快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 六集·天品 Devatāvaggo

本經目錄四、天品一、有學經二、第一不退失經三、第二不退失經四、大目犍連經五、明分經六、諍根經七、六支施經八、自作者經九、因緣經十、金毗羅經十一、木塊經十二、那祇多經天品第四。

已對照

四、天品

4. Devatāvaggo
已對照

一、有學經

1. Sekhasuttaṃ
31PTS 3.330已對照

三十一、“諸比丘,有這六種法導向有學比丘的退失。哪六種[法]呢?樂著事務、樂著閒談、樂著睡眠、樂著聚眾、於諸根不守護門、於食不知量——諸比丘,這六種法導向有學比丘的退失。

31. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame cha? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, indriyesu aguttadvāratā, bhojane amattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.
已對照

“諸比丘,有這六種法導向有學比丘的不退失。哪六種[法]呢?不樂著事務、不樂著閒談、不樂著睡眠、不樂著聚眾、於諸根守護門、於食知量——諸比丘,這六種法導向有學比丘的不退失。”第一[經]。

‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第一不退失經

2. Paṭhamaaparihānasuttaṃ
32已對照

三十二、那時,有一位天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的那位天神對世尊這樣說——

32. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“尊者,有這六種法導向比丘的不退失。哪六種[法]呢?對導師的恭敬、對法的恭敬、對僧的恭敬、對學的恭敬、對不放逸的恭敬、對親厚的恭敬——尊者,這六種法導向比丘的不退失。”那位天神說了這話。導師表示贊同。於是那位天神想“導師對我表示贊同了”,便禮敬世尊,右繞之後,就在那裡隱沒了。

‘‘Chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā [paṭisandhāragāravatā (ka.)] – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
PTS 3.331緬 2.291已對照

於是那一夜過後,世尊召喚諸比丘——“諸比丘,這一夜,有一位天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到我之處;到了之後,禮敬我,站在一旁。諸比丘,站在一旁的那位天神對我這樣說:‘尊者,有這六種法導向比丘的不退失。哪六種[法]呢?對導師的恭敬、對法的恭敬、對僧的恭敬、對學的恭敬、對不放逸的恭敬、對親厚的恭敬——尊者,這六種法導向比丘的不退失。’諸比丘,那位天神說了這話。說了這話之後,禮敬我,右繞之後,就在那裡隱沒了。”

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
已對照

“敬重導師、敬重法,對僧有強烈的恭敬;

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;
已對照

敬重不放逸的比丘,恭敬親厚,

Appamādagaru bhikkhu, paṭisanthāragāravo;
已對照

不可能退失,正是近於涅槃。”第二[經]。

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. dutiyaṃ;
已對照

三、第二不退失經

3. Dutiyaaparihānasuttaṃ
33已對照

三十三、“諸比丘,這一夜,有一位天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到我之處;到了之後,禮敬我,站在一旁。諸比丘,站在一旁的那位天神對我這樣說:‘尊者,有這六種法導向比丘的不退失。哪六種[法]呢?對導師的恭敬、對法的恭敬、對僧的恭敬、對學的恭敬、對慚的恭敬、對愧的恭敬——尊者,這六種法導向比丘的不退失。’諸比丘,那位天神說了這話。說了這話之後,禮敬我,右繞之後,就在那裡隱沒了。”

33. ‘‘Imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, hirigāravatā, ottappagāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
已對照

“敬重導師、敬重法,對僧有強烈的恭敬;

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;
已對照

具足慚與愧,有順從、有恭敬,

Hiriottappasampanno, sappatisso sagāravo;
已對照

不可能退失,正是近於涅槃。”第三[經]。

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. tatiyaṃ;
已對照

四、大目犍連經

4. Mahāmoggallānasuttaṃ
34PTS 3.332緬 2.292已對照

三十四、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,具壽大目犍連獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“哪些天有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’呢?”那時,名叫帝須的比丘新近命終,已投生於某一梵天界。在那裡,[諸天]也這樣知道他:“帝須梵天有大神通力、有大威德力。”

