快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·合宜業品 Pattakammavaggo

本經目錄(七)二、合宜業品一、合宜業經二、無債經三、梵天經四、地獄經五、色經六、有貪經七、蛇王經八、提婆達多經九、精勤經十、非法者經合宜業品第二。

已對照

(七)二、合宜業品

(7) 2. Pattakammavaggo
已對照

一、合宜業經

1. Pattakammasuttaṃ
61已對照

六十一、那時,給孤獨居士來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的給孤獨居士這樣說——

61. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
PTS 2.66緬 1.377已對照

“居士,有這四種法,在世間是可喜、可愛、可意、難得的。哪四種[法]呢?‘願財物如法地為我生起’——這是第一種法,在世間是可喜、可愛、可意、難得的。

‘‘Cattārome, gahapati, dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ. Katame cattāro? Bhogā me uppajjantu sahadhammenāti, ayaṃ paṭhamo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ.
已對照

“‘如法地獲得財物之後,願名聲與親族一同、與知交(upajjhāya)一同來到我[這裡]’——這是第二種法,在世間是可喜、可愛、可意、難得的。

‘‘Bhoge laddhā sahadhammena yaso me āgacchatu saha ñātīhi saha upajjhāyehīti, ayaṃ dutiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ.
已對照

“‘如法地獲得財物、與親族一同、與知交一同獲得名聲之後,願我長久地活著、維持長壽’——這是第三種法,在世間是可喜、可愛、可意、難得的。

‘‘Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvāmi dīghamāyuṃ pālemīti, ayaṃ tatiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ.
已對照

“‘如法地獲得財物、與親族一同、與知交一同獲得名聲、長久地活著、維持長壽之後,願我身壞命終之後投生於善趣、天界’——這是第四種法,在世間是可喜、可愛、可意、難得的。居士,這就是四種在世間是可喜、可愛、可意、難得的法。

‘‘Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvitvā dīghamāyuṃ pāletvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjāmīti, ayaṃ catuttho dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ. Ime kho, gahapati, cattāro dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ.
已對照

“居士,有四種法,導向獲得這四種在世間是可喜、可愛、可意、難得的法。哪四種[法]呢?信具足、戒具足、施捨具足、慧具足。

‘‘Imesaṃ kho, gahapati, catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti. Katame cattāro? Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā.
已對照

“居士,什麼是信具足呢?居士,在此,聖弟子有信,信如來的正覺:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’居士,這稱為信具足。

‘‘Katamā ca, gahapati, saddhāsampadā? Idha, gahapati, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Ayaṃ vuccati, gahapati, saddhāsampadā.
已對照

“居士,什麼是戒具足呢?居士,在此,聖弟子遠離殺生……乃至……遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。居士,這稱為戒具足。

‘‘Katamā ca, gahapati, sīlasampadā? Idha, gahapati, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, gahapati, sīlasampadā.
已對照

“居士,什麼是施捨具足呢?居士,在此,聖弟子以離了慳垢的心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享。居士,這稱為施捨具足。

‘‘Katamā ca, gahapati, cāgasampadā? Idha, gahapati, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Ayaṃ vuccati, gahapati, cāgasampadā.
PTS 2.67緬 1.378已對照

“居士,什麼是慧具足呢?居士,以被貪欲不正貪所征服的心而住的人,作不應作的,錯失應作的;作不應作的、錯失應作的,便從名聲與安樂退墮。居士,以被瞋恚所征服的心而住的人,作不應作的,錯失應作的;作不應作的、錯失應作的,便從名聲與安樂退墮。居士,以被昏沉睡眠所征服的心而住的人,作不應作的,錯失應作的;作不應作的、錯失應作的,便從名聲與安樂退墮。居士,以被掉舉追悔所征服的心而住的人,作不應作的,錯失應作的;作不應作的、錯失應作的,便從名聲與安樂退墮。居士,以被疑所征服的心而住的人,作不應作的,錯失應作的;作不應作的、錯失應作的,便從名聲與安樂退墮。

‘‘Katamā ca, gahapati, paññāsampadā? Abhijjhāvisamalobhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Byāpādābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Thinamiddhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Uddhaccakukkuccābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Vicikicchābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati.
已對照

