快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 五集·王品 Rājavaggo

本經目錄(十四)四、王品一、第一隨轉輪經二、第二隨轉輪經三、法王經四、隨所住方經五、第一希求經六、第二希求經七、少眠經八、食飯者經九、不能忍受經十、能聽者經王品第四。

已對照

(十四)四、王品

(14) 4. Rājavaggo
已對照

一、第一隨轉輪經

1. Paṭhamacakkānuvattanasuttaṃ
131PTS 3.148已對照

一百三十一、“諸比丘,具足五種支的轉輪王,唯以法轉輪;那輪是任何身為人的、敵對的生物都不能逆轉的。

131. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rājā cakkavattī dhammeneva cakkaṃ vatteti [pavatteti (syā. pī. ka.)]; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ [appativattiyaṃ (sī.)] kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.
已對照

“具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,轉輪王是知義者、知法者、知量者、知時者、知眾者。諸比丘,具足這五種支的轉輪王,唯以法轉起輪;那輪是任何身為人的、敵對的生物都不能逆轉的。

‘‘Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rājā cakkavattī atthaññū ca hoti, dhammaññū ca, mattaññū ca, kālaññū ca, parisaññū ca. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rājā cakkavattī dhammeneva cakkaṃ pavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.
緬 2.131已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的如來、阿羅漢、正等正覺者,唯以法轉起無上法輪;那輪是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammeneva anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ.
已對照

“具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,如來、阿羅漢、正等正覺者是知義者、知法者、知量者、知時者、知眾者。諸比丘,具足這五種法的如來、阿羅漢、正等正覺者,唯以法轉起無上法輪;那法輪是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。”第一[經]。

‘‘Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho atthaññū, dhammaññū, mattaññū, kālaññū, parisaññū. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammeneva anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti; taṃ hoti dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二隨轉輪經

2. Dutiyacakkānuvattanasuttaṃ
132已對照

一百三十二、“諸比丘,具足五種支的轉輪王的長子,唯以法隨轉父親所轉起的輪;那輪是任何身為人的、敵對的生物都不能逆轉的。

132. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño cakkavattissa jeṭṭho putto pitarā pavattitaṃ cakkaṃ dhammeneva anuppavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.
已對照

“具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,轉輪王的長子是知義者、知法者、知量者、知時者、知眾者。諸比丘,具足這五種支的轉輪王的長子,唯以法隨轉父親所轉起的輪;那輪是任何身為人的、敵對的生物都不能逆轉的。

‘‘Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rañño cakkavattissa jeṭṭho putto atthaññū ca hoti, dhammaññū ca, mattaññū ca, kālaññū ca, parisaññū ca. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño cakkavattissa jeṭṭho putto pitarā pavattitaṃ cakkaṃ dhammeneva anuppavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.
PTS 3.149已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的舍利弗,正確地隨轉如來所轉的無上法輪;那輪是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato sāriputto tathāgatena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ.
已對照

“具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,舍利弗是知義者、知法者、知量者、知時者、知眾者。諸比丘,具足這五種法的舍利弗,正確地隨轉如來所轉的無上法輪;那輪是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。”第二[經]。

‘‘Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, sāriputto atthaññū, dhammaññū, mattaññū, kālaññū, parisaññū. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato sāriputto tathāgatena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.
已對照

三、法王經

3. Dhammarājāsuttaṃ
133緬 2.132已對照

一百三十三、“諸比丘,即使是那位轉輪王、如法的法王,他也不是無王而轉輪的。”這樣說時,某位比丘對世尊這樣說:“尊者,那麼轉輪王、如法的法王的王是誰呢?”“比丘,是法。”世尊說。

133. ‘‘Yopi so [yopi kho (sī. syā. pī.)], bhikkhave, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā, sopi na arājakaṃ cakkaṃ vattetī’’ti. Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko pana, bhante, rañño cakkavattissa dhammikassa dhammarañño rājā’’ti? ‘‘Dhammo, bhikkhū’’ti bhagavā avoca.
已對照

“比丘,在此,轉輪王、如法的法王唯依止於法,恭敬法、尊重法、禮敬法,以法為幢、以法為旗、以法為主,為內宮眾安排如法的守護、遮護與保衛。

‘‘Idha, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati antojanasmiṃ.
PTS 3.150已對照

“再者,比丘,轉輪王、如法的法王唯依止於法,恭敬法、尊重法、禮敬法,以法為幢、以法為旗、以法為主,為剎帝利們、附從[的剎帝利]們……乃至……軍眾、婆羅門與居士們、城邑與地方[之人]、沙門與婆羅門們、禽與獸,安排如法的守護、遮護與保衛。比丘,那位轉輪王、如法的法王唯依止於法,恭敬法、尊重法、禮敬法,以法為幢、以法為旗、以法為主,為內宮眾安排瞭如法的守護、遮護與保衛,為剎帝利們、附從[的剎帝利]們、軍眾、婆羅門與居士們、城邑與地方[之人]、沙門與婆羅門們、禽與獸安排瞭如法的守護、遮護與保衛之後,便唯以法轉起輪;那輪是任何身為人的、敵對的生物都不能逆轉的。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati khattiyesu anuyantesu [anuyuttesu (sī.) a. ni. 3.14] …pe… balakāyasmiṃ brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu. Sa kho so, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā antojanasmiṃ dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā khattiyesu anuyantesu balakāyasmiṃ brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu dhammeneva cakkaṃ pavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.
已對照

“同樣,比丘,如來、阿羅漢、正等正覺者,如法的法王,唯依止於法,恭敬法、尊重法、禮敬法,以法為幢、以法為旗、以法為主,為比丘們安排如法的守護、遮護與保衛:‘這樣的身業應習近,這樣的身業不應習近;這樣的語業應習近,這樣的語業不應習近;這樣的意業應習近,這樣的意業不應習近;這樣的活命應習近,這樣的活命不應習近;這樣的村鎮應習近,這樣的村鎮不應習近。’

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati bhikkhūsu – ‘evarūpaṃ kāyakammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ kāyakammaṃ na sevitabbaṃ; evarūpaṃ vacīkammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ vacīkammaṃ na sevitabbaṃ; evarūpaṃ manokammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ manokammaṃ na sevitabbaṃ; evarūpo ājīvo sevitabbo, evarūpo ājīvo na sevitabbo; evarūpo gāmanigamo sevitabbo, evarūpo gāmanigamo na sevitabbo’ti.
緬 2.133已對照

“再者,比丘,如來、阿羅漢、正等正覺者,如法的法王,唯依止於法,恭敬法、尊重法、禮敬法,以法為幢、以法為旗、以法為主,為比丘尼們……乃至……為優婆塞們……乃至……為優婆夷們安排如法的守護、遮護與保衛:‘這樣的身業應習近,這樣的身業不應習近;這樣的語業應習近,這樣的語業不應習近;這樣的意業應習近,這樣的意業不應習近;這樣的活命應習近,這樣的活命不應習近;這樣的村鎮應習近,這樣的村鎮不應習近。’”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati bhikkhunīsu [bhikkhūsu bhikkhunīsu (sī. pī.)] …pe… upāsakesu…pe… upāsikāsu – ‘evarūpaṃ kāyakammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ kāyakammaṃ na sevitabbaṃ; evarūpaṃ vacīkammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ vacīkammaṃ na sevitabbaṃ; evarūpaṃ manokammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ manokammaṃ na sevitabbaṃ; evarūpo ājīvo sevitabbo, evarūpo ājīvo na sevitabbo; evarūpo gāmanigamo sevitabbo, evarūpo gāmanigamo na sevitabbo’’’ti.
PTS 3.151已對照

“比丘,那位如來、阿羅漢、正等正覺者,如法的法王,唯依止於法,恭敬法、尊重法、禮敬法,以法為幢、以法為旗、以法為主,為比丘們安排瞭如法的守護、遮護與保衛,為比丘尼們安排瞭如法的守護、遮護與保衛,為優婆塞們安排瞭如法的守護、遮護與保衛,為優婆夷們安排瞭如法的守護、遮護與保衛之後,便唯以法轉起無上法輪;那輪是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。”第三[經]。

‘‘Sa kho so, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā bhikkhūsu, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā bhikkhunīsu, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā upāsakesu, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā upāsikāsu dhammeneva anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti; taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、隨所住方經

4. Yassaṃdisaṃsuttaṃ
134已對照

一百三十四、“諸比丘,具足五種支的已灌頂的剎帝利王,無論住在哪一方,都是住在自己的國土中。

134. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rājā khattiyo muddhāvasitto yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati, sakasmiṃyeva vijite viharati.
緬 2.134已對照

“具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,已灌頂的剎帝利王於母方與父方兩方面都是善生,受胎清淨,直至第七代祖父,就出身論不受擯斥、不受譏毀;他富裕,有大財富、大受用,國庫與穀倉充實盈滿;他又有力量,具足順從、依教奉行的四支軍隊;他又有導首,是智者、明達者、聰慧者,有能力思慮過去、未來、現在的義利;這四種法使他的名聲成熟。他具足這以名聲為第五的法,無論住在哪一方,都是住在自己的國土中。這是什麼緣故呢?諸比丘,諸勝利者就是這樣的。

‘‘Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rājā khattiyo muddhāvasitto ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro; balavā kho pana hoti caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya; pariṇāyako kho panassa hoti paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ; tassime cattāro dhammā yasaṃ paripācenti. So iminā yasapañcamena [yasena pañcamena (ka.), pañcamena (sī.)] dhammena samannāgato yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati, sakasmiṃyeva vijite viharati. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, bhikkhave, hoti vijitāvīnaṃ.
PTS 3.152已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的比丘,無論住在哪一方,都是心解脫而住。具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,比丘具戒,以波羅提木叉律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習——猶如已灌頂的剎帝利王出身具足;是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者,凡是那些初善、中善、後善的,具足義理與文句的,顯示完全圓滿、遍淨的梵行的法,他對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達——猶如已灌頂的剎帝利王富裕,有大財富、大受用,國庫與穀倉充實盈滿;為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔——猶如已灌頂的剎帝利王力量具足;有慧,具足通達生滅的慧——[那是]聖的、能洞察的、能導向正確盡苦的[慧]——猶如已灌頂的剎帝利王導首具足;這四種法使他的解脫成熟。他具足這以解脫為第五的法,無論住在哪一方,都是心解脫而住。這是什麼緣故呢?諸比丘,諸心解脫者就是這樣的。”第四[經]。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati, vimuttacittova [vimuttacitto (sī. pī.), vimuttacitto ca (ka.)] viharati. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu – rājāva khattiyo muddhāvasitto jātisampanno; bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā – rājāva khattiyo muddhāvasitto aḍḍho mahaddhano mahābhogo paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro; āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu – rājāva khattiyo muddhāvasitto balasampanno; paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā – rājāva khattiyo muddhāvasitto pariṇāyakasampanno; tassime cattāro dhammā vimuttiṃ paripācenti. So iminā vimuttipañcamena dhammena samannāgato yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati vimuttacittova viharati. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, bhikkhave, hoti vimuttacittāna’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、第一希求經

5. Paṭhamapatthanāsuttaṃ
135緬 2.135已對照

一百三十五、“諸比丘,具足五種支的已灌頂的剎帝利王的長子,希求王位。具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,已灌頂的剎帝利王的長子於母方與父方兩方面都是善生,受胎清淨,直至第七代祖父,就出身論不受擯斥、不受譏毀;他相貌俊美,令人喜見,令人淨信,具足最上的容色之美;他為父母所愛、所可意;他為城邑與地方[之人]所愛、所可意;凡是已灌頂的剎帝利諸王的技藝之處——於象、於馬、於車、於弓、於刀——他於那些[技藝]已受訓練,圓滿無缺。

135. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto rajjaṃ pattheti. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato; mātāpitūnaṃ piyo hoti manāpo; negamajānapadassa piyo hoti manāpo; yāni tāni raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ sippaṭṭhānāni hatthismiṃ vā assasmiṃ vā rathasmiṃ vā dhanusmiṃ vā tharusmiṃ vā tattha sikkhito hoti anavayo.
PTS 3.153已對照

“他這樣想:‘我於母方與父方兩方面都是善生,受胎清淨,直至第七代祖父,就出身論不受擯斥、不受譏毀。我為什麼不希求王位呢!我相貌俊美,令人喜見,令人淨信,具足最上的容色之美。我為什麼不希求王位呢!我為父母所愛、所可意。我為什麼不希求王位呢!我為城邑與地方[之人]所愛、所可意。我為什麼不希求王位呢!凡是已灌頂的剎帝利諸王的技藝之處——於象、於馬、於車、於弓、於刀——我於那些[技藝]已受訓練,圓滿無缺。我為什麼不希求王位呢!’諸比丘,具足這五種支的已灌頂的剎帝利王的長子,希求王位。

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ khomhi ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Kasmāhaṃ rajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato. Kasmāhaṃ rajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi mātāpitūnaṃ piyo manāpo. Kasmāhaṃ rajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi negamajānapadassa piyo manāpo. Kasmāhaṃ rajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi yāni tāni raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ sippaṭṭhānāni hatthismiṃ vā assasmiṃ vā rathasmiṃ vā dhanusmiṃ vā tharusmiṃ vā, tattha [tatthamhi (sī.), tatthapi (ka.)] sikkhito anavayo. Kasmāhaṃ rajjaṃ na pattheyya’nti! Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto rajjaṃ pattheti.
已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的比丘,希求諸漏的滅盡。具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,比丘有信,信如來的正覺:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’少病少惱,具足等熟的消化力,不太冷、不太熱,[乃是]適中而堪能精勤的;不狡詐、不虛偽,對導師或對有智的諸同梵行者如實顯露自己;為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔;有慧,具足通達生滅的慧——[那是]聖的、能洞察的、能導向正確盡苦的[慧]。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ pattheti. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya; asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu; āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
PTS 3.154緬 2.136已對照

“他這樣想:‘我有信,我信如來的正覺——那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’‘我為什麼不希求諸漏的滅盡呢!我少病少惱,具足等熟的消化力,不太冷、不太熱,[乃是]適中而堪能精勤的。我為什麼不希求諸漏的滅盡呢!我不狡詐、不虛偽,對導師或對有智的諸同梵行者如實顯露自己。我為什麼不希求諸漏的滅盡呢!我為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔。我為什麼不希求諸漏的滅盡呢!我有慧,具足通達生滅的慧——[那是]聖的、能洞察的、能導向正確盡苦的[慧]。我為什麼不希求諸漏的滅盡呢!’諸比丘,具足這五種法的比丘,希求諸漏的滅盡。”第五[經]。

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ khomhi saddho, saddahāmi tathāgatassa bodhiṃ – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. ‘Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi asaṭho amāyāvī yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi āraddhavīriyo viharāmi akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi paññavā udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyya’nti! Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ patthetī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第二希求經

6. Dutiyapatthanāsuttaṃ
136已對照

一百三十六、“諸比丘,具足五種支的已灌頂的剎帝利王的長子,希求副王位。具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,已灌頂的剎帝利王的長子於母方與父方兩方面都是善生,受胎清淨,直至第七代祖父,就出身論不受擯斥、不受譏毀;相貌俊美,令人喜見,令人淨信,具足最上的容色之美;對父母是可愛、可意的,對軍隊是可愛、可意的;是智者、明達者、有智慧者,有能力思慮過去、未來、現在的義利。

136. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto oparajjaṃ [uparajjaṃ (syā. pī. ka.)] pattheti. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato; mātāpitūnaṃ piyo hoti manāpo, balakāyassa piyo hoti manāpo; paṇḍito hoti viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ.
PTS 3.155緬 2.137已對照

“他這樣想:‘我確實於母方與父方兩方面都是善生,受胎清淨,直至第七代祖父,就出身論不受擯斥、不受譏毀。我為何不希求副王位呢!我確實相貌俊美,令人喜見,令人淨信,具足最上的容色之美。我為何不希求副王位呢!我確實對父母是可愛、可意的。我為何不希求副王位呢!我確實對軍隊是可愛、可意的。我為何不希求副王位呢!我確實是智者、明達者、有智慧者,有能力思慮過去、未來、現在的義利。我為何不希求副王位呢!’諸比丘,具足這五種支的已灌頂的剎帝利王的長子,希求副王位。

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ khomhi ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Kasmāhaṃ oparajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato. Kasmāhaṃ oparajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi mātāpitūnaṃ piyo manāpo. Kasmāhaṃ oparajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi balakāyassa piyo manāpo. Kasmāhaṃ oparajjaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Kasmāhaṃ oparajjaṃ na pattheyya’nti! Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto oparajjaṃ pattheti.
已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的比丘,希求諸漏的滅盡。具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,比丘具戒……乃至……受持學處而學習;是多聞者……乃至……以見善通達;心善住立於四念處;為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔;是有慧者,具足通達生滅的慧——[那是]聖的、能洞察的、能導向正確盡苦的[慧]。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ pattheti. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto [supaṭṭhitacitto (sī. syā.), sūpaṭṭhitacitto (ka.)] hoti; āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
PTS 3.156已對照

“他這樣想:‘我確實具戒,以波羅提木叉律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習。我為何不希求諸漏的滅盡呢!我確實是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者。凡是那些初善、中善、後善的,具足義理與文句的,顯示完全圓滿、遍淨的梵行的法,我對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達。我為何不希求諸漏的滅盡呢!我確實心善住立於四念處。我為何不希求諸漏的滅盡呢!我確實為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔。我為何不希求諸漏的滅盡呢!我確實是有慧者,具足通達生滅的慧——[那是]聖的、能洞察的、能導向正確盡苦的[慧]。我為何不希求諸漏的滅盡呢!’諸比丘,具足這五種法的比丘,希求諸漏的滅盡。”第六[經]。

