快樂巴利palinanda.cc

長部第18經 · 闍尼沙經 Janavasabhasuttaṃ

本經目錄天眾之會常童子之說七種定的助伴

273PTS 2.200緬 2.162已對照

五、闍尼沙經(Janavasabhasutta) 那提迦人等的記說 如是我聞:一時,世尊住在那提迦(Nātika)的磚屋(giñjakāvasatha)。當時,世尊為四周各國已過去、已命終的奉事者們記說其往生之處——在迦屍(Kāsi)與憍薩羅、跋耆與末羅、遮提(Ceti)與跋蹉(Vaṃsa)、拘樓國與般遮羅(Pañcāla)、末差(majjha)與蘇羅西那(Sūrasena):‘某人往生於某處,某人往生於某處。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五十餘人,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有九十餘人,以三結的滅盡、貪瞋痴的薄弱而為斯陀含,只再來此世間一次便將作苦的邊際。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五百餘人,以三結的滅盡而為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。’

273. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike [nādike (sī. syā. pī.)] viharati giñjakāvasathe. Tena kho pana samayena bhagavā parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu [cetiyavaṃsesu (ka.)] kurupañcālesu majjhasūrasenesu [macchasurasenesu (syā.), macchasūrasenesu (sī. pī.)] – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno [upapannoti (ka.)]. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva [sakiṃdeva (ka.)] imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti.
274PTS 2.201緬 2.163已對照

那提迦的奉事者們聽說了:“據說世尊為四周各國已過去、已命終的奉事者們記說其往生之處——在迦屍與憍薩羅、跋耆與末羅、遮提與跋蹉、拘樓國與般遮羅、末差與蘇羅西那:‘某人往生於某處,某人往生於某處。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五十餘人,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有九十餘人,以三結的滅盡、貪瞋痴的薄弱而為斯陀含,只再來此世間一次便將作苦的邊際。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五百餘人,以三結的滅盡而為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。’”那提迦的奉事者們聽聞世尊的問答記說,因此心滿意足、歡欣,生起喜與喜悅。

274. Assosuṃ kho nātikiyā paricārakā – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ [pañhāveyyākaraṇaṃ (syā. ka.)] sutvā.
275已對照

具壽阿難也聽說了:“據說世尊為四周各國已過去、已命終的奉事者們記說其往生之處——在迦屍與憍薩羅、跋耆與末羅、遮提與跋蹉、拘樓國與般遮羅、末差與蘇羅西那:‘某人往生於某處,某人往生於某處。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五十餘人,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有九十餘人,以三結的滅盡、貪瞋痴的薄弱而為斯陀含,只再來此世間一次便將作苦的邊際。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五百餘人,以三結的滅盡而為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。’那提迦的奉事者們聽聞世尊的問答記說,因此心滿意足、歡欣,生起喜與喜悅。”

275. Assosi kho āyasmā ānando – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti.
Ānandaparikathā
276PTS 2.203緬 2.164已對照

阿難的陳說 那時,具壽阿難這樣想:“這些摩揭陀的奉事者也曾有許多,而且都是久經歲月的,[如今]已過去、已命終了。鴦伽(Aṅga)與摩揭陀簡直像是空了一般——鴦伽、摩揭陀的奉事者們都已過去、已命終了。他們也曾對佛淨信、對法淨信、對僧淨信,於諸戒行圓滿;他們已過去、已命終,世尊卻未為他們記說。若為他們也作記說,那是好的:許多人會因此生起淨信,由此得往善趣。還曾有過摩揭陀國王洗尼耶·頻婆娑羅(Seniya Bimbisāra),是如法的法王,饒益婆羅門與居士、市民與國人。人們至今仍在稱揚他:‘那位如法的法王曾如此使我們安樂,[如今]已命終了;我們曾在那位如法法王的領國中安隱而住。’他也曾對佛淨信、對法淨信、對僧淨信,於諸戒行圓滿。人們還這樣說:‘摩揭陀國王洗尼耶·頻婆娑羅直到臨終之時,仍在稱揚世尊而命終。’他已過去、已命終,世尊卻未為他記說。若為他也作記說,那是好的:許多人會因此生起淨信,由此得往善趣。而世尊的正覺[正是]在摩揭陀。既然世尊的正覺在摩揭陀,世尊怎會不為那些已過去、已命終的摩揭陀奉事者們記說其往生之處呢?倘若世尊不為那些已過去、已命終的摩揭陀奉事者們記說其往生之處,摩揭陀的奉事者們會因此意氣低落;既然摩揭陀的奉事者們會因此意氣低落,世尊怎會不為他們記說呢?”

276. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ime kho panāpi ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi [aṅgamāgadhikehi (syā.)] paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi [tena kho panāpi (syā.)] ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino. Te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā; tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato, evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu [phāsukaṃ (syā.)] viharimhā’ti. So kho panāpi ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato. Tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana sambodhi magadhesu. Yattha kho pana bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya. Bhagavā ce kho pana māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya, dīnamanā [ninnamanā (syā.), dīnamānā (sī. pī.)] tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti?
277PTS 2.204緬 2.165已對照

具壽阿難獨自靜處,就摩揭陀的奉事者們如此思惟之後,於夜間的破曉時分起身,前往世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說:“尊者,我聽說:‘據說世尊為四周各國已過去、已命終的奉事者們記說其往生之處——在迦屍與憍薩羅、跋耆與末羅、遮提與跋蹉、拘樓國與般遮羅、末差與蘇羅西那:‘某人往生於某處,某人往生於某處。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五十餘人,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有九十餘人,以三結的滅盡、貪瞋痴的薄弱而為斯陀含,只再來此世間一次便將作苦的邊際。那提迦的奉事者中已過去、已命終的有五百餘人,以三結的滅盡而為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。’那提迦的奉事者們聽聞世尊的問答記說,因此心滿意足、歡欣,生起喜與喜悅。’尊者,這些摩揭陀的奉事者也曾有許多,而且都是久經歲月的,[如今]已過去、已命終了。鴦伽(Aṅga)與摩揭陀簡直像是空了一般——鴦伽、摩揭陀的奉事者們都已過去、已命終了。尊者,他們也曾對佛淨信、對法淨信、對僧淨信,於諸戒行圓滿;他們已過去、已命終,世尊卻未為他們記說。若為他們也作記說,那是好的:許多人會因此生起淨信,由此得往善趣。尊者,還曾有過摩揭陀國王洗尼耶·頻婆娑羅(Seniya Bimbisāra),是如法的法王,饒益婆羅門與居士、市民與國人。人們至今仍在稱揚他:‘那位如法的法王曾如此使我們安樂,[如今]已命終了;我們曾在那位如法法王的領國中安隱而住。’尊者,他也曾對佛淨信、對法淨信、對僧淨信,於諸戒行圓滿。人們還這樣說:‘摩揭陀國王洗尼耶·頻婆娑羅直到臨終之時,仍在稱揚世尊而命終。’他已過去、已命終,世尊卻未為他記說。若為他也作記說,那是好的:許多人會因此生起淨信,由此得往善趣。尊者,而世尊的正覺[正是]在摩揭陀。尊者,既然世尊的正覺在摩揭陀,世尊怎會不為那些已過去、已命終的摩揭陀奉事者們記說其往生之處呢?尊者,倘若世尊不為那些已過去、已命終的摩揭陀奉事者們記說其往生之處,摩揭陀的奉事者們會因此意氣低落;既然摩揭陀的奉事者們會因此意氣低落,世尊怎會不為他們記說呢?”具壽阿難就摩揭陀的奉事者們在世尊面前作了這番陳說之後,從座而起,禮敬世尊,右繞而去。

277. Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha eko raho anuvicintetvā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇāti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti. Ime kho panāpi, bhante, ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi, bhante, ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino, te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā. Tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi, bhante, ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato. Evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu viharimhā’ti. So kho panāpi, bhante, ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato; tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana, bhante, sambodhi magadhesu. Yattha kho pana, bhante, bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya? Bhagavā ce kho pana, bhante, māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya dīnamanā tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti. Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha bhagavato sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
278PTS 2.205緬 2.166已對照

於是,在具壽阿難離去不久,世尊於午前時分穿好[下衣],取了缽與衣,進入那提迦托缽。在那提迦行乞之後,飯食後從乞食處返回,洗了足,進入磚屋,就摩揭陀的奉事者們作意、思惟、以全部心意專注,坐在敷設好的座位上:‘我要了知他們的趣與來世——那些尊者們的趣如何、來世如何。’世尊便看見了摩揭陀的奉事者們“那些尊者們的趣如何、來世如何”。於是,世尊於傍晚時分從宴默中起來,從磚屋出來,坐在住處蔭涼處敷設好的座位上。

278. Atha kho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya nātikaṃ piṇḍāya pāvisi. Nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā [aṭṭhikatvā (sī. syā. pī.)] manasikatvā sabbaṃ cetasā [sabbacetasā (pī.)] samannāharitvā paññatte āsane nisīdi – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Addasā kho bhagavā māgadhake paricārake ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito giñjakāvasathā nikkhamitvā vihārapacchāyāyaṃ paññatte āsane nisīdi.
279已對照

那時,具壽阿難前往世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說:“尊者,世尊顯得寂靜,世尊的面色光耀,因為諸根明淨的緣故。尊者,世尊今日想必是以寂靜之住而住的吧?”“阿難,就在你為摩揭陀的奉事者們在我面前作了陳說、從座而起離去之時,我便進入那提迦托缽,在那提迦行乞之後,飯食後從乞食處返回,洗了足,進入磚屋,就摩揭陀的奉事者們作意、思惟、以全部心意專注,坐在敷設好的座位上:‘我要了知他們的趣與來世——那些尊者們的趣如何、來世如何。’阿難,我便看見了摩揭陀的奉事者們‘那些尊者們的趣如何、來世如何’。”

279. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upasantapadisso [upasantapatiso (ka.)] bhante bhagavā bhātiriva bhagavato mukhavaṇṇo vippasannattā indriyānaṃ. Santena nūnajja bhante bhagavā vihārena vihāsī’’ti? ‘‘Yadeva kho me tvaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ārabbha sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā pakkanto, tadevāhaṃ nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā paññatte āsane nisīdiṃ – ‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’ti. Addasaṃ kho ahaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’’ti.
Janavasabhayakkho
280PTS 2.206緬 2.167已對照

闍尼沙夜叉 “阿難,那時那隱沒的夜叉發出聲音:‘世尊,我是闍尼沙(Janavasabha);善逝,我是闍尼沙。’阿難,你可曾證知在此之前聽過這樣的名字,就是‘闍尼沙’嗎?”“尊者,我不曾證知在此之前聽過這樣的名字,就是‘闍尼沙’;不過,尊者,我聽到‘闍尼沙’這個名字時,身毛豎立。尊者,我這樣想:‘那必定不是低劣的夜叉,才會安立這樣的名字,就是「闍尼沙」。’”“阿難,就在那聲音出現之後,一位容色殊勝的夜叉出現在我面前。他第二次發出聲音:‘世尊,我是頻婆娑羅;善逝,我是頻婆娑羅。尊者,這是我第七次往生為毗沙門(Vessavaṇa)大王的同伴;我從那裡死沒之後,能夠成為人間的國王。 “從此[天界]七次,從彼[人間]七次, 輪迴共有十四; 我證知[昔時的]住處, 那是我從前所住的。

280. ‘‘Atha kho, ānanda, antarahito yakkho saddamanussāvesi – ‘janavasabho ahaṃ bhagavā; janavasabho ahaṃ sugatā’ti. Abhijānāsi no tvaṃ, ānanda, ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ [sutvā (pī.)] yadidaṃ janavasabho’’ti?
‘‘Na kho ahaṃ, bhante, abhijānāmi ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ yadidaṃ janavasabhoti, api ca me, bhante, lomāni haṭṭhāni ‘janavasabho’ti nāmadheyyaṃ sutvā. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘na hi nūna so orako yakkho bhavissati yadidaṃ evarūpaṃ nāmadheyyaṃ supaññattaṃ yadidaṃ janavasabho’’ti. ‘‘Anantarā kho, ānanda, saddapātubhāvā uḷāravaṇṇo me yakkho sammukhe pāturahosi. Dutiyampi saddamanussāvesi – ‘bimbisāro ahaṃ bhagavā; bimbisāro ahaṃ sugatāti. Idaṃ sattamaṃ kho ahaṃ, bhante, vessavaṇassa mahārājassa sahabyataṃ upapajjāmi, so tato cuto manussarājā bhavituṃ pahomi [so tato cuto manussarājā, amanussarājā divi homi (sī. pī.)].
Ito satta tato satta, saṃsārāni catuddasa;
Nivāsamabhijānāmi, yattha me vusitaṃ pure.
281PTS 2.207已對照

“尊者,我長久以來不墮惡趣,我知道自己不墮惡趣;而且我心中確立了得斯陀含的希望。’‘尊者闍尼沙夜叉,這真是稀有!尊者闍尼沙夜叉,這真是未曾有!你既說「尊者,我長久以來不墮惡趣,我知道自己不墮惡趣」,又說「而且我心中確立了得斯陀含的希望」;那麼,尊者闍尼沙夜叉是從什麼因緣而知道自己有這樣廣大的殊勝證得呢?’‘世尊,不出於您的教法之外;善逝,不出於您的教法之外。尊者,自從我對世尊一向淨信之時起,尊者,從那時起我長久以來不墮惡趣,我知道自己不墮惡趣;而且我心中確立了得斯陀含的希望。尊者,我在此被毗沙門天王遣往增長(Virūḷhaka)大王之處辦某事,在途中看見世尊進入磚屋,就摩揭陀的奉事者們作意、思惟、以全部心意專注而坐:「我要了知他們的趣與來世——那些尊者們的趣如何、來世如何。」尊者,而這也不足為奇:毗沙門天王在那會眾中說時,我曾當面聽聞、當面領受「那些尊者們的趣如何、來世如何」。尊者,我這樣想:我既要瞻見世尊,也要把這[事]稟告世尊。尊者,這就是我前來瞻見世尊的兩個因緣。’

281. ‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’ti. ‘Acchariyamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa, abbhutamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa. ‘‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmī’’ti ca vadesi, ‘‘āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’’ti ca vadesi, kutonidānaṃ panāyasmā janavasabho yakkho evarūpaṃ uḷāraṃ visesādhigamaṃ sañjānātīti? Na aññatra, bhagavā, tava sāsanā, na aññatra [aññattha (sī. pī.)], sugata, tava sāsanā; yadagge ahaṃ, bhante, bhagavati ekantikato [ekantato (syā.), ekantagato (pī.)] abhippasanno, tadagge ahaṃ, bhante, dīgharattaṃ avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāya. Idhāhaṃ, bhante, vessavaṇena mahārājena pesito virūḷhakassa mahārājassa santike kenacideva karaṇīyena addasaṃ bhagavantaṃ antarāmagge giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā nisinnaṃ – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Anacchariyaṃ kho panetaṃ, bhante, yaṃ vessavaṇassa mahārājassa tassaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – bhagavantañca dakkhāmi, idañca bhagavato ārocessāmīti. Ime kho me, bhante, dvepaccayā bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ’.
Devasabhā
282PTS 2.208緬 2.168已對照

天眾之會

‘尊者,在前些日子、更前的日子,在入雨安居的十五日布薩日、圓滿的滿月之夜,三十三天的一切諸天都在善法堂(Sudhammā sabhā)中集坐會合,廣大的天眾也四面圍坐,四大王也各在四方就座:在東方,持國(Dhataraṭṭha)大王面向西而坐,以諸天在前;在南方,增長(Virūḷhaka)大王面向北而坐,以諸天在前;在西方,廣目(Virūpakkha)大王面向東而坐,以諸天在前;在北方,毗沙門(Vessavaṇa)大王面向南而坐,以諸天在前。尊者,當三十三天的一切諸天在善法堂中集坐會合、廣大的天眾四面圍坐、四大王各在四方就座時,這是他們的座位;然後才是我們的座位。尊者,那些在世尊[座下]行了梵行、新近往生三十三天眾中的諸天,他們以容色與名聲勝過其他諸天。尊者,因此三十三天的諸天心滿意足、歡欣,生起喜與喜悅:“諸位,天眾果然增滿,阿修羅眾卻在減少!”尊者,那時諸天之主帝釋(Sakka devānaminda)知道三十三天諸天的淨悅,便以這些偈隨喜——

282. ‘Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni tadahuposathe pannarase vassūpanāyikāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā. Mahatī ca dibbaparisā [dibbā parisā (sī. pī.)] samantato nisinnā honti [nisinnā hoti (sī.), sannisinnā honti sannipatitā (ka.)], cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Puratthimāya disāya dhataraṭṭho mahārājā pacchimābhimukho [pacchābhimukho (ka.)] nisinno hoti deve purakkhatvā; dakkhiṇāya disāya virūḷhako mahārājā uttarābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; pacchimāya disāya virūpakkho mahārājā puratthābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; uttarāya disāya vessavaṇo mahārājā dakkhiṇābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā. Yadā, bhante, kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti, cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Idaṃ nesaṃ hoti āsanasmiṃ; atha pacchā amhākaṃ āsanaṃ hoti. Ye te, bhante, devā bhagavati brahmacariyaṃ caritvā adhunūpapannā tāvatiṃsakāyaṃ, te aññe deve atirocanti vaṇṇena ceva yasasā ca. Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata bho kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, sakko devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –
已對照

“諸位,三十三天連同帝釋實在歡喜,

‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā [saindakā (sī.)];
已對照

禮敬如來與法的善妙性。

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.
已對照

見到新生的諸天有容色、有名聲,

Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine [yasassino (syā.)];
已對照

在善逝[座下]行了梵行而來到此處。

Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.
已對照

他們以容色、名聲與壽量勝過其他[諸天],

Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;
已對照

是廣慧者的弟子,在此已達殊勝。

Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
緬 2.169已對照

三十三天連同帝釋見此而歡喜,

Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;
已對照

禮敬如來與法的善妙性。”

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.
PTS 2.209已對照

‘尊者,因此三十三天的諸天更加心滿意足、歡欣,生起喜與喜悅:“諸位,天眾果然增滿,阿修羅眾卻在減少!”尊者,那時,三十三天諸天為之在善法堂中集坐會合的那件事,他們思量了那件事、商議了那件事之後,四大王於那件事上便是受教之言者;四大王於那件事上也便是受隨教之言者,各各住立於自己的座位上,未曾離去——

‘Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā bhiyyosomattāya attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata, bho, kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, yenatthena devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, taṃ atthaṃ cintayitvā taṃ atthaṃ mantayitvā vuttavacanāpi taṃ [vuttavacanā nāmidaṃ (ka.)] cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti. Paccānusiṭṭhavacanāpi taṃ [paccānusiṭṭhavacanā nāmidaṃ (ka.)] cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti, sakesu sakesu āsanesu ṭhitā avipakkantā [adhipakkantā (ka.)].
已對照

“諸王受了教言,領受了教誡,

Te vuttavākyā rājāno, paṭiggayhānusāsaniṃ;
已對照

心意明淨、寂靜,住立於自己的座位上。”

