快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 六集·可念品 Sāraṇīyavaggo

本經目錄二、可念品一、第一可唸經二、第二可唸經三、出離經四、賢善經五、懊悔經六、那拘羅父經七、睡眠經八、漁夫經九、第一死隨唸經十、第二死隨唸經可念品第二。

已對照

二、可念品

2. Sāraṇīyavaggo
已對照

一、第一可唸經

1. Paṭhamasāraṇīyasuttaṃ
11已對照

十一、“諸比丘,有這六種可念法(sāraṇīyā dhammā)。哪六種[法]呢?諸比丘,在此,比丘對諸同梵行者,於顯處與屏處都現起慈的身業。這也是一種可念法。

11. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā [sārāṇīyā (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
已對照

“再者,諸比丘,比丘對諸同梵行者,於顯處與屏處都現起慈的語業。這也是一種可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
已對照

“再者,諸比丘,比丘對諸同梵行者,於顯處與屏處都現起慈的意業。這也是一種可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
PTS 3.289已對照

“再者,諸比丘,比丘凡是如法所得、依法而得的利養,甚至只是缽中所受的[一份],對這樣的利養也不別藏獨享,而與具戒的諸同梵行者共同受用。這也是一種可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo.
緬 2.256已對照

“再者,諸比丘,比丘對於那些無毀、無穿、無斑、無雜、自在、智者所贊、不被執取、導向定的諸戒,於這樣的諸戒中與諸同梵行者一同住於戒的共同,於顯處與屏處皆然。這也是一種可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
已對照

“再者,諸比丘,比丘對於那聖的、能出離的、能令依之而行者正盡苦的見,於這樣的見中與諸同梵行者一同住於見的共同,於顯處與屏處皆然。這也是一種可念法。諸比丘,這就是六種可念法。”第一[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二可唸經

2. Dutiyasāraṇīyasuttaṃ
12已對照

十二、“諸比丘,有這六種可念法,令[人]可愛、令[人]可尊重,導向攝受、無諍、和合、一如。哪六種[法]呢?諸比丘,在此,比丘對諸同梵行者,於顯處與屏處都現起慈的身業。這也是一種可念法,令[人]可愛、令[人]可尊重,導向攝受、無諍、和合、一如。

12. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattanti. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
已對照

“再者,諸比丘,比丘現起慈的語業……乃至……對諸同梵行者,於顯處與屏處都現起慈的意業。這也是一種可念法,令[人]可愛、令[人]可尊重,導向攝受、無諍、和合、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti…pe… mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
PTS 3.290已對照

“再者,諸比丘,比丘凡是如法所得、依法而得的利養,甚至只是缽中所受的[一份],對這樣的利養也不別藏獨享,而與具戒的諸同梵行者共同受用。這也是一種可念法,令[人]可愛、令[人]可尊重,導向攝受、無諍、和合、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
已對照

“再者,諸比丘,比丘對於那些無毀、無穿、無斑、無雜、自在、智者所贊、不被執取、導向定的諸戒,於這樣的諸戒中與諸同梵行者一同住於戒的共同,於顯處與屏處皆然。這也是一種可念法,令[人]可愛、令[人]可尊重,導向攝受、無諍、和合、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
緬 2.257已對照

“再者,諸比丘,比丘對於那聖的、能出離的、能令依之而行者正盡苦的見,於這樣的見中與諸同梵行者一同住於見的共同,於顯處與屏處皆然。這也是一種可念法,令[人]可愛、令[人]可尊重,導向攝受、無諍、和合、一如。諸比丘,這就是六種可念法,令[人]可愛、令[人]可尊重,導向攝受、無諍、和合、一如。”第二[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattantī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、出離經

3. Nissāraṇīyasuttaṃ
13PTS 3.291已對照

十三、“諸比丘,有這六種出離界(nissāraṇīyā dhātuyo)。哪六種[出離界]呢?諸比丘,在此,比丘可能這樣說:‘我的慈心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,然而瞋恚仍然遍取我的心而住。’對他應當說:‘不要這樣[說]!尊者不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊不會這樣說。賢友,這是無處、無機會的:慈心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,而瞋恚還會遍取他的心而住——此事不可能有。賢友,瞋恚的出離正是慈心解脫。’”

13. ‘‘Chayimā, bhikkhave, nissāraṇīyā dhātuyo. Katamā cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassati [ṭhassatīti (sabbattha) dī. ni. 3.326 passitabbaṃ], netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, byāpādassa yadidaṃ mettācetovimuttī’’’ti [mettācetovimutti (sabbattha)].
已對照

