快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 五集·嫌恨品 Āghātavaggo

本經目錄(十七)二、嫌恨品一、第一除嫌恨經二、第二除嫌恨經三、論議經四、共活經五、問問題經六、滅經七、詰責經八、戒經九、速了知經十、跋達闍經嫌恨品第二。

已對照

(十七)二、嫌恨品

(17) 2. Āghātavaggo
已對照

一、第一除嫌恨經

1. Paṭhamaāghātapaṭivinayasuttaṃ
161PTS 3.186已對照

一百六十一、“諸比丘,有這五種除嫌恨[之法],比丘於何處生起了嫌恨,都應在那裡全然除去。哪五種[法]呢?諸比丘,對哪個人生起了嫌恨,就應對那個人修習慈;應這樣除去對那個人的嫌恨。諸比丘,對哪個人生起了嫌恨,就應對那個人修習悲;應這樣除去對那個人的嫌恨。諸比丘,對哪個人生起了嫌恨,就應對那個人修習舍;應這樣除去對那個人的嫌恨。諸比丘,對哪個人生起了嫌恨,就應對那個人成為不憶念、不作意;應這樣除去對那個人的嫌恨。諸比丘,對哪個人生起了嫌恨,就應對那個人決意於業之自所有性:‘這位具壽是業為自所有者、業的繼承者、以業為母胎、以業為親屬、以業為依止者;凡他將作的業,善的或惡的,他將成為它的繼承者。’應這樣除去對那個人的嫌恨。諸比丘,這就是五種除嫌恨[之法],比丘於何處生起了嫌恨,都應在那裡全然除去。”第一[經]。

161. ‘‘Pañcime, bhikkhave, āghātapaṭivinayā yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo. Katame pañca? Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, mettā tasmiṃ puggale bhāvetabbā; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, karuṇā tasmiṃ puggale bhāvetabbā; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, upekkhā tasmiṃ puggale bhāvetabbā; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, asatiamanasikāro tasmiṃ puggale āpajjitabbo; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, kammassakatā tasmiṃ puggale adhiṭṭhātabbā – ‘kammassako ayamāyasmā kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammappaṭisaraṇo, yaṃ kammaṃ karissati kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā tassa dāyādo bhavissatī’ti; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Ime kho, bhikkhave, pañca āghātapaṭivinayā, yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二除嫌恨經

2. Dutiyaāghātapaṭivinayasuttaṃ
162緬 2.164已對照

一百六十二、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

162. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
PTS 3.187已對照

“賢友們,有這五種除嫌恨[之法],比丘於何處生起了嫌恨,都應在那裡全然除去。哪五種[法]呢?賢友們,在此,有一類人身行不清淨、語行清淨;賢友們,對這樣的人,也應除去嫌恨。賢友們,又在此,有一類人語行不清淨、身行清淨;賢友們,對這樣的人,也應除去嫌恨。賢友們,又在此,有一類人身行不清淨、語行不清淨,而時時得到心的開隙、心的淨信;賢友們,對這樣的人,也應除去嫌恨。賢友們,又在此,有一類人身行不清淨、語行不清淨,且不能時時得到心的開隙、心的淨信;賢友們,對這樣的人,也應除去嫌恨。賢友們,又在此,有一類人身行清淨、語行清淨,且時時得到心的開隙、心的淨信;賢友們,對這樣的人,也應除去嫌恨。

‘‘Pañcime, āvuso, āghātapaṭivinayā yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo. Katame pañca? Idhāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti parisuddhavacīsamācāro; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhavacīsamācāro hoti parisuddhakāyasamācāro; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti aparisuddhavacīsamācāro, labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti aparisuddhavacīsamācāro, na ca labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, labhati ca kālena vā kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo.
緬 2.165已對照

“賢友們,此中,那身行不清淨、語行清淨的人,對那個人應如何除去嫌恨呢?賢友們,猶如持糞掃衣的比丘在街道上看見碎布,以左腳踩住,以右腳攤開,凡那裡有堅實的[部分],就把它撕下,取了而去;同樣,賢友們,那身行不清淨、語行清淨的人,他那身行的不清淨,在那時不應對它作意;而他那語行的清淨,在那時應對它作意。應這樣除去對那個人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, bhikkhu paṃsukūliko rathiyāya nantakaṃ disvā vāmena pādena niggaṇhitvā dakkhiṇena pādena pattharitvā [vitthāretvā (sī. pī.)], yo tattha sāro taṃ paripātetvā ādāya pakkameyya; evamevaṃ khvāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, yāssa aparisuddhakāyasamācāratā na sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā, yā ca khvāssa parisuddhavacīsamācāratā sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
PTS 3.188已對照

“賢友們,此中,那語行不清淨、身行清淨的人,對那個人應如何除去嫌恨呢?賢友們,猶如一個為水苔與青苔所覆蓋的蓮池。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴。他潛入那蓮池,以兩手這邊那邊撥開水苔與青苔,以掬[水]飲了之後離去。同樣,賢友們,那語行不清淨、身行清淨的人,他那語行的不清淨,在那時不應對它作意;而他那身行的清淨,在那時應對它作意。應這樣除去對那個人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhavacīsamācāro parisuddhakāyasamācāro, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, pokkharaṇī sevālapaṇakapariyonaddhā. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. So taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā ubhohi hatthehi iticiti ca sevālapaṇakaṃ apaviyūhitvā añjalinā pivitvā pakkameyya. Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhavacīsamācāro parisuddhakāyasamācāro, yāssa aparisuddhavacīsamācāratā na sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā, yā ca khvāssa parisuddhakāyasamācāratā sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
PTS 3.189已對照

“賢友們,此中,那身行不清淨、語行不清淨,而時時得到心的開隙、心的淨信的人,對那個人應如何除去嫌恨呢?賢友們,猶如牛蹄跡中的少許水。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴。他這樣想:‘這牛蹄跡中的水是少許的。若我以掬[水]或以器皿去飲,我會攪動它,也會攪渾它,也會使它成為不可飲的。我何不四肢著地伏下,像牛那樣[以口]吸飲了之後離去呢?’他便四肢著地伏下,像牛那樣[以口]吸飲了之後離去。同樣,賢友們,那身行不清淨、語行不清淨,而時時得到心的開隙、心的淨信的人,他那身行的不清淨,在那時不應對它作意;他那語行的不清淨,在那時也不應對它作意。而凡他時時得到的心的開隙、心的淨信,在那時正應對它作意。應這樣除去對那個人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, parittaṃ gopade [gopadake (sī. syā.)] udakaṃ. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. Tassa evamassa – ‘idaṃ kho parittaṃ gopade udakaṃ. Sacāhaṃ añjalinā vā pivissāmi bhājanena vā khobhessāmipi taṃ loḷessāmipi taṃ apeyyampi taṃ karissāmi. Yaṃnūnāhaṃ catukkuṇḍiko [catuguṇḍiko (sī.), catukuṇḍiko (syā. kaṃ. pī.), catukoṇḍiko (dī. ni. 3.7)] nipatitvā gopītakaṃ pivitvā pakkameyya’nti. So catukkuṇḍiko nipatitvā gopītakaṃ pivitvā pakkameyya. Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, yāssa aparisuddhakāyasamācāratā na sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā; yāpissa aparisuddhavacīsamācāratā na sāpissa tasmiṃ samaye manasi kātabbā. Yañca kho so labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, tamevassa [tadevassa (sī. syā.)] tasmiṃ samaye manasi kātabbaṃ. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
緬 2.166已對照

“賢友們,此中,那身行不清淨、語行不清淨,且不能時時得到心的開隙、心的淨信的人,對那個人應如何除去嫌恨呢?賢友們,猶如有個人患病、痛苦、重病纏身,行於長途。他前面的村落也遠,後面的村落也遠。他得不到適宜的飲食,得不到適宜的藥,得不到合適的看護者,得不到引至村落的嚮導。另有一個行於長途的人看見了他。那人對那個人唯現起悲憫,唯現起護念,唯現起哀愍:‘啊,願這個人得到適宜的飲食,得到適宜的藥,得到合適的看護者,得到引至村落的嚮導!這是什麼緣故呢?願這個人不要就在這裡遭到不幸與災禍!’同樣,賢友們,那身行不清淨、語行不清淨,且不能時時得到心的開隙、心的淨信的人,賢友們,對這樣的人,也應唯現起悲憫,唯現起護念,唯現起哀愍:‘啊,願這位具壽舍斷身惡行而修習身善行,舍斷語惡行而修習語善行,舍斷意惡行而修習意善行!這是什麼緣故呢?願這位具壽不要身壞命終之後投生於苦界、惡趣、墮處、地獄!’應這樣除去對那個人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro na ca labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, puriso ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno addhānamaggappaṭipanno. Tassa puratopissa dūre gāmo pacchatopissa dūre gāmo. So na labheyya sappāyāni bhojanāni, na labheyya sappāyāni bhesajjāni, na labheyya patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ, na labheyya gāmantanāyakaṃ. Tamenaṃ aññataro puriso passeyya addhānamaggappaṭipanno. So tasmiṃ purise kāruññaṃyeva upaṭṭhāpeyya, anuddayaṃyeva upaṭṭhāpeyya, anukampaṃyeva upaṭṭhāpeyya – ‘aho vatāyaṃ puriso labheyya sappāyāni bhojanāni, labheyya sappāyāni bhesajjāni, labheyya patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ, labheyya gāmantanāyakaṃ! Taṃ kissa hetu? Māyaṃ [ayaṃ (ka.)] puriso idheva anayabyasanaṃ āpajjī’ti [āpajjeyya (ka.)]! Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro na ca labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, evarūpepi [evarūpe (pī.)], āvuso, puggale kāruññaṃyeva upaṭṭhāpetabbaṃ anuddayāyeva upaṭṭhāpetabbā anukampāyeva upaṭṭhāpetabbā – ‘aho vata ayamāyasmā kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveyya, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveyya, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveyya! Taṃ kissa hetu? Māyaṃ āyasmā [ayamāyasmā (ka.)] kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjī’ti [upapajjatīti (ka.)]! Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
PTS 3.190緬 2.167已對照

“賢友們,此中,那身行清淨、語行清淨,且時時得到心的開隙、心的淨信的人,對那個人應如何除去嫌恨呢?賢友們,猶如一個蓮池,水清、水甘、水涼、[水]潔白,岸邊好,可愛樂,為種種樹木所覆蓋。這時有一個人前來,為暑熱所炙、為暑熱所迫,疲乏、焦渴、乾渴。他潛入那蓮池,沐浴、飲水,出來後就在那裡的樹蔭下坐下或臥下。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā [acchodikā sātodikā sītodikā (sī.)] setakā [setodakā (ka.)] supatitthā ramaṇīyā nānārukkhehi sañchannā. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. So taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā nhātvā ca pivitvā ca paccuttaritvā tattheva rukkhacchāyāya nisīdeyya vā nipajjeyya vā.
已對照

同樣,賢友們,那身行清淨、語行清淨,且時時得到心的開隙、心的淨信的人,他那身行的清淨,在那時也應對它作意;他那語行的清淨,在那時也應對它作意;凡他時時得到的心的開隙、心的淨信,在那時也應對它作意。應這樣除去對那個人的嫌恨。賢友們,緣於全面令人淨信的人,心生淨信。

Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, yāpissa parisuddhakāyasamācāratā sāpissa tasmiṃ samaye manasi kātabbā; yāpissa parisuddhavacīsamācāratā sāpissa tasmiṃ samaye manasi kātabbā; yampi labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, tampissa tasmiṃ samaye manasi kātabbaṃ. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Samantapāsādikaṃ, āvuso, puggalaṃ āgamma cittaṃ pasīdati.
已對照

“賢友們,這就是五種除嫌恨[之法],比丘於何處生起了嫌恨,都應在那裡全然除去。”第二[經]。

‘‘Ime kho, āvuso, pañca āghātapaṭivinayā, yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、論議經

3. Sākacchasuttaṃ
163已對照

一百六十三、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

163. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
PTS 3.191已對照

“賢友們,具足五種法的比丘,是堪與諸同梵行者論議者。具足哪五種[法]呢?賢友們,在此,比丘自己是具戒者,並且是對戒具足之論中所來問題的解答者;自己是具定者,並且是對定具足之論中所來問題的解答者;自己是具慧者,並且是對慧具足之論中所來問題的解答者;自己是具解脫者,並且是對解脫具足之論中所來問題的解答者;自己是具解脫知見者,並且是對解脫知見具足之論中所來問題的解答者。賢友們,具足這五種法的比丘,是堪與諸同梵行者論議者。”第三[經]。

[a. ni. 5.65-66] ‘‘Pañcahāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ sākaccho sabrahmacārīnaṃ. Katamehi pañcahi? Idhāvuso, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti. Imehi kho, āvuso, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ sākaccho sabrahmacārīna’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、共活經

4. Sājīvasuttaṃ
164緬 2.168已對照

一百六十四、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘……乃至……“賢友們,具足五種法的比丘,是堪與諸同梵行者共活者。具足哪五種[法]呢?賢友們,在此,比丘自己是具戒者,並且是對戒具足之論中所來問題的解答者;自己是具定者,並且是對定具足之論中所來問題的解答者;自己是具慧者,並且是對慧具足之論中所來問題的解答者;自己是具解脫者,並且是對解脫具足之論中所來問題的解答者;自己是具解脫知見者,並且是對解脫知見具足之論中所來問題的解答者。賢友們,具足這五種法的比丘,是堪與諸同梵行者共活者。”第四[經]。

164. [a. ni. 5.65] Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘pañcahi, āvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃsājīvo sabrahmacārīnaṃ. Katamehi pañcahi? Idhāvuso, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti. Imehi kho, āvuso, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃsājīvo sabrahmacārīna’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、問問題經

5. Pañhapucchāsuttaṃ
165PTS 3.192已對照

一百六十五、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘……乃至……“賢友們,凡任何向他人問問題者,全都是依五種處,或依其中的某一種[處]。依哪五種[處]呢?由於遲鈍、由於愚痴而向他人問問題;惡欲、為欲所制而向他人問問題;出於輕蔑而向他人問問題;想要了知而向他人問問題;或者以這樣的心而向他人問問題:‘若我問他問題,他能正確地解答,那就好;若我問他問題,他不能正確地解答,我就為他正確地解答。’賢友們,凡任何向他人問問題者,全都是依這五種處,或依其中的某一種[處]。賢友們,而我是以這樣的心向他人問問題:‘若我問他問題,他能正確地解答,那就好;若我問他問題,他不能正確地解答,我就為他正確地解答。’”第五[經]。

165. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘yo hi koci, āvuso, paraṃ pañhaṃ pucchati, sabbo so pañcahi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarena. Katamehi pañcahi? Mandattā momūhattā [momuhattā (sī.)] paraṃ pañhaṃ pucchati, pāpiccho icchāpakato paraṃ pañhaṃ pucchati, paribhavaṃ paraṃ pañhaṃ pucchati, aññātukāmo paraṃ pañhaṃ pucchati, atha vā panevaṃcitto [atha vā pakuppanto (sī. pī.)] paraṃ pañhaṃ pucchati – ‘sace me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṃ kusalaṃ, no ce [no ca (syā.)] me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati ahamassa sammadeva byākarissāmī’ti. Yo hi koci, āvuso, paraṃ pañhaṃ pucchati, sabbo so imehi pañcahi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarena. Ahaṃ kho panāvuso, evaṃcitto paraṃ pañhaṃ pucchāmi – ‘sace me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṃ kusalaṃ, no ce me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati, ahamassa sammadeva byākarissāmī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、滅經

6. Nirodhasuttaṃ
166緬 2.169已對照

一百六十六、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘……乃至……“賢友們,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。若他就在現法中未證得究竟智,便超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。”

166. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi [samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi (sī. syā. kaṃ. pī.)] – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ [kabaḷiṃkārāhārabhakkhānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已對照

這樣說時,具壽優陀夷對具壽舍利弗這樣說——“賢友舍利弗,這是無處、無機會的:那位比丘超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,而能入想受滅、也能出[想受滅]——此事不可能有。”

Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
PTS 3.193已對照

第二次……乃至……第三次,具壽舍利弗召喚諸比丘——“賢友們,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。若他就在現法中未證得究竟智,便超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。”

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已對照

第三次,具壽優陀夷對具壽舍利弗這樣說——“賢友舍利弗,這是無處、無機會的:那位比丘超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,而能入想受滅、也能出[想受滅]——此事不可能有。”

Tatiyampi kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
緬 2.170已對照

於是,具壽舍利弗這樣想:“具壽優陀夷竟三次反駁我,也沒有任何一位比丘隨喜我。我何不前往世尊之處呢?”於是,具壽舍利弗來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗召喚諸比丘——“賢友們,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。若他就在現法中未證得究竟智,便超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。”

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘yāvatatiyakampi [yāvatatiyampi (sī. syā. pī.)] kho me āyasmā udāyī paṭikkosati, na ca me koci bhikkhu anumodati. Yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已對照

這樣說時,具壽優陀夷對具壽舍利弗這樣說——“賢友舍利弗,這是無處、無機會的:那位比丘超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,而能入想受滅、也能出[想受滅]——此事不可能有。”

Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
PTS 3.194已對照

第二次……乃至……第三次,具壽舍利弗召喚諸比丘——“賢友們,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。若他就在現法中未證得究竟智,便超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。”

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已對照

第三次,具壽優陀夷對具壽舍利弗這樣說——“賢友舍利弗,這是無處、無機會的:那位比丘超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,而能入想受滅、也能出[想受滅]——此事不可能有。”

Tatiyampi kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
已對照

於是,具壽舍利弗這樣想:“具壽優陀夷竟在世尊面前也三次反駁我,也沒有任何一位比丘隨喜我。我何不保持沉默呢?”於是,具壽舍利弗沉默了。

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘bhagavatopi kho me sammukhā āyasmā udāyī yāvatatiyakaṃ paṭikkosati, na ca me koci bhikkhu anumodati. Yaṃnūnāhaṃ tuṇhī assa’’nti. Atha kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi.
緬 2.171已對照

於是,世尊召喚具壽優陀夷:“優陀夷,那麼你認為什麼是意所成身呢?”“尊者,就是那些無色的、想所成的諸天。”“優陀夷,你這愚人、不明達者說話有什麼用?你竟也認為[自己]應當說話!”於是,世尊召喚具壽阿難:“阿難,你們竟然坐視長老比丘被惱害!阿難,對正被惱害的長老比丘,竟連悲憫也不會有啊!”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kaṃ pana tvaṃ, udāyi, manomayaṃ kāyaṃ paccesī’’ti? ‘‘Ye te, bhante, devā arūpino saññāmayā’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho tuyhaṃ, udāyi, bālassa abyattassa bhaṇitena! Tvampi nāma bhaṇitabbaṃ maññasī’’ti! Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘atthi nāma, ānanda, theraṃ bhikkhuṃ vihesiyamānaṃ ajjhupekkhissatha. Na hi nāma, ānanda, kāruññampi bhavissati theramhi [byattamhi (syā. kaṃ. ka.)] bhikkhumhi vihesiyamānamhī’’ti.
已對照

於是,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。若他就在現法中未證得究竟智,便超越了以段食為食的諸天之同伴,投生於某一意所成身,能入想受滅、也能出[想受滅]——此事是可能有的。”世尊說了這[語]。善逝說了這[語]之後,便從座起而入住處。

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘idha, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
PTS 3.195已對照

於是,世尊離去不久,具壽阿難來到具壽優波婆那之處;到了之後,對具壽優波婆那這樣說——“優波婆那賢友,在此,有其他人惱害長老比丘。我們也不能因此而免。優波婆那賢友,若世尊在傍晚時分從靜坐起身,就以這件事為緣由而說起,以致就在這裡要由具壽優波婆那來應答,那也不足為奇。我們現在就已陷入怯畏了。”於是,世尊於傍晚時分從靜坐起身,來到集會堂;到了之後,坐在所設的座上。坐下之後,世尊對具壽優波婆那這樣說——

Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa bhagavato yenāyasmā upavāṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ upavāṇaṃ etadavoca – ‘‘idhāvuso upavāṇa, aññe there bhikkhū vihesenti. Mayaṃ tena na muccāma. Anacchariyaṃ kho, panetaṃ āvuso upavāṇa, yaṃ bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito etadeva ārabbha udāhareyya yathā āyasmantaṃyevettha upavāṇaṃ paṭibhāseyya. Idāneva amhākaṃ sārajjaṃ okkanta’’nti. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ etadavoca –
緬 2.172已對照

“優波婆那,具足多少法的長老比丘,為諸同梵行者所愛、所可意、所尊重、所欽敬呢?”“尊者,具足五種法的長老比丘,為諸同梵行者所愛、所可意、所尊重、所欽敬。具足哪五種[法]呢?尊者,在此,長老比丘具戒……乃至……受持學處而學習;是多聞者……乃至……以見善通達;言語良善,善於言辭,具足文雅的言語——清晰流利、無有瑕疵,能令人了知義理;是那屬於增上心的、現法樂住的四禪的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者;由於諸漏的滅盡……乃至……證知,成就並住。尊者,具足這五種法的長老比丘,為諸同梵行者所愛、所可意、所尊重、所欽敬。”

‘‘Katīhi nu kho, upavāṇa, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti? ‘‘Pañcahi, bhante, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Katamehi pañcahi? Idha, bhante, thero bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya [anelagaḷāya (syā. kaṃ.)] atthassa viññāpaniyā; catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhante, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti.
PTS 3.196已對照

“善哉,善哉,優波婆那!優波婆那,具足這五種法的長老比丘,為諸同梵行者所愛、所可意、所尊重、所欽敬。優波婆那,若這五種法在長老比丘身上不存在,諸同梵行者便不會因[他的]齒落、發白、皮皺而恭敬他、尊重他、敬重他、供養他。優波婆那,而正因為這五種法在長老比丘身上存在,所以諸同梵行者恭敬他、尊重他、敬重他、供養他。”第六[經]。