Vippasannamanā santā, aṭṭhaṃsu samhi āsaneti.
283已對照

‘尊者,那時北方生起了廣大的光,顯現了光明,超過了諸天的天威力。尊者,那時諸天之主帝釋告訴三十三天諸天:“諸位賢者,正如所見的這些相——生起廣大的光、顯現光明——梵天將要顯現。這正是梵天顯現的前相,即:生起光、顯現光明。 “正如所見的諸相,梵天將要顯現; 這是梵天之相:廣大的光明。”

283. ‘Atha kho, bhante, uttarāya disāya uḷāro āloko sañjāyi, obhāso pāturahosi atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Atha kho, bhante, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘yathā kho, mārisā, nimittāni dissanti, uḷāro āloko sañjāyati, obhāso pātubhavati, brahmā pātubhavissati. Brahmuno hetaṃ pubbanimittaṃ pātubhāvāya yadidaṃ āloko sañjāyati obhāso pātubhavatīti.
‘‘Yathā nimittā dissanti, brahmā pātubhavissati;
Brahmuno hetaṃ nimittaṃ, obhāso vipulo mahā’’ti.
Sanaṅkumārakathā
284PTS 2.210緬 2.170已對照

常童子之說

‘尊者,於是三十三天諸天各自坐在自己的座位上:“我們要了知這光明,將是什麼果報,作證之後才走。”四大王也各自坐在自己的座位上:“我們要了知這光明,將是什麼果報,作證之後才走。”三十三天諸天聽了這[話],成為一心:“我們要了知這光明,將是什麼果報,作證之後才走。”

284. ‘Atha kho, bhante, devā tāvatiṃsā yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Cattāropi mahārājāno yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Idaṃ sutvā devā tāvatiṃsā ekaggā samāpajjiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti.
已對照

‘尊者,每當常童子(Sanaṅkumāra)梵天向三十三天諸天顯現時,他都是化作粗大的自體而顯現。尊者,梵天本來的容色是三十三天諸天的眼路所不能及的。尊者,每當常童子梵天向三十三天諸天顯現時,他以容色與名聲勝過其他諸天。尊者,猶如金像勝過人像;同樣地,尊者,每當常童子梵天向三十三天諸天顯現時,他以容色與名聲勝過其他諸天。尊者,每當常童子梵天向三十三天諸天顯現時,那會眾中沒有一位天禮敬他、起身相迎或以座相請,全都默然、合掌結跏趺而坐:“常童子梵天此刻想要哪一位天的座位,他就將坐在那位天的座位上。”

‘Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā pātubhavati. Yo kho pana, bhante, brahmuno pakativaṇṇo anabhisambhavanīyo so devānaṃ tāvatiṃsānaṃ cakkhupathasmiṃ. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Seyyathāpi, bhante, sovaṇṇo viggaho mānusaṃ viggahaṃ atirocati; evameva kho, bhante, yadā brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, na tassaṃ parisāyaṃ koci devo abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Sabbeva tuṇhībhūtā pañjalikā pallaṅkena nisīdanti – ‘‘yassadāni devassa pallaṅkaṃ icchissati brahmā sanaṅkumāro, tassa devassa pallaṅke nisīdissatī’’ti.
PTS 2.211已對照

‘尊者,常童子梵天坐在哪一位天的座位上,那位天便獲得廣大的欣悅,那位天便獲得廣大的喜悅。尊者,猶如已灌頂的剎帝利王剛受王位的灌頂,便獲得廣大的欣悅、廣大的喜悅;同樣地,尊者,常童子梵天坐在哪一位天的座位上,那位天便獲得廣大的欣悅、廣大的喜悅。尊者,於是常童子梵天化作粗大的自體,化作童子相,如五髻(Pañcasikha)[乾闥婆]那樣向三十三天諸天顯現。他騰上虛空,在空中、虛空中結跏趺而坐。尊者,猶如有力之人在善敷的座上或平坦的地面上結跏趺而坐;同樣地,尊者,常童子梵天騰上虛空,在空中、虛空中結跏趺而坐,知道三十三天諸天的淨悅之後,便以這些偈隨喜——

‘Yassa kho pana, bhante, devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ; uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Seyyathāpi, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto adhunābhisitto rajjena, uḷāraṃ so labhati vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati somanassapaṭilābhaṃ. Evameva kho, bhante, yassa devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā kumāravaṇṇī [kumāravaṇṇo (syā. ka.)] hutvā pañcasikho devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāturahosi. So vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīdi. Seyyathāpi, bhante, balavā puriso supaccatthate vā pallaṅke same vā bhūmibhāge pallaṅkena nisīdeyya; evameva kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –
緬 2.171已對照

“諸位,三十三天連同帝釋實在歡喜,

‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā;
已對照

禮敬如來與法的善妙性。

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.
已對照

見到新生的諸天有容色、有名聲,

‘‘Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine;
已對照

在善逝[座下]行了梵行而來到此處。

Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.
已對照

他們以容色、名聲與壽量勝過其他[諸天],

‘‘Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;
已對照

是廣慧者的弟子,在此已達殊勝。

Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
已對照

三十三天連同帝釋見此而歡喜,

‘‘Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;
已對照

禮敬如來與法的善妙性。”