“諸比丘,又在此,比丘可能這樣說:‘我的悲心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,然而惱害仍然遍取我的心而住。’對他應當說:‘不要這樣[說]!尊者不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊不會這樣說。賢友,這是無處、無機會的:悲心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,而惱害還會遍取他的心而住——此事不可能有。賢友,惱害的出離正是悲心解脫。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vihesāya yadidaṃ karuṇācetovimuttī’’’ti.
緬 2.258已對照

“諸比丘,又在此,比丘可能這樣說:‘我的喜心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,然而不樂仍然遍取我的心而住。’對他應當說:‘不要這樣[說]!尊者不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊不會這樣說。賢友,這是無處、無機會的:喜心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,而不樂還會遍取他的心而住——此事不可能有。賢友,不樂的出離正是喜心解脫。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, aratiyā yadidaṃ muditācetovimuttī’’’ti.
PTS 3.292已對照

“諸比丘,又在此,比丘可能這樣說:‘我的舍心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,然而貪仍然遍取我的心而住。’對他應當說:‘不要這樣[說]!尊者不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊不會這樣說。賢友,這是無處、無機會的:舍心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,而貪還會遍取他的心而住——此事不可能有。賢友,貪的出離正是舍心解脫。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhācetovimuttī’’’ti.
已對照

“諸比丘,又在此,比丘可能這樣說:‘我的無相心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,然而我的識仍然隨逐於相。’對他應當說:‘不要這樣[說]!尊者不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊不會這樣說。賢友,這是無處、無機會的:無相心解脫已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,而他的識還會隨逐於相——此事不可能有。賢友,一切相的出離正是無相心解脫。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa nimittānusāri viññāṇaṃ bhavissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittācetovimuttī’’’ti.
緬 2.259已對照

“諸比丘,又在此,比丘可能這樣說:‘我的“我是”已經離去,我也不認為“我就是這個”,然而疑惑與猶豫之箭仍然遍取我的心而住。’對他應當說:‘不要這樣[說]!尊者不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊不會這樣說。賢友,這是無處、無機會的:“我是”已經離去、也不認為“我就是這個”,而疑惑與猶豫之箭還會遍取他的心而住——此事不可能有。賢友,疑惑與猶豫之箭的出離正是“我是”之慢的根除。’諸比丘,這就是六種出離界。”第三[經]。

‘‘Idha pana bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ [vigate (syā.)], ayamahamasmīti ca [ayaṃ cakāro dī. ni. 3.326 natthi] na samanupassāmi; atha ca pana me vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti ca na samanupassato; atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṃkathāsallassa yadidaṃ asmīti mānasamugghāto’ti. Imā kho, bhikkhave, cha nissāraṇīyā dhātuyo’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、賢善經

4. Bhaddakasuttaṃ
14PTS 3.293已對照

十四、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

14. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已對照

“賢友們,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡不賢善,命終不賢善。賢友們,比丘怎樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡不賢善,命終不賢善呢?

‘‘Tathā tathā, āvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā [kālaṃkiriyā (ka.) a. ni. 3.110]. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā?
已對照

“賢友們,在此,比丘樂著事務、喜好事務、專事於樂著事務,樂著閒談、喜好閒談、專事於樂著閒談,樂著睡眠、喜好睡眠、專事於樂著睡眠,樂著聚眾、喜好聚眾、專事於樂著聚眾,樂著交往、喜好交往、專事於樂著交往,樂著妄衍(papañca)、喜好妄衍、專事於樂著妄衍。賢友們,比丘就是這樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡不賢善,命終不賢善。賢友們,這稱為:‘樂於有身(sakkāya)的比丘,沒有為正確地作苦的邊際而捨棄有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti bhassarato bhassārāmataṃ anuyutto, niddārāmo hoti niddārato niddārāmataṃ anuyutto, saṅgaṇikārāmo hoti saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, saṃsaggārāmo hoti saṃsaggarato saṃsaggārāmataṃ anuyutto, papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi [na pahāsi (sī. syā. kaṃ. pī.)] sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.
緬 2.260已對照

“賢友們,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡賢善,命終賢善。賢友們,比丘怎樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡賢善,命終賢善呢?