‘‘Sādhu sādhu, upavāṇa! Imehi kho, upavāṇa, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Ime ce, upavāṇa, pañca dhammā therassa bhikkhuno na saṃvijjeyyuṃ, taṃ sabrahmacārī na sakkareyyuṃ na garuṃ kareyyuṃ na māneyyuṃ na pūjeyyuṃ khaṇḍiccena pāliccena valittacatāya. Yasmā ca kho, upavāṇa, ime pañca dhammā therassa bhikkhuno saṃvijjanti, tasmā taṃ sabrahmacārī sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjentī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、詰責經

7. Codanāsuttaṃ
167已對照

一百六十七、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,欲詰責他人的詰責者比丘,應當先於內心確立五種法,然後詰責他人。”

167. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo’’.
已對照

“哪五種[法]呢?我要應時而說,不非時[而說];我要以真實[之言]說,不以不真實[之言]說;我要以柔和[之語]說,不以粗惡[之語];我要以與義相應[之語]說,不以不與義相應[之語];我要以慈心說,不懷瞋於內。賢友們,欲詰責他人的詰責者比丘,應當先於內心確立這五種法,然後詰責他人。

‘‘Katame pañca? Kālena vakkhāmi, no akālena; bhūtena vakkhāmi, no abhūtena; saṇhena vakkhāmi, no pharusena; atthasaṃhitena vakkhāmi, no anatthasaṃhitena; mettacitto [mettacittena (sī. pī. ka.) cūḷava. 400 passitabbaṃ] vakkhāmi, no dosantaro [dosantarena (sī. pī. ka.)]. Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.
已對照

“賢友們,在此,我見到有人被非時詰責、不是被應時[詰責]而忿怒,被以不真實[之言]詰責、不是被以真實[之言][詰責]而忿怒,被以粗惡[之語]詰責、不是被以柔和[之語][詰責]而忿怒,被以不與義相應[之語]詰責、不是被以與義相應[之語][詰責]而忿怒,被以懷瞋於內[之心]詰責、不是被以慈心[詰責]而忿怒。

‘‘Idhāhaṃ, āvuso, ekaccaṃ puggalaṃ passāmi akālena codiyamānaṃ no kālena kupitaṃ, abhūtena codiyamānaṃ no bhūtena kupitaṃ, pharusena codiyamānaṃ no saṇhena kupitaṃ, anatthasaṃhitena codiyamānaṃ no atthasaṃhitena kupitaṃ, dosantarena codiyamānaṃ no mettacittena kupitaṃ.
PTS 3.197緬 2.173已對照

“賢友們,對被非法詰責的比丘,應以五種行相令[他]生起不懊悔:‘具壽是被非時詰責,不是被應時[詰責],這足以使你不懊悔;具壽是被以不真實[之言]詰責,不是被以真實[之言][詰責],這足以使你不懊悔;具壽是被以粗惡[之語]詰責,不是被以柔和[之語][詰責],這足以使你不懊悔;具壽是被以不與義相應[之語]詰責,不是被以與義相應[之語][詰責],這足以使你不懊悔;具壽是被以懷瞋於內[之心]詰責,不是被以慈心[詰責],這足以使你不懊悔。’賢友們,對被非法詰責的比丘,應以這五種行相令[他]生起不懊悔。

‘‘Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo [upadahitabbo (sī. syā. pī.)] – ‘akālenāyasmā cudito no kālena, alaṃ te avippaṭisārāya; abhūtenāyasmā cudito no bhūtena, alaṃ te avippaṭisārāya; pharusenāyasmā cudito no saṇhena, alaṃ te avippaṭisārāya; anatthasaṃhitenāyasmā cudito no atthasaṃhitena, alaṃ te avippaṭisārāya; dosantarenāyasmā cudito no mettacittena, alaṃ te avippaṭisārāyā’ti. Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo.
已對照

“賢友們,對非法詰責的比丘,應以五種行相令[他]生起懊悔:‘賢友,你是非時詰責,不是應時[詰責],這足以使你懊悔;賢友,你是以不真實[之言]詰責,不是以真實[之言][詰責],這足以使你懊悔;賢友,你是以粗惡[之語]詰責,不是以柔和[之語][詰責],這足以使你懊悔;賢友,你是以不與義相應[之語]詰責,不是以與義相應[之語][詰責],這足以使你懊悔;賢友,你是以懷瞋於內[之心]詰責,不是以慈心[詰責],這足以使你懊悔。’賢友們,對非法詰責的比丘,應以這五種行相令[他]生起懊悔。這是什麼緣故?為了使其他比丘也不會認為應以不真實[之言]詰責。

‘‘Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo – ‘akālena te, āvuso, codito [cudito (sī. syā. pī.)] no kālena, alaṃ te vippaṭisārāya; abhūtena te, āvuso, codito no bhūtena, alaṃ te vippaṭisārāya; pharusena te, āvuso, codito no saṇhena, alaṃ te vippaṭisārāya; anatthasaṃhitena te, āvuso, codito no atthasaṃhitena, alaṃ te vippaṭisārāya; dosantarena te, āvuso, codito no mettacittena, alaṃ te vippaṭisārāyā’ti. Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo. Taṃ kissa hetu? Yathā na aññopi bhikkhu abhūtena codetabbaṃ maññeyyāti.
已對照