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.
285已對照

‘尊者,常童子梵天說了這個意思。尊者,常童子梵天說這個意思時,其聲具足八支:清晰、可解、柔美、悅耳、圓滿、不散、深沉、洪亮。尊者,常童子梵天隨其會眾[之量]以聲令知,而其聲不出會眾之外。尊者,凡其聲如此具足八支者,便稱為“梵音”。

285. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti vissaṭṭho ca viññeyyo ca mañju ca savanīyo ca bindu ca avisārī ca gambhīro ca ninnādī ca. Yathāparisaṃ kho pana, bhante, brahmā sanaṅkumāro sarena viññāpeti; na cassa bahiddhā parisāya ghoso niccharati. Yassa kho pana, bhante, evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti, so vuccati ‘‘brahmassaro’’ti.
PTS 2.212已對照

‘尊者,於是常童子梵天化作三十三個自體,在三十三天諸天各自的座位上各結跏趺而坐,告訴三十三天諸天:“諸位三十三天賢者,你們認為如何?那位世尊為眾人的利益、為眾人的安樂、為憐憫世間、為諸天與人的利益、福利與安樂而行道,[其行道]是何等[廣大]啊!諸位,凡是歸依佛、歸依法、歸依僧、於諸戒行圓滿者,他們身壞命終之後,有些往生他化自在天(Paranimmitavasavattī)諸天的同伴中,有些往生化樂天(Nimmānaratī)諸天的同伴中,有些往生兜率天(Tusita)諸天的同伴中,有些往生夜摩天(Yāma)諸天的同伴中,有些往生三十三天諸天的同伴中,有些往生四大王天諸天的同伴中。凡是充滿最低劣之眾者,也充滿乾闥婆眾。”

‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro tettiṃse attabhāve abhinimminitvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ paccekapallaṅkesu pallaṅkena [paccekapallaṅkena (ka.)] nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañca so bhagavā bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Ye hi keci, bho, buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā sīlesu paripūrakārino te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Ye sabbanihīnaṃ kāyaṃ paripūrenti, te gandhabbakāyaṃ paripūrentī’’’ti.
286PTS 2.213緬 2.172已對照

‘尊者,常童子梵天說了這個意思。尊者,常童子梵天說這個意思時,諸天各以為那聲音[出自自己座上的那一位]:“在我座位上的這一位,[只有]他一個在說。” “一位說時,一切化身都在說; 一位默坐時,他們全都默然。 那時三十三天連同帝釋都這樣以為: ‘在我座位上的這一位,[只有]他一個在說。’” ‘尊者,於是常童子梵天把自己收攝為一體;收攝為一體之後,在諸天之主帝釋的座位上結跏趺而坐,告訴三十三天諸天——

286. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato ghosoyeva devā maññanti – ‘‘yvāyaṃ mama pallaṅke svāyaṃ ekova bhāsatī’’ti.
Ekasmiṃ bhāsamānasmiṃ, sabbe bhāsanti nimmitā;
Ekasmiṃ tuṇhimāsīne, sabbe tuṇhī bhavanti te.
Tadāsu devā maññanti, tāvatiṃsā sahindakā;
Yvāyaṃ mama pallaṅkasmiṃ, svāyaṃ ekova bhāsatīti.
‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro ekattena attānaṃ upasaṃharati, ekattena attānaṃ upasaṃharitvā sakkassa devānamindassa pallaṅke pallaṅkena nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Bhāvitaiddhipādo
287PTS 2.214緬 2.173已對照

已修習的神足 “‘諸位三十三天賢者,你們認為如何?那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所施設的這四神足,是何等善加施設啊——為了神變的堪能,為了神變的嫻熟,為了神變的種種變化。是哪四[種]呢?諸位,在此,比丘修習具足欲定勤行的神足,修習具足精進定勤行的神足,修習具足心定勤行的神足,修習具足審察(vīmaṃsā)定勤行的神足。諸位,這就是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所施設的四神足——為了神變的堪能,為了神變的嫻熟,為了神變的種種變化。 “‘諸位,凡是過去世的沙門或婆羅門領受了種種神變,他們全都是由於修習、多作這四神足。諸位,凡是未來世的沙門或婆羅門將領受種種神變,他們全都是由於修習、多作這四神足。諸位,凡是現在的沙門或婆羅門領受種種神變,他們全都是由於修習、多作這四神足。諸位三十三天賢者,你們可看見我也有這樣的神變威力嗎?’‘正是這樣,大梵天。’‘諸位,我也正是由於修習、多作這四神足,才有這樣大神力、這樣威勢廣大。’尊者,常童子梵天說了這個意思。尊者,常童子梵天說了這個意思之後,告訴三十三天諸天——

287. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya [iddhibahulīkatāya (syā.)] iddhivisavitāya [iddhivisevitāya (syā.)] iddhivikubbanatāya. Katame cattāro? Idha bho bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya iddhivisavitāya iddhivikubbanatāya.
‘‘‘Ye hi keci bho atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhosuṃ, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhossanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Passanti no bhonto devā tāvatiṃsā mamapimaṃ evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Evaṃ mahābrahme’’ti. ‘‘Ahampi kho bho imesaṃyeva catunnañca iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā evaṃ mahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Tividho okāsādhigamo
288PTS 2.215緬 2.174已對照

三種機會的獲得 “‘諸位三十三天賢者,你們認為如何?那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為得樂而隨覺的這三種機會的獲得(okāsādhigama),[是何等廣大]啊!是哪三[種]呢?諸位,在此,有人與諸欲相雜而住,與諸不善法相雜[而住]。他在後來的某個時候聽聞聖法,如理作意,法隨法行。他因聽聞聖法、如理作意、法隨法行,便不與諸欲相雜而住,不與諸不善法相雜[而住]。當他不與諸欲相雜、不與諸不善法相雜時,樂便生起,由樂更生喜悅。諸位,猶如由欣悅(pamudā)生起愉悅(pāmojja);同樣地,諸位,當[人]不與諸欲相雜、不與諸不善法相雜時,樂便生起,由樂更生喜悅。諸位,這就是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為得樂而隨覺的第一種機會的獲得。 “‘再者,諸位,在此有人粗的身行未止息,粗的語行未止息,粗的心行未止息。他在後來的某個時候聽聞聖法,如理作意,法隨法行。他因聽聞聖法、如理作意、法隨法行,粗的身行止息了,粗的語行止息了,粗的心行止息了。由於粗的身行止息、粗的語行止息、粗的心行止息,樂便生起,由樂更生喜悅。諸位,猶如由欣悅(pamudā)生起愉悅(pāmojja);同樣地,諸位,由於粗的身行止息、粗的語行止息、粗的心行止息,樂便生起,由樂更生喜悅。諸位,這就是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為得樂而隨覺的第二種機會的獲得。 “‘再者,諸位,在此有人不如實了知“此是善”,不如實了知“此是不善”,不如實了知“此是有罪的,此是無罪的;此是應習近的,此是不應習近的;此是劣的,此是勝的;此是黑白有對的”。他在後來的某個時候聽聞聖法,如理作意,法隨法行。他因聽聞聖法、如理作意、法隨法行,便如實了知“此是善”,如實了知“此是不善”,如實了知“此是有罪的,此是無罪的;此是應習近的,此是不應習近的;此是劣的,此是勝的;此是黑白有對的”。當他這樣知、這樣見時,無明被舍斷,明生起。由於無明的離滅、明的生起,樂便生起,由樂更生喜悅。諸位,猶如由欣悅(pamudā)生起愉悅(pāmojja);同樣地,諸位,由於無明的離滅、明的生起,樂便生起,由樂更生喜悅。諸位,這就是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為得樂而隨覺的第三種機會的獲得。諸位,這就是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為得樂而隨覺的三種機會的獲得。’尊者,常童子梵天說了這個意思。尊者,常童子梵天說了這個意思之後,告訴三十三天諸天——

288. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāya. Katame tayo? Idha bho ekacco saṃsaṭṭho viharati kāmehi saṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ asaṃsaṭṭho viharati kāmehi asaṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. Tassa asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ [pāmujjaṃ (pī. ka.)] jāyetha, evameva kho, bho, asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.
‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekaccassa oḷārikā kāyasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā vacīsaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā cittasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. Tassa ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ oḷārikā kāyasaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā vacīsaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā cittasaṅkhārā paṭippassambhanti. Tassa oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha, evameva kho bho oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.
‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekacco ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. ‘Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ, ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha, evameva kho, bho, avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Catusatipaṭṭhānaṃ
289緬 2.175已對照

四念處 “‘諸位三十三天賢者,你們認為如何?那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為得善而施設的這四念處,是何等善加施設啊!是哪四[種]呢?諸位,在此,比丘於內身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。當他於內身隨觀身而住時,便於其中正得定、正明淨;他於其中正得定、正明淨之後,便於外[的]他身生起智見。於內諸受隨觀受而住……乃至……便於外[的]他受生起智見。於內心隨觀心而住……乃至……便於外[的]他心生起智見。於內諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。當他於內諸法隨觀法而住時,便於其中正得定、正明淨;他於其中正得定、正明淨之後,便於外[的]他法生起智見。諸位,這就是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為得善而施設的四念處。’尊者,常童子梵天說了這個意思。尊者,常童子梵天說了這個意思之後,告訴三十三天諸天——

289. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāya. Katame cattāro? Idha, bho, bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā parakāye ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati…pe… bahiddhā paravedanāsu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ citte cittānupassī viharati…pe… bahiddhā paracitte ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā paradhammesu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Satta samādhiparikkhārā
290PTS 2.217緬 2.176已對照