‘‘Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā?
PTS 3.294已對照

“賢友們,在此,比丘不樂著事務、不喜好事務、不專事於樂著事務,不樂著閒談、不喜好閒談、不專事於樂著閒談,不樂著睡眠、不喜好睡眠、不專事於樂著睡眠,不樂著聚眾、不喜好聚眾、不專事於樂著聚眾,不樂著交往、不喜好交往、不專事於樂著交往,不樂著妄衍、不喜好妄衍、不專事於樂著妄衍。賢友們,比丘就是這樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡賢善,命終賢善。賢友們,這稱為:‘樂於涅槃的比丘,為正確地作苦的邊際而捨棄了有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti na bhassarato na bhassārāmataṃ anuyutto, na niddārāmo hoti na niddārato niddārāmataṃ anuyutto, na saṅgaṇikārāmo hoti na saṅgaṇikarato na saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, na saṃsaggārāmo hoti na saṃsaggarato na saṃsaggārāmataṃ anuyutto, na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.
已對照

“凡專事於妄衍、樂於妄衍、[如]野獸者;

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;
已對照

他錯失涅槃——無上的瑜伽安穩。

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.
已對照

“而凡捨棄妄衍、樂於無妄衍之境者;

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;
已對照

他成就涅槃——無上的瑜伽安穩。”第四[經]。

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. catutthaṃ;
已對照

五、懊悔經

5. Anutappiyasuttaṃ
15已對照

十五、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命終是令人懊悔的。賢友們,比丘怎樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命終是令人懊悔的呢?

15. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti?
緬 2.261已對照

“賢友們,在此,比丘樂著事務、喜好事務、專事於樂著事務,樂著閒談……乃至……樂著睡眠……樂著聚眾……樂著交往……樂著妄衍、喜好妄衍、專事於樂著妄衍。賢友們,比丘就是這樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命終是令人懊悔的。賢友們,這稱為:‘樂於有身的比丘,沒有為正確地作苦的邊際而捨棄有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti…pe… niddārāmo hoti… saṅgaṇikārāmo hoti… saṃsaggārāmo hoti… papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.
已對照

“賢友們,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命終是不令人懊悔的。賢友們,比丘怎樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命終是不令人懊悔的呢?

‘‘Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti?
PTS 3.295已對照

“賢友們,在此,比丘不樂著事務、不喜好事務、不專事於樂著事務,不樂著閒談……乃至……不樂著睡眠……不樂著聚眾……不樂著交往……不樂著妄衍、不喜好妄衍、不專事於樂著妄衍。賢友們,比丘就是這樣如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命終是不令人懊悔的。賢友們,這稱為:‘樂於涅槃的比丘,為正確地作苦的邊際而捨棄了有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti…pe… na niddārāmo hoti… na saṅgaṇikārāmo hoti… na saṃsaggārāmo hoti… na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.
已對照

“凡專事於妄衍、樂於妄衍、[如]野獸者;

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;
已對照

他錯失涅槃——無上的瑜伽安穩。

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.
已對照

“而凡捨棄妄衍、樂於無妄衍之境者;

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;
已對照

他成就涅槃——無上的瑜伽安穩。”第五[經]。

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. pañcamaṃ;
已對照

六、那拘羅父經

6. Nakulapitusuttaṃ
16已對照

十六、一時,世尊住在跋伽(Bhaggā)[國]中,鱷魚山(Susumāragira)貝薩迦羅林(Bhesakaḷāvana)的鹿野苑。那時,那拘羅父(Nakulapitā)居士生病、痛苦、重病纏身。於是,那拘羅母(Nakulamātā)居士婦對那拘羅父居士這樣說——

16. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire [suṃsumāragire (sī. pī.), saṃsumāragire (katthaci)] bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena nakulapitā gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho nakulamātā gahapatānī nakulapitaraṃ gahapatiṃ etadavoca –
PTS 3.296緬 2.262已對照

“居士,你不要懷著顧戀而命終。居士,懷著顧戀而命終是苦的;懷著顧戀而命終也是世尊所呵責的。居士,你或許會這樣想:‘那拘羅母居士婦在我死後,將不能養育孩子們、維持家業。’居士,不應這樣看待這[事]。居士,我善於紡棉、梳理[羊毛]編成毛辮。居士,在你死後,我能養育孩子們、維持家業。因此,居士,你不要懷著顧戀而命終。居士,懷著顧戀而命終是苦的;懷著顧戀而命終也是世尊所呵責的。

‘‘Mā kho tvaṃ, gahapati, sāpekkho [sāpekho (pī. ka.)] kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sakkhissati [na sakkhissati (sī. syā. kaṃ.), sakkoti (pī. ka.)] dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharitu’nti [sandharitunti (ka.), saṇṭharituṃ (syā.)]. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Kusalāhaṃ, gahapati, kappāsaṃ kantituṃ veṇiṃ olikhituṃ. Sakkomahaṃ, gahapati, tavaccayena dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharituṃ. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
已對照