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ khomhi sīlavā, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharāmi ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhāmi sikkhāpadesu. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi bahussuto sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ [satthā byañjanā (sī.)] kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpā me dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi āraddhavīriyo viharāmi akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyyaṃ! Ahaṃ khomhi paññavā udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Kasmāhaṃ āsavānaṃ khayaṃ na pattheyya’nti! Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ patthetī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、少眠經

7. Appaṃsupatisuttaṃ
137緬 2.138已對照

一百三十七、“諸比丘,有這五種[人]夜裡睡得少、醒得多。哪五種[人]呢?諸比丘,懷有對男人之意圖的女人,夜裡睡得少、醒得多。諸比丘,懷有對女人之意圖的男人,夜裡睡得少、醒得多。諸比丘,懷有奪取之意圖的盜賊,夜裡睡得少、醒得多。諸比丘,致力於王務的國王,夜裡睡得少、醒得多。諸比丘,懷有離系之意圖的比丘,夜裡睡得少、醒得多。諸比丘,這五種[人]夜裡睡得少、醒得多。”第七[經]。

137. ‘‘Pañcime, bhikkhave, appaṃ rattiyā supanti, bahuṃ jagganti. Katame pañca? Itthī, bhikkhave, purisādhippāyā appaṃ rattiyā supati, bahuṃ jaggati. Puriso, bhikkhave, itthādhippāyo appaṃ rattiyā supati, bahuṃ jaggati. Coro, bhikkhave, ādānādhippāyo appaṃ rattiyā supati, bahuṃ jaggati. Rājā [rājayutto (pī. ka.)], bhikkhave, rājakaraṇīyesu yutto appaṃ rattiyā supati, bahuṃ jaggati. Bhikkhu, bhikkhave, visaṃyogādhippāyo appaṃ rattiyā supati, bahuṃ jaggati. Ime kho, bhikkhave, pañca appaṃ rattiyā supanti, bahuṃ jaggantī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、食飯者經

8. Bhattādakasuttaṃ
138已對照

一百三十八、“諸比丘,具足五種支的國王的象,是食飯者、佔地者、撒糞者、取籌者,只被算作‘國王的象’而已。具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,國王的象不能忍受色,不能忍受聲,不能忍受香,不能忍受味,不能忍受觸。諸比丘,具足這五種支的國王的象,是食飯者、佔地者、撒糞者、取籌者,只被算作‘國王的象’而已。

138. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo bhattādako ca hoti okāsapharaṇo ca laṇḍasāraṇo ca salākaggāhī ca rañño nāgotveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṃ, akkhamo saddānaṃ, akkhamo gandhānaṃ, akkhamo rasānaṃ, akkhamo phoṭṭhabbānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo bhattādako ca okāsapharaṇo ca laṇḍasāraṇo ca salākaggāhī ca, rañño nāgotveva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 3.157已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的比丘,是食飯者、佔地者、壓床椅者、取籌者,只被算作‘比丘’而已。具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,比丘不能忍受色,不能忍受聲,不能忍受香,不能忍受味,不能忍受觸。諸比丘,具足這五種法的比丘,是食飯者、佔地者、壓床椅者、取籌者,只被算作‘比丘’而已。”第八[經]。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhattādako ca hoti, okāsapharaṇo ca mañcapīṭhamaddano [pīṭhamaddano (sī. syā. kaṃ. pī.)] ca salākaggāhī ca, bhikkhutveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṃ, akkhamo saddānaṃ, akkhamo gandhānaṃ, akkhamo rasānaṃ, akkhamo phoṭṭhabbānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhattādako ca hoti okāsapharaṇo ca mañcapīṭhamaddano ca salākaggāhī ca, bhikkhutveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、不能忍受經

9. Akkhamasuttaṃ
139緬 2.139已對照

一百三十九、“諸比丘,具足五種支的國王的象,不是堪為國王所有的、不是供國王受用的,不被算作國王的肢分。具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,國王的象不能忍受色,不能忍受聲,不能忍受香,不能忍受味,不能忍受觸。

139. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo na rājāraho hoti na rājabhoggo, na rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṃ, akkhamo saddānaṃ, akkhamo gandhānaṃ, akkhamo rasānaṃ, akkhamo phoṭṭhabbānaṃ.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是不能忍受色的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,見到象軍,或見到馬軍,或見到車軍,或見到步軍,便沉沒、頹喪,不能挺住,不能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣不能忍受色的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthikāyaṃ vā disvā assakāyaṃ vā disvā rathakāyaṃ vā disvā pattikāyaṃ vā disvā saṃsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṃ.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是不能忍受聲的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,聽到象聲,或聽到馬聲,或聽到車聲,或聽到步兵聲,或聽到大鼓、鐃鼓、螺貝、手鼓的轟鳴之聲,便沉沒、頹喪,不能挺住,不能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣不能忍受聲的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti saddānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthisaddaṃ vā sutvā assasaddaṃ vā sutvā rathasaddaṃ vā sutvā pattisaddaṃ vā sutvā bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddaṃ vā sutvā saṃsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti saddānaṃ.
PTS 3.158已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是不能忍受香的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,嗅到那些良種的、慣於征戰的國王之象的尿糞之氣味,便沉沒、頹喪,不能挺住,不能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣不能忍受香的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti gandhānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ye te rañño nāgā abhijātā saṅgāmāvacarā tesaṃ muttakarīsassa gandhaṃ ghāyitvā saṃsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti gandhānaṃ.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是不能忍受味的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,被缺了一份草與水的給與,或被缺了兩份、三份、四份、五份草與水的給與,便沉沒、頹喪,不能挺住,不能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣不能忍受味的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rasānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekissā vā tiṇodakadattiyā vimānito [vihanīto (syā.), vihānito (katthaci)] dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā tiṇodakadattīhi vimānito saṃsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rasānaṃ.
緬 2.140已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是不能忍受觸的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,被一支疾箭射中,或被兩支、三支、四支、五支疾箭射中,便沉沒、頹喪,不能挺住,不能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣不能忍受觸的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekena vā saravegena viddho, dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā saravegehi viddho saṃsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṃ.
已對照

“諸比丘,具足這五種支的國王的象,不是堪為國王所有的、不是供國王受用的,不被算作國王的肢分。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo na rājāraho hoti na rājabhoggo na rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati.
已對照

“同樣,諸比丘,具足五種支的比丘,不是應供養者、不是應款待者、不是應奉施者、不是應合掌者,不是世間無上的福田。具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,比丘不能忍受色,不能忍受聲,不能忍受香,不能忍受味,不能忍受觸。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato bhikkhu na āhuneyyo hoti na pāhuneyyo na dakkhiṇeyyo na añjalikaraṇīyo na anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṃ, akkhamo saddānaṃ, akkhamo gandhānaṃ, akkhamo rasānaṃ, akkhamo phoṭṭhabbānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是不能忍受色的呢?諸比丘,在此,比丘以眼見色後,對可貪染的色起貪染,不能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣不能忍受色的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rajanīye rūpe sārajjati, na sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṃ.
PTS 3.159已對照

“諸比丘,比丘怎樣是不能忍受聲的呢?諸比丘,在此,比丘以耳聞聲後,對可貪染的聲起貪染,不能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣不能忍受聲的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti saddānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā rajanīye sadde sārajjati, na sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti saddānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是不能忍受香的呢?諸比丘,在此,比丘以鼻嗅香後,對可貪染的香起貪染,不能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣不能忍受香的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti gandhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu ghānena gandhaṃ ghāyitvā rajanīye gandhe sārajjati, na sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti gandhānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是不能忍受味的呢?諸比丘,在此,比丘以舌嘗味後,對可貪染的味起貪染,不能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣不能忍受味的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rasānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rajanīye rase sārajjati, na sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rasānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是不能忍受觸的呢?諸比丘,在此,比丘以身觸所觸後,對可貪染的所觸起貪染,不能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣不能忍受觸的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā rajanīye phoṭṭhabbe sārajjati, na sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṃ.
已對照

“諸比丘,具足這五種法的比丘,不是應供養者、不是應款待者、不是應奉施者、不是應合掌者,不是世間無上的福田。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu na āhuneyyo hoti na pāhuneyyo na dakkhiṇeyyo na añjalikaraṇīyo na anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.
緬 2.141已對照

“諸比丘,具足五種支的國王的象,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,國王的象能忍受色,能忍受聲,能忍受香,能忍受味,能忍受觸。

‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能忍受色的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,見到象軍,或見到馬軍,或見到車軍,或見到步軍,不沉沒、不頹喪,能挺住,能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣能忍受色的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthikāyaṃ vā disvā assakāyaṃ vā disvā rathakāyaṃ vā disvā pattikāyaṃ vā disvā na saṃsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṃ.
PTS 3.160已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能忍受聲的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,聽到象聲,或聽到馬聲,或聽到車聲,或聽到步兵聲,或聽到大鼓、鐃鼓、螺貝、手鼓的轟鳴之聲,不沉沒、不頹喪,能挺住,能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣能忍受聲的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti saddānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthisaddaṃ vā sutvā assasaddaṃ vā sutvā rathasaddaṃ vā sutvā pattisaddaṃ vā sutvā bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddaṃ vā sutvā na saṃsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti saddānaṃ.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能忍受香的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,嗅到那些良種的、慣於征戰的國王之象的尿糞之氣味,不沉沒、不頹喪,能挺住,能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣能忍受香的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti gandhānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ye te rañño nāgā abhijātā saṅgāmāvacarā tesaṃ muttakarīsassa gandhaṃ ghāyitvā na saṃsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti gandhānaṃ.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能忍受味的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,被缺了一份草與水的給與,或被缺了兩份、三份、四份、五份草與水的給與,不沉沒、不頹喪,能挺住,能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣能忍受味的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rasānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekissā vā tiṇodakadattiyā vimānito dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā tiṇodakadattīhi vimānito na saṃsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rasānaṃ.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能忍受觸的呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,被一支疾箭射中,或被兩支、三支、四支、五支疾箭射中,不沉沒、不頹喪,能挺住,能進入戰鬥。諸比丘,國王的象就是這樣能忍受觸的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti phoṭṭhabbānaṃ? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekena vā saravegena viddho, dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā saravegehi viddho na saṃsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti phoṭṭhabbānaṃ.
緬 2.142已對照

“諸比丘,具足這五種支的國王的象,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 3.161已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的比丘,是應供養者、應款待者、應奉施者、應合掌者,是世間無上的福田。具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,比丘能忍受色,能忍受聲,能忍受香,能忍受味,能忍受觸。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能忍受色的呢?諸比丘,在此,比丘以眼見色後,對可貪染的色不起貪染,能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣能忍受色的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rajanīye rūpe na sārajjati, sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能忍受聲的呢?諸比丘,在此,比丘以耳聞聲後,對可貪染的聲不起貪染,能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣能忍受聲的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti saddānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā rajanīye sadde na sārajjati, sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti saddānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能忍受香的呢?諸比丘,在此,比丘以鼻嗅香後,對可貪染的香不起貪染,能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣能忍受香的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti gandhānaṃ. Idha, bhikkhave, bhikkhu ghānena gandhaṃ ghāyitvā rajanīye gandhe na sārajjati, sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti gandhānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能忍受味的呢?諸比丘,在此,比丘以舌嘗味後,對可貪染的味不起貪染,能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣能忍受味的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rasānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rajanīye rase na sārajjati, sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rasānaṃ.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能忍受觸的呢?諸比丘,在此,比丘以身觸所觸後,對可貪染的所觸不起貪染,能令心得定。諸比丘,比丘就是這樣能忍受觸的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti phoṭṭhabbānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā rajanīye phoṭṭhabbe na sārajjati, sakkoti cittaṃ samādahituṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti phoṭṭhabbānaṃ.
已對照

“諸比丘,具足這五種法的比丘,是應供養者、應款待者、應奉施者、應合掌者,是世間無上的福田。”第九[經]。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、能聽者經

10. Sotasuttaṃ
140緬 2.143已對照

一百四十、“諸比丘,具足五種支的國王的象,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。具足哪五種[支]呢?諸比丘,在此,國王的象是能聽者、能殺者、能護者、能忍者、能行者。

140. ‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, rañño nāgo sotā ca hoti, hantā ca, rakkhitā ca, khantā ca, gantā ca.
PTS 3.162已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能聽者呢?諸比丘,在此,凡調象師令國王的象所作的動作——無論先前做過或先前未做過——它都對那[動作]作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽。諸比丘,國王的象就是這樣是能聽者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi [hatthidammasārathī (sī.)] kāraṇaṃ kāreti – yadi vā katapubbaṃ yadi vā akatapubbaṃ – taṃ aṭṭhiṃ katvā [aṭṭhikatvā (sī. syā. kaṃ. pī.) a. ni. 4.114] manasi katvā sabbaṃ cetasā [sabbacetasā (?)] samannāharitvā ohitasoto suṇāti. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能殺者呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,殺象,也殺騎象者;殺馬,也殺騎馬者;殺車,也殺車兵;也殺步兵。諸比丘,國王的象就是這樣是能殺者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati [hanti (sī. pī.)], hatthāruhampi hanati, assampi hanati, assāruhampi hanati, rathampi hanati, rathikampi [rathāruhampi (pī.)] hanati, pattikampi hanati. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能護者呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,守護前身,守護後身,守護前足,守護後足,守護頭,守護耳,守護牙,守護鼻,守護尾,守護騎象者。諸比丘,國王的象就是這樣是能護者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo rakkhitā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato rakkhati purimaṃ kāyaṃ, rakkhati pacchimaṃ kāyaṃ, rakkhati purime pāde, rakkhati pacchime pāde, rakkhati sīsaṃ, rakkhati kaṇṇe, rakkhati dante, rakkhati soṇḍaṃ, rakkhati vāladhiṃ, rakkhati hatthāruhaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo rakkhitā hoti.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能忍者呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,能忍受矛的擊打、劍的擊打、箭的擊打、斧的擊打,以及大鼓、鐃鼓、螺貝、手鼓的轟鳴之聲。諸比丘,國王的象就是這樣是能忍者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṃ asippahārānaṃ usuppahārānaṃ pharasuppahārānaṃ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能行者呢?諸比丘,在此,凡調象師派國王的象前往的方向——無論先前去過或先前未去過——它都迅速前往那裡。諸比丘,國王的象就是這樣是能行者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi disaṃ peseti – yadi vā gatapubbaṃ yadi vā agatapubbaṃ – taṃ khippameva gantā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti.
已對照

“諸比丘,具足這五種支的國王的象,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 3.163緬 2.144已對照

“同樣,諸比丘,具足五種法的比丘,是應供養者、應款待者、應奉施者、應合掌者,是世間無上的福田。具足哪五種[法]呢?諸比丘,在此,比丘是能聽者、能殺者、能護者、能忍者、能行者。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, hantā ca, rakkhitā ca, khantā ca, gantā ca.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能聽者呢?諸比丘,在此,當如來所宣說的法與律被講說時,比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。諸比丘,比丘就是這樣是能聽者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṃkatvā manasi katvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能殺者呢?諸比丘,在此,比丘不容忍已生的欲尋,舍斷它、除遣它、(殺它、)令它滅盡、令它歸於不存在;已生的瞋恚尋……乃至……已生的害尋……乃至……對一再生起的惡不善法,[他]不容忍,舍斷它們、除遣它們、(殺它們、)令它們滅盡、令它們歸於不存在。諸比丘,比丘就是這樣是能殺者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti, pajahati vinodeti (hanati) [( ) natthi sī. pī. potthakesu a. ni. 4.114] byantīkaroti anabhāvaṃ gameti; uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ…pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti, pajahati vinodeti (hanati) [( ) natthi sī. pī. potthakesu a. ni. 4.114] byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能護者呢?諸比丘,在此,比丘以眼見色後,不取於相,不取隨相。若不守護眼根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護眼根,致力於眼根的律儀。以耳聞聲後……以鼻嗅香後……以舌嘗味後……以身觸所觸後……以意識知法後,不取於相,不取隨相。若不守護意根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護意根,致力於意根的律儀。諸比丘,比丘就是這樣是能護者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu rakkhitā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu rakkhitā hoti.
緬 2.145已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能忍者呢?諸比丘,在此,比丘能忍受寒、熱、飢、渴、虻、蚊、風吹、日曬、爬蟲類的接觸;對惡說、惡來的言語之道,對已生起的身體上的苦的、劇的、粗的、辛辣的、不悅的、不合意的、奪命的諸受,是能忍受者。諸比丘,比丘就是這樣是能忍者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṃsamakasavātātapasarīsa [… siriṃsapa (sī. syā. kaṃ. pī.)] pasamphassānaṃ; duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti.
PTS 3.164已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能行者呢?諸比丘,在此,凡那在這漫長的時間裡先前未曾去過的方向,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃——比丘迅速前往那裡。諸比丘,比丘就是這樣是能行者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yā sā disā agatapubbā iminā dīghena addhunā, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ, taṃ khippaññeva gantā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti.
已對照

“諸比丘,具足這五種法的比丘,是應供養者……乃至……是世間無上的福田。”第十[經]。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

王品第四。

Rājavaggo catuttho.
已對照

其攝頌——

隨轉輪、王,隨所住方,以及兩希求;

少眠、食飯者,不能忍受,以及能聽者。

Tassuddānaṃ –
Cakkānuvattanā rājā, yassaṃdisaṃ dve ceva patthanā;
Appaṃsupati bhattādo, akkhamo ca sotena cāti.