“居士,那位聖弟子了知‘貪欲不正貪是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷貪欲不正貪這一心的隨煩惱;了知‘瞋恚是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷瞋恚這一心的隨煩惱;了知‘昏沉睡眠是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷昏沉睡眠這一心的隨煩惱;了知‘掉舉追悔是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷掉舉追悔這一心的隨煩惱;了知‘疑是心的隨煩惱’——如是了知而舍斷疑這一心的隨煩惱。

‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati.
緬 1.379已對照

“居士,當聖弟子了知‘貪欲不正貪是心的隨煩惱’——如是了知而貪欲不正貪這一心的隨煩惱已斷;了知‘瞋恚是心的隨煩惱’——如是了知而瞋恚這一心的隨煩惱已斷;了知‘昏沉睡眠是心的隨煩惱’——如是了知而昏沉睡眠這一心的隨煩惱已斷;了知‘掉舉追悔是心的隨煩惱’——如是了知而掉舉追悔這一心的隨煩惱已斷;了知‘疑是心的隨煩惱’——如是了知而疑這一心的隨煩惱已斷——居士,這樣的聖弟子被稱為大慧者、廣慧者、所現即見者、慧具足者。居士,這稱為慧具足。居士,這四種法導向獲得這四種在世間是可喜、可愛、可意、難得的法。

‘‘Yato ca kho, gahapati, ariyasāvakassa abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso pahīno hoti. Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādo cittassa upakkileso pahīno hoti. Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti. Uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti. Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno hoti. Ayaṃ vuccati, gahapati, ariyasāvako mahāpañño puthupañño āpātadaso [āpāthadaso (sī. syā. kaṃ. pī.)] paññāsampanno [hāsapañño (ka.)]. Ayaṃ vuccati, gahapati, paññāsampadā. Imesaṃ kho, gahapati, catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ ime cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti.
已對照

“居士,那位聖弟子以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物,行四種合宜之業。哪四種[合宜之業]呢?居士,在此,聖弟子以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物,使自己快樂、滿足,正確地維持安樂;使父母快樂、滿足,正確地維持安樂;使妻兒、奴僕、傭工、僕從快樂、滿足,正確地維持安樂;使朋友同僚快樂、滿足,正確地維持安樂。這是他[的財物]第一種得其所、得其宜、依理而受用的[用途]。

‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi cattāri pattakammāni kattā hoti. Katamāni cattāri? Idha gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṃ sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Idamassa paṭhamaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.
PTS 2.68已對照

“再者,居士,聖弟子以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物,凡有那些災難——來自火、來自水、來自國王、來自盜賊,或來自不親愛的諸嗣——在那樣的災難中作防護而行。他使自己平安。這是他[的財物]第二種得其所、得其宜、依理而受用的[用途]。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato [a. ni. 5.41], tathārūpāsu āpadāsu pariyodhāya saṃvattati. Sotthiṃ attānaṃ karoti. Idamassa dutiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.
已對照

“再者,居士,聖弟子以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物,行五種供:親族供、賓客供、先亡供、國王供、天神供。這是他[的財物]第三種得其所、得其宜、依理而受用的[用途]。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṃ kattā hoti – ñātibaliṃ, atithibaliṃ, pubbapetabaliṃ, rājabaliṃ, devatābaliṃ. Idamassa tatiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.
緬 1.380已對照

“再者,居士,聖弟子以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物,凡那些遠離驕與放逸、安住於忍與柔和、各自調伏自己、各自寂止自己、各自使自己般涅槃的沙門婆羅門,他於那樣的沙門婆羅門確立向上[增益]的、有生天之益的、有安樂果報的、導向天界的供施。這是他[的財物]第四種得其所、得其宜、依理而受用的[用途]。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti, tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Idamassa catutthaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.
已對照

“居士,那位聖弟子以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物,行這四種合宜之業。居士,任何人的財物若在這四種合宜之業以外趨於耗盡,居士,這些財物被稱為不得其所、不得其宜、不依理而受用的。居士,任何人的財物若依這四種合宜之業而趨於耗盡,居士,這些財物被稱為得其所、得其宜、依理而受用的。”

‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi imāni cattāri pattakammāni kattā hoti. Yassa kassaci, gahapati, aññatra imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā aṭṭhānagatā apattagatā anāyatanaso paribhuttā. Yassa kassaci, gahapati, imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā ṭhānagatā pattagatā āyatanaso paribhuttā’’ti.
已對照

“財富已享用,應養者已撫養,諸災難我已渡過;

‘‘Bhuttā bhogā bhatā bhaccā [gatā bhūtā (ka.) bhaṭā bhaccā (syā. kaṃ.)], vitiṇṇā āpadāsu me;
已對照

已施了向上[增益]的供施,又已行了五供;

Uddhaggā dakkhiṇā dinnā, atho pañcabalī katā;
已對照

已侍奉了持戒者——諸自制的梵行者。

Upaṭṭhitā sīlavanto, saññatā brahmacārayo.
已對照

“居家的智者為了什麼目的而欲求財富,

‘‘Yadatthaṃ bhogaṃ iccheyya, paṇḍito gharamāvasaṃ;
PTS 2.69已對照

那目的我已達到,所作的[事]不令追悔。

So me attho anuppatto, kataṃ ananutāpiyaṃ.
已對照

“憶念此[事]的世人——住立於聖法之人,

‘‘Etaṃ [evaṃ (ka.)] anussaraṃ macco, ariyadhamme ṭhito naro;
已對照

[人們]就在此世稱讚他,死後[他]在天界歡喜。”第一[經]。

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. paṭhamaṃ;
已對照

二、無債經

2. Ānaṇyasuttaṃ
62已對照

六十二、那時,給孤獨居士來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的給孤獨居士這樣說——

62. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“居士,有這四種樂,是受用諸欲的在家人時時、隨時所可獲得的。哪四種[樂]呢?有財之樂、受用財物之樂、無債之樂、無罪之樂。

‘‘Cattārimāni, gahapati, sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṃ samayena samayaṃ upādāya. Katamāni cattāri? Atthisukhaṃ, bhogasukhaṃ, ānaṇyasukhaṃ [aṇaṇasukhaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)], anavajjasukhaṃ.
緬 1.381已對照

“居士,什麼是有財之樂呢?居士,在此,良家子有以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物。他[想]:‘我有以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物。’便獲得樂,獲得喜悅。居士,這稱為有財之樂。

‘‘Katamañca, gahapati, atthisukhaṃ? Idha, gahapati, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā. So ‘bhogā me atthi uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, atthisukhaṃ.
已對照

“居士,什麼是受用財物之樂呢?居士,在此,良家子以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物受用,並作諸福。他[想]:‘我以以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物受用,並作諸福。’便獲得樂,獲得喜悅。居士,這稱為受用財物之樂。

‘‘Katamañca, gahapati, bhogasukhaṃ? Idha, gahapati, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjati puññāni ca karoti. So ‘uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjāmi puññāni ca karomī’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, bhogasukhaṃ.
已對照

“居士,什麼是無債之樂呢?居士,在此,良家子不欠任何人任何[東西],無論少或多。他[想]:‘我不欠任何人任何[東西],無論少或多。’便獲得樂,獲得喜悅。居士,這稱為無債之樂。

‘‘Katamañca, gahapati, ānaṇyasukhaṃ? Idha, gahapati, kulaputto na kassaci kiñci dhāreti appaṃ vā bahuṃ vā. So ‘na kassaci kiñci dhāremi [kiñci vā deti (ka.)] appaṃ vā bahuṃ vā’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, ānaṇyasukhaṃ.
PTS 2.70已對照

“居士,什麼是無罪之樂呢?居士,在此,聖弟子具足無罪的身業,具足無罪的語業,具足無罪的意業。他[想]:‘我具足無罪的身業,具足無罪的語業,具足無罪的意業。’便獲得樂,獲得喜悅。居士,這稱為無罪之樂。居士,這就是受用諸欲的在家人時時、隨時所可獲得的四種樂。”

‘‘Katamañca, gahapati, anavajjasukhaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti. So ‘anavajjenamhi kāyakammena samannāgato, anavajjena vacīkammena samannāgato, anavajjena manokammena samannāgato’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, anavajjasukhaṃ. Imāni kho, gahapati, cattāri sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṃ samayena samayaṃ upādāyā’’ti.
已對照

“知道了無債之樂,又[知道]更進一層的有財之樂,

‘‘Ānaṇyasukhaṃ ñatvāna, atho atthisukhaṃ paraṃ;
已對照

世人受用著受用財物之樂,於是以慧觀察。

Bhuñjaṃ bhogasukhaṃ macco, tato paññā vipassati.
已對照

“觀察時,善慧者了知兩分:

‘‘Vipassamāno jānāti, ubho bhoge sumedhaso;
已對照

這[前三種樂]不值無罪之樂的十六分之一。”第二[經]。

Anavajjasukhassetaṃ, kalaṃ nāgghati soḷasi’’nti. dutiyaṃ;
已對照

三、梵天經

3. Brahmasuttaṃ
63緬 1.382已對照

六十三、“諸比丘,凡在家中父母受諸子供養的家,那些家是有梵天的。諸比丘,凡在家中父母受諸子供養的家,那些家是有先師的。諸比丘,凡在家中父母受諸子供養的家,那些家是有先天的。諸比丘,凡在家中父母受諸子供養的家,那些家是有應供養者的。

63. ‘‘Sabrahmakāni, bhikkhave [itivu. 106], tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbācariyakāni, bhikkhave, tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbadevatāni [sapubbadevāni (syā. kaṃ.)], bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sāhuneyyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti.
已對照

“諸比丘,‘梵天’,這是父母的增語。諸比丘,‘先師’,這是父母的增語。諸比丘,‘先天’,這是父母的增語。諸比丘,‘應供養者’,這是父母的增語。這是什麼緣故呢?諸比丘,父母於諸子是多所助益的,是養育者、撫養者、示此世間者。”

‘‘Brahmāti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ [mātāpitunnaṃ (sī. pī.)] etaṃ adhivacanaṃ. Pubbācariyāti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Pubbadevatāti [pubbadevāti (sī. syā. kaṃ.)], bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Āhuneyyāti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Taṃ kissa hetu? Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro, puttānaṃ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro’’ti.
已對照

“父母被稱為梵天,被稱為先師,

‘‘Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare;
已對照

是諸子的應供養者,是悲憫子嗣者。

Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā.
已對照

“因此智者應禮敬他們、恭敬他們,

‘‘Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito;
已對照

以食物與飲料,以衣服與臥具,

Annena atha pānena, vatthena sayanena ca;
已對照

以塗身、以沐浴、以洗足。

Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca.
已對照

“由於對父母的那種侍奉,諸智者

‘‘Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;
已對照

就在此世稱讚他,死後[他]在天界歡喜。”第三[經]。

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. tatiyaṃ;
已對照

四、地獄經

4. Nirayasuttaṃ
64PTS 2.71已對照

六十四、“諸比丘,具足四種法者,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。具足哪四種[法]呢?是殺生者,是取不與者,是欲邪行者,是虛妄語者——諸比丘,具足這四種法者,便如被取來放下[一般],就這樣[墮]在地獄中。”

64. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’’ti.
已對照

“殺生與不與取,以及所說的虛妄語;

‘‘Pāṇātipāto adinnādānaṃ, musāvādo ca vuccati;
已對照

還有行於他人之妻——諸智者不稱讚[這些]。”第四[經]。

Paradāragamanañcāpi, nappasaṃsanti paṇḍitā’’ti. catutthaṃ;
已對照

五、色經

5. Rūpasuttaṃ
65緬 1.383已對照

六十五、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?以色為量而於色淨信者、以聲為量而於聲淨信者、以粗陋為量而於粗陋淨信者、以法為量而於法淨信者——諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”

65. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Rūpappamāṇo rūpappasanno, ghosappamāṇo ghosappasanno, lūkhappamāṇo lūkhappasanno, dhammappamāṇo dhammappasanno – ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.
已對照

“那些以色為量的人,那些隨聲而去的人,

‘‘Ye ca rūpe pamāṇiṃsu [ye ca rūpena pāmiṃsu (sī. syā. kaṃ. pī.)], ye ca ghosena anvagū;
已對照

落入欲貪的控制,那些人不了知[他]。

Chandarāgavasūpetā, nābhijānanti te janā [na te jānanti taṃ janā (sī. syā. kaṃ. pī.)].
已對照

