, dānaṃ datvā evaṃ anuddisasi – ‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’’’nti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Kissa pana tvaṃ, tāta uttara, dānaṃ datvā evaṃ anuddisasi – ‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’nti? Nanu mayaṃ, tāta uttara, puññatthikā dānasseva phalaṃ pāṭikaṅkhino’’ti? ‘‘Bhoto kho dāne evarūpaṃ bhojanaṃ dīyati kaṇājakaṃ bilaṅgadutiyaṃ, yaṃ bhavaṃ pādāpi [pādāsi (ka.)] na iccheyya samphusituṃ [chupituṃ (pī. ka.)], kuto bhuñjituṃ, dhorakāni ca vatthāni guḷavālakāni, yāni bhavaṃ pādāpi [acittikataṃ (ka.)] na iccheyya samphusituṃ, kuto paridahituṃ. Bhavaṃ kho panamhākaṃ piyo manāpo, kathaṃ mayaṃ manāpaṃ amanāpena saṃyojemā’’ti? ‘‘Tena hi tvaṃ, tāta uttara, yādisāhaṃ bhojanaṃ bhuñjāmi, tādisaṃ bhojanaṃ paṭṭhapehi. Yādisāni cāhaṃ vatthāni paridahāmi, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho uttaro māṇavo pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yādisaṃ bhojanaṃ pāyāsi rājañño bhuñjati, tādisaṃ bhojanaṃ paṭṭhapesi. Yādisāni ca vatthāni pāyāsi rājañño paridahati, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapesi.
440PTS 2.356已對照

四四〇、於是弊宿王族不恭敬地布施、不親手布施、不敬重地布施、拋擲似地布施,身壞命終之後,往生為四大王天(Cātumahārājika)諸天的同伴,[住於]空寂的謝里薩迦宮殿(Serīsaka vimāna)。而在他的布施中負責操辦的那個名叫優多羅的青年,恭敬地布施、親手布施、敬重地布施、不拋擲似地布施,身壞命終之後,往生善趣、天界,為三十三天諸天的同伴。

440. Atha kho pāyāsi rājañño asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajji suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo. So sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ.
Pāyāsidevaputto
441PTS 2.357緬 2.282已對照

弊宿天子 四四一、那時,具壽憍梵波提(Gavampati)常前往空寂的謝里薩迦宮殿度日間。於是弊宿天子來到具壽憍梵波提之處;到了之後,禮敬具壽憍梵波提,站在一旁。具壽憍梵波提對站在一旁的弊宿天子這樣說——“賢友,你是誰?”“尊者,我是弊宿王族。”“賢友,你從前不是持這樣的見嗎——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟’?”“尊者,我確實曾持這樣的見——‘如此也沒有他世,沒有化生的眾生,沒有善作、惡作之業的果與異熟’。不過我已蒙聖者鳩摩羅迦葉(ayya Kumārakassapa)令我遠離了那個惡見執。” “賢友,那個在你布施中負責操辦的、名叫優多羅的青年,他生到哪裡了呢?”“尊者,那個在我布施中負責操辦的、名叫優多羅的青年,他恭敬地布施、親手布施、敬重地布施、不拋擲似地布施,身壞命終之後,往生善趣、天界,為三十三天諸天的同伴。而我,尊者,不恭敬地布施、不親手布施、不敬重地布施、拋擲似地布施,身壞命終之後,往生為四大王天諸天的同伴,[住於]空寂的謝里薩迦宮殿。所以,憍梵波提尊者,請到人間去,這樣宣告——‘要恭敬地布施,要親手布施,要敬重地布施,不要拋擲似地布施。弊宿王族不恭敬地布施、不親手布施、不敬重地布施、拋擲似地布施,身壞命終之後,往生為四大王天諸天的同伴,[住於]空寂的謝里薩迦宮殿;而在他的布施中負責操辦的那個名叫優多羅的青年,恭敬地布施、親手布施、敬重地布施、不拋擲似地布施,身壞命終之後,往生善趣、天界,為三十三天諸天的同伴。’” 於是具壽憍梵波提來到人間,這樣宣告——“要恭敬地布施,要親手布施,要敬重地布施,不要拋擲似地布施。弊宿王族不恭敬地布施、不親手布施、不敬重地布施、拋擲似地布施,身壞命終之後,往生為四大王天諸天的同伴,[住於]空寂的謝里薩迦宮殿;而在他的布施中負責操辦的那個名叫優多羅的青年,恭敬地布施、親手布施、敬重地布施、不拋擲似地布施,身壞命終之後,往生善趣、天界,為三十三天諸天的同伴。” 《弊宿經》第十,終。 《大品》終。 其攝頌為: 大本與[大]緣,涅槃及善見; 闍尼沙、[大]典尊,大會、帝釋所問; 以及大念處,弊宿為第十。 《大品》巴利聖典終。

441. Tena kho pana samayena āyasmā gavampati abhikkhaṇaṃ suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ divāvihāraṃ gacchati. Atha kho pāyāsi devaputto yenāyasmā gavampati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ gavampatiṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho pāyāsiṃ devaputtaṃ āyasmā gavampati etadavoca – ‘‘kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ, bhante, pāyāsi rājañño’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhiko ahosi – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘Saccāhaṃ, bhante, evaṃdiṭṭhiko ahosiṃ – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Api cāhaṃ ayyena kumārakassapena etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecito’’ti. ‘‘Yo pana te, āvuso, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so kuhiṃ upapanno’’ti? ‘‘Yo me, bhante, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. Ahaṃ pana, bhante, asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapanno suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Tena hi, bhante gavampati, manussalokaṃ gantvā evamārocehi – ‘sakkaccaṃ dānaṃ detha, sahatthā dānaṃ detha, cittīkataṃ dānaṃ detha, anapaviddhaṃ dānaṃ detha. Pāyāsi rājañño asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapanno suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyata’’’nti.
Atha kho āyasmā gavampati manussalokaṃ āgantvā evamārocesi – ‘‘sakkaccaṃ dānaṃ detha, sahatthā dānaṃ detha, cittīkataṃ dānaṃ detha, anapaviddhaṃ dānaṃ detha. Pāyāsi rājañño asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapanno suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyata’’nti.
Pāyāsisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
Mahāvaggo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Mahāpadāna nidānaṃ, nibbānañca sudassanaṃ;
Janavasabha govindaṃ, samayaṃ sakkapañhakaṃ;
Mahāsatipaṭṭhānañca, pāyāsi dasamaṃ bhave [satipaṭṭhānapāyāsi, mahāvaggassa saṅgaho (sī. pī.) satipaṭṭhānapāyāsi, mahāvaggoti vuccatīti (syā.)].
Mahāvaggapāḷi niṭṭhitā.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa