快樂巴利palinanda.cc

長部第17經 · 大善見王經 Mahāsudassanasuttaṃ

本經目錄法殿與法池禪的成就

241PTS 2.169緬 2.139已對照

四、大善見經(Mahāsudassanasutta) 如是我聞:一時,世尊住在拘屍那羅(Kusinārā)、優婆跋多那(Upavattana)末羅人(Malla)的娑羅林中、雙娑羅樹之間,正當般涅槃之時。那時,具壽阿難前往世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說:“尊者,願世尊不要在這小城、荒瘠小城、枝城裡般涅槃。尊者,還有別的大城,就是:瞻波(Campā)、王舍城、舍衛城、娑雞多(Sāketa)、憍賞彌(Kosambī)、波羅奈;願世尊在那裡般涅槃。在那裡有許多對如來極淨信的大富剎帝利、大富婆羅門、大富居士,他們會作如來的遺體供養。”

241. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mā, bhante, bhagavā imasmiṃ khuddakanagarake ujjaṅgalanagarake sākhānagarake parinibbāyi. Santi, bhante, aññāni mahānagarāni. Seyyathidaṃ – campā, rājagahaṃ, sāvatthi, sāketaṃ, kosambī, bārāṇasī; ettha bhagavā parinibbāyatu. Ettha bahū khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā tathāgate abhippasannā, te tathāgatassa sarīrapūjaṃ karissantī’’ti.
242已對照

“阿難,不要這樣說!阿難,不要這樣說:‘小城、荒瘠小城、枝城’。”

242. ‘‘Mā hevaṃ, ānanda, avaca; mā hevaṃ, ānanda, avaca – khuddakanagarakaṃ ujjaṅgalanagarakaṃ sākhānagaraka’’nti.
Kusāvatīrājadhānī
PTS 2.170緬 2.140已對照

拘舍婆提王都 “阿難,從前有一位名叫大善見(Mahāsudassana)的國王,是已灌頂的剎帝利,領有四方,得勝利,達成國土安定。阿難,這拘屍那羅,當時是大善見王名叫拘舍婆提(Kusāvatī)的王都:從東到西長十二由旬,從南到北寬七由旬。阿難,拘舍婆提王都興盛、繁榮、人眾多、人煙稠密、飲食豐足。阿難,猶如諸天名叫阿羅迦曼陀(Āḷakamandā)的王都興盛、繁榮、人眾多、夜叉稠密、飲食豐足;同樣地,阿難,拘舍婆提王都興盛、繁榮、人眾多、人煙稠密、飲食豐足。阿難,拘舍婆提王都晝夜不離十種聲音,就是:象聲、馬聲、車聲、鼓聲、腰鼓聲、琵琶聲、歌聲、螺聲、鐃鈸聲、手拍聲,以及第十種‘食吧、飲吧、嚼吧’之聲。 “阿難,拘舍婆提王都為七重城牆所圍繞:一重是金所成,一重是銀所成,一重是琉璃所成,一重是水晶所成,一重是赤珠所成,一重是瑪瑙所成,一重是一切寶所成。阿難,拘舍婆提王都有四色的城門:一門是金所成,一門是銀所成,一門是琉璃所成,一門是水晶所成。每一門都埋立著七根帝柱,周圍三人身量,入地三人身量,高十二人身量。一柱是金所成,一柱是銀所成,一柱是琉璃所成,一柱是水晶所成,一柱是赤珠所成,一柱是瑪瑙所成,一柱是一切寶所成。 “阿難,拘舍婆提王都為七重多羅樹行所圍繞:一行是金所成,一行是銀所成,一行是琉璃所成,一行是水晶所成,一行是赤珠所成,一行是瑪瑙所成,一行是一切寶所成。金所成的多羅樹,其樹幹是金所成,葉與果是銀所成;銀所成的多羅樹,其樹幹是銀所成,葉與果是金所成;琉璃所成的多羅樹,其樹幹是琉璃所成,葉與果是水晶所成;水晶所成的多羅樹,其樹幹是水晶所成,葉與果是琉璃所成;赤珠所成的多羅樹,其樹幹是赤珠所成,葉與果是瑪瑙所成;瑪瑙所成的多羅樹,其樹幹是瑪瑙所成,葉與果是赤珠所成;一切寶所成的多羅樹,其樹幹是一切寶所成,葉與果也是一切寶所成。 “阿難,那些多羅樹行為風所動時,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉。阿難,猶如具五支的樂器(pañcaṅgika tūriya)善加調校、善加試音,由極善巧者合奏,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉;同樣地,阿難,那些多羅樹行為風所動時,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉。阿難,當時凡拘舍婆提王都中的賭徒、嗜酒者、貪飲者,都以那些為風所動的多羅樹行之聲自娛作樂。

‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano nāma ahosi khattiyo muddhāvasitto [khattiyo muddhābhisitto (ka.), cakkavattīdhammiko dhammarājā (mahāparinibbānasutta)] cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa ayaṃ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi. Puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni āyāmena, uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Seyyathāpi, ānanda, devānaṃ āḷakamandā nāma rājadhānī iddhā ceva hoti phītā ca [iddhā ceva ahosi phītā ca (syā.)] bahujanā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca; evameva kho, ānanda, kusāvatī rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī dasahi saddehi avivittā ahosi divā ceva rattiñca, seyyathidaṃ – hatthisaddena assasaddena rathasaddena bherisaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saṅkhasaddena sammasaddena pāṇitāḷasaddena ‘asnātha pivatha khādathā’ti dasamena saddena.
‘‘Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosi. Eko pākāro sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo, eko lohitaṅkamayo [lohitaṅgamayo (ka.), lohitakamayo (byākaraṇesu)], eko masāragallamayo, eko sabbaratanamayo. Kusāvatiyā, ānanda, rājadhāniyā catunnaṃ vaṇṇānaṃ dvārāni ahesuṃ. Ekaṃ dvāraṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Ekekasmiṃ dvāre satta satta esikā nikhātā ahesuṃ tiporisaṅgā tiporisanikhātā dvādasaporisā ubbedhena. Ekā esikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi. Ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi, sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi, masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi, lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca. Tāsaṃ kho panānanda, tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo [kamanīyo (sī. syā. pī.)] ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ.
Cakkaratanaṃ
243已對照

輪寶 “阿難,大善見王具足七寶與四成就。是哪七[寶]呢?阿難,在此,大善見王於十五日的布薩日洗了頭、持布薩、登上殊勝高樓的上層時,天的輪寶出現了:具千輻、具輞、具轂,一切行相圓滿。大善見王見了之後,這樣想:‘我曾聽說:“凡已灌頂的剎帝利王,於十五日的布薩日洗了頭、持布薩、登上殊勝高樓的上層時,天的輪寶出現,具千輻、具輞、具轂,一切行相圓滿,他便是轉輪王。”那麼,我會是轉輪王嗎?’

243. ‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano sattahi ratanehi samannāgato ahosi catūhi ca iddhīhi. Katamehi sattahi? Idhānanda, rañño mahāsudassanassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvā rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘sutaṃ kho panetaṃ – ‘‘yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattī’’ti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattī’ti.
244PTS 2.174緬 2.142已對照

“阿難,於是大善見王從座而起,把上衣偏袒一肩,左手持金瓶,右手灑[水]於輪寶之上:‘尊貴的輪寶,轉起吧!尊貴的輪寶,征服[四方]吧!’阿難,於是那輪寶便向東方轉去,大善見王與四支軍一同隨後而行。阿難,凡輪寶在哪個地方停住,大善見王便與四支軍在那裡住下。阿難,凡東方的諸敵對國王,都前往大善見王之處;到了之後這樣說:‘來吧,大王!歡迎您,大王![此]是您的,大王!請教誡[我們]吧,大王!’大善見王這樣說:‘不可殺生;不可不與而取;不可於諸欲上行邪行;不可說妄語;不可飲酒;就照你們向來所受用的而受用吧。’阿難,凡東方的諸敵對國王,都成了大善見王的附從者。 “阿難,於是那輪寶潛入東海,又出而向南方轉去……乃至……潛入南海,又出而向西方轉去……乃至……潛入西海,又出而向北方轉去,大善見王與四支軍一同隨後而行。阿難,凡輪寶在哪個地方停住,大善見王便與四支軍在那裡住下。阿難,凡北方的諸敵對國王,都前往大善見王之處;到了之後這樣說:‘來吧,大王!歡迎您,大王![此]是您的,大王!請教誡[我們]吧,大王!’大善見王這樣說:‘不可殺生;不可不與而取;不可於諸欲上行邪行;不可說妄語;不可飲酒;就照你們向來所受用的而受用吧。’阿難,凡北方的諸敵對國王,都成了大善見王的附從者。

244. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vāmena hatthena suvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti. Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti [pavattati (syā. ka.)], anvadeva [anudeva (syā.)] rājā mahāsudassano saddhiṃ caturaṅginiyā senāya, yasmiṃ kho panānanda, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te mahārāja, anusāsa mahārājā’ti. Rājā mahāsudassano evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ na ādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṃ. Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavatti…pe… pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho panānanda, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te mahārāja, anusāsa mahārājā’ti. Rājā mahāsudassano evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ na ādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṃ.
245已對照

“阿難,於是那輪寶征服了以海為邊際的大地之後,回到拘舍婆提王都,在大善見王內宮之門、斷事處的前方,彷彿安在軸上一般住立,莊嚴著大善見王的內宮。阿難,大善見王的輪寶就是這樣出現的。

245. ‘‘Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā rañño mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi rañño mahāsudassanassa antepuraṃ upasobhayamānaṃ. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi.
Hatthiratanaṃ
246已對照

象寶 “再者,阿難,大善見王的象寶出現了:通體純白,七處安立,有神變,能行於空中,是名為布薩(Uposatha)的象王。大善見王見了它,心生淨信:‘諸位,這象乘實在善妙啊,若它能受調伏就好了!’阿難,於是那象寶就像久經善調的良種香象一般,如是受了調伏。阿難,從前,大善見王為試驗那象寶,於午前時分騎上它,巡行了以海為邊際的大地,回到拘舍婆提王都用了早餐。阿難,大善見王的象寶就是這樣出現的。

246. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa hatthiratanaṃ pāturahosi sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā. Taṃ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṃ pasīdi – ‘bhaddakaṃ vata bho hatthiyānaṃ, sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, hatthiratanaṃ – seyyathāpi nāma gandhahatthājāniyo dīgharattaṃ suparidanto, evameva damathaṃ upagacchi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva hatthiratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anuyāyitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ hatthiratanaṃ pāturahosi.
Assaratanaṃ
247PTS 2.175緬 2.143已對照

馬寶 “再者,阿難,大善見王的馬寶出現了:通體純白,頭黑,鬃如文闍草(muñja),有神變,能行於空中,是名為雲馬(Valāhaka)的馬王。大善見王見了它,心生淨信:‘諸位,這馬乘實在善妙啊,若它能受調伏就好了!’阿難,於是那馬寶就像久經善調的賢良駿馬一般,如是受了調伏。阿難,從前,大善見王為試驗那馬寶,於午前時分騎上它,巡行了以海為邊際的大地,回到拘舍婆提王都用了早餐。阿難,大善見王的馬寶就是這樣出現的。

247. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa assaratanaṃ pāturahosi sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā. Taṃ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṃ pasīdi – ‘bhaddakaṃ vata bho assayānaṃ sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, assaratanaṃ seyyathāpi nāma bhaddo assājāniyo dīgharattaṃ suparidanto, evameva damathaṃ upagacchi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva assaratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anuyāyitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ assaratanaṃ pāturahosi.
Maṇiratanaṃ
248已對照

摩尼寶 “再者,阿難,大善見王的摩尼寶出現了。那是一顆琉璃寶珠(maṇi veḷuriya),美麗、純正,有八個切面,善加琢磨,透明、澄澈、無濁,具足一切行相。阿難,那摩尼寶的光明周遍照徹一由旬。阿難,從前,大善見王為試驗那摩尼寶,令四支軍裝束齊備,把摩尼[寶]舉於幢頂,於夜間的黑暗中出行。阿難,凡周圍的諸村落,都藉著那光明從事各自的工作,以為是白天。阿難,大善見王的摩尼寶就是這樣出現的。

248. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa maṇiratanaṃ pāturahosi. So ahosi maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tassa kho panānanda, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṃ phuṭā ahosi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva maṇiratanaṃ vīmaṃsamāno caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā maṇiṃ dhajaggaṃ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi. Ye kho panānanda, samantā gāmā ahesuṃ, te tenobhāsena kammante payojesuṃ divāti maññamānā. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ maṇiratanaṃ pāturahosi.
Itthiratanaṃ
249PTS 2.176緬 2.144已對照

女寶 “再者,阿難,大善見王的女寶出現了:容色端麗、可觀、可喜,具足最上的膚色之美,不太高、不太矮,不太瘦、不太胖,不太黑、不太白,超過了人的容色,而未達到天的容色。阿難,那女寶的身觸是這樣的:猶如兜羅綿(tūlapicu)或劫貝綿(kappāsapicu)一般。阿難,那女寶的肢體,寒時溫暖,熱時清涼。阿難,那女寶的身上散發栴檀之香,口中散發青蓮之香。阿難,那女寶比大善見王先起、後臥,凡有所命必順從,行止可意,言語可愛。阿難,那女寶對於大善見王,即便以意也不曾逾越,何況以身。阿難,大善見王的女寶就是這樣出現的。

249. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa itthiratanaṃ pāturahosi abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā nāccodātā atikkantā mānusivaṇṇaṃ [mānussivaṇṇaṃ (syā.)] appattā dibbavaṇṇaṃ. Tassa kho panānanda, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā. Tassa kho panānanda, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni. Tassa kho panānanda, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho. Taṃ kho panānanda, itthiratanaṃ rañño mahāsudassanassa pubbuṭṭhāyinī ahosi pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī. Taṃ kho panānanda, itthiratanaṃ rājānaṃ mahāsudassanaṃ manasāpi no aticari [aticarī (ka.), aticārī (sī. syā. pī.)], kuto pana kāyena. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ itthiratanaṃ pāturahosi.
Gahapatiratanaṃ
250PTS 2.177已對照

居士寶 “再者,阿難,大善見王的居士寶出現了。他生起了業異熟所生的天眼,以此能見有主與無主的寶藏。他前往大善見王之處,這樣說:‘陛下,請您勿勞心,我會為您辦理凡以財物應作之事。’阿難,從前,大善見王為試驗那居士寶,登上船,潛入恆河(Gaṅgā)的中流,對居士寶這樣說:‘居士,我需要金銀。’‘那麼,大王,請令船靠向一岸。’‘居士,我就在這裡需要金銀。’阿難,於是那居士寶以雙手探入水中,舉起滿滿一甕金銀,對大善見王這樣說:‘大王,這樣夠了嗎?大王,這樣算作了嗎?大王,這樣算供養了嗎?’大善見王這樣說:‘居士,這樣夠了;居士,這樣算作了;居士,這樣算供養了。’阿難,大善見王的居士寶就是這樣出現的。

250. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa gahapatiratanaṃ pāturahosi. Tassa kammavipākajaṃ dibbacakkhu pāturahosi yena nidhiṃ passati sassāmikampi assāmikampi. So rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahaṃ te dhanena dhanakaraṇīyaṃ karissāmī’ti. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva gahapatiratanaṃ vīmaṃsamāno nāvaṃ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṃ ogāhitvā gahapatiratanaṃ etadavoca – ‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti. ‘Tena hi, mahārāja, ekaṃ tīraṃ nāvā upetū’ti. ‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, gahapatiratanaṃ ubhohi hatthehi udakaṃ omasitvā pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ uddharitvā rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca – ‘alamettāvatā mahārāja, katamettāvatā mahārāja, pūjitamettāvatā mahārājā’ti? Rājā mahāsudassano evamāha – ‘alamettāvatā gahapati, katamettāvatā gahapati, pūjitamettāvatā gahapatī’ti. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ gahapatiratanaṃ pāturahosi.
Pariṇāyakaratanaṃ
251緬 2.145已對照

將軍寶 “再者,阿難,大善見王的將軍寶出現了:他賢智、明達、有慧、有能力,能為大善見王令應前進者前進、令應退卻者退卻、令應安置者安置。他前往大善見王之處,這樣說:‘陛下,請您勿勞心,我來教治。’阿難,大善見王的將軍寶就是這樣出現的。 “阿難,大善見王具足了這七寶。

251. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṃ pāturahosi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaṃ mahāsudassanaṃ upayāpetabbaṃ upayāpetuṃ, apayāpetabbaṃ apayāpetuṃ, ṭhapetabbaṃ ṭhapetuṃ. So rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahamanusāsissāmī’ti. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ pariṇāyakaratanaṃ pāturahosi.
‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano imehi sattahi ratanehi samannāgato ahosi.
Catuiddhisamannāgato
252PTS 2.178緬 2.146已對照

具足四成就 “阿難,大善見王具足四成就。是哪四成就呢?阿難,在此,大善見王容色端麗、可觀、可喜,具足最上的膚色之美,遠勝於其他的人。阿難,大善見王具足這第一成就。 “再者,阿難,大善見王長壽、久住,遠勝於其他的人。阿難,大善見王具足這第二成就。 “再者,阿難,大善見王少病少惱,具足均等消化的業生火界,不太冷也不太熱,遠勝於其他的人。阿難,大善見王具足這第三成就。 “再者,阿難,大善見王為婆羅門與居士們所愛、所喜。阿難,猶如父親為諸子所愛、所喜;同樣地,阿難,大善見王為婆羅門與居士們所愛、所喜。阿難,婆羅門與居士們也為大善見王所愛、所喜。阿難,猶如諸子為父親所愛、所喜;同樣地,阿難,婆羅門與居士們也為大善見王所愛、所喜。 “阿難,從前,大善見王與四支軍一同出往園林之地。阿難,那時婆羅門與居士們前往大善見王之處,這樣說:‘陛下,請慢些行,好讓我們能久些瞻望。’阿難,大善見王也告訴御者:‘御者,請慢些驅車,好讓我能久些瞻望婆羅門與居士們。’阿難,大善見王具足這第四成就。阿難,大善見王具足了這四成就。

252. ‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano catūhi iddhīhi samannāgato ahosi. Katamāhi catūhi iddhīhi? Idhānanda, rājā mahāsudassano abhirūpo ahosi dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato ahosi.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano dīghāyuko ahosi ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano appābādho ahosi appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo. Seyyathāpi, ānanda, pitā puttānaṃ piyo hoti manāpo, evameva kho, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo. Raññopi, ānanda, mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā. Seyyathāpi, ānanda, pitu puttā piyā honti manāpā, evameva kho, ānanda, raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā.
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṃ niyyāsi. Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ataramāno, deva, yāhi, yathā taṃ mayaṃ cirataraṃ passeyyāmā’ti. Rājāpi, ānanda, mahāsudassano sārathiṃ āmantesi – ‘ataramāno, sārathi, rathaṃ pesehi, yathā ahaṃ brāhmaṇagahapatike cirataraṃ passeyya’nti. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya catutthiyā [catutthāya (syā.)] iddhiyā samannāgato ahosi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
Dhammapāsādapokkharaṇī
253已對照

法殿與法池

“阿難,那時大善見王這樣想:‘我何不在這些多羅樹的間隙中,每隔一百弓造一座蓮池呢?’

253. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyya’nti.
已對照

“阿難,大善見王便在那些多羅樹的間隙中,每隔一百弓造了蓮池。阿難,那些蓮池是以四色的磚砌成的:一種磚是金所成,一種是銀所成,一種是琉璃所成,一種是水晶所成。

‘‘Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo. Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi citā ahesuṃ – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
PTS 2.179緬 2.147已對照

“阿難,那些蓮池各有四道階梯,是四色的:一道階梯是金所成,一道是銀所成,一道是琉璃所成,一道是水晶所成。金所成的階梯有金所成的柱,銀所成的橫木與頂冠;銀所成的階梯有銀所成的柱,金所成的橫木與頂冠;琉璃所成的階梯有琉璃所成的柱,水晶所成的橫木與頂冠;水晶所成的階梯有水晶所成的柱,琉璃所成的橫木與頂冠。阿難,那些蓮池為兩重欄楯所圍繞:一重欄楯是金所成,一重是銀所成。金所成的欄楯有金所成的柱,銀所成的橫木與頂冠;銀所成的欄楯有銀所成的柱,金所成的橫木與頂冠。阿難,那時大善見王這樣想:‘我何不在這些蓮池中種植這樣的花——青蓮、白蓮、睡蓮、紅蓮,四季[常開]、對一切人無所遮止呢?’阿難,大善見王便在那些蓮池中種植了這樣的花——青蓮、白蓮、睡蓮、紅蓮,四季[常開]、對一切人無所遮止。

‘‘Tāsu kho panānanda, pokkharaṇīsu cattāri cattāri sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ, ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ ekaṃ rūpiyamayaṃ ekaṃ veḷuriyamayaṃ ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ, phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ, veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuṃ ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ ropāpeyyaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭa’nti. Ropāpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭaṃ.
254已對照

