快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·思品 Sañcetaniyavaggo

本經目錄(十八)三、思品一、思經二、分別經三、大拘絺羅經四、阿難經五、優波婆那經六、期求經七、羅睺羅經八、汙水池經九、涅槃經十、大教法經思品第三。

已對照

(十八)三、思品

(18) 3. Sañcetaniyavaggo
已對照

一、思經

1. Cetanāsuttaṃ
171PTS 2.158已對照

一百七十一、“諸比丘,或者,有身時,以身思為因而生起內在的苦樂。諸比丘,或者,有語時,以語思為因而生起內在的苦樂。諸比丘,或者,有意時,以意思為因而生起內在的苦樂,[這]正是以無明為緣。

171. [kathā. 539] ‘‘Kāye vā, bhikkhave, sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Vācāya vā, bhikkhave, sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Mane vā, bhikkhave, sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ avijjāpaccayāva.
已對照

“諸比丘,或者他自己行作那身行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他人[使他]行作那身行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他正知地行作那身行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他不正知地行作那身行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。

‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Pare vāssa [pare vā tassa (ka.)] taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Sampajāno vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Asampajāno vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
緬 1.477已對照

“諸比丘,或者他自己行作那語行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他人[使他]行作那語行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他正知地行作那語行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他不正知地行作那語行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。

‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; pare vāssa taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti; yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; sampajāno vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; asampajāno vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
已對照

“諸比丘,或者他自己行作那意行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他人[使他]行作那意行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他正知地行作那意行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。諸比丘,或者他不正知地行作那意行——以之為緣而生起他那內在的苦樂。

‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; pare vāssa taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; sampajāno vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; asampajāno vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
PTS 2.159已對照

“諸比丘,於這些法中,無明隨逐。然而正由無明的無餘離貪、滅,以之為緣而生起他那內在的苦樂的那身便不存在;以之為緣而生起他那內在的苦樂的那語便不存在;以之為緣而生起他那內在的苦樂的那意便不存在;那[業]不成為田……乃至……不成為所依處……乃至……不成為處……乃至……不成為以之為緣而生起他那內在的苦樂的緣由。”

‘‘Imesu, bhikkhave, dhammesu avijjā anupatitā, avijjāyatveva asesavirāganirodhā so kāyo na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, sā vācā na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, so mano na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, khettaṃ taṃ [vatthuṃ taṃ (sabbattha)] na hoti…pe… vatthuṃ taṃ na hoti…pe… āyatanaṃ taṃ na hoti…pe… adhikaraṇaṃ taṃ na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti.
已對照

“諸比丘,有這四種自體獲得。哪四種[自體獲得]呢?諸比丘,有自體獲得,於此自體獲得中自[身之]思轉起,而非他[者之]思。諸比丘,有自體獲得,於此自體獲得中他[者之]思轉起,而非自[身之]思。諸比丘,有自體獲得,於此自體獲得中自[身之]思與他[者之]思俱轉起。諸比丘,有自體獲得,於此自體獲得中自[身之]思與他[者之]思俱不轉起。諸比丘,這就是四種自體獲得。”

‘‘Cattārome, bhikkhave, attabhāvapaṭilābhā. Katame cattāro? Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati, no parasañcetanā. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati, no attasañcetanā. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe nevattasañcetanā kamati, no parasañcetanā. Ime kho, bhikkhave, cattāro attabhāvapaṭilābhā’’ti.
緬 1.478已對照

這樣說時,具壽舍利弗對世尊這樣說——“尊者,對世尊這段略說,我這樣詳細地了知其義——‘尊者,其中,凡是這自體獲得——於此自體獲得中自[身之]思轉起,而非他[者之]思——由於自[身之]思之因,那些眾生便從那身死歿。尊者,其中,凡是這自體獲得——於此自體獲得中他[者之]思轉起,而非自[身之]思——由於他[者之]思之因,那些眾生便從那身死歿。尊者,其中,凡是這自體獲得——於此自體獲得中自[身之]思與他[者之]思俱轉起——由於自[身之]思與他[者之]思之因,那些眾生便從那身死歿。尊者,其中,凡是這自體獲得——於此自體獲得中自[身之]思與他[者之]思俱不轉起——以那[自體],應見為哪些天呢?’”“舍利弗,以那[自體],應見為到達非想非非想處的諸天。”

Evaṃ vutte āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi – ‘tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati no parasañcetanā, attasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati no attasañcetanā, parasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca, attasañcetanā ca parasañcetanā ca hetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati no parasañcetanā, katame tena devā daṭṭhabbā’’’ti? ‘‘Nevasaññānāsaññāyatanūpagā, sāriputta, devā tena daṭṭhabbā’’ti.
PTS 2.160已對照

“尊者,是什麼因、什麼緣,使此處有些眾生從那身死歿後,是還來者,會再來此[世]?尊者,又是什麼因、什麼緣,使此處有些眾生從那身死歿後,是阿那含,不再來此[世]?”“舍利弗,在此,有一類人的下分諸結未斷,他就在現法中成就並住於非想非非想處。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於到達非想非非想處的諸天的同伴中。他從那裡死後,是還來者,會再來此[世]。

‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṃ? Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthatta’’nti? ‘‘Idha, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati; tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tato cuto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ.
已對照