“居士,你或許會這樣想:‘那拘羅母居士婦在我死後,將會去往另一家[另嫁]。’居士,不應這樣看待這[事]。居士,你也知道,我也知道:十六年來我們奉行在家的梵行。因此,居士,你不要懷著顧戀而命終。居士,懷著顧戀而命終是苦的;懷著顧戀而命終也是世尊所呵責的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena aññaṃ gharaṃ [bhattāraṃ (syā. kaṃ.), vīraṃ (sī.)] gamissatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tvañceva kho, gahapati, jānāsi ahañca, yaṃ no [yadā te (sī.), yathā (syā.), yathā no (pī.)] soḷasavassāni gahaṭṭhakaṃ brahmacariyaṃ samāciṇṇaṃ [samādinnaṃ (sī.)]. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
已對照

“居士,你或許會這樣想:‘那拘羅母居士婦在我死後,將不想見世尊,不想見比丘僧團。’居士,不應這樣看待這[事]。居士,在你死後,我將更想見世尊,更想見比丘僧團。因此,居士,你不要懷著顧戀而命終。居士,懷著顧戀而命終是苦的;懷著顧戀而命終也是世尊所呵責的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena na dassanakāmā bhavissati bhagavato na dassanakāmā bhikkhusaṅghassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahañhi, gahapati, tavaccayena dassanakāmatarā ceva bhavissāmi bhagavato, dassanakāmatarā ca bhikkhusaṅghassa. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
PTS 3.297已對照

“居士,你或許會這樣想:‘那拘羅母居士婦在我死後,於諸戒將不是作圓滿者。’居士,不應這樣看待這[事]。居士,那位世尊凡有多少穿白衣的在家女弟子於諸戒是作圓滿者,我就是她們之中的一位。若誰對此有疑惑或猶豫——這位世尊、阿羅漢、正等正覺者現正住在跋伽[國]中,鱷魚山貝薩迦羅林的鹿野苑——就請他去見那位世尊而詢問。因此,居士,你不要懷著顧戀而命終。居士,懷著顧戀而命終是苦的;懷著顧戀而命終也是世尊所呵責的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sīlesu [nakulamātā… na sīlesu (sī. pī.)] paripūrakārinī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
緬 2.263已對照

“居士,你或許會這樣想:‘那拘羅母居士婦不是內心之止的獲得者。’居士,不應這樣看待這[事]。居士,那位世尊凡有多少穿白衣的在家女弟子是內心之止的獲得者,我就是她們之中的一位。若誰對此有疑惑或猶豫——這位世尊、阿羅漢、正等正覺者現正住在跋伽[國]中,鱷魚山貝薩迦羅林的鹿野苑——就請他去見那位世尊而詢問。因此,居士,你不要懷著顧戀而命終。居士,懷著顧戀而命終是苦的;懷著顧戀而命終也是世尊所呵責的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī lābhinī [nakulamātā gahapatānī na lābhinī (pī.)] ajjhattaṃ cetosamathassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
已對照

“居士,你或許會這樣想:‘那拘羅母居士婦不是於此法與律中已得深入、已得立足、已得依託,已度疑、已離惑,獲得無所畏,於導師的教法中不依他緣而住的。’居士,不應這樣看待這[事]。居士,那位世尊凡有多少穿白衣的在家女弟子於此法與律中已得深入、已得立足、已得依託,已度疑、已離惑,獲得無所畏,於導師的教法中不依他緣而住,我就是她們之中的一位。若誰對此有疑惑或猶豫——這位世尊、阿羅漢、正等正覺者現正住在跋伽[國]中,鱷魚山貝薩迦羅林的鹿野苑——就請他去見那位世尊而詢問。因此,居士,你不要懷著顧戀而命終。居士,懷著顧戀而命終是苦的;懷著顧戀而命終也是世尊所呵責的。”

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā gahapati sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā’’ti.
PTS 3.298緬 2.264已對照

於是,那拘羅父居士被那拘羅母居士婦以這教誡教誡時,那病惱即時止息了。那拘羅父居士從那病惱中康復;那拘羅父居士的那病惱就這樣斷了。於是,那拘羅父居士病癒起身、從病中起身未久,便拄著杖來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的那拘羅父居士這樣說——