“阿難,那時大善見王這樣想:‘我何不在這些蓮池岸邊安置沐浴人,讓他們為來往的人沐浴呢?’阿難,大善見王便在那些蓮池岸邊安置了沐浴人,他們為來往的人沐浴。

254. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise ṭhapeyyaṃ, ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpessantī’ti. Ṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise, ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpesuṃ.
PTS 2.180已對照

“阿難,那時大善見王這樣想:‘我何不在這些蓮池岸邊設立這樣的布施——需食者施食,需飲者施飲,需衣者施衣,需車乘者施車乘,需臥具者施臥具,需女人者施女人,需銀者施銀,需金者施金呢?’阿難,大善見王便在那些蓮池岸邊設立了這樣的布施——需食者施食,需飲者施飲,需衣者施衣,需車乘者施車乘,需臥具者施臥具,需女人者施女人,需銀者施銀,需金者施金。

‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ paṭṭhapeyyaṃ – annaṃ annaṭṭhikassa [annatthitassa (sī. syā. kaṃ. pī.), evaṃ sabbattha pakabhirūpeneva dissati], pānaṃ pānaṭṭhikassa, vatthaṃ vatthaṭṭhikassa, yānaṃ yānaṭṭhikassa, sayanaṃ sayanaṭṭhikassa, itthiṃ itthiṭṭhikassa, hiraññaṃ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṃ suvaṇṇaṭṭhikassā’ti. Paṭṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ – annaṃ annaṭṭhikassa, pānaṃ pānaṭṭhikassa, vatthaṃ vatthaṭṭhikassa, yānaṃ yānaṭṭhikassa, sayanaṃ sayanaṭṭhikassa, itthiṃ itthiṭṭhikassa, hiraññaṃ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṃ suvaṇṇaṭṭhikassa.
255已對照

“阿難,那時婆羅門與居士們帶著大量財物前往大善見王之處;到了之後這樣說:‘陛下,這大量財物是專為陛下帶來的,願陛下納受。’‘諸位,夠了!我自己也有大量財物,是以如法的貢賦所積集的;這些就歸你們,還請從我這裡再多取一些去吧。’他們被王拒絕之後,退到一邊,這樣共議:‘我們把這些財物再帶回自己家去,那對我們是不相宜的。我們何不為大善見王建造住處呢?’他們前往大善見王之處,這樣說:‘陛下,我們要為您建造住處。’阿難,大善見王默然應許。

255. ‘‘Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaññeva uddissa ābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhatū’ti. ‘Alaṃ bho, mamapidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ, tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti. Te raññā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Yaṃnūna mayaṃ rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ māpeyyāmā’ti. Te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘nivesanaṃ te deva, māpessāmā’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
256PTS 2.181緬 2.148已對照

“阿難,那時諸天之主帝釋(Sakka devānaminda)以心了知大善見王心中的思惟,便告訴毗首羯磨天子(Vissakamma devaputta):‘來,親愛的毗首羯磨,你去為大善見王建造名為「法」的殿。’‘是的,尊者。’阿難,毗首羯磨天子應諾諸天之主帝釋之後,猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,在三十三天中隱沒,出現於大善見王之前。阿難,那時毗首羯磨天子對大善見王這樣說:‘陛下,我要為您建造名為「法」的殿。’阿難,大善見王默然應許。

256. ‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo rañño mahāsudassanassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vissakammaṃ [visukammaṃ (ka.)] devaputtaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma vissakamma, rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ māpehi dhammaṃ nāma pāsāda’nti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, ānanda, vissakammo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva devesu tāvatiṃsesu antarahito rañño mahāsudassanassa purato pāturahosi. Atha kho, ānanda, vissakammo devaputto rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca – ‘nivesanaṃ te deva, māpessāmi dhammaṃ nāma pāsāda’nti. Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
已對照

“阿難,毗首羯磨天子便為大善見王建造了名為「法」的殿。阿難,法殿從東到西長一由旬,從南到北寬半由旬。阿難,法殿的基座砌高逾三人身量,以四色的磚砌成:一種磚是金所成,一種是銀所成,一種是琉璃所成,一種是水晶所成。

‘‘Māpesi kho, ānanda, vissakammo devaputto rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ dhammaṃ nāma pāsādaṃ. Dhammo, ānanda, pāsādo puratthimena pacchimena ca yojanaṃ āyāmena ahosi. Uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṃ vitthārena. Dhammassa, ānanda, pāsādassa tiporisaṃ uccatarena vatthu citaṃ ahosi catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
已對照

“阿難,法殿有八萬四千根柱,是四色的:一根柱是金所成,一根是銀所成,一根是琉璃所成,一根是水晶所成。阿難,法殿鋪以四色的板:一塊板是金所成,一塊是銀所成,一塊是琉璃所成,一塊是水晶所成。

‘‘Dhammassa, ānanda, pāsādassa caturāsīti thambhasahassāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – eko thambho sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo. Dhammo, ānanda, pāsādo catunnaṃ vaṇṇānaṃ phalakehi santhato ahosi – ekaṃ phalakaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ.
PTS 2.182已對照

“阿難,法殿有二十四道階梯,是四色的:一道階梯是金所成,一道是銀所成,一道是琉璃所成,一道是水晶所成。金所成的階梯有金所成的柱,銀所成的橫木與頂冠;銀所成的階梯有銀所成的柱,金所成的橫木與頂冠;琉璃所成的階梯有琉璃所成的柱,水晶所成的橫木與頂冠;水晶所成的階梯有水晶所成的柱,琉璃所成的橫木與頂冠。

‘‘Dhammassa, ānanda, pāsādassa catuvīsati sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
緬 2.149已對照

“阿難,法殿中有八萬四千座重閣,是四色的:一座重閣是金所成,一座是銀所成,一座是琉璃所成,一座是水晶所成。金所成的重閣中敷設著銀所成的床榻,銀所成的重閣中敷設著金所成的床榻,琉璃所成的重閣中敷設著象牙所成的床榻,水晶所成的重閣中敷設著堅木所成的床榻。金所成的重閣門前立著銀所成的多羅樹,其樹幹是銀所成,葉與果是金所成;銀所成的重閣門前立著金所成的多羅樹,其樹幹是金所成,葉與果是銀所成;琉璃所成的重閣門前立著水晶所成的多羅樹,其樹幹是水晶所成,葉與果是琉璃所成;水晶所成的重閣門前立著琉璃所成的多羅樹,其樹幹是琉璃所成,葉與果是水晶所成。

‘‘Dhamme, ānanda, pāsāde caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ kūṭāgāraṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamaye kūṭāgāre rūpiyamayo pallaṅko paññatto ahosi, rūpiyamaye kūṭāgāre sovaṇṇamayo pallaṅko paññatto ahosi, veḷuriyamaye kūṭāgāre dantamayo pallaṅko paññatto ahosi, phalikamaye kūṭāgāre sāramayo pallaṅko paññatto ahosi. Sovaṇṇamayassa kūṭāgārassa dvāre rūpiyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa rūpiyamayo khandho sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa kūṭāgārassa dvāre sovaṇṇamayo tālo ṭhito ahosi, tassa sovaṇṇamayo khandho, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa kūṭāgārassa dvāre phalikamayo tālo ṭhito ahosi, tassa phalikamayo khandho, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa kūṭāgārassa dvāre veḷuriyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa veḷuriyamayo khandho, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
257PTS 2.183已對照