34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘katamesānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma [sotāpannāmhā (sī.), sotāpannāmha (syā. kaṃ. pī.)] avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṃ brahmalokaṃ upapanno hoti. Tatrapi naṃ evaṃ jānanti – ‘‘tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.
已對照

那時,具壽大目犍連猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從祇樹林隱沒,出現於那梵天界。帝須梵天遠遠看見具壽大目犍連走來;看見之後,對具壽大目犍連這樣說:“來吧,目犍連尊駕,歡迎,目犍連尊駕!目犍連尊駕,您久違了才作這一番——即到此處來[這件事]。請坐,目犍連尊駕,這座位已經敷設了。”具壽大目犍連便坐在所敷設的座位上。帝須梵天也禮敬具壽大目犍連,坐在一旁。具壽大目犍連對坐在一旁的帝須梵天這樣說——

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ [sammiñjitaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṃ [sāgataṃ (sī.)], mārisa moggallāna; cirassaṃ kho, mārisa moggallāna; imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane. Tissopi kho brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho tissaṃ brahmānaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –
已對照

“帝須,哪些天有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’呢?”“目犍連尊駕,四大王天諸天有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。”

‘‘Katamesānaṃ kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Cātumahārājikānaṃ kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
PTS 3.333緬 2.293已對照

“帝須,是一切四大王天諸天都有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’嗎?”“目犍連尊駕,並非一切四大王天諸天都有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。目犍連尊駕,凡那些對佛不具足不壞淨信、對法不具足不壞淨信、對僧不具足不壞淨信、不具足聖者所愛樂的諸戒的四大王天諸天,那些天沒有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。目犍連尊駕,而凡那些對佛具足不壞淨信、對法具足不壞淨信、對僧具足不壞淨信、具足聖者所愛樂的諸戒的四大王天諸天,他們有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。”

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā dhamme aveccappasādena asamannāgatā saṅghe aveccappasādena asamannāgatā ariyakantehi sīlehi asamannāgatā na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā ariyakantehi sīlehi samannāgatā, tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
已對照

“帝須,是隻有四大王天諸天有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’呢,還是三十三天諸天也……乃至……夜摩天諸天也……兜率天諸天也……化樂天諸天也……他化自在天諸天也有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’呢?”“目犍連尊駕,他化自在天諸天也有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。”

‘‘Cātumahārājikānaññeva nu kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti udāhu tāvatiṃsānampi devānaṃ…pe… yāmānampi devānaṃ… tusitānampi devānaṃ… nimmānaratīnampi devānaṃ… paranimmitavasavattīnampi devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Paranimmitavasavattīnampi kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
已對照

“帝須,是一切他化自在天諸天都有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’嗎?”“目犍連尊駕,並非一切他化自在天諸天都有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。目犍連尊駕,凡那些對佛不具足不壞淨信、對法不具足不壞淨信、對僧不具足不壞淨信、不具足聖者所愛樂的諸戒的他化自在天諸天,那些天沒有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。目犍連尊駕,而凡那些對佛具足不壞淨信、對法具足不壞淨信、對僧具足不壞淨信、具足聖者所愛樂的諸戒的他化自在天諸天,他們有這樣的智:‘名為須陀洹者,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’。”

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā, dhamme aveccappasādena asamannāgatā, saṅghe aveccappasādena asamannāgatā, ariyakantehi sīlehi asamannāgatā, na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
PTS 3.334已對照

那時,具壽大目犍連歡喜、隨喜帝須梵天之所說,猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從梵天界隱沒,出現於祇樹林。第四[經]。

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā – ‘‘seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – ‘brahmaloke antarahito jetavane pāturahosī’’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、明分經

5. Vijjābhāgiyasuttaṃ
35緬 2.294已對照

三十五、“諸比丘,有這六種明分法。哪六種[法]呢?無常想、於無常的苦想、於苦的無我想、舍斷想、離貪想、滅想——諸比丘,這就是六種明分法。”第五[經]。

35. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā vijjābhāgiyā. Katame cha? Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā vijjābhāgiyā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、諍根經