Atha kho nakulapituno gahapatissa nakulamātarā [nakulamātāya (sī. syā.), nakulamātuyā (ka.)] gahapatāniyā iminā ovādena ovadiyamānassa so ābādho ṭhānaso paṭippassambhi. Vuṭṭhahi [vuṭṭhāti (ka.)] ca nakulapitā gahapati tamhā ābādhā; tathā pahīno ca pana nakulapituno gahapatissa so ābādho ahosi. Atha kho nakulapitā gahapati gilānā vuṭṭhito [‘‘gilānabhāvato vuṭṭhāya ṭhito, bhāvappadhāno hi ayaṃ niddeso’’ti ṭīkāsaṃvaṇṇanā] aciravuṭṭhito gelaññā daṇḍamolubbha yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nakulapitaraṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“居士,這是你的所得;居士,這是你的善得!你有那拘羅母居士婦憐憫[你]、欲[你]利益、教誡[你]、教導[你]。居士,我凡有多少穿白衣的在家女弟子於諸戒是作圓滿者,那拘羅母居士婦就是她們之中的一位。居士,我凡有多少穿白衣的在家女弟子是內心之止的獲得者,那拘羅母居士婦就是她們之中的一位。居士,我凡有多少穿白衣的在家女弟子於此法與律中已得深入、已得立足、已得依託,已度疑、已離惑,獲得無所畏,於導師的教法中不依他緣而住,那拘羅母居士婦就是她們之中的一位。居士,這是你的所得;居士,這是你的善得!你有那拘羅母居士婦憐憫[你]、欲[你]利益、教誡[你]、教導[你]。”第六[經]。

‘‘Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、睡眠經

7. Soppasuttaṃ
17PTS 3.299緬 2.265已對照

十七、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,世尊於傍晚時分從靜坐起身,來到集會堂;到了之後,坐在所敷設的座位上。具壽舍利弗也於傍晚時分從靜坐起身,來到集會堂;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。具壽大目犍連也……乃至……具壽大迦葉也……具壽大迦旃延也……具壽大拘絺羅也……具壽大純陀也……具壽大劫賓那也……具壽阿那律也……具壽離婆多也……具壽阿難也於傍晚時分從靜坐起身,來到集會堂;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。於是,世尊以坐度過了大半夜,便從座起而入住處。那些具壽也在世尊離去不久,從座起而各回住處。而那裡凡是新學的、出家不久的、新近來到這法與律的比丘,他們打著鼾直睡到日出。世尊以清淨、超人的天眼,看見那些比丘打著鼾直睡到日出。看見之後,來到集會堂;到了之後,坐在所敷設的座位上。坐下之後,世尊召喚諸比丘——

17. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Āyasmāpi kho sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Āyasmāpi kho mahāmoggallāno…pe… āyasmāpi kho mahākassapo… āyasmāpi kho mahākaccāyano… āyasmāpi kho mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. pī.)] … āyasmāpi kho mahācundo… āyasmāpi kho mahākappino… āyasmāpi kho anuruddho… āyasmāpi kho revato… āyasmāpi kho ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ nisajjāya vītināmetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. Tepi kho āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsu. Ye pana tattha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ te yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supiṃsu. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena te bhikkhū yāva sūriyuggamanā kākacchamāne supante. Disvā yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
PTS 3.300已對照

“諸比丘,舍利弗在哪裡?大目犍連在哪裡?大迦葉在哪裡?大迦旃延在哪裡?大拘絺羅在哪裡?大純陀在哪裡?大劫賓那在哪裡?阿那律在哪裡?離婆多在哪裡?阿難在哪裡?諸比丘,那些長老弟子到哪裡去了?”“尊者,那些具壽也在世尊離去不久,從座起而各回住處了。”“諸比丘,你們是因此——[想]‘長老比丘們沒來’——就打著鼾直睡到日出嗎?諸比丘,你們認為怎樣?你們可曾見過或聽過:‘已灌頂的剎帝利王隨其所欲地耽於臥樂、倚樂、睡眠樂而住,[卻能]終生治理王國,或為國土[人民]所愛、所喜’?”“不是的,尊者。”“善哉,諸比丘!諸比丘,我也既未見過、也未聽過:‘已灌頂的剎帝利王隨其所欲地耽於臥樂、倚樂、睡眠樂而住,[卻能]終生治理王國,或為國土[人民]所愛、所喜。’”

‘‘Kahaṃ nu kho, bhikkhave, sāriputto? Kahaṃ mahāmoggallāno? Kahaṃ mahākassapo? Kahaṃ mahākaccāyano? Kahaṃ mahākoṭṭhiko? Kahaṃ mahācundo? Kahaṃ mahākappino? Kahaṃ anuruddho? Kahaṃ revato? Kahaṃ ānando? Kahaṃ nu kho te, bhikkhave, therā sāvakā gatā’’ti? ‘‘Tepi kho, bhante, āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsū’’ti. ‘‘Kena no [kena no (ka.), ke nu (katthaci)] tumhe, bhikkhave, therā bhikkhū nāgatāti [bhikkhū navā (sī. syā. kaṃ. pī.), bhikkhū gatāti (?)] yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supatha? Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto [muddhābhisitto (ka.)] yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣?你們可曾見過或聽過:‘享用國土的[領主]……乃至……承襲父產的[領主]……將軍……諸村的聚落主……行會的首領隨其所欲地耽於臥樂、倚樂、睡眠樂而住,[卻能]終生執掌行會首領之職,或為行會所愛、所喜’?”“不是的,尊者。”“善哉,諸比丘!諸比丘,我也既未見過、也未聽過:‘行會的首領隨其所欲地耽於臥樂、倚樂、睡眠樂而住,[卻能]終生執掌行會首領之職,或為行會所愛、所喜。’”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘raṭṭhiko…pe… pettaṇiko… senāpatiko… gāmagāmaṇiko [gāmagāmiko (sī. pī.)] … pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ vā kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti.
PTS 3.301緬 2.266已對照