“不了知[他]內在的[德],也不見[他]外在的[行道],

‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca na passati;
已對照

四面被障蔽的愚人,他確實被聲音帶走。

Samantāvaraṇo bālo, sa ve ghosena vuyhati.
已對照

“不了知[他]內在的[德],卻觀見[他]外在的[行道],

‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca vipassati;
已對照

只見外在之果的人,他也被聲音帶走。

Bahiddhā phaladassāvī, sopi ghosena vuyhati.
已對照

“了知[他]內在的[德],也觀見[他]外在的[行道],

‘‘Ajjhattañca pajānāti, bahiddhā ca vipassati;
已對照

見無障蔽者,他不被聲音帶走。”第五[經]。

Vinīvaraṇadassāvī, na so ghosena vuyhatī’’ti. pañcamaṃ;
已對照

六、有貪經

6. Sarāgasuttaṃ
66已對照

六十六、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?有貪者、有瞋者、有痴者、有慢者——諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”

66. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Sarāgo, sadoso, samoho, samāno – ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.
PTS 2.72已對照

“染著於可貪染者,歡喜於可愛的色,

‘‘Sārattā rajanīyesu, piyarūpābhinandino;
已對照

為痴所覆蓋的眾生,被繫縛而增長繫縛。

Mohena āvutā [adhamā (sī. syā. kaṃ. pī.)] sattā, baddhā [bandhā (ka.)] vaḍḍhenti bandhanaṃ.
已對照

“由貪而生的、由瞋而生的,以及由痴而生的——不智者們

‘‘Rāgajaṃ dosajañcāpi, mohajaṃ cāpaviddasū;
已對照

造作不善業,那是有苦惱的、導致苦的。

Karontākusalaṃ kammaṃ [dhammaṃ (ka.)], savighātaṃ dukhudrayaṃ.
已對照

“為無明所覆的人們,成為盲者、無眼者;

‘‘Avijjānivutā posā, andhabhūtā acakkhukā;
已對照

諸法如何,[他們]就是那樣的,卻不思量‘[我們]是如此’。”第六[經]。

Yathā dhammā tathā santā, na tassevanti [nassevanti (sī.)] maññare’’ti. chaṭṭhaṃ;
已對照

七、蛇王經

7. Ahirājasuttaṃ
67緬 1.384已對照

六十七、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,在舍衛城,某位比丘被蛇咬而命終。於是,眾多比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——“尊者,在此舍衛城,某位比丘被蛇咬而命終了。”

67. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato hoti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, sāvatthiyaṃ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato’’ti.
已對照

“諸比丘,那位比丘必定沒有以慈心遍滿四蛇王族。諸比丘,因為那位比丘若以慈心遍滿四蛇王族,諸比丘,那位比丘就不會被蛇咬而命終。

‘‘Na hi nūna [na ha nūna (sī. syā. kaṃ. pī.)] so, bhikkhave, bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari. Sace hi so, bhikkhave, bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya, na hi so, bhikkhave, bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkareyya.
已對照

“哪四[蛇王族]呢?維盧巴卡(Virūpakkha,廣目)蛇王族、伊拉巴他(Erāpatha)蛇王族、差比阿子(Chabyāputta)蛇王族、黑瞿曇迦(Kaṇhāgotamaka)蛇王族。諸比丘,那位比丘必定沒有以慈心遍滿這四蛇王族。諸比丘,因為那位比丘若以慈心遍滿這四蛇王族,諸比丘,那位比丘就不會被蛇咬而命終。

‘‘Katamāni cattāri? Virūpakkhaṃ ahirājakulaṃ, erāpathaṃ ahirājakulaṃ, chabyāputtaṃ ahirājakulaṃ, kaṇhāgotamakaṃ ahirājakulaṃ. Na hi nūna so, bhikkhave, bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari. Sace hi so, bhikkhave, bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya, na hi so, bhikkhave, bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkareyya.
已對照

“諸比丘,我允許[你們]為了自護、自衛、自保,以慈心遍滿這四蛇王族。”

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena pharituṃ attaguttiyā attarakkhāya attaparittāyā’’ti.
已對照

“我對維盧巴卡[族]有慈,我對伊拉巴他[族]有慈;