“賢友們,而在此,我見到有人被應時詰責、不是被非時[詰責]而忿怒,被以真實[之言]詰責、不是被以不真實[之言][詰責]而忿怒,被以柔和[之語]詰責、不是被以粗惡[之語][詰責]而忿怒,被以與義相應[之語]詰責、不是被以不與義相應[之語][詰責]而忿怒,被以慈心詰責、不是被以懷瞋於內[之心][詰責]而忿怒。

‘‘Idha panāhaṃ, āvuso, ekaccaṃ puggalaṃ passāmi kālena codiyamānaṃ no akālena kupitaṃ, bhūtena codiyamānaṃ no abhūtena kupitaṃ, saṇhena codiyamānaṃ no pharusena kupitaṃ, atthasaṃhitena codiyamānaṃ no anatthasaṃhitena kupitaṃ, mettacittena codiyamānaṃ no dosantarena kupitaṃ.
PTS 3.198已對照

“賢友們,對被如法詰責的比丘,應以五種行相令[他]生起懊悔:‘具壽是被應時詰責,不是被非時[詰責],這足以使你懊悔;具壽是被以真實[之言]詰責,不是被以不真實[之言][詰責],這足以使你懊悔;具壽是被以柔和[之語]詰責,不是被以粗惡[之語][詰責],這足以使你懊悔;具壽是被以與義相應[之語]詰責,不是被以不與義相應[之語][詰責],這足以使你懊悔;具壽是被以慈心詰責,不是被以懷瞋於內[之心][詰責],這足以使你懊悔。’賢友們,對被如法詰責的比丘,應以這五種行相令[他]生起懊悔。

‘‘Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo – ‘kālenāyasmā cudito no akālena, alaṃ te vippaṭisārāya; bhūtenāyasmā cudito no abhūtena, alaṃ te vippaṭisārāya; saṇhenāyasmā cudito no pharusena, alaṃ te vippaṭisārāya; atthasaṃhitenāyasmā cudito no anatthasaṃhitena, alaṃ te vippaṭisārāya; mettacittenāyasmā cudito no dosantarena, alaṃ te vippaṭisārāyā’ti. Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo.
緬 2.174已對照

“賢友們,對如法詰責的比丘,應以五種行相令[他]生起不懊悔:‘賢友,你是應時詰責,不是非時[詰責],這足以使你不懊悔;賢友,你是以真實[之言]詰責,不是以不真實[之言][詰責],這足以使你不懊悔;賢友,你是以柔和[之語]詰責,不是以粗惡[之語][詰責],這足以使你不懊悔;賢友,你是以與義相應[之語]詰責,不是以不與義相應[之語][詰責],這足以使你不懊悔;賢友,你是以慈心詰責,不是以懷瞋於內[之心][詰責],這足以使你不懊悔。’賢友們,對如法詰責的比丘,應以這五種行相令[他]生起不懊悔。這是什麼緣故?為了使其他比丘也會認為應以真實[之言]詰責。

‘‘Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo – ‘kālena te, āvuso, codito no akālena, alaṃ te avippaṭisārāya; bhūtena te, āvuso, codito no abhūtena, alaṃ te avippaṭisārāya; saṇhena te, āvuso, codito no pharusena, alaṃ te avippaṭisārāya; atthasaṃhitena te, āvuso, codito no anatthasaṃhitena, alaṃ te avippaṭisārāya; mettacittena te, āvuso, codito no dosantarena, alaṃ te avippaṭisārāyā’ti. Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo. Taṃ kissa hetu? Yathā aññopi bhikkhu bhūtena coditabbaṃ maññeyyāti.
已對照

“賢友們,被詰責的人應住立於兩種法——於真實,於不忿怒。賢友們,即使他人詰責我——或應時或非時,或以真實[之言]或以不真實[之言],或以柔和[之語]或以粗惡[之語],或以與義相應[之語]或以不與義相應[之語],或懷慈心或懷瞋於內——我也唯住立於兩種法:於真實,於不忿怒。若我知道‘我有這法’,我就對他說‘有’:‘這法在我身上是存在的。’若我知道‘我沒有這法’,我就對他說‘沒有’:‘這法在我身上不存在。’”

‘‘Cuditena, āvuso, puggalena dvīsu dhammesu patiṭṭhātabbaṃ – sacce ca, akuppe ca. Maṃ cepi [pañcahi (syā. ka.)], āvuso, pare codeyyuṃ kālena vā akālena vā bhūtena vā abhūtena vā saṇhena vā pharusena vā atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā mettacittā [mettacittena (sī. pī. ka.) ma. ni. 1.227 passitabbaṃ] vā dosantarā [dosantarena (sī. pī. ka.)] vā, ahampi dvīsuyeva dhammesu patiṭṭhaheyyaṃ – sacce ca, akuppe ca. Sace jāneyyaṃ – ‘attheso mayi dhammo’ti, ‘atthī’ti naṃ vadeyyaṃ – ‘saṃvijjateso mayi dhammo’ti. Sace jāneyyaṃ – ‘nattheso mayi dhammo’ti, ‘natthī’ti naṃ vadeyyaṃ – ‘neso dhammo mayi saṃvijjatī’ti.
已對照

“舍利弗,即使他們被這樣說了,然而此中仍有某些愚痴人不善加領受。”

‘‘Evampi kho te [evampi kho (ka.)], sāriputta, vuccamānā atha ca panidhekacce moghapurisā na padakkhiṇaṃ gaṇhantī’’ti.
PTS 3.199已對照