七種定的助伴

“‘諸位三十三天賢者,你們認為如何?那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊為遍修習正定、為圓滿正定而施設的這七種定的助伴(samādhiparikkhāra),是何等善加施設啊!是哪七[種]呢?正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念。諸位,凡由這七支所圍繞的心一境性,諸位,這便稱為聖正定,亦名“有近依的”,亦名“有助伴的”。諸位,住於正見者,正思惟得以轉起;住於正思惟者,正語得以轉起;住於正語者,正業得以轉起;住於正業者,正命得以轉起;住於正命者,正精進得以轉起;住於正精進者,正念得以轉起;住於正念者,正定得以轉起;住於正定者,正智得以轉起;住於正智者,正解脫得以轉起。諸位,若有人要正當地說,應當這樣說:“法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的;不死之門已開!”——要正當地說的人,正應當這樣說。諸位,法確實是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的;不死之門已開。

290. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta samādhiparikkhārā sammāsamādhissa paribhāvanāya sammāsamādhissa pāripūriyā. Katame satta? Sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati. Yā kho, bho, imehi sattahaṅgehi cittassa ekaggatā parikkhatā, ayaṃ vuccati, bho, ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi saparikkhāro itipi. Sammādiṭṭhissa bho, sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammāvācassa sammākammanto pahoti. Sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti, sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti, sammāñāṇassa sammāvimutti pahoti. Yañhi taṃ, bho, sammā vadamāno vadeyya – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā’ti idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya. Svākkhāto hi, bho, bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā [dvārāti (syā. ka.)].
PTS 2.218已對照

“‘諸位,凡是具足對佛的不壞淨信(aveccappasāda)、具足對法的不壞淨信、具足對僧的不壞淨信、具足聖者所愛樂諸戒者,以及那些化生、為法所調伏者——摩揭陀的奉事者中已過去、已命終的有二百四十萬餘人,以三結的滅盡而為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。而此中也有斯陀含。

‘‘‘Ye hi keci, bho, buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā, ye cime opapātikā dhammavinītā sātirekāni catuvīsatisatasahassāni māgadhakā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā. Atthi cevettha sakadāgāmino.
已對照

“另有其餘之眾,我意以為是有福分者;

‘‘Atthāyaṃ [athāyaṃ (sī. syā.)] itarā pajā, puññābhāgāti me mano;
已對照

我實不能計數,因怕妄語。”

Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottappa’’nti.
291已對照

‘尊者,常童子梵天說了這個意思。尊者,常童子梵天說這個意思時,毗沙門天王心中生起了這樣的思惟:“諸位,實在稀有!諸位,實在未曾有!竟會有這樣廣大的導師,這樣廣大的法說,這樣廣大的殊勝證得被了知!”尊者,那時常童子梵天以心了知毗沙門天王心中的思惟,便對毗沙門天王這樣說:“毗沙門天王尊師認為如何?過去世也曾有這樣廣大的導師,這樣廣大的法說,這樣廣大的殊勝證得被了知;未來世也將有這樣廣大的導師,這樣廣大的法說,這樣廣大的殊勝證得被了知。”’

291. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato vessavaṇassa mahārājassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, evarūpopi nāma uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’ti. Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro vessavaṇassa mahārājassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vessavaṇaṃ mahārājānaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññati bhavaṃ vessavaṇo mahārājā atītampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā ahosi, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyiṃsu. Anāgatampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’’ti.
292PTS 2.219緬 2.177已對照

“‘尊者,常童子梵天向三十三天諸天說了這個意思;這個意思,毗沙門天王在常童子梵天向三十三天諸天說時當面聽聞、當面領受,[又]在自己的會眾中宣說了。’”這個意思,闍尼沙夜叉在毗沙門天王於自己會眾中說時當面聽聞、當面領受,稟告了世尊。這個意思,世尊當面從闍尼沙夜叉聽聞、當面領受,並以自己的證智,告訴了具壽阿難;這個意思,具壽阿難當面從世尊聽聞、當面領受,告訴了比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷。因此,這梵行興盛、繁榮、廣佈、為眾人所知、遍佈各處,乃至已被天與人善加宣說。 《闍尼沙經》第五,終。

292. ‘‘‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ abhāsi, imamatthaṃ vessavaṇo mahārājā brahmuno sanaṅkumārassa devānaṃ tāvatiṃsānaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ [sutvā (sī. pī.)] sammukhā paṭiggahitaṃ sayaṃ parisāyaṃ ārocesi’’.
Imamatthaṃ janavasabho yakkho vessavaṇassa mahārājassa sayaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ [paṭiggahetvā (sī. pī.)] bhagavato ārocesi. Imamatthaṃ bhagavā janavasabhassa yakkhassa sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā sāmañca abhiññāya āyasmato ānandassa ārocesi, imamatthamāyasmā ānando bhagavato sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā ārocesi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitanti.
Janavasabhasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.