“諸比丘,你們認為怎樣?你們可曾見過或聽過:‘沙門或婆羅門隨其所欲地耽於臥樂、倚樂、睡眠樂,不守護諸根之門,於食不知量,不勤修警寤,不觀察諸善法,於前夜後夜不致力於修習諸菩提分法,[卻能]由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住’?”“不是的,尊者。”“善哉,諸比丘!諸比丘,我也既未見過、也未聽過:‘沙門或婆羅門隨其所欲地耽於臥樂、倚樂、睡眠樂,不守護諸根之門,於食不知量,不勤修警寤,不觀察諸善法,於前夜後夜不致力於修習諸菩提分法,[卻能]由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。’”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ [bodhapakkhiyānaṃ (sī.), bodhapakkhikānaṃ (pī.)] dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti.
已對照

“因此,諸比丘,你們應當這樣修學:‘我們要守護諸根之門,於食知量,勤修警寤,觀察諸善法,於前夜後夜致力於修習諸菩提分法而住。’諸比丘,你們應當這樣修學。”第七[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘indriyesu guttadvārā bhavissāma, bhojane mattaññuno, jāgariyaṃ anuyuttā, vipassakā kusalānaṃ dhammānaṃ, pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ, bhāvanānuyogamanuyuttā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、漁夫經

8. Macchabandhasuttaṃ
18已對照

十八、一時,世尊與大比丘僧團一同在憍薩羅國遊行。世尊走在大道上時,看見某處有個漁夫捕魚者一再殺魚而出售。看見之後,從道路走下,坐在某棵樹下所敷設的座位上。坐下之後,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,你們看見那個漁夫捕魚者一再殺魚而出售嗎?”“是的,尊者。”

18. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṃ padese macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamānaṃ. Disvā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāna’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
PTS 3.302緬 2.267已對照

“諸比丘,你們認為怎樣?你們可曾見過或聽過:‘漁夫捕魚者一再殺魚而出售,以那業、以那活命,是乘象者,或乘馬者,或乘車者,或乘轎者,或受用財物者,或居有大財聚者’?”“不是的,尊者。”“善哉,諸比丘!諸比丘,我也既未見過、也未聽過:‘漁夫捕魚者一再殺魚而出售,以那業、以那活命,是乘象者,或乘馬者,或乘車者,或乘轎者,或受用財物者,或居有大財聚者。’這是什麼緣故呢?諸比丘,因為他以惡意看待那些被引去處死、該當受刑的魚,所以他不是乘象者,不是乘馬者,不是乘車者,不是乘轎者,不是受用財物者,也不居有大財聚。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, macche vajjhe vadhāyupanīte [vadhāyānīte (syā. kaṃ.), vadhāya nīte (ka.)] pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣?你們可曾見過或聽過:‘屠牛者一再殺牛而出售,以那業、以那活命,是乘象者,或乘馬者,或乘車者,或乘轎者,或受用財物者,或居有大財聚者’?”“不是的,尊者。”“善哉,諸比丘!諸比丘,我也既未見過、也未聽過:‘屠牛者一再殺牛而出售,以那業、以那活命,是乘象者,或乘馬者,或乘車者,或乘轎者,或受用財物者,或居有大財聚者。’這是什麼緣故呢?諸比丘,因為他以惡意看待那些被引去處死、該當受刑的牛,所以他不是乘象者,不是乘馬者,不是乘車者,不是乘轎者,不是受用財物者,也不居有大財聚。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, gāvo vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati’’.
PTS 3.303緬 2.268已對照