“尊者,那些無信、為了活命而非因信從家出家、成為無家者的人,[他們]是諂的、誑的、詭詐的、掉舉的、貢高的、輕躁的、粗口的、語散亂的,於諸根不護門,於食不知量,不勤修警寤,於沙門[法]無所顧,於學處無深敬,多欲、懈緩,於退墮為前導,於遠離捨棄擔負,懈怠、精進低劣、失念、無正知、心不得定、心散亂、劣慧、愚鈍——他們被我這樣說時,不善加領受。

‘‘Ye te, bhante, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino [keṭubhino (sī. syā. kaṃ. pī.)] uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṃ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, te mayā evaṃ vuccamānā na padakkhiṇaṃ gaṇhanti.
緬 2.175已對照

“尊者,而那些出於信從家出家、成為無家者的良家子,[他們]是不諂的、不誑的、不詭詐的、不掉舉的、不貢高的、不輕躁的、不粗口的、語不散亂的,於諸根善護門,於食知量,勤修警寤,於沙門[法]有所顧,於學處有深敬,不多欲、不懈緩,於退墮捨棄擔負,於遠離為前導,已發起精進、自我策勵、念已現起、正知、心得定、心專一、具慧、不愚鈍——他們被我這樣說時,善加領受。”

‘‘Ye pana te, bhante, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṃ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te mayā evaṃ vuccamānā padakkhiṇaṃ gaṇhantīti.
已對照

“舍利弗,那些無信、為了活命而非因信從家出家、成為無家者的人,[他們]是諂的、誑的、詭詐的、掉舉的、貢高的、輕躁的、粗口的、語散亂的,於諸根不護門,於食不知量,不勤修警寤,於沙門[法]無所顧,於學處無深敬,多欲、懈緩,於退墮為前導,於遠離捨棄擔負,懈怠、精進低劣、失念、無正知、心不得定、心散亂、劣慧、愚鈍——隨他們去吧。

‘‘Ye te, sāriputta, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṃ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, tiṭṭhantu te.
PTS 3.200已對照

“舍利弗,而那些出於信從家出家、成為無家者的良家子,[他們]是不諂的、不誑的、不詭詐的、不掉舉的、不貢高的、不輕躁的、不粗口的、語不散亂的,於諸根善護門,於食知量,勤修警寤,於沙門[法]有所顧,於學處有深敬,不多欲、不懈緩,於退墮捨棄擔負,於遠離為前導,已發起精進、自我策勵、念已現起、正知、心得定、心專一、具慧、不愚鈍——舍利弗,你應當對他們說。舍利弗,你要教誡同梵行者;舍利弗,你要教導同梵行者:‘我要使同梵行者從非正法中出起,安立於正法中。’舍利弗,你應當這樣修學。”第七[經]。

‘‘Ye pana, te sāriputta, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṃ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te tvaṃ, sāriputta, vadeyyāsi. Ovada, sāriputta, sabrahmacārī; anusāsa, sāriputta, sabrahmacārī – ‘asaddhammā vuṭṭhāpetvā saddhamme patiṭṭhāpessāmi sabrahmacārī’ti. Evañhi te, sāriputta, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、戒經

8. Sīlasuttaṃ
168緬 2.176已對照

一百六十八、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,對破戒、戒已失壞者而言,正定的近依已被破壞;當正定不存在時,對正定已失壞者而言,如實知見的近依已被破壞;當如實知見不存在時,對如實知見已失壞者而言,厭離與離貪的近依已被破壞;當厭離與離貪不存在時,對厭離與離貪已失壞者而言,解脫知見的近依已被破壞。賢友們,猶如一棵樹,枝葉已失壞,它的外皮也不能達到圓滿,樹皮也……乃至……邊材也……心材也不能達到圓滿。同樣,賢友們,對破戒、戒已失壞者而言,正定的近依已被破壞;當正定不存在時,對正定已失壞者而言,如實知見的近依已被破壞;當如實知見不存在時,對如實知見已失壞者而言,厭離與離貪的近依已被破壞;當厭離與離貪不存在時,對厭離與離貪已失壞者而言,解脫知見的近依已被破壞。

168. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘dussīlassa, āvuso, sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi …pe… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
PTS 3.201已對照

“賢友們,對持戒、戒已具足者而言,正定的近依已具足;當正定存在時,對正定已具足者而言,如實知見的近依已具足;當如實知見存在時,對如實知見已具足者而言,厭離與離貪的近依已具足;當厭離與離貪存在時,對厭離與離貪已具足者而言,解脫知見的近依已具足。賢友們,猶如一棵樹,枝葉已具足,它的外皮也達到圓滿,樹皮也……乃至……邊材也……心材也達到圓滿。同樣,賢友們,對持戒、戒已具足者而言,正定的近依已具足;當正定存在時,對正定已具足者而言,如實知見的近依已具足;當如實知見存在時,對如實知見已具足者而言,厭離與離貪的近依已具足;當厭離與離貪存在時,對厭離與離貪已具足者而言,解脫知見的近依已具足。”第八[經]。

‘‘Sīlavato, āvuso, sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho, sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi…pe… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassana’’nti [a. ni. 5.168; 6.50; 7.65]. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、速了知經

9. Khippanisantisuttaṃ
169已對照

一百六十九、那時,具壽阿難來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對具壽舍利弗這樣說——

169. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ [sārāṇīyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
緬 2.177已對照

“賢友舍利弗,比丘要到什麼程度,才於諸善法是速了知者、善把持而把持者,多所把持,所把持的也不忘失呢?”“具壽阿難是多聞者。請具壽阿難自己來解說吧。”“那麼,賢友舍利弗,請聽,好好作意,我要說了。”“是,賢友。”具壽舍利弗應諾具壽阿難。具壽阿難這樣說——

