快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 五集·五支品 Pañcaṅgikavaggo

本經目錄三、五支品一、第一不恭敬經二、第二不恭敬經三、隨煩惱經四、破戒經五、攝持經六、解脫處經七、定經八、五支經九、經行經十、那祇多經五支品第三。

已對照

三、五支品

3. Pañcaṅgikavaggo
已對照

一、第一不恭敬經

1. Paṭhamaagāravasuttaṃ
21PTS 3.15已對照

二十一、“諸比丘,那不恭敬、不順從、生活方式不相宜的比丘,‘將於諸同梵行者中圓滿增上行儀法’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿增上行儀法,將圓滿有學法’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿有學法,將圓滿諸戒’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿諸戒,將圓滿正見’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿正見,將圓滿正定’——這[種]處是不存在的。

21. ‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso asabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Ābhisamācārikaṃ dhammaṃ aparipūretvā sekhaṃ [sekkhaṃ (ka.)] dhammaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sekhaṃ dhammaṃ aparipūretvā sīlāni paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sīlāni aparipūretvā sammādiṭṭhiṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sammādiṭṭhiṃ aparipūretvā sammāsamādhiṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
緬 2.13已對照

“諸比丘,那恭敬、順從、生活方式相宜的比丘,‘將於諸同梵行者中圓滿增上行儀法’——這[種]處是存在的。‘圓滿了增上行儀法,將圓滿有學法’——這[種]處是存在的。‘圓滿了有學法,將圓滿諸戒’——這[種]處是存在的。‘圓滿了諸戒,將圓滿正見’——這[種]處是存在的。‘圓滿了正見,將圓滿正定’——這[種]處是存在的。”第一[經]。

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso sabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūretvā sekhaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sekhaṃ dhammaṃ paripūretvā sīlāni paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sīlāni paripūretvā sammādiṭṭhiṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sammādiṭṭhiṃ paripūretvā sammāsamādhiṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二不恭敬經

2. Dutiyaagāravasuttaṃ
22已對照

二十二、“諸比丘,那不恭敬、不順從、生活方式不相宜的比丘,‘將於諸同梵行者中圓滿增上行儀法’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿增上行儀法,將圓滿有學法’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿有學法,將圓滿戒蘊’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿戒蘊,將圓滿定蘊’——這[種]處是不存在的。‘未圓滿定蘊,將圓滿慧蘊’——這[種]處是不存在的。

22. ‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso asabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Ābhisamācārikaṃ dhammaṃ aparipūretvā sekhaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sekhaṃ dhammaṃ aparipūretvā sīlakkhandhaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sīlakkhandhaṃ aparipūretvā samādhikkhandhaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Samādhikkhandhaṃ aparipūretvā paññākkhandhaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 3.16已對照

“諸比丘,那恭敬、順從、生活方式相宜的比丘,‘將於諸同梵行者中圓滿增上行儀法’——這[種]處是存在的。‘圓滿了增上行儀法,將圓滿有學法’——這[種]處是存在的。‘圓滿了有學法,將圓滿戒蘊’——這[種]處是存在的。‘圓滿了戒蘊,將圓滿定蘊’——這[種]處是存在的。‘圓滿了定蘊,將圓滿慧蘊’——這[種]處是存在的。”第二[經]。

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso sabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūretvā sekhaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. Sekhaṃ dhammaṃ paripūretvā sīlakkhandhaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sīlakkhandhaṃ paripūretvā samādhikkhandhaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Samādhikkhandhaṃ paripūretvā paññākkhandhaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、隨煩惱經

3. Upakkilesasuttaṃ
23緬 2.14已對照

二十三、“諸比丘,金有這五種隨煩惱(upakkilesa),被這些隨煩惱所染汙的金,既不柔軟,也不堪用,也不明淨,而且易壞,也不能正確地適於加工。哪五種[隨煩惱]呢?鐵、金屬、錫、鉛、銀——諸比丘,這就是金的五種隨煩惱,被這些隨煩惱所染汙的金,既不柔軟,也不堪用,也不明淨,而且易壞,也不能正確地適於加工。諸比丘,而一旦金從這五種隨煩惱解脫了,那金便是柔軟的、堪用的、明淨的,而且不易壞,能正確地適於加工。無論他想要哪一種裝飾品——或是戒指,或是耳環,或是項飾,或是金鬘——它都能成就他那目的。

23. ‘‘Pañcime, bhikkhave, jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ jātarūpaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya. Katame pañca? Ayo, lohaṃ, tipu, sīsaṃ, sajjhaṃ [sajjhu (sī.)] – ime kho, bhikkhave, pañca jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ jātarūpaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya. Yato ca kho, bhikkhave, jātarūpaṃ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṃ [vippamuttaṃ (sī.)] hoti, taṃ hoti jātarūpaṃ mudu ca kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā upeti kammāya. Yassā yassā ca [yassa kassaci (syā. pī.)] piḷandhanavikatiyā ākaṅkhati – yadi muddikāya yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyakāya [gīveyyakena (syā. kaṃ. ka., a. ni. 3.102)] yadi suvaṇṇamālāya – tañcassa atthaṃ anubhoti.
PTS 3.17已對照

“同樣,諸比丘,心有這五種隨煩惱,被這些隨煩惱所染汙的心,既不柔軟,也不堪用,也不明淨,而且易壞,也不能為諸漏的滅盡而正確得定。哪五種[隨煩惱]呢?欲欲、瞋恚、昏沉睡眠、掉舉追悔、疑——諸比丘,這就是心的五種隨煩惱,被這些隨煩惱所染汙的心,既不柔軟,也不堪用,也不明淨,而且易壞,也不能為諸漏的滅盡而正確得定。諸比丘,而一旦心從這五種隨煩惱解脫了,那心便是柔軟的、堪用的、明淨的,而且不易壞,能為諸漏的滅盡而正確得定。凡為證知、作證而使心轉向任何應以證知作證之法,當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcime cittassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ cittaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya. Katame pañca? Kāmacchando, byāpādo, thinamiddhaṃ [thīnamiddhaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)], uddhaccakukkuccaṃ, vicikicchā – ime kho, bhikkhave, pañca cittassa upakkilesā yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ cittaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya. Yato ca kho, bhikkhave, cittaṃ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṃ hoti, taṃ hoti cittaṃ mudu ca kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya. Yassa yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“他若希望:‘願我體驗多種神變(iddhividha)——一身能變成多身,多身能合成一身;或顯現,或隱沒;穿越牆壁、垣牆、山嶽,無所障礙,猶如在虛空中;出沒於大地之中,猶如在水中;在水上行走而不沉沒,猶如在地上;在虛空中結跏趺坐而行,猶如有翼之鳥;甚至以手觸摸、撫摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ – ekopi hutvā bahudhā assaṃ, bahudhāpi hutvā eko assaṃ; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gaccheyyaṃ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ kareyyaṃ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gaccheyyaṃ, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṃ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye [candimasuriye (sī. syā. kaṃ. pī.)] evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṃ [parāmaseyyaṃ (ka.)] parimajjeyyaṃ yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
緬 2.15已對照

“他若希望:‘願我以清淨、超人的天耳界(dibbā sotadhātu),聽見天的與人的兩種聲音,無論遠的還是近的’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ – dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
PTS 3.18已對照

“他若希望:‘願我以心遍知其他眾生、其他人的心——有貪的心,了知為‘有貪的心’;離貪的心,了知為‘離貪的心’;有瞋的心,了知為‘有瞋的心’;離瞋的心,了知為‘離瞋的心’;有痴的心,了知為‘有痴的心’;離痴的心,了知為‘離痴的心’;萎縮的心,了知為‘萎縮的心’;散亂的心,了知為‘散亂的心’;廣大的心,了知為‘廣大的心’;不廣大的心,了知為‘不廣大的心’;有上的心,了知為‘有上的心’;無上的心,了知為‘無上的心’;得定的心,了知為‘得定的心’;無定的心,了知為‘無定的心’;解脫的心,了知為‘解脫的心’;未解脫的心,了知為‘未解脫的心’’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajāneyyaṃ, saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ, mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ, sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ, samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajāneyyaṃ, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“他若希望:‘願我回憶起多種宿住(pubbenivāsa),即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十萬生、許多壞劫(saṃvaṭṭakappa)、許多成劫(vivaṭṭakappa)、許多壞成劫(saṃvaṭṭavivaṭṭakappa)——‘我在那裡有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,我生於那裡;在那裡也有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,生於此處。’願我這樣連同行相、連同細節地回憶起多種宿住’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ [seyyathīdaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
PTS 3.19緬 2.16已對照

“他若希望:‘願我以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu),看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去:‘諸君,這些眾生確實具足身惡行、具足語惡行、具足意惡行,誹謗聖者,持邪見,受持邪見之業;他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。諸君,而這些眾生具足身善行、具足語善行、具足意善行,不誹謗聖者,持正見,受持正見之業;他們身壞命終之後,投生於善趣、天界。’願我這樣以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṃ – ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“他若希望:‘願我由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。”第三[經]。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、破戒經

4. Dussīlasuttaṃ
24PTS 3.20緬 2.17已對照

二十四、“諸比丘,對破戒、戒已失壞者而言,正定的近依已被破壞(hatūpaniso);當正定不存在時,對正定已失壞者而言,如實知見的近依已被破壞;當如實知見不存在時,對如實知見已失壞者而言,厭離與離貪的近依已被破壞;當厭離與離貪不存在時,對厭離與離貪已失壞者而言,解脫知見的近依已被破壞。諸比丘,猶如一棵枝葉已失壞的樹,它的外皮也不能達到圓滿,樹皮也不能達到圓滿,邊材也不能達到圓滿,心材也不能達到圓滿;同樣,諸比丘,對破戒、戒已失壞者而言,正定的近依已被破壞;當正定不存在時,對正定已失壞者而言,如實知見的近依已被破壞;當如實知見不存在時,對如實知見已失壞者而言,厭離與離貪的近依已被破壞;當厭離與離貪不存在時,對厭離與離貪已失壞者而言,解脫知見的近依已被破壞。

24. [a. ni. 5.168; 6.50; 7.65] ‘‘Dussīlassa, bhikkhave, sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi na pāripūriṃ gacchati, pheggupi na pāripūriṃ gacchati, sāropi na pāripūriṃ gacchati; evamevaṃ kho, bhikkhave, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“諸比丘,對持戒、戒已具足者而言,正定的近依具足;當正定存在時,對正定已具足者而言,如實知見的近依具足;當如實知見存在時,對如實知見已具足者而言,厭離與離貪的近依具足;當厭離與離貪存在時,對厭離與離貪已具足者而言,解脫知見的近依具足。諸比丘,猶如一棵枝葉具足的樹,它的外皮也達到圓滿,樹皮也達到圓滿,邊材也達到圓滿,心材也達到圓滿;同樣,諸比丘,對持戒、戒已具足者而言,正定的近依具足;當正定存在時,對正定已具足者而言,如實知見的近依具足;當如實知見存在時,對如實知見已具足者而言,厭離與離貪的近依具足;當厭離與離貪存在時,對厭離與離貪已具足者而言,解脫知見的近依具足。”第四[經]。

‘‘Sīlavato, bhikkhave, sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi pāripūriṃ gacchati, pheggupi pāripūriṃ gacchati, sāropi pāripūriṃ gacchati; evamevaṃ kho, bhikkhave, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassana’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、攝持經

5. Anuggahitasuttaṃ
25已對照

二十五、“諸比丘,正見被五種支所攝持,才以心解脫為果、以心解脫之果為功德,[並]以慧解脫為果、以慧解脫之果為功德。

25. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi anuggahitā sammādiṭṭhi cetovimuttiphalā ca hoti cetovimuttiphalānisaṃsā ca, paññāvimuttiphalā ca hoti paññāvimuttiphalānisaṃsā ca.
PTS 3.21已對照

“被哪五種[支]所攝持呢?諸比丘,在此,正見被戒所攝持,被聞所攝持,被論議所攝持,被止所攝持,被觀所攝持。諸比丘,正見被這五種支所攝持,才以心解脫為果、以心解脫之果為功德,[並]以慧解脫為果、以慧解脫之果為功德。”第五[經]。

‘‘Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, sammādiṭṭhi sīlānuggahitā ca hoti, sutānuggahitā ca hoti, sākacchānuggahitā ca hoti, samathānuggahitā ca hoti, vipassanānuggahitā ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi anuggahitā sammādiṭṭhi cetovimuttiphalā ca hoti cetovimuttiphalānisaṃsā ca, paññāvimuttiphalā ca hoti paññāvimuttiphalānisaṃsā cā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、解脫處經

6. Vimuttāyatanasuttaṃ
26緬 2.18已對照

二十六、“諸比丘,有這五種解脫處(vimuttāyatana),在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩(yogakkhema)便得證得。

26. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
已對照

“哪五種[解脫處]呢?諸比丘,在此,導師為比丘說法,或某位堪為尊重的同梵行者[為他說法]。諸比丘,導師或某位堪為尊重的同梵行者如何如何為那比丘說法,他便如何如何於那法領受義、領受法。於他這領受義者、領受法者,愉悅(pāmojja)生起;愉悅者,喜(pīti)生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂(sukha);有樂者,心得定。諸比丘,這是第一種解脫處,在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Katamāni pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī. Yathā yathā, bhikkhave, tassa bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ [pāmujjaṃ (sī. syā. kaṃ.) dī. ni. 3.322] jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ vedeti [vediyati (sī.)]. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 3.22已對照

“再者,諸比丘,導師並不為比丘說法,也沒有某位堪為尊重的同梵行者[為他說法],而是他依所聞、依所受持,為他人廣說法。諸比丘,比丘如何如何依所聞、依所受持為他人廣說法,他便如何如何於那法領受義、領受法。於他這領受義者、領受法者,愉悅生起;愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。諸比丘,這是第二種解脫處,在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti. Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ vedeti. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ vimuttāyatanaṃ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
緬 2.19已對照

“再者,諸比丘,導師並不為比丘說法,也沒有某位堪為尊重的同梵行者[為他說法],他也不依所聞、依所受持為他人廣說法,而是他依所聞、依所受持廣作誦習。諸比丘,比丘如何如何依所聞、依所受持廣作誦習,他便如何如何於那法領受義、領受法。於他這領受義者、領受法者,愉悅生起;愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。諸比丘,這是第三種解脫處,在那裡,比丘不放逸、熱勤……乃至……瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ vedeti. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ vimuttāyatanaṃ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino…pe… yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 3.23已對照

“再者,諸比丘,導師並不為比丘說法,也沒有某位堪為尊重的同梵行者[為他說法],他也不依所聞、依所受持為他人廣說法,也不依所聞、依所受持廣作誦習;而是他依所聞、依所受持,以心隨尋、隨伺、以意隨觀察。諸比丘,比丘如何如何依所聞、依所受持以心隨尋、隨伺、以意隨觀察,他便如何如何於那法領受義、領受法。於他這領受義者、領受法者,愉悅生起;愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。諸比丘,這是第四種解脫處,在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti; api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ vedeti. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ vimuttāyatanaṃ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 3.24緬 2.20已對照

“再者,諸比丘,導師並不為比丘說法,也沒有某位堪為尊重的同梵行者[為他說法],他也不依所聞、依所受持為他人廣說法,也不依所聞、依所受持廣作誦習,也不依所聞、依所受持以心隨尋、隨伺、以意隨觀察;而是他善把持、善作意、善憶持、以慧善通達某一定相。諸比丘,比丘如何如何善把持、善作意、善憶持、以慧善通達某一定相,他便如何如何於那法領受義、領受法。於他這領受義者、領受法者,愉悅生起;愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。諸比丘,這是第五種解脫處,在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati; api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ vedeti. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ, bhikkhave, pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
已對照

“諸比丘,這就是五種解脫處,在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。”第六[經]。

‘‘Imāni kho, bhikkhave, pañca vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、定經

7. Samādhisuttaṃ
27已對照

二十七、“諸比丘,你們要審慎(nipaka)、具念(patissata)地修習無量的定。諸比丘,對於審慎、具念地修習無量之定的人,五種智各自生起。哪五種[智]呢?‘此定是現在樂且未來樂異熟的’,各自的智生起;‘此定是聖的、無食的’,各自的智生起;‘此定不是劣人所習的’,各自的智生起;‘此定是寂靜的、殊勝的、由止息而得的、由心專一性而證得的,不是以有行的制伏遮止而得的’,各自的智生起;‘而我具念地入此[定]、具念地出[此定]’,各自的智生起。

27. ‘‘Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha appamāṇaṃ nipakā patissatā. Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvayataṃ appamāṇaṃ nipakānaṃ patissatānaṃ pañca ñāṇāni paccattaññeva uppajjanti. Katamāni pañca? ‘Ayaṃ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko’ti paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati, ‘ayaṃ samādhi ariyo nirāmiso’ti paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati, ‘ayaṃ samādhi akāpurisasevito’ti [mahāpurisasevitoti (ka.)] paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati, ‘ayaṃ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato, na saṅkhāraniggayhavāritagato’ti [na ca sasaṅkhāraniggayhavāritappatitoti (sī.), na ca sasaṅkhāraniggayhavāritapattoti (syā.), na ca sasaṅkhāraniggayhavārivāvaṭoti (ka.), na sasaṅkhāraniggayhavāriyādhigatoti (?) dī. ni. 3.355; a. ni. 3.102; 9.27] paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati, ‘sato kho panāhaṃ imaṃ samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī’ti [so kho panāhaṃ imaṃ samādhiṃ satova samāpajjāmi, sato uṭṭhahāmīti (sī. syā. kaṃ.)] paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati.
已對照

“諸比丘,你們要審慎、具念地修習無量的定。諸比丘,對於審慎、具念地修習無量之定的人,這五種智各自生起。”第七[經]。

‘‘Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha appamāṇaṃ nipakā patissatā. Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvayataṃ appamāṇaṃ nipakānaṃ patissatānaṃ imāni pañca ñāṇāni paccattaññeva uppajjantī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、五支經

8. Pañcaṅgikasuttaṃ
28PTS 3.25已對照

二十八、“諸比丘,我要說具五支的聖正定的修習。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

28. ‘‘Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa bhāvanaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
緬 2.21已對照

“諸比丘,什麼是具五支的聖正定的修習呢?諸比丘,在此,比丘已離諸欲……乃至……成就並住於初禪。他以離生的喜、樂浸潤、遍潤、充滿、遍滿此身,其全身沒有任何一處不被離生的喜、樂所遍滿。諸比丘,猶如熟練的搓澡工或搓澡工的學徒,把沐浴粉撒入銅盆中,一面反覆地灑水,一面加以揉合;那沐浴粉團便為滋潤所隨行,為滋潤所浸透,內外皆為滋潤所遍滿,卻不流滴。諸比丘,正是這樣,比丘以離生的喜、樂浸潤、遍潤、充滿、遍滿此身,其全身沒有任何一處不被離生的喜、樂所遍滿。諸比丘,這是具五支的聖正定的第一種修習。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, ariyassa pañcaṅgikassa sammāsamādhissa bhāvanā? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho nhāpako [nahāpako (sī. pī.)] vā nhāpakantevāsī vā kaṃsathāle nhānīyacuṇṇāni [nahānīyacuṇṇāni (sī. pī.)] ākiritvā udakena paripphosakaṃ paripphosakaṃ sanneyya. Sāyaṃ nhānīyapiṇḍi [sāssa nahānīyapiṇḍī (sī. syā. kaṃ.)] snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena, na ca paggharinī. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ paṭhamā bhāvanā.
PTS 3.26已對照

“再者,諸比丘,比丘尋、伺寂止……乃至……成就並住於第二禪。他以定生的喜、樂浸潤、遍潤、充滿、遍滿此身,其全身沒有任何一處不被定生的喜、樂所遍滿。諸比丘,猶如有一泉水湧出的深水湖,它在東方沒有進水口,在西方沒有進水口,在北方沒有進水口,在南方沒有進水口,天也不時時注入應時的水流;而清涼的水流從那湖中湧出,以清涼之水浸潤、遍潤、充滿、遍滿那整個湖,全湖沒有任何一處不被清涼之水所遍滿。諸比丘,正是這樣,比丘以定生的喜、樂浸潤、遍潤、充滿、遍滿此身,其全身沒有任何一處不被定生的喜、樂所遍滿。諸比丘,這是具五支的聖正定的第二種修習。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, udakarahado gambhīro ubbhidodako [ubbhitodako (syā. kaṃ. ka.)]. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṃ, devo ca kālena kālaṃ sammā dhāraṃ nānuppaveccheyya [devo ca na kālena… anupaveccheyya (dī. ni. 1.227 ādayo; ma. ni. 2.251 ādayo]. Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṃ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya; nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṃ assa. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ dutiyā bhāvanā.
緬 2.22已對照

“再者,諸比丘,比丘離喜……乃至……成就並住於第三禪。他以無喜之樂浸潤、遍潤、充滿、遍滿此身,其全身沒有任何一處不被無喜之樂所遍滿。諸比丘,猶如在青蓮(uppala)池、白蓮(paduma)池或紅蓮(puṇḍarīka)池中,有一些青蓮、白蓮或紅蓮生於水中,長於水中,不出水面,沉浸在水中而得滋養;它們從頂端到根部都被清涼之水所浸潤、遍潤、充滿、遍滿,所有的青蓮、白蓮或紅蓮沒有任何一處不被清涼之水所遍滿。諸比丘,正是這樣,比丘以無喜之樂浸潤、遍潤、充滿、遍滿此身,其全身沒有任何一處不被無喜之樂所遍滿。諸比丘,這是具五支的聖正定的第三種修習。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni. Tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni; nāssa kiñci sabbāvataṃ uppalānaṃ vā padumānaṃ vā puṇḍarīkānaṃ vā sītena vārinā apphuṭaṃ assa. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti. Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ tatiyā bhāvanā.
PTS 3.27已對照

“再者,諸比丘,比丘舍斷樂……乃至……成就並住於第四禪。他以清淨、潔白之心遍滿此身而坐,其全身沒有任何一處不被清淨、潔白之心所遍滿。諸比丘,猶如有人用白布連頭覆蓋全身而坐,其全身沒有任何一處不被白布所覆蓋。諸比丘,正是這樣,比丘以清淨、潔白之心遍滿此身而坐,其全身沒有任何一處不被清淨、潔白之心所遍滿。諸比丘,這是具五支的聖正定的第四種修習。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso odātena vatthena sasīsaṃ pārupitvā nisinno assa; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ catutthā bhāvanā.
緬 2.23已對照

“再者,諸比丘,比丘善把持、善作意、善憶持、以慧善通達觀察相(paccavekkhaṇanimitta)。諸比丘,猶如某人觀察另一人,或站著的人觀察坐著的人,或坐著的人觀察躺著的人。諸比丘,正是這樣,比丘善把持、善作意、善憶持、以慧善通達觀察相。諸比丘,這是具五支的聖正定的第五種修習。諸比丘,當比丘如是修習、如是多作具五支的聖正定時,凡為證知、作證而使心轉向任何應以證知作證之法,當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno paccavekkhaṇānimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Seyyathāpi, bhikkhave, aññova aññaṃ [añño vā aññaṃ vā (sī.), añño vā aññaṃ (syā. kaṃ.), añño aññaṃ (?)] paccavekkheyya, ṭhito vā nisinnaṃ paccavekkheyya, nisinno vā nipannaṃ paccavekkheyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno paccavekkhaṇānimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ pañcamā [pañcamī (sī.)] bhāvanā. Evaṃ bhāvite kho, bhikkhave, bhikkhu [evaṃ bhāvite kho bhikkhave (sī.)] ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
PTS 3.28已對照

“諸比丘,猶如一個水甕放在架上,盛滿了水,與邊沿齊平,烏鴉可飲。有力的人隨便從哪一邊傾側它,水會出來嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,正是這樣,當比丘如是修習、如是多作具五支的聖正定時,凡為證知、作證而使心轉向任何應以證知作證之法,當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, udakamaṇiko ādhāre ṭhapito pūro udakassa samatittiko kākapeyyo. Tamenaṃ balavā puriso yato yato āvajjeyya [āvaṭṭeyya (syā. kaṃ.)], āgaccheyya udaka’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“諸比丘,猶如在平地上有一個四方的蓮池,以堤圍繞,盛滿了水,與岸齊平,烏鴉可飲。有力的人隨便從哪一處決開堤,水會出來嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,正是這樣,當比丘如是修習、如是多作具五支的聖正定時,任何應以證知作證之法……乃至……當有其因時。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, same bhūmibhāge pokkharaṇī caturaṃsā ālibaddhā pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Tamenaṃ balavā puriso yato yato āliṃ muñceyya, āgaccheyya udaka’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa…pe… sati sati āyatane.
已對照