“諸比丘,你們認為怎樣?你們可曾見過或聽過:‘屠羊者……乃至……屠豬者……乃至……捕鳥者……乃至……獵獸者一再殺獸而出售,以那業、以那活命,是乘象者,或乘馬者,或乘車者,或乘轎者,或受用財物者,或居有大財聚者’?”“不是的,尊者。”“善哉,諸比丘!諸比丘,我也既未見過、也未聽過:‘獵獸者一再殺獸而出售,以那業、以那活命,是乘象者,或乘馬者,或乘車者,或乘轎者,或受用財物者,或居有大財聚者。’這是什麼緣故呢?諸比丘,因為他以惡意看待那些被引去處死、該當受刑的獸,所以他不是乘象者,不是乘馬者,不是乘車者,不是乘轎者,不是受用財物者,也不居有大財聚。諸比丘,他以惡意看待那些被引去處死、該當受刑的畜生類眾生,尚且將不成為乘象者,不成為乘馬者,不成為乘車者,不成為乘轎者,不成為受用財物者,也將不居有大財聚;何況那以惡意看待被引去處死、該當受刑之人者!諸比丘,那對他便長夜帶來不利與苦。身壞命終之後,[他]投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。”第八[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘orabbhiko…pe… sūkariko [sokariko (syā.)] …pe… sākuṇiko…pe… māgaviko mage [mige (syā. kaṃ.)] vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, mage vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati. Te hi (nāma) [( ) bahūsu natthi] so, bhikkhave, tiracchānagate pāṇe vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhamāno [manasānupekkhati, tasmā so (syā. ka.)] neva hatthiyāyī bhavissati [hoti (syā. ka.)] na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasissati [ajjhāvasati (syā. ka.)]. Ko pana vādo yaṃ manussabhūtaṃ vajjhaṃ vadhāyupanītaṃ pāpakena manasānupekkhati! Tañhi tassa [taṃ hissa (pī. ka.)], bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一死隨唸經

9. Paṭhamamaraṇassatisuttaṃ
19PTS 3.304已對照

十九、一時,世尊住在那提迦的磚屋。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,死隨念若修習、多作,有大果、大功德,入於不死、以不死為終點。諸比丘,你們修習死隨念嗎?”

19. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike [nādike (sī. syā. kaṃ. pī.) a. ni. 8.73] viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Bhāvetha no tumhe, bhikkhave, maraṇassati’’nti?
已對照

這樣說時,某位比丘對世尊這樣說:“尊者,我修習死隨念。”“比丘,那麼你是如何修習死隨唸的呢?”“尊者,在此,我這樣想:‘啊,願我活一晝夜,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’尊者,我就是這樣修習死隨唸的。”

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已對照

另一位比丘也對世尊這樣說:“尊者,我也修習死隨念。”“比丘,那麼你是如何修習死隨唸的呢?”“尊者,在此,我這樣想:‘啊,願我活一白天,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’尊者,我就是這樣修習死隨唸的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
緬 2.269已對照

另一位比丘也對世尊這樣說:“尊者,我也修習死隨念。”“比丘,那麼你是如何修習死隨唸的呢?”“尊者,在此,我這樣想:‘啊,願我活到我吃完一頓團食那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’尊者,我就是這樣修習死隨唸的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
PTS 3.305已對照

另一位比丘也對世尊這樣說:“尊者,我也修習死隨念。”“比丘,那麼你是如何修習死隨唸的呢?”“尊者,在此,我這樣想:‘啊,願我活到我嚼了四五口飯嚥下那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’尊者,我就是這樣修習死隨唸的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā [saṅkharitvā (ka.)] ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已對照

另一位比丘也對世尊這樣說:“尊者,我也修習死隨念。”“比丘,那麼你是如何修習死隨唸的呢?”“尊者,在此,我這樣想:‘啊,願我活到我嚼了一口飯嚥下那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’尊者,我就是這樣修習死隨唸的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā [saṃharitvā (ka.)] ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已對照

另一位比丘也對世尊這樣說:“尊者,我也修習死隨念。”“比丘,那麼你是如何修習死隨唸的呢?”“尊者,在此,我這樣想:‘啊,願我活到我入息之後出息、或出息之後入息那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’尊者,我就是這樣修習死隨唸的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已對照

這樣說時,世尊對那些比丘這樣說:“諸比丘,凡有比丘這樣修習死隨念:‘啊,願我活一晝夜,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’”

Evaṃ vutte bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘yo cāyaṃ [yvāyaṃ (pī. ka.)], bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
已對照

“諸比丘,凡有比丘這樣修習死隨念:‘啊,願我活一白天,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’”

‘‘Yo cāyaṃ [yopāyaṃ (ka.)], bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
緬 2.270已對照

“諸比丘,凡有比丘這樣修習死隨念:‘啊,願我活到我吃完一頓團食那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’”

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
PTS 3.306已對照

“諸比丘,凡有比丘這樣修習死隨念:‘啊,願我活到我嚼了四五口飯嚥下那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’諸比丘,這些比丘被稱為放逸而住、為諸漏的滅盡而遲緩地修習死隨唸的。