‘‘Kittāvatā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhu khippanisanti ca hoti, kusalesu dhammesu suggahitaggāhī ca, bahuñca gaṇhāti, gahitañcassa nappamussatī’’ti? ‘‘Āyasmā kho ānando bahussuto. Paṭibhātu āyasmantaṃyeva ānanda’’nti. ‘‘Tenahāvuso sāriputta, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā sāriputto āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca –
已對照

“賢友舍利弗,在此,比丘善於義、善於法、善於文、善於語法、善於前後。賢友舍利弗,到此程度,比丘於諸善法是速了知者、善把持而把持者,多所把持,所把持的也不忘失。”“稀有啊,賢友!未曾有啊,賢友!具壽阿難所說的這[話],是何等善說!而我們憶持具壽阿難為具足這五種法者:‘具壽阿難善於義、善於法、善於文、善於語法、善於前後。’”第九[經]。

‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu atthakusalo ca hoti, dhammakusalo ca, byañjanakusalo ca, niruttikusalo ca, pubbāparakusalo ca. Ettāvatā kho, āvuso sāriputta, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, suggahitaggāhī ca, bahuñca gaṇhāti, gahitañcassa nappamussatī’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, āvuso! Abbhutaṃ, āvuso!! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā ānandena. Imehi ca mayaṃ pañcahi dhammehi samannāgataṃ āyasmantaṃ ānandaṃ dhārema – ‘āyasmā ānando atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo niruttikusalo pubbāparakusalo’’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、跋達闍經

10. Bhaddajisuttaṃ
170PTS 3.202已對照

一百七十、一時,具壽阿難住在憍賞彌瞿師羅園。那時,具壽跋達闍(Bhaddaji)來到具壽阿難之處;到了之後,與具壽阿難互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。具壽阿難對坐在一旁的具壽跋達闍這樣說——“賢友跋達闍,諸見之中什麼是最上的?諸聞之中什麼是最上的?諸樂之中什麼是最上的?諸想之中什麼是最上的?諸有之中什麼是最上的?”

170. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā bhaddaji yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaddajiṃ āyasmā ānando etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, āvuso bhaddaji, dassanānaṃ aggaṃ, kiṃ savanānaṃ aggaṃ, kiṃ sukhānaṃ aggaṃ, kiṃ saññānaṃ aggaṃ, kiṃ bhavānaṃ agga’’nti?
已對照

“賢友,有梵天,是征服者、不被征服者、全見者、自在者;凡見那梵天者,這是諸見之中最上的。賢友,有名為光音天的諸天,為樂所浸潤、遍潤,他們時而發出感興語:‘啊,樂哉!啊,樂哉!’凡聽到那聲音者,這是諸聞之中最上的。賢友,有名為遍淨天的諸天,他們知足而只領受那寂靜的樂,這是諸樂之中最上的。賢友,有到達無所有處的諸天,這是諸想之中最上的。賢友,有到達非想非非想處的諸天,這是諸有之中最上的。”“具壽跋達闍的這[說法],與眾人[所說]相合吧?”

‘‘Atthāvuso, brahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, yo taṃ brahmānaṃ passati, idaṃ dassanānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, ābhassarā nāma devā sukhena abhisannā parisannā. Te kadāci karahaci udānaṃ udānenti – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti! Yo taṃ saddaṃ suṇāti, idaṃ savanānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, subhakiṇhā nāma devā. Te santaṃyeva tusitā sukhaṃ paṭivedenti, idaṃ sukhānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, ākiñcaññāyatanūpagā devā, idaṃ saññānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, nevasaññānāsaññāyatanūpagā devā, idaṃ bhavānaṃ agga’’nti. ‘‘Sameti kho idaṃ āyasmato bhaddajissa, yadidaṃ bahunā janenā’’ti?
緬 2.178已對照

“具壽阿難是多聞者。請具壽阿難自己來解說吧。”“那麼,賢友跋達闍,請聽,好好作意,我要說了。”“是,賢友。”具壽跋達闍應諾具壽阿難。具壽阿難這樣說——

‘‘Āyasmā kho, ānando, bahussuto. Paṭibhātu āyasmantaṃyeva ānanda’’nti. ‘‘Tenahāvuso bhaddaji, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā bhaddaji āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca –
已對照

“賢友,凡這樣見時,緊接著便有諸漏的滅盡,這是諸見之中最上的。凡這樣聞時,緊接著便有諸漏的滅盡,這是諸聞之中最上的。凡這樣樂時,緊接著便有諸漏的滅盡,這是諸樂之中最上的。凡這樣有想時,緊接著便有諸漏的滅盡,這是諸想之中最上的。凡這樣存在時,緊接著便有諸漏的滅盡,這是諸有之中最上的。”第十[經]。

‘‘Yathā passato kho, āvuso, anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ dassanānaṃ aggaṃ. Yathā suṇato anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ savanānaṃ aggaṃ. Yathā sukhitassa anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ sukhānaṃ aggaṃ. Yathā saññissa anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ saññānaṃ aggaṃ. Yathā bhūtassa anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ bhavānaṃ agga’’nti. Dasamaṃ.
PTS 3.203已對照

嫌恨品第二。

Āghātavaggo dutiyo.
已對照

其攝頌——

兩除嫌恨,論議、共活、問題;

詢問、滅、詰責,戒、速了知、跋達闍。

Tassuddānaṃ –
Dve āghātavinayā, sākacchā sājīvato pañhaṃ;
Pucchā nirodho codanā, sīlaṃ nisanti bhaddajīti.