6. Vivādamūlasuttaṃ
36PTS 3.335已對照

三十六、“諸比丘,有這六種諍根。哪六種[諍根]呢?諸比丘,在此,比丘是忿怒者、怨恨者。諸比丘,凡是忿怒、怨恨的比丘,他對導師也不恭敬、不順從而住,對法也不恭敬、不順從而住,對僧也不恭敬、不順從而住,對學也不作圓滿。諸比丘,凡是對導師不恭敬、不順從而住,對法不恭敬、不順從而住,對僧不恭敬、不順從而住,對學不作圓滿的比丘,他便在僧中生起諍論;而所生的諍論是為眾人的不利益、為眾人的不安樂,為廣大人眾、天與人的無義利、不利益與苦。諸比丘,若你們於內或於外見到這樣的諍根,諸比丘,你們就當為舍斷這惡諍根而努力;諸比丘,若你們於內或於外不見這樣的諍根,諸比丘,你們就當為使這惡諍根將來不再漏出而行道。這樣,這惡諍根便得舍斷;這樣,這惡諍根將來便不再漏出。

36. [dī. ni. 3.325; ma. ni. 3.44; cūḷava. 216] ‘‘Chayimāni, bhikkhave, vivādamūlāni. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.
緬 2.295已對照

“再者,諸比丘,比丘是覆蔑者、攀齊者……乃至……是嫉者、慳者……是諂者、誑者……是惡欲者、邪見者……是執取自見者、堅固執持者、難捨離者。諸比丘,凡是執取自見、堅固執持、難捨離的比丘,他對導師也不恭敬、不順從而住,對法也不恭敬、不順從而住,對僧也不恭敬、不順從而住,對學也不作圓滿。諸比丘,凡是對導師不恭敬、不順從而住,對法……乃至……對僧不恭敬、不順從而住,對學不作圓滿的比丘,他便在僧中生起諍論;而所生的諍論是為眾人的不利益、為眾人的不安樂,為廣大人眾、天與人的無義利、不利益與苦。諸比丘,若你們於內或於外見到這樣的諍根,諸比丘,你們就當為舍斷這惡諍根而努力;諸比丘,若你們於內或於外不見這樣的諍根,諸比丘,你們就當為使這惡諍根將來不再漏出而行道。這樣,這惡諍根便得舍斷;這樣,這惡諍根將來便不再漏出。諸比丘,這就是六種諍根。”第六[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī… saṭho hoti māyāvī… pāpiccho hoti micchādiṭṭhi… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme…pe… saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. Imāni kho, bhikkhave, cha vivādamūlānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、六支施經

7. Chaḷaṅgadānasuttaṃ
37PTS 3.336已對照

三十七、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,韋盧甘達迦的難陀母優婆夷於以舍利弗、目犍連為首的比丘僧團確立具足六支的供施。世尊以清淨、超人的天眼,看見韋盧甘達迦的難陀母優婆夷於以舍利弗、目犍連為首的比丘僧團確立具足六支的供施。看見之後,召喚諸比丘:“諸比丘,這位韋盧甘達迦的難陀母優婆夷,正於以舍利弗、目犍連為首的比丘僧團確立具足六支的供施。”

37. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī [veḷukaṇḍakiyā (a. ni. 7.53; 2.134; saṃ. ni. 2.173)] nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena veḷukaṇḍakiṃ nandamātaraṃ upāsikaṃ sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpentiṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘esā, bhikkhave, veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti’’.
已對照

“諸比丘,供施是怎樣具足六支的呢?諸比丘,在此,施者有三種支,受者有三種支。施者的哪三種支呢?諸比丘,在此,施者在施前意歡喜,施時令心淨信,施後滿意。這就是施者的三種支。

‘‘Kathañca, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti? Idha, bhikkhave, dāyakassa tīṇaṅgāni honti, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Katamāni dāyakassa tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, dāyako pubbeva dānā sumano hoti, dadaṃ cittaṃ pasādeti, datvā attamano hoti. Imāni dāyakassa tīṇaṅgāni.
已對照

“受者的哪三種支呢?諸比丘,在此,受者是離貪者,或是為調伏貪而行道者;是離瞋者,或是為調伏瞋而行道者;是離痴者,或是為調伏痴而行道者。這就是受者的三種支。如是,施者的三種支,受者的三種支。諸比丘,供施就是這樣具足六支的。