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū pamattā viharanti dandhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.
已對照

“諸比丘,而凡有比丘這樣修習死隨念:‘啊,願我活到我嚼了一口飯嚥下那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’”

‘‘Yo ca khvāyaṃ [yopāyaṃ (ka.)], bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
已對照

“諸比丘,凡有比丘這樣修習死隨念:‘啊,願我活到我入息之後出息、或出息之後入息那麼久,作意世尊的教法,我所作的確實就多了。’諸比丘,這些比丘被稱為不放逸而住、為諸漏的滅盡而銳利地修習死隨唸的。

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū appamattā viharanti tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.
已對照

“因此,諸比丘,你們應當這樣修學:‘我們要不放逸而住,我們要為諸漏的滅盡而銳利地修習死隨念。’諸比丘,你們應當這樣修學。”第九[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘appamattā viharissāma, tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāvessāma āsavānaṃ khayāyā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Navamaṃ.
已對照

十、第二死隨唸經

10. Dutiyamaraṇassatisuttaṃ
20已對照

二十、一時,世尊住在那提迦的磚屋。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,死隨念若修習、多作,有大果、大功德,入於不死、以不死為終點。諸比丘,死隨念如何修習、如何多作,才有大果、大功德,入於不死、以不死為終點呢?

20. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā?
PTS 3.307緬 2.271已對照

“諸比丘,在此,比丘在白天已過、夜晚來臨時,這樣思察:‘我的死緣確實很多:蛇或許會螫我,蠍或許會螫我,蜈蚣或許會螫我,由此我便會命終,那對我便是障礙。或許會絆跌而倒下,或我所吃的飯食會變壞,或膽汁會在我[體內]發作,或痰會在我[體內]發作,或如刀[絞]之風會在我[體內]發作,由此我便會命終,那對我便是障礙。’諸比丘,那比丘應當這樣思察:‘我是否有那些在我夜裡命終時會成為障礙的、未斷的惡不善法呢?’”

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya [paṭigatāya (ka.) a. ni. 8.74] iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.
已對照

“諸比丘,若比丘省察時這樣了知:‘我有那些在我夜裡命終時會成為障礙的、未斷的惡不善法’,那麼,諸比丘,那比丘應當為了舍斷那些惡不善法而作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知。諸比丘,猶如衣服著火者或頭上著火者,為了撲滅那衣服或那頭[的火],會作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知;同樣,諸比丘,那比丘應當為了舍斷那些惡不善法而作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.
已對照

“諸比丘,然而若比丘省察時這樣了知:‘我沒有那些在我夜裡命終時會成為障礙的、未斷的惡不善法’,那麼,諸比丘,那比丘應當以那喜與愉悅而住,於諸善法晝夜隨學。

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.
PTS 3.308已對照

“諸比丘,而在此,比丘在夜晚已過、白天來臨時,這樣思察:‘我的死緣確實很多:蛇或許會螫我,蠍或許會螫我,蜈蚣或許會螫我,由此我便會命終,那對我便是障礙。或許會絆跌而倒下,或我所吃的飯食會變壞,或膽汁會在我[體內]發作,或痰會在我[體內]發作,或如刀[絞]之風會在我[體內]發作,由此我便會命終,那對我便是障礙。’諸比丘,那比丘應當這樣思察:‘我是否有那些在我白天命終時會成為障礙的、未斷的惡不善法呢?’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.
緬 2.272已對照

“諸比丘,若比丘省察時這樣了知:‘我有那些在我白天命終時會成為障礙的、未斷的惡不善法’,那麼,諸比丘,那比丘應當為了舍斷那些惡不善法而作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知。諸比丘,猶如衣服著火者或頭上著火者,為了撲滅那衣服或那頭[的火],會作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知;同樣,諸比丘,那比丘應當為了舍斷那些惡不善法而作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.
已對照

“諸比丘,然而若比丘省察時這樣了知:‘我沒有那些在我白天命終時會成為障礙的、未斷的惡不善法’,那麼,諸比丘,那比丘應當以那喜與愉悅而住,於諸善法晝夜隨學。諸比丘,死隨念如是修習、如是多作,有大果、大功德,入於不死、以不死為終點。”第十[經]。

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, maraṇassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

可念品第二。

Sāraṇīyavaggo dutiyo.
已對照

其攝頌——

兩可念、出離,賢善、懊悔;

那拘羅[父]、睡眠與漁[夫],有兩死隨念。

Tassuddānaṃ –
Dve sāraṇī nisāraṇīyaṃ, bhaddakaṃ anutappiyaṃ;
Nakulaṃ soppamacchā ca, dve honti maraṇassatīti.