[cūḷava. 251; jā. 1.2.105 passitabbaṃ] ‘‘Virūpakkhehi me mettaṃ, mettaṃ erāpathehi me;
已對照

我對差比阿子[族]有慈,也對黑瞿曇迦[族]有慈。

Chabyāputtehi me mettaṃ, mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca.
已對照

“我對無足的[眾生]有慈,我對兩足的[眾生]有慈;

‘‘Apādakehi me mettaṃ, mettaṃ dvipādakehi [dipādakehi (sī. syā. kaṃ. pī.)] me;
PTS 2.73已對照

我對四足的[眾生]有慈,我對多足的[眾生]有慈。

Catuppadehi me mettaṃ, mettaṃ bahuppadehi me.
已對照

“願無足的[眾生]不傷害我,願兩足的[眾生]不傷害我;

‘‘Mā maṃ apādako hiṃsi, mā maṃ hiṃsi dvipādako [dipādako (sī. syā. kaṃ. pī.)];
已對照

願四足的[眾生]不傷害我,願多足的[眾生]不傷害我。

Mā maṃ catuppado hiṃsi, mā maṃ hiṃsi bahuppado.
已對照

“一切眾生、一切有息者,以及一切生類無餘;

‘‘Sabbe sattā sabbe pāṇā, sabbe bhūtā ca kevalā;
已對照

願一切都見到諸吉祥[所緣],願惡不臨到任何[眾生]。

Sabbe bhadrāni passantu, mā kañci [kiñci (syā. kaṃ. ka.)] pāpamāgamā.
已對照

“佛是無量的,法是無量的;

‘‘Appamāṇo buddho, appamāṇo dhammo;
已對照

僧是無量的,諸爬蟲是有量的。

Appamāṇo saṅgho, pamāṇavantāni sarīsapāni [siriṃsapāni (sī. syā. kaṃ. pī.)].
已對照

“蛇、蠍、蜈蚣,蜘蛛、壁虎、鼠;

‘‘Ahivicchikā satapadī, uṇṇanābhī sarabū mūsikā;
已對照

我已作了守護,我已作了保護,願諸生類退去;

Katā me rakkhā katā me parittā [kataṃ me parittaṃ (?)], paṭikkamantu bhūtāni;
已對照

這樣的我禮敬世尊,禮敬七位正等正覺者。”第七[經]。

Sohaṃ namo bhagavato, namo sattannaṃ sammāsambuddhāna’’nti. sattamaṃ;
已對照

八、提婆達多經

8. Devadattasuttaṃ
68緬 1.385已對照

六十八、一時,世尊住在王舍城靈鷲山,提婆達多離去不久。在那裡,世尊就提婆達多[之事]召喚諸比丘:“諸比丘,提婆達多的利養、恭敬、名聲為自害(attavadha)而生起。諸比丘,提婆達多的利養、恭敬、名聲為敗亡(parābhava)而生起。

68. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Tatra kho bhagavā devadattaṃ ārabbha bhikkhū āmantesi – ‘‘attavadhāya, bhikkhave [cūḷava. 252; saṃ. ni. 2.184], devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi. Parābhavāya, bhikkhave, devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.
已對照

“諸比丘,譬如芭蕉(kadalī)為自害而結果,為敗亡而結果;諸比丘,正是這樣,提婆達多的利養、恭敬、名聲為自害而生起,提婆達多的利養、恭敬、名聲為敗亡而生起。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kadalī attavadhāya phalaṃ deti, parābhavāya phalaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.
已對照

“諸比丘,譬如竹為自害而結果,為敗亡而結果;諸比丘,正是這樣,提婆達多的利養、恭敬、名聲為自害而生起,提婆達多的利養、恭敬、名聲為敗亡而生起。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, veḷu attavadhāya phalaṃ deti, parābhavāya phalaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.
已對照

“諸比丘,譬如蘆葦為自害而結果,為敗亡而結果;諸比丘,正是這樣,提婆達多的利養、恭敬、名聲為自害而生起,提婆達多的利養、恭敬、名聲為敗亡而生起。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, naḷo attavadhāya phalaṃ deti, parābhavāya phalaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.
已對照