‘‘Katamāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, paṭiggāhakā vītarāgā vā honti rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā honti dosavinayāya vā paṭipannā, vītamohā vā honti mohavinayāya vā paṭipannā. Imāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Iti dāyakassa tīṇaṅgāni, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Evaṃ kho, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti.
緬 2.296已對照

“諸比丘,如是具足六支的供施,其福德的量不易測取——‘福潤、善潤、樂之食有這麼多,是有生天之益的、有安樂果報的、導向天界的,導向可喜、可愛、可意、利益與安樂’;而只被稱為不可數、不可量的大福聚。

‘‘Evaṃ chaḷaṅgasamannāgatāya, bhikkhave, dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo [asaṅkheyyo (sī. syā. kaṃ. pī.)] appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 3.337已對照

“諸比丘,猶如在大海中,水的量不易測取——‘有這麼多鬥水’,或‘有這麼多百鬥水’,或‘有這麼多千鬥水’,或‘有這麼多十萬鬥水’;而只被稱為不可數、不可量的大水聚。同樣,諸比丘,如是具足六支的供施,其福德的量不易測取——‘福潤、善潤、樂之食有這麼多,是有生天之益的、有安樂果報的、導向天界的,導向可喜、可愛、可意、利益與安樂’;而只被稱為不可數、不可量的大福聚。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṃ udakassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettakāni udakāḷhakānīti vā ettakāni udakāḷhakasatānīti vā ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā ettakāni udakāḷhakasatasahassānī’ti vā. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evaṃ chaḷaṅgasamannāgatāya dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti.
已對照

“施前意歡喜,施時令心淨信;

[pe. va. 305 petavatthumhipi] ‘‘Pubbeva dānā sumano, dadaṃ cittaṃ pasādaye;
已對照

施已心滿意:此是祭祀的具足。

Datvā attamano hoti, esā yaññassa [puññassa (ka.)] sampadā.
已對照

“離貪、離瞋,離痴、無漏者,

‘‘Vītarāgā [vītarāgo (syā. kaṃ. ka.) evaṃ anantarapadattayepi] vītadosā, vītamohā anāsavā;
已對照

是祭祀的圓滿之田——自制的諸梵行者。

Khettaṃ yaññassa sampannaṃ, saññatā brahmacārayo [brahmacārino (syā. kaṃ.)].
已對照

“自己洗漱之後,以自己的雙手施與,

‘‘Sayaṃ ācamayitvāna, datvā sakehi pāṇibhi;
已對照

由自己與由他人,這祭祀有大果。

Attano parato ceso, yañño hoti mahapphalo.
已對照

“如是供施之後,有信的明智者以舍離[慳吝]的心,

[a. ni. 4.40] ‘‘Evaṃ yajitvā medhāvī, saddho muttena cetasā;
已對照

這智者投生於無惱害的、安樂的世間。”第七[經]。

Abyāpajjaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti. sattamaṃ;
已對照

八、自作者經

8. Attakārīsuttaṃ
38PTS 3.338緬 2.297已對照

三十八、那時,某位婆羅門來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那位婆羅門對世尊這樣說——“喬達摩尊師,我是這樣說、這樣見的:‘沒有自作,沒有他作。’”“婆羅門,願我不見、也不聞這樣說、這樣見的人。怎麼會有人自己前進、自己後退,卻這樣說:‘沒有自作,沒有他作’呢!”

38. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti. ‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto, sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti!
已對照

“婆羅門,你認為怎樣?有發勤界嗎?”“是的,尊師。”“有發勤界時,就顯現有發勤的眾生嗎?”“是的,尊師。”“婆羅門,凡有發勤界時顯現有發勤的眾生,這就是眾生的自作,這就是他作。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi ārabbhadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.
已對照

“婆羅門,你認為怎樣?有出離界……乃至……有勇猛界……有堅固界……有住立界……有努力界嗎?”“是的,尊師。”“有努力界時,就顯現有努力的眾生嗎?”“是的,尊師。”“婆羅門,凡有努力界時顯現有努力的眾生,這就是眾生的自作,這就是他作。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi nikkamadhātu…pe… atthi parakkamadhātu… atthi thāmadhātu… atthi ṭhitidhātu… atthi upakkamadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.
已對照

“婆羅門,願我不見、也不聞這樣說、這樣見的人。怎麼會有人自己前進、自己後退,卻這樣說:‘沒有自作,沒有他作’呢!”

‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa [taṃ kiṃ maññasi brāhmaṇa māhaṃ (ka.)], evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro natthi parakāro’’’ti.
已對照

“奇哉!喬達摩尊師……乃至……從今日起,終生皈依。”第八[經]。

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti! Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、因緣經

9. Nidānasuttaṃ
39PTS 3.339緬 2.298已對照

三十九、“諸比丘,有這三種業的集起之因緣。哪三種[因緣]呢?貪是業的集起之因緣,瞋是業的集起之因緣,痴是業的集起之因緣。諸比丘,從貪不會集起無貪;諸比丘,而是從貪唯集起貪。諸比丘,從瞋不會集起無瞋;諸比丘,而是從瞋唯集起瞋。諸比丘,從痴不會集起無痴;諸比丘,而是從痴唯集起痴。諸比丘,諸天不是以由貪所生的業、由瞋所生的業、由痴所生的業而顯現,人不是[以此]而顯現,其他任何善趣也不是[以此而顯現]。諸比丘,而是以由貪所生的業、由瞋所生的業、由痴所生的業,地獄顯現,畜生胎顯現,餓鬼界顯現,其他任何惡趣也[顯現]。諸比丘,這就是三種業的集起之因緣。

39. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, lobhā alobho samudeti; atha kho, bhikkhave, lobhā lobhova samudeti. Na, bhikkhave, dosā adoso samudeti; atha kho, bhikkhave, dosā dosova samudeti. Na, bhikkhave, mohā amoho samudeti; atha kho, bhikkhave, mohā mohova samudeti. Na, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Atha kho, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.
已對照

“諸比丘,有這三種業的集起之因緣。哪三種[因緣]呢?無貪是業的集起之因緣,無瞋是業的集起之因緣,無痴是業的集起之因緣。諸比丘,從無貪不會集起貪;諸比丘,而是從無貪唯集起無貪。諸比丘,從無瞋不會集起瞋;諸比丘,而是從無瞋唯集起無瞋。諸比丘,從無痴不會集起痴;諸比丘,而是從無痴唯集起無痴。諸比丘,地獄不是以由無貪所生的業、由無瞋所生的業、由無痴所生的業而顯現,畜生胎不是[以此]而顯現,餓鬼界不是[以此]而顯現,其他任何惡趣也不是[以此而顯現]。諸比丘,而是以由無貪所生的業、由無瞋所生的業、由無痴所生的業,諸天顯現,人顯現,其他任何善趣也[顯現]。諸比丘,這就是三種業的集起之因緣。”第九[經]。

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, alobhā lobho samudeti; atha kho, bhikkhave, alobhā alobhova samudeti. Na, bhikkhave, adosā doso samudeti; atha kho, bhikkhave, adosā adosova samudeti. Na, bhikkhave, amohā moho samudeti; atha kho, bhikkhave, amohā amohova samudeti. Na, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Atha kho, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、金毗羅經

10. Kimilasuttaṃ
40PTS 3.340已對照

四十、如是我聞——一時,世尊住在金毗羅[城](Kimilā)的尼朱羅林(Niculavana)。那時,具壽金毗羅(Kimila)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽金毗羅對世尊這樣說——“尊者,是什麼因、什麼緣,使得如來般涅槃後,正法不久住?”“金毗羅,在此,如來般涅槃後,比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷對導師不恭敬、不順從而住,對法不恭敬、不順從而住,對僧不恭敬、不順從而住,對學不恭敬、不順從而住,對不放逸不恭敬、不順從而住,對親厚不恭敬、不順從而住。金毗羅,這是因,這是緣,使得如來般涅槃後,正法不久住。”

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ viharati niculavane. Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre [paṭisandhāre (ka.) a. ni. 5.201; 7.59] agāravā viharanti appatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti’’.
緬 2.299已對照