“阿難,那時大善見王這樣想:‘我何不在大莊嚴重閣(mahāviyūha kūṭāgāra)的門前造一片純金所成的多羅樹林,好讓我在那裡坐著作日間休息呢?’阿難,大善見王便在大莊嚴重閣的門前造了一片純金所成的多羅樹林,他就在那裡坐著作日間休息。阿難,法殿為兩重欄楯所圍繞:一重欄楯是金所成,一重是銀所成。金所成的欄楯有金所成的柱,銀所成的橫木與頂冠;銀所成的欄楯有銀所成的柱,金所成的橫木與頂冠。

257. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṃ tālavanaṃ māpeyyaṃ, yattha divāvihāraṃ nisīdissāmī’ti. Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṃ tālavanaṃ, yattha divāvihāraṃ nisīdi. Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi vedikāhi parikkhitto ahosi, ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
258PTS 2.184緬 2.150已對照

“阿難,法殿為兩重鈴網所圍繞:一重網是金所成,一重是銀所成。金所成的網上有銀所成的鈴,銀所成的網上有金所成的鈴。阿難,那些鈴網為風所動時,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉。阿難,猶如具五支的樂器善加調校、善加試音,由極善巧者合奏,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉;同樣地,阿難,那些鈴網為風所動時,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉。阿難,當時凡拘舍婆提王都中的賭徒、嗜酒者、貪飲者,都以那些為風所動的鈴網之聲自娛作樂。阿難,法殿造成之後難以直視,令眼眩惑。阿難,猶如雨季最後一月的秋時,天空澄澈無雲,太陽昇上天空時難以直視,令眼眩惑;同樣地,阿難,法殿難以直視,令眼眩惑。

258. ‘‘Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi kiṅkiṇikajālehi [kiṅkaṇikajālehi (syā. ka.)] parikkhitto ahosi – ekaṃ jālaṃ sovaṇṇamayaṃ ekaṃ rūpiyamayaṃ. Sovaṇṇamayassa jālassa rūpiyamayā kiṅkiṇikā ahesuṃ, rūpiyamayassa jālassa sovaṇṇamayā kiṅkiṇikā ahesuṃ. Tesaṃ kho panānanda, kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi [kusalehi (sī. syā. kaṃ. pī.)] samannāhatassa saddo hoti, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tesaṃ kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tesaṃ kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ. Niṭṭhito kho panānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni. Seyyathāpi, ānanda, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno [abbhuggamamāno (sī. pī. ka.)] duddikkho [dudikkho (pī.)] hoti musati cakkhūni; evameva kho, ānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.
259PTS 2.185緬 2.151已對照

“阿難,那時大善見王這樣想:‘我何不在法殿之前造一座名為「法」的蓮池呢?’阿難,大善見王便在法殿之前造了名為「法」的蓮池。阿難,法池從東到西長一由旬,從南到北寬半由旬。阿難,法池以四色的磚砌成:一種磚是金所成,一種是銀所成,一種是琉璃所成,一種是水晶所成。 “阿難,法池有二十四道階梯,是四色的:一道階梯是金所成,一道是銀所成,一道是琉璃所成,一道是水晶所成。金所成的階梯有金所成的柱,銀所成的橫木與頂冠;銀所成的階梯有銀所成的柱,金所成的橫木與頂冠;琉璃所成的階梯有琉璃所成的柱,水晶所成的橫木與頂冠;水晶所成的階梯有水晶所成的柱,琉璃所成的橫木與頂冠。 “阿難,法池為兩重欄楯所圍繞:一重欄楯是金所成,一重是銀所成。金所成的欄楯有金所成的柱,銀所成的橫木與頂冠;銀所成的欄楯有銀所成的柱,金所成的橫木與頂冠。 “阿難,法池為七重多羅樹行所圍繞:一行是金所成,一行是銀所成,一行是琉璃所成,一行是水晶所成,一行是赤珠所成,一行是瑪瑙所成,一行是一切寶所成。金所成的多羅樹,其樹幹是金所成,葉與果是銀所成;銀所成的多羅樹,其樹幹是銀所成,葉與果是金所成;琉璃所成的多羅樹,其樹幹是琉璃所成,葉與果是水晶所成;水晶所成的多羅樹,其樹幹是水晶所成,葉與果是琉璃所成;赤珠所成的多羅樹,其樹幹是赤珠所成,葉與果是瑪瑙所成;瑪瑙所成的多羅樹,其樹幹是瑪瑙所成,葉與果是赤珠所成;一切寶所成的多羅樹,其樹幹是一切寶所成,葉與果也是一切寶所成。阿難,那些多羅樹行為風所動時,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉。阿難,猶如具五支的樂器善加調校、善加試音,由極善巧者合奏,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉;同樣地,阿難,那些多羅樹行為風所動時,其聲美妙、令人悅樂、堪可久聽、令人陶醉。阿難,當時凡拘舍婆提王都中的賭徒、嗜酒者、貪飲者,都以那些為風所動的多羅樹行之聲自娛作樂。 “阿難,法殿造成、法池亦造成之後,大善見王以一切所欲之物使當時凡於諸沙門中被認作沙門、於諸婆羅門中被認作婆羅門者滿足,然後登上了法殿。 第一誦分。

259. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ dhammassa pāsādassa purato dhammaṃ nāma pokkharaṇiṃ māpeyya’nti. Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano dhammassa pāsādassa purato dhammaṃ nāma pokkharaṇiṃ. Dhammā, ānanda, pokkharaṇī puratthimena pacchimena ca yojanaṃ āyāmena ahosi, uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṃ vitthārena. Dhammā, ānanda, pokkharaṇī catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi citā ahosi – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
‘‘Dhammāya, ānanda, pokkharaṇiyā catuvīsati sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
‘‘Dhammā, ānanda, pokkharaṇī dvīhi vedikāhi parikkhittā ahosi – ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
‘‘Dhammā, ānanda, pokkharaṇī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi – ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi phalikamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca. Tāsaṃ kho panānanda, tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ.
‘‘Niṭṭhite kho panānanda, dhamme pāsāde niṭṭhitāya dhammāya ca pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano ‘ye [ye ko panānanda (syā. ka.)] tena samayena samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā’, te sabbakāmehi santappetvā dhammaṃ pāsādaṃ abhiruhi.
Paṭhamabhāṇavāro.
Jhānasampatti
260PTS 2.186緬 2.152已對照

禪的成就

“阿難,那時大善見王這樣想:‘這是我什麼業的果,什麼業的異熟,使我如今有如此大神力、如此威勢廣大呢?’阿難,那時大善見王[又]這樣想:‘這是我三種業的果、三種業的異熟,使我如今有如此大神力、如此威勢廣大,這就是:布施、調伏、律儀。’

260. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘kissa nu kho me idaṃ kammassa phalaṃ kissa kammassa vipāko, yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’ti? Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘tiṇṇaṃ kho me idaṃ kammānaṃ phalaṃ tiṇṇaṃ kammānaṃ vipāko, yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, seyyathidaṃ dānassa damassa saṃyamassā’ti.
已對照

“阿難,於是大善見王前往大莊嚴重閣之處;到了之後,站在大莊嚴重閣的門前,發出這樣的感興語:‘住吧,欲尋!住吧,恚尋!住吧,害尋!到此為止吧,欲尋!到此為止吧,恚尋!到此為止吧,害尋!’

‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano yena mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre ṭhito udānaṃ udānesi – ‘tiṭṭha, kāmavitakka, tiṭṭha, byāpādavitakka, tiṭṭha, vihiṃsāvitakka. Ettāvatā kāmavitakka, ettāvatā byāpādavitakka, ettāvatā vihiṃsāvitakkā’ti.
261已對照

“阿難,於是大善見王進入大莊嚴重閣,坐在金所成的床榻上,已離諸欲,離諸不善法,有尋(vitakka)、有伺(vicāra),離生喜、樂,成就並住於初禪。尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。離喜,住於舍(upekkhā),具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨(upekkhāsatipārisuddhi),成就並住於第四禪。

261. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ pavisitvā sovaṇṇamaye pallaṅke nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedesi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi.
262PTS 2.187緬 2.153已對照

“阿難,於是大善見王從大莊嚴重閣出來,進入金所成的重閣,坐在銀所成的床榻上,以與慈(mettā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣(vipula)、大(mahaggata)、無量(appamāṇa)、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲(karuṇā)俱的心……乃至……以與喜(muditā)俱的心……乃至……以與舍(upekkhā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。

262. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamitvā sovaṇṇamayaṃ kūṭāgāraṃ pavisitvā rūpiyamaye pallaṅke nisinno mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
Caturāsīti nagarasahassādi
263PTS 2.188已對照

八萬四千座城等 “阿難,大善見王有八萬四千座城,以拘舍婆提王都為首;有八萬四千座殿,以法殿為首;有八萬四千座重閣,以大莊嚴重閣為首;有八萬四千張床榻,是金所成、銀所成、象牙所成、堅木所成,鋪以長毛毯,鋪以白色毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕;有八萬四千頭象,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以布薩象王為首;有八萬四千匹馬,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以雲馬王為首;有八萬四千輛車,圍以獅皮,圍以虎皮,圍以豹皮,圍以黃毛毯,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以韋迦延答車(Vejayanta)為首;有八萬四千顆摩尼,以摩尼寶為首;有八萬四千名女子,以須跋陀(Subhaddā)王后為首;有八萬四千名居士,以居士寶為首;有八萬四千名附從的剎帝利,以將軍寶為首;有八萬四千頭乳牛,乳汁易出、系以細布之繩,以銅器承乳;有八萬四千俱胝件衣,是細亞麻、細棉、細絲、細毛[所織];[阿難,大善見王]有八萬四千份鍋飯,早晚呈獻飯食。

263. ‘‘Rañño, ānanda, mahāsudassanassa caturāsīti nagarasahassāni ahesuṃ kusāvatīrājadhānippamukhāni; caturāsīti pāsādasahassāni ahesuṃ dhammapāsādappamukhāni; caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṃ mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni; caturāsīti pallaṅkasahassāni ahesuṃ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni; caturāsīti nāgasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni; caturāsīti assasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni; caturāsīti rathasahassāni ahesuṃ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni; caturāsīti maṇisahassāni ahesuṃ maṇiratanappamukhāni; caturāsīti itthisahassāni ahesuṃ subhaddādevippamukhāni; caturāsīti gahapatisahassāni ahesuṃ gahapatiratanappamukhāni; caturāsīti khattiyasahassāni ahesuṃ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni; caturāsīti dhenusahassāni ahesuṃ duhasandanāni [dukūlasandanāni(pī.)] dukūlasandānāni [dukūlasandanāni (pī.) dukūlasandānāni (saṃ. ni. 3.96)] kaṃsūpadhāraṇāni; caturāsīti vatthakoṭisahassāni ahesuṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ; (rañño, ānanda, mahāsudassanassa) [( ) sī. ipotthakesu natthi] caturāsīti thālipākasahassāni ahesuṃ sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
264PTS 2.189緬 2.154已對照

“阿難,當時大善見王的八萬四千頭象早晚都來侍奉。阿難,那時大善見王這樣想:‘我這八萬四千頭象早晚都來侍奉,我何不讓它們每隔一百年、每隔一百年,各以四萬二千頭輪次前來侍奉呢?’阿難,於是大善見王告訴將軍寶:‘親愛的將軍寶,我這八萬四千頭象早晚都來侍奉;那麼,親愛的將軍寶,就讓它們每隔一百年、每隔一百年,各以四萬二千頭輪次前來侍奉吧。’阿難,將軍寶應諾大善見王說:‘是的,陛下。’阿難,此後大善見王的[象]每隔一百年、每隔一百年,便各以四萬二千頭輪次前來侍奉。

264. ‘‘Tena kho panānanda, samayena rañño mahāsudassanassa caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘imāni kho me caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti, yaṃnūna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgaccheyyu’nti. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano pariṇāyakaratanaṃ āmantesi – ‘imāni kho me, samma pariṇāyakaratana, caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti, tena hi, samma pariṇāyakaratana, vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgacchantū’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṃ rañño mahāsudassanassa paccassosi. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgamaṃsu.
Subhaddādeviupasaṅkamanaṃ
265PTS 2.190緬 2.155已對照

須跋陀王后前來 “阿難,經過許多年、許多百年、許多千年之後,須跋陀(Subhaddā)王后這樣想:‘我久已不見大善見王了。我何不前往瞻見大善見王呢?’阿難,於是須跋陀王后告訴後宮[的女眷]:‘你們來,洗了頭,披上黃色的衣。我們久已不見大善見王了,我們要前往瞻見大善見王。’阿難,後宮[的女眷]應諾須跋陀王后說:‘是的,夫人。’洗了頭,披上黃色的衣,前往須跋陀王后之處。阿難,於是須跋陀王后告訴將軍寶:‘親愛的將軍寶,請整備四支軍;我們久已不見大善見王了,我們要前往瞻見大善見王。’阿難,將軍寶應諾須跋陀王后說:‘是的,王后。’整備了四支軍之後,向須跋陀王后稟報:‘王后,四支軍已整備好了,您現在認為是時候就[去]吧。’阿難,於是須跋陀王后與四支軍、與後宮[的女眷]一同前往法殿之處;到了之後,登上法殿,前往大莊嚴重閣之處;到了之後,扶著大莊嚴重閣的門框站住。阿難,那時大善見王聽到聲音,[心想]:‘這好像大群人眾的聲音,是什麼呢?’便從大莊嚴重閣出來,看見須跋陀王后扶著門框站著;看見之後,對須跋陀王后這樣說:‘王后,就站在那裡,不要進來。’阿難,於是大善見王告訴某一個人:‘喂,你來,把金所成的床榻從大莊嚴重閣搬出來,敷設在純金所成的多羅樹林中。’阿難,那人應諾大善見王說:‘是的,陛下。’便把金所成的床榻從大莊嚴重閣搬出來,敷設在純金所成的多羅樹林中。阿難,於是大善見王以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知。