“諸比丘,譬如母騾(assatarī)為自害而懷胎,為敗亡而懷胎;諸比丘,正是這樣,提婆達多的利養、恭敬、名聲為自害而生起,提婆達多的利養、恭敬、名聲為敗亡而生起。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, assatarī attavadhāya gabbhaṃ gaṇhāti, parābhavāya gabbhaṃ gaṇhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādī’’ti.
已對照

“果實確實毀滅芭蕉,果實[毀滅]竹,果實[毀滅]蘆葦;

‘‘Phalaṃ ve kadaliṃ hanti, phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;
已對照

恭敬毀滅卑劣之人(kāpurisa),如胎[毀滅]母騾。”第八[經]。

Sakkāro kāpurisaṃ hanti, gabbho assatariṃ yathā’’ti [cūḷava. 335; saṃ. ni. 1.183; 2.184; netti. 90]. aṭṭhamaṃ;
已對照

九、精勤經

9. Padhānasuttaṃ
69PTS 2.74緬 1.386已對照

六十九、“諸比丘,有這四種勤。哪四種[勤]呢?防護勤、舍斷勤、修習勤、隨護勤。諸比丘,什麼是防護勤呢?諸比丘,在此,比丘為令未生的惡不善法不生,生起欲,努力,發起精進,策勵心,精勤。諸比丘,這稱為防護勤。

69. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, padhānāni. Katamāni cattāri? Saṃvarappadhānaṃ, pahānappadhānaṃ, bhāvanāppadhānaṃ, anurakkhaṇāppadhānaṃ. Katamañca, bhikkhave, saṃvarappadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, saṃvarappadhānaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是舍斷勤呢?諸比丘,在此,比丘為舍斷已生的惡不善法,生起欲,努力,發起精進,策勵心,精勤。諸比丘,這稱為舍斷勤。

‘‘Katamañca, bhikkhave, pahānappadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, pahānappadhānaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是修習勤呢?諸比丘,在此,比丘為令未生的善法生起,生起欲,努力,發起精進,策勵心,精勤。諸比丘,這稱為修習勤。

‘‘Katamañca, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是隨護勤呢?諸比丘,在此,比丘為令已生的善法住立、不忘失、增多、廣大、由修習而圓滿,生起欲,努力,發起精進,策勵心,精勤。諸比丘,這稱為隨護勤。諸比丘,這就是四種勤。”

‘‘Katamañca, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri padhānānī’’ti.
已對照

“防護與舍斷、修習、隨護,

‘‘Saṃvaro ca pahānañca, bhāvanā anurakkhaṇā;
已對照

這四種勤,是日種之親所宣說的;

Ete padhānā cattāro, desitādiccabandhunā;
已對照

凡在此熱勤的比丘,能達到苦的滅盡。”第九[經]。

Yo hi [yehi (?)] bhikkhu idhātāpī, khayaṃ dukkhassa pāpuṇe’’ti. navamaṃ;
已對照

十、非法者經

10. Adhammikasuttaṃ
70PTS 2.75緬 1.387已對照

七十、“諸比丘,當國王們是非法者之時,那時王臣們也是非法者。王臣們是非法者時,那時婆羅門與居士們也是非法者。婆羅門與居士們是非法者時,那時市鎮與地方的居民們也是非法者。市鎮與地方的居民們是非法者時,月與日不齊地運行。月與日不齊地運行時,星宿星象不齊地運行。星宿星象不齊地運行時,晝與夜不齊地運行。晝與夜不齊地運行時,月與半月不齊地運行。月與半月不齊地運行時,季與年不齊地運行。季與年不齊地運行時,風不齊地吹,不齊、失道。風不齊地吹、不齊、失道時,諸天神被激怒。諸天神被激怒時,天不適時降下好雨。天不適時降下好雨時,莊稼成熟不齊。諸比丘,人們食用成熟不齊的莊稼,便短壽、醜陋、多病。

70. ‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye rājāno adhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti. Rājāyuttesu adhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti. Brāhmaṇagahapatikesu adhammikesu negamajānapadāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti. Negamajānapadesu adhammikesu visamaṃ candimasūriyā parivattanti. Visamaṃ candimasūriyesu parivattantesu visamaṃ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti. Visamaṃ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu visamaṃ rattindivā [rattidivā (ka.)] parivattanti. Visamaṃ rattindivesu parivattantesu visamaṃ māsaddhamāsā parivattanti. Visamaṃ māsaddhamāsesu parivattantesu visamaṃ utusaṃvaccharā parivattanti. Visamaṃ utusaṃvaccharesu parivattantesu visamaṃ vātā vāyanti visamā apañjasā. Visamaṃ vātesu vāyantesu visamesu apañjasesu devatā parikupitā bhavanti. Devatāsu parikupitāsu devo na sammā dhāraṃ anuppavecchati. Deve na sammā dhāraṃ anuppavecchante visamapākāni [visamapākīni (sī. syā. kaṃ.), visamaṃ pākāni (ka.)] sassāni bhavanti. Visamapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā appāyukā honti dubbaṇṇā ca bavhābādhā [bahvābādhā (ka.)] ca.
已對照

“諸比丘,當國王們是如法者之時,那時王臣們也是如法者。王臣們是如法者時,那時婆羅門與居士們也是如法者。婆羅門與居士們是如法者時,那時市鎮與地方的居民們也是如法者。市鎮與地方的居民們是如法者時,月與日齊整地運行。月與日齊整地運行時,星宿星象齊整地運行。星宿星象齊整地運行時,晝與夜齊整地運行。晝與夜齊整地運行時,月與半月齊整地運行。月與半月齊整地運行時,季與年齊整地運行。季與年齊整地運行時,風齊整地吹,齊整、循道。風齊整地吹、齊整、循道時,諸天神不被激怒。諸天神不被激怒時,天適時降下好雨。天適時降下好雨時,莊稼成熟齊整。諸比丘,人們食用成熟齊整的莊稼,便長壽、有容色、有力、少病。”

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye rājāno dhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti. Rājāyuttesu dhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti. Brāhmaṇagahapatikesu dhammikesu negamajānapadāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti. Negamajānapadesu dhammikesu samaṃ candimasūriyā parivattanti. Samaṃ candimasūriyesu parivattantesu samaṃ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti. Samaṃ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu samaṃ rattindivā parivattanti. Samaṃ rattindivesu parivattantesu samaṃ māsaddhamāsā parivattanti. Samaṃ māsaddhamāsesu parivattantesu samaṃ utusaṃvaccharā parivattanti. Samaṃ utusaṃvaccharesu parivattantesu samaṃ vātā vāyanti samā pañjasā. Samaṃ vātesu vāyantesu samesu pañjasesu devatā aparikupitā bhavanti. Devatāsu aparikupitāsu devo sammā dhāraṃ anuppavecchati. Deve sammā dhāraṃ anuppavecchante samapākāni sassāni bhavanti. Samapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā dīghāyukā ca honti vaṇṇavanto ca balavanto ca appābādhā cā’’ti.
已對照

“牛群在渡[河]時,若牛王走歪了,

‘‘Gunnaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;
已對照

在領導者走歪時,它們全都走歪。

Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati.
已對照

“同樣,在人們之中,凡被認為最勝者,

‘‘Evamevaṃ manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
已對照

他若行非法,其餘的人眾更是如此;

So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;
PTS 2.76已對照

國王若是非法者,整個國家都臥於苦中。

Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukkhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.
已對照

“牛群在渡[河]時,若牛王走正直,

‘‘Gunnaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;
已對照

在領導者走正直時,它們全都走正直。

Sabbā tā ujuṃ gacchanti, nette ujuṃ gate sati.
緬 1.388已對照

“同樣,在人們之中,凡被認為最勝者,

‘‘Evamevaṃ manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
已對照

他若行法,其餘的人眾更是如此;

So sace [so ceva (sī. pī.), so ce (syā.)] dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;
已對照

國王若是如法者,整個國家都臥於樂中。”第十[經]。

Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko’’ti. dasamaṃ;
已對照

合宜業品第二。

Pattakammavaggo dutiyo.
已對照

其攝頌——

合宜業、無債,梵天、地獄,以色為第五;

有貪、蛇王、提婆達多,精勤以及非法者。

Tassuddānaṃ –
Pattakammaṃ ānaṇyako [anaṇako (sī. pī.), anaṇyako (ka.)], sabrahmanirayā rūpena pañcamaṃ;
Sarāgaahirājā devadatto, padhānaṃ adhammikena cāti.