“尊者,又是什麼因、什麼緣,使得如來般涅槃後,正法久住?”“金毗羅,在此,如來般涅槃後,比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷對導師恭敬、順從而住,對法恭敬、順從而住,對僧恭敬、順從而住,對學恭敬、順從而住,對不放逸恭敬、順從而住,對親厚恭敬、順從而住。金毗羅,這是因,這是緣,使得如來般涅槃後,正法久住。”第十[經]。

‘‘Ko pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、木塊經

11. Dārukkhandhasuttaṃ
41已對照

四十一、如是我聞——一時,具壽舍利弗住在王舍城靈鷲山。那時,具壽舍利弗在上午穿好[下衣],取了缽與衣,與眾多比丘一同從靈鷲山下來時,看見某處有一個大木塊。看見之後,召喚諸比丘:“賢友們,你們看見那個大木塊嗎?”“是的,賢友。”

41. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasa aññatarasmiṃ padese mahantaṃ dārukkhandhaṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no, āvuso, tumhe amuṃ mahantaṃ dārukkhandha’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti.
PTS 3.341已對照

“賢友們,有神通、心得自在的比丘若希望,會把那木塊勝解為‘地’。這是什麼緣故呢?賢友們,那木塊中有地界,依於它,有神通、心得自在的比丘會把那木塊勝解為‘地’。賢友們,有神通、心得自在的比丘若希望,會把那木塊勝解為‘水’……乃至……勝解為‘火’……勝解為‘風’……勝解為‘淨’……勝解為‘不淨’。這是什麼緣故呢?賢友們,那木塊中有不淨界,依於它,有神通、心得自在的比丘會把那木塊勝解為‘不淨’。”第十一[經]。

‘‘Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe pathavīdhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ āpotveva adhimucceyya …pe… tejotveva adhimucceyya… vāyotveva adhimucceyya… subhantveva adhimucceyya… asubhantveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe asubhadhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ asubhantveva adhimucceyyā’’ti. Ekādasamaṃ.
已對照

十二、那祇多經

12. Nāgitasuttaṃ
42緬 2.300已對照

四十二、如是我聞——一時,世尊在憍薩羅國遊行,與大比丘僧團一同來到憍薩羅人一個名叫伊車能伽羅(Icchānaṅgala)的婆羅門村。在那裡,世尊住在伊車能伽羅的伊車能伽羅林叢。伊車能伽羅的婆羅門居士們聽說:“諸位,據說沙門喬達摩——釋迦子,從釋迦家族出家者——已到達伊車能伽羅,住在伊車能伽羅的伊車能伽羅林叢。關於那位喬達摩尊師,有這樣的善名聲傳揚:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足……乃至……佛陀、世尊。’他於這個有諸天的世間……乃至……能夠見到這樣的阿羅漢,真是很好。”於是,伊車能伽羅的婆羅門居士們在那一夜過後,帶著許多嚼食、啖食,來到伊車能伽羅林叢;到了之後,站在門屋之外,高聲、大聲[喧嚷]。

42. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Assosuṃ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno…pe… buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ…pe… arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṃsu uccāsaddā mahāsaddā.
PTS 3.342已對照

那時,具壽那祇多(Nāgita)是世尊的侍者。於是,世尊召喚具壽那祇多:“那祇多,那些高聲、大聲[喧嚷]的是什麼人?我想,就像漁夫們在搶魚。”“尊者,這些是伊車能伽羅的婆羅門居士們,帶著許多嚼食、啖食,站在門屋之外,是專為世尊與比丘僧團[而來]的。”“那祇多,願我不與名聲相會,也願名聲不與我[相會]。那祇多,凡不是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——而我是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——那人才會受用那糞穢之樂、睡眠之樂、利養恭敬名聲之樂。”

Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nāgitaṃ āmantesi – ‘‘ke pana te, nāgita, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaṃyeva uddissa bhikkhusaṅghañcā’’ti. ‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyyā’’ti.
已對照

“尊者,現在請世尊接受吧,請善逝接受吧;尊者,現在是世尊接受的時候了。尊者,如今世尊無論去哪裡,婆羅門居士們——市鎮的與地方的——都將傾向那裡。尊者,猶如天降大雨點時,水隨低處而流;同樣,尊者,如今世尊無論去哪裡,婆羅門居士們——市鎮的與地方的——都將傾向那裡。這是什麼緣故呢?尊者,因為世尊的戒與智就是這樣的。”