265. ‘‘Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena etadahosi – ‘ciraṃ diṭṭho kho me rājā mahāsudassano. Yaṃnūnāhaṃ rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkameyya’nti. Atha kho, ānanda, subhaddā devī itthāgāraṃ āmantesi – ‘etha tumhe sīsāni nhāyatha pītāni vatthāni pārupatha. Ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti. ‘Evaṃ, ayye’ti kho, ānanda, itthāgāraṃ subhaddāya deviyā paṭissutvā sīsāni nhāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī tenupasaṅkami. Atha kho, ānanda, subhaddā devī pariṇāyakaratanaṃ āmantesi – ‘kappehi, samma pariṇāyakaratana, caturaṅginiṃ senaṃ, ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti. ‘Evaṃ, devī’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṃ subhaddāya deviyā paṭissutvā caturaṅginiṃ senaṃ kappāpetvā subhaddāya deviyā paṭivedesi – ‘kappitā kho, devi, caturaṅginī senā, yassadāni kālaṃ maññasī’ti. Atha kho, ānanda, subhaddā devī caturaṅginiyā senāya saddhiṃ itthāgārena yena dhammo pāsādo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dhammaṃ pāsādaṃ abhiruhitvā yena mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvārabāhaṃ ālambitvā aṭṭhāsi. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano saddaṃ sutvā – ‘kiṃ nu kho mahato viya janakāyassa saddo’ti mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamanto addasa subhaddaṃ deviṃ dvārabāhaṃ ālambitvā ṭhitaṃ, disvāna subhaddaṃ deviṃ etadavoca – ‘ettheva, devi, tiṭṭha mā pāvisī’ti. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, so puriso rañño mahāsudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.
266已對照

“阿難,那時須跋陀王后這樣想:‘大善見王的諸根明淨,膚色清淨皎潔——但願大善見王不要就此命終啊!’於是對大善見王這樣說:

266. ‘‘Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā etadahosi – ‘vippasannāni kho rañño mahāsudassanassa indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, mā heva kho rājā mahāsudassano kālamakāsī’ti rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca –
PTS 2.192緬 2.156已對照

‘陛下,這是您的八萬四千座城,以拘舍婆提王都為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千座殿,以法殿為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千座重閣,以大莊嚴重閣為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千張床榻,是金所成、銀所成、象牙所成、堅木所成,鋪以長毛毯,鋪以白色毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千頭象,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以布薩象王為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千匹馬,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以雲馬王為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千輛車,圍以獅皮,圍以虎皮,圍以豹皮,圍以黃毛毯,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以韋迦延答車為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千顆摩尼,以摩尼寶為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名女子,以女寶為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名居士,以居士寶為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名附從的剎帝利,以將軍寶為首。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千頭乳牛,乳汁易出,以銅器承乳。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千俱胝件衣,是細亞麻、細棉、細絲、細毛[所織]。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千份鍋飯,早晚呈獻飯食。陛下,請於此生起欲願,對生命起顧戀。’

‘Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi, jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ janehi, jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohī’ti.
267已對照

“阿難,這樣說時,大善見王對須跋陀王后這樣說:

267. ‘‘Evaṃ vutte, ānanda, rājā mahāsudassano subhaddaṃ deviṃ etadavoca –
PTS 2.194緬 2.157已對照

‘王后,你長久以來以可意的、可愛的、可喜的、可意樂的[言語]對待我;而如今在最後之時,你卻以不可意的、不可愛的、不可喜的、不可意樂的[言語]對待我。’‘那麼,陛下,我該怎樣對待您呢?’‘王后,你該這樣對待我——“陛下,與一切可愛、可意的[人與物]都有別異、別離、變異;陛下,您不要懷著顧戀而命終,懷著顧戀而命終是苦的,懷著顧戀而命終也是被呵責的。陛下,這是您的八萬四千座城,以拘舍婆提王都為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千座殿,以法殿為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千座重閣,以大莊嚴重閣為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千張床榻,是金所成、銀所成、象牙所成、堅木所成,鋪以長毛毯,鋪以白色毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千頭象,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以布薩象王為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千匹馬,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以雲馬王為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千輛車,圍以獅皮,圍以虎皮,圍以豹皮,圍以黃毛毯,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以韋迦延答車為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千顆摩尼,以摩尼寶為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名女子,以須跋陀王后為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名居士,以居士寶為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名附從的剎帝利,以將軍寶為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千頭乳牛,乳汁易出,以銅器承乳。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千俱胝件衣,是細亞麻、細棉、細絲、細毛[所織]。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千份鍋飯,早晚呈獻飯食。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。”’

‘Dīgharattaṃ kho maṃ tvaṃ, devi, iṭṭhehi kantehi piyehi manāpehi samudācarittha; atha ca pana maṃ tvaṃ pacchime kāle aniṭṭhehi akantehi appiyehi amanāpehi samudācarasī’ti. ‘Kathaṃ carahi taṃ, deva, samudācarāmī’ti? ‘Evaṃ kho maṃ tvaṃ, devi, samudācara – ‘‘sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṃ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā. Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te deva caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsī’’’ti.
268PTS 2.195緬 2.158已對照

“阿難,這樣說時,須跋陀王后哭泣,流下眼淚。阿難,於是須跋陀王后拭去眼淚,對大善見王這樣說: ‘陛下,與一切可愛、可意的[人與物]都有別異、別離、變異;陛下,您不要懷著顧戀而命終,懷著顧戀而命終是苦的,懷著顧戀而命終也是被呵責的。陛下,這是您的八萬四千座城,以拘舍婆提王都為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千座殿,以法殿為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千座重閣,以大莊嚴重閣為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千張床榻,是金所成、銀所成、象牙所成、堅木所成,鋪以長毛毯,鋪以白色毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千頭象,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以布薩象王為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千匹馬,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以雲馬王為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千輛車,圍以獅皮,圍以虎皮,圍以豹皮,圍以黃毛毯,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以韋迦延答車為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千顆摩尼,以摩尼寶為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名女子,以女寶為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名居士,以居士寶為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千名附從的剎帝利,以將軍寶為首。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千頭乳牛,乳汁易出,以銅器承乳。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千俱胝件衣,是細亞麻、細棉、細絲、細毛[所織]。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。陛下,這是您的八萬四千份鍋飯,早晚呈獻飯食。陛下,請於此舍斷欲願,莫對生命起顧戀。’

268. ‘‘Evaṃ vutte, ānanda, subhaddā devī parodi assūni pavattesi. Atha kho, ānanda, subhaddā devī assūni puñchitvā [pamajjitvā (sī. syā. pī.), puñjitvā (ka.)] rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca –
‘Sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṃ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā. Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha, jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha, jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsī’ti.
Brahmalokūpagamaṃ
269PTS 2.196已對照

往生梵天界 “阿難,此後大善見王不久便命終了。阿難,猶如居士或居士子食了可意的食物之後有食後的睏倦;同樣地,阿難,大善見王臨終時的感受[也是如此]。阿難,大善見王命終之後,往生善趣梵天界。阿難,大善見王作童子游戲八萬四千年,作副王八萬四千年,作國王八萬四千年,作為在家人於法殿中行梵行八萬四千年。他修習了四梵住之後,身壞命終,往生梵天界。

269. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano nacirasseva kālamakāsi. Seyyathāpi, ānanda, gahapatissa vā gahapatiputtassa vā manuññaṃ bhojanaṃ bhuttāvissa bhattasammado hoti, evameva kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa māraṇantikā vedanā ahosi. Kālaṅkato ca, ānanda, rājā mahāsudassano sugatiṃ brahmalokaṃ upapajji. Rājā, ānanda, mahāsudassano caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṃ [kīḷitaṃ (ka.), kīḷikaṃ (sī. pī.)] kīḷi. Caturāsīti vassasahassāni oparajjaṃ kāresi. Caturāsīti vassasahassāni rajjaṃ kāresi. Caturāsīti vassasahassāni gihibhūto [gihībhūto (sī. pī.)] dhamme pāsāde brahmacariyaṃ cari [brahmacariyamacari (ka.)]. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
270PTS 2.197緬 2.160已對照

“阿難,或許有人會這樣想:‘那時的大善見王想必是另一個人吧。’阿難,然而不應這樣看。那時的大善見王就是我。我有那八萬四千座城,以拘舍婆提王都為首;我有那八萬四千座殿,以法殿為首;我有那八萬四千座重閣,以大莊嚴重閣為首;我有那八萬四千張床榻,是金所成、銀所成、象牙所成、堅木所成,鋪以長毛毯,鋪以白色毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕;我有那八萬四千頭象,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以布薩象王為首;我有那八萬四千匹馬,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以雲馬王為首;我有那八萬四千輛車,圍以獅皮,圍以虎皮,圍以豹皮,圍以黃毛毯,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以韋迦延答車為首;我有那八萬四千顆摩尼,以摩尼寶為首;我有那八萬四千名女子,以須跋陀王后為首;我有那八萬四千名居士,以居士寶為首;我有那八萬四千名附從的剎帝利,以將軍寶為首;我有那八萬四千頭乳牛,乳汁易出,以銅器承乳;我有那八萬四千俱胝件衣,是細亞麻、細棉、細絲、細毛[所織];我有那八萬四千份鍋飯,早晚呈獻飯食。

270. ‘‘Siyā kho panānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena rājā mahāsudassano ahosī’ti, na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena rājā mahāsudassano ahosiṃ. Mama tāni caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni, mama tāni caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni, mama tāni caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni, mama tāni caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni, mama tāni caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni, mama tāni caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni, mama tāni caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni, mama tāni caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ, mama tāni caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
271PTS 2.198緬 2.161已對照

“阿難,那八萬四千座城之中,只有一座城是我當時所住的,就是拘舍婆提王都。阿難,那八萬四千座殿之中,只有一座殿是我當時所住的,就是法殿。阿難,那八萬四千座重閣之中,只有一座重閣是我當時所住的,就是大莊嚴重閣。阿難,那八萬四千張床榻之中,只有一張床榻是我當時所受用的,就是金所成的、或銀所成的、或象牙所成的、或堅木所成的[那一張]。阿難,那八萬四千頭象之中,只有一頭象是我當時所乘的,就是布薩象王。阿難,那八萬四千匹馬之中,只有一匹馬是我當時所乘的,就是雲馬王。阿難,那八萬四千輛車之中,只有一輛車是我當時所乘的,就是韋迦延答車。阿難,那八萬四千名女子之中,只有一名女子是當時侍奉我的,或是剎帝利女,或是混血女。阿難,那……阿難,那八萬四千俱胝件衣之中,只有一套衣是我當時所穿的,或是細亞麻,或是細棉,或是細絲,或是細毛[所織]。阿難,那八萬四千份鍋飯之中,只有一份鍋飯是我當時所食的,至多一升(nāḷi)的飯,以及與之相稱的羹餚。

271. ‘‘Tesaṃ kho panānanda, caturāsītinagarasahassānaṃ ekaññeva taṃ nagaraṃ hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ kusāvatī rājadhānī. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītipāsādasahassānaṃ ekoyeva so pāsādo hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ dhammo pāsādo. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītikūṭāgārasahassānaṃ ekaññeva taṃ kūṭāgāraṃ hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītipallaṅkasahassānaṃ ekoyeva so pallaṅko hoti, yaṃ tena samayena paribhuñjāmi yadidaṃ sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā dantamayo vā sāramayo vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītināgasahassānaṃ ekoyeva so nāgo hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ uposatho nāgarājā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītiassasahassānaṃ ekoyeva so asso hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ valāhako assarājā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītirathasahassānaṃ ekoyeva so ratho hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ vejayantaratho. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītiitthisahassānaṃ ekāyeva sā itthī hoti, yā tena samayena paccupaṭṭhāti khattiyānī vā vessinī [vessāyinī (syā.), velāmikānī (ka. sī. pī.) velāmikā (saṃ. ni. 3.96)] vā. Tesaṃ kho panānanda, vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītivatthakoṭisahassānaṃ ekaṃyeva taṃ dussayugaṃ hoti, yaṃ tena samayena paridahāmi khomasukhumaṃ vā kappāsikasukhumaṃ vā koseyyasukhumaṃ vā kambalasukhumaṃ vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītithālipākasahassānaṃ ekoyeva so thālipāko hoti, yato nāḷikodanaparamaṃ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṃ.
272PTS 2.199已對照

“阿難,你看!這一切諸行都已過去、已滅、已變異。阿難,諸行就是這樣無常;阿難,諸行就是這樣不堅固;阿難,諸行就是這樣不可依恃!阿難,正因如此,實足以對一切諸行厭離,足以離欲,足以解脫。 “阿難,我證知曾六次在此處捨身,而那[每一次]都是身為轉輪王,是如法的法王,領有四方,得勝利,達成國土安定,具足七寶;這是第七次捨身。阿難,我不見在這有諸天、魔、梵天的世間,以及有沙門、婆羅門、天與人的人眾之中,有任何處所是如來會舍第八次身的。”世尊說了這[番話]。善逝說了這[番話]之後,導師又接著這樣說: “諸行實是無常,是生滅之法; 生起之後便滅去,其寂止為樂。” 《大善見經》第四,終。

272. ‘‘Passānanda, sabbete saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā. Evaṃ aniccā kho, ānanda, saṅkhārā; evaṃ addhuvā kho, ānanda, saṅkhārā; evaṃ anassāsikā kho, ānanda, saṅkhārā! Yāvañcidaṃ, ānanda, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccituṃ.
‘‘Chakkhattuṃ kho panāhaṃ, ānanda, abhijānāmi imasmiṃ padese sarīraṃ nikkhipitaṃ, tañca kho rājāva samāno cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyapatto sattaratanasamannāgato, ayaṃ sattamo sarīranikkhepo. Na kho panāhaṃ, ānanda, taṃ padesaṃ samanupassāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yattha tathāgato aṭṭhamaṃ sarīraṃ nikkhipeyyā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.
Mahāsudassanasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.