“諸比丘,猶如在好地上、四大道的交衢(catumahāpatha)處,停著一輛套上良種馬的車(ājaññaratha),刺棒橫放[在扶手上]。有一位熟練的調車師、調馬的御者(assadammasārathi)登上[車]去,左手執韁,右手取刺棒,便能隨其所欲的[道]、隨其所欲的[行],既令前行,也令折返。諸比丘,正是這樣,當比丘如是修習、如是多作具五支的聖正定時,凡為證知、作證而使心轉向任何應以證知作證之法,當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṃ catumahāpathe [cātummahāpathe (sī. pī.), catummahāpathe (syā. kaṃ.)] ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo. Tamenaṃ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā vāmena hatthena rasmiyo gahetvā dakkhiṇena hatthena patodaṃ gahetvā yenicchakaṃ yadicchakaṃ sāreyyapi paccāsāreyyapi. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
PTS 3.29已對照

“他若希望:‘願我體驗多種神變(iddhividha)——一身能變成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ – ekopi hutvā bahudhā assaṃ…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
緬 2.24已對照

“他若希望:‘願我以清淨、超人的天耳界(dibbā sotadhātu),聽見天的與人的兩種聲音,無論遠的還是近的’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ – dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“他若希望:‘願我以心遍知其他眾生、其他人的心——有貪的心,了知為‘有貪的心’;離貪的心,了知為‘離貪的心’;有瞋的心……離瞋的心……有痴的心……離痴的心……萎縮的心……散亂的心……廣大的心……不廣大的心……有上的心……無上的心……得定的心……無定的心……解脫的心……未解脫的心,了知為‘未解脫的心’’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace akaṅkhati – ‘parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, sadosaṃ vā cittaṃ… vītadosaṃ vā cittaṃ… samohaṃ vā cittaṃ… vītamohaṃ vā cittaṃ… saṃkhittaṃ vā cittaṃ… vikkhittaṃ vā cittaṃ… mahaggataṃ vā cittaṃ… amahaggataṃ vā cittaṃ… sauttaraṃ vā cittaṃ… anuttaraṃ vā cittaṃ… samāhitaṃ vā cittaṃ… asamāhitaṃ vā cittaṃ… vimuttaṃ vā cittaṃ… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“他若希望:‘願我回憶起多種宿住(pubbenivāsa),即:一生、二生……乃至……願我這樣連同行相、連同細節地回憶起多種宿住’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ, dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“他若希望:‘願我以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu)……乃至……了知眾生隨業而去’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.
已對照

“他若希望:‘願我由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住’——當有其因時,他便於彼彼[法]上達到親證之能。”第八[經]。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、經行經

9. Caṅkamasuttaṃ
29PTS 3.30已對照

二十九、“諸比丘,經行有這五種功德。哪五種[功德]呢?堪忍長途,堪忍精勤,少病,所吃、所喝、所嚼、所嘗得到正確消化,由經行所得的定長久住立。諸比丘,這就是經行的五種功德。”第九[經]。

29. ‘‘Pañcime, bhikkhave, caṅkame ānisaṃsā. Katame pañca? Addhānakkhamo hoti, padhānakkhamo hoti, appābādho hoti, asitaṃ pītaṃ khāyitaṃ sāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, caṅkamādhigato samādhi ciraṭṭhitiko hoti. Ime kho, bhikkhave, pañca caṅkame ānisaṃsā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、那祇多經

10. Nāgitasuttaṃ
30緬 2.25已對照

三十、如是我聞——一時,世尊在憍薩羅國遊行,與大比丘僧團一同來到憍薩羅人一個名叫伊車能伽羅(Icchānaṅgala)的婆羅門村。在那裡,世尊住在伊車能伽羅的伊車能伽羅林叢。伊車能伽羅的婆羅門居士們聽說:“諸位,據說沙門喬達摩——釋迦子,從釋迦家族出家者——已到達伊車能伽羅,住在伊車能伽羅的伊車能伽羅林叢。關於那位喬達摩尊師,有這樣的善名聲傳揚:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’他自己以證智證知這個有諸天、魔、梵天的世間,以及有沙門、婆羅門、諸天與人的人眾之後,予以宣說。他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。能夠見到這樣的阿羅漢,真是很好。”於是,伊車能伽羅的婆羅門居士們在那一夜過後,帶著許多嚼食、啖食,來到伊車能伽羅林叢;到了之後,站在門屋之外,高聲、大聲[喧嚷]。

30. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Assosuṃ kho icchānaṅgalakā [icchānaṅgalikā (sī.) a. ni. 6.42; a. ni. 8.86] brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṃ anuppatto; icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṃsu uccāsaddamahāsaddā.
PTS 3.31緬 2.26已對照

那時,具壽那祇多(Nāgita)是世尊的侍者。於是,世尊召喚具壽那祇多:“那祇多,那些高聲、大聲[喧嚷]的是什麼人?我想,就像漁夫們在搶魚。”“尊者,這些是伊車能伽羅的婆羅門居士們,帶著許多嚼食、啖食,站在門屋之外,是專為世尊與比丘僧團[而來]的。”“那祇多,願我不與名聲相會,也願名聲不與我[相會]。那祇多,凡不是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——而我是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——那人才會受用那糞穢之樂、睡眠之樂、利養恭敬名聲之樂。”

Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nāgitaṃ āmantesi – ‘‘ke pana kho, nāgita, uccāsaddamahāsaddā, kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaññeva uddissa bhikkhusaṅghañcā’’ti. ‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. So taṃ [sohaṃ (ka.), so (syā. kaṃ.)] mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyyā’’ti.
已對照

“尊者,現在請世尊接受吧,請善逝接受吧;尊者,現在是世尊接受的時候了。尊者,如今世尊無論去哪裡,婆羅門居士們——市鎮的與地方的——都將傾向那裡而去。尊者,猶如天降大雨點時,水隨低處而流;同樣,尊者,如今世尊無論去哪裡,婆羅門居士們——市鎮的與地方的——都將傾向那裡而去。這是什麼緣故呢?尊者,因為世尊的戒與智就是這樣的。”

‘‘Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā, adhivāsetu sugato; adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato. Yena yeneva dāni bhagavā gamissati taṃninnāva gamissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṃ udakāni pavattanti; evamevaṃ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati, taṃninnāva gamissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇa’’nti.
PTS 3.32已對照

“那祇多,願我不與名聲相會,也願名聲不與我[相會]。那祇多,凡不是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——而我是這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——那人才會受用那糞穢之樂、睡眠之樂、利養恭敬名聲之樂。那祇多,所吃、所喝、所嚼、所嘗之物[成為]大小便——這是它的等流。那祇多,由於可愛者的變易、變化,愁、悲、苦、憂、惱生起——這是它的等流。那祇多,致力於修習不淨相者,對淨相的厭逆便安立——這是它的等流。那祇多,於六觸處住於隨觀無常者,對觸的厭逆便安立——這是它的等流。那祇多,於五取蘊住於隨觀生滅者,對取的厭逆便安立——這是它的等流。”第十[經]。

‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. So taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyya. Asitapītakhāyitasāyitassa kho, nāgita, uccārapassāvo – eso tassa nissando. Piyānaṃ kho, nāgita, vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā – eso tassa nissando. Asubhanimittānuyogaṃ anuyuttassa kho, nāgita, subhanimitte pāṭikulyatā [paṭikkūlatā (sī.), paṭikkūlyatā (syā. kaṃ.)] saṇṭhāti – eso tassa nissando. Chasu kho, nāgita, phassāyatanesu aniccānupassino viharato phasse pāṭikulyatā saṇṭhāti – eso tassa nissando. Pañcasu kho, nāgita, upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato upādāne pāṭikulyatā saṇṭhāti – eso tassa nissando’’ti. Dasamaṃ.
已對照

五支品第三。

Pañcaṅgikavaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

兩不恭敬、隨煩惱,破戒與攝持;

解脫、定、五支,經行與那祇多。

Tassuddānaṃ –
Dve agāravupakkilesā, dussīlānuggahitena ca;
Vimuttisamādhipañcaṅgikā, caṅkamaṃ nāgitena cāti.