‘‘Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā; adhivāsetu, sugato; adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato. Yena yeneva dāni, bhante, bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṃ udakāni pavattanti; evamevaṃ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇa’’nti.
緬 2.301已對照

“那祇多,願我不與名聲相會,也願名聲不與我[相會]。那祇多,凡不是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——而我是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——那人才會受用那糞穢之樂、睡眠之樂、利養恭敬名聲之樂。

‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyya.
PTS 3.343已對照

“那祇多,在此,我看見一位住在村落邊的比丘得定而坐。那祇多,我便這樣想:‘現在園民或沙彌將會服侍這位具壽,會使他從那定中退失。’那祇多,因此我對那位比丘的住在村落邊不滿意。那祇多,又在此,我看見一位林野住者比丘在林野中打盹而坐。那祇多,我便這樣想:‘現在這位具壽除去這睡眠的疲倦之後,將唯作意林野想、[作意]一性。’那祇多,因此我對那位比丘的住在林野滿意。

‘‘Idhāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idānimaṃ āyasmantaṃ [ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, taṃ tamhā (ka. sī. pī.) ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, so taṃ tamhā (ka. sī.) a. ni. 8.86 passitabbaṃ] ārāmiko vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā taṃ tamhā [ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, taṃ tamhā (ka. sī. pī.) ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, so taṃ tamhā (ka. sī.) a. ni. 8.86 passitabbaṃ] samādhimhā cāvessatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena. Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā imaṃ niddākilamathaṃ paṭivinodetvā araññasaññaṃyeva manasi karissati ekatta’nti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
已對照

“那祇多,又在此,我看見一位林野住者比丘在林野中未得定而坐。那祇多,我便這樣想:‘現在這位具壽將使未得定的心得定,或守護已得定的心。’那祇多,因此我對那位比丘的住在林野滿意。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe asamāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā asamāhitaṃ vā cittaṃ samādahissati, samāhitaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
已對照

“那祇多,又在此,我看見一位林野住者比丘在林野中得定而坐。那祇多,我便這樣想:‘現在這位具壽將使未解脫的心解脫,或守護已解脫的心。’那祇多,因此我對那位比丘的住在林野滿意。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā avimuttaṃ vā cittaṃ vimocessati, vimuttaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
PTS 3.344已對照

“那祇多,又在此,我看見一位住在村落邊的比丘,得衣、缽食、坐臥處、病者所需的醫藥資具。他貪求那利養恭敬名聲,離棄靜坐,離棄林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,下到村落、市鎮、王都而定居。那祇多,因此我對那位比丘的住在村落邊不滿意。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno riñcati paṭisallānaṃ riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni; gāmanigamarājadhāniṃ osaritvā vāsaṃ kappeti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.
緬 2.302已對照

“那祇多,又在此,我看見一位林野住者比丘,得衣、缽食、坐臥處、病者所需的醫藥資具。他推卻那利養恭敬名聲,不離棄靜坐,不離棄林野、叢林邊地的邊遠坐臥處。那祇多,因此我對那位比丘的住在林野滿意。那祇多,凡在我走在大道上、前後都不見任何人的時候,那祇多,在那時我便安樂,甚至是為了大小便之事。”第十二[經]。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṃ na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. Yasmāhaṃ, nāgita, samaye addhānamaggappaṭipanno na kañci [na kiñci (sī. pī. ka.)] passāmi purato vā pacchato vā, phāsu me, nāgita, tasmiṃ samaye hoti antamaso uccārapassāvakammāyā’’ti. Dvādasamaṃ.
已對照

天品第四。

Devatāvaggo [sekkhaparihāniyavaggo (syā.)] catuttho.
已對照

其攝頌——

有學、兩不退失,目犍連、明分;

諍[根]、施、自作者、因緣,金毗羅、木塊與那祇多。

Tassuddānaṃ –
Sekhā dve aparihāni, moggallāna vijjābhāgiyā;
Vivādadānattakārī nidānaṃ, kimiladārukkhandhena nāgitoti.