“舍利弗,又在此,有一類人的下分諸結已斷,他就在現法中成就並住於非想非非想處。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於到達非想非非想處的諸天的同伴中。他從那裡死後,是阿那含,不再來此[世]。

‘‘Idha pana, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati; tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tato cuto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ.
已對照

“舍利弗,這就是因,這就是緣,使此處有些眾生從那身死歿後,是還來者,會再來此[世]。舍利弗,又這就是因,這就是緣,使此處有些眾生從那身死歿後,是阿那含,不再來此[世]。”第一[經]。

‘‘Ayaṃ kho, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṃ. Ayaṃ pana, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthatta’’nti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、分別經

2. Vibhattisuttaṃ
172緬 1.479已對照

一百七十二、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

172. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已對照

“賢友們,我受具足戒半個月時,依因由、依文字證得了義無礙解。我以種種方式告知、教示、施設、建立、開顯、分別、令其明瞭那[無礙解]。若有人對[此]有疑惑或猶豫,就讓他以問題[來問]我;我將以解答[令他滿意]。那位於我們[所證]諸法極善巧的導師,就在我們面前。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, atthapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.
已對照

“賢友們,我受具足戒半個月時,依因由、依文字證得了法無礙解。我以種種方式告知、教示、施設、建立、開顯、分別、令其明瞭那[無礙解]。若有人對[此]有疑惑或猶豫,就讓他以問題[來問]我;我將以解答[令他滿意]。那位於我們[所證]諸法極善巧的導師,就在我們面前。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, dhammapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.
已對照

“賢友們,我受具足戒半個月時,依因由、依文字證得了詞無礙解。我以種種方式告知、教示、施設、建立、開顯、分別、令其明瞭那[無礙解]。若有人對[此]有疑惑或猶豫,就讓他以問題[來問]我;我將以解答[令他滿意]。那位於我們[所證]諸法極善巧的導師,就在我們面前。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, niruttipaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.
已對照

“賢友們,我受具足戒半個月時,依因由、依文字證得了辯無礙解。我以種種方式告知、教示、施設、建立、開顯、分別、令其明瞭那[無礙解]。若有人對[此]有疑惑或猶豫,就讓他以問題[來問]我;我將以解答[令他滿意]。那位於我們[所證]諸法極善巧的導師,就在我們面前。”第二[經]。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, paṭibhānapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、大拘絺羅經

3. Mahākoṭṭhikasuttaṃ
173PTS 2.161緬 1.480已對照

一百七十三、那時,具壽大拘絺羅(Mahākoṭṭhika)來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽大拘絺羅對具壽舍利弗這樣說——

173. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,沒有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既有又沒有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既非有亦非沒有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,沒有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既有又沒有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既非有亦非沒有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。那麼,賢友,這番話的義應當怎樣看呢?”

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ pana, āvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?
PTS 2.162已對照

“‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,沒有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既有又沒有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既非有亦非沒有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。賢友,六觸處所及有多遠,妄衍所及就有多遠;妄衍所及有多遠,六觸處所及就有多遠。賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,[便有]妄衍之滅、妄衍之止息。”第三[經]。

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. Yāvatā, āvuso, channaṃ phassāyatanānaṃ gati tāvatā papañcassa gati; yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṃ phassāyatanānaṃ gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、阿難經

4. Ānandasuttaṃ
174緬 1.481已對照

一百七十四、那時,具壽阿難來到具壽大拘絺羅之處;到了之後,與具壽大拘絺羅互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對具壽大拘絺羅這樣說——

174. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākoṭṭhikena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca –
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,沒有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既有又沒有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既非有亦非沒有其他任何[東西]嗎?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已對照

“賢友,不要這樣[說]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已對照

“[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,沒有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既有又沒有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。[你]被問‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既非有亦非沒有其他任何[東西]嗎’時,說‘賢友,不要這樣[說]’。那麼,賢友,這番話的義應當怎樣看呢?”

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?
PTS 2.163已對照

“‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,沒有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既有又沒有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。‘賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,既非有亦非沒有其他任何[東西]’——這樣說者,是妄衍那不[應]妄衍的。賢友,六觸處所及有多遠,妄衍所及就有多遠;妄衍所及有多遠,六觸處所及就有多遠。賢友,由於六觸處的無餘離貪、滅,[便有]妄衍之滅、妄衍之止息。”第四[經]。

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. Yāvatā, āvuso, channaṃ phassāyatanānaṃ gati tāvatā papañcassa gati. Yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṃ phassāyatanānaṃ gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、優波婆那經

5. Upavāṇasuttaṃ
175緬 1.482已對照

一百七十五、那時,具壽優波婆那(Upavāṇa)來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽優波婆那對具壽舍利弗這樣說——

175. Atha kho āyasmā upavāṇo yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upavāṇo āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已對照

“賢友舍利弗,莫非是以明而成為作終者嗎?”

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī’’ti?
已對照

“不是的,賢友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友舍利弗,那麼是以行而成為作終者嗎?”

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī’’ti?
已對照

“不是的,賢友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友舍利弗,那麼是以明與行而成為作終者嗎?”

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī’’ti?
已對照

“不是的,賢友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已對照

“賢友舍利弗,那麼是離開明與行而成為作終者嗎?”

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī’’ti?
已對照

“不是的,賢友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已對照

“[你]被問‘賢友舍利弗,莫非是以明而成為作終者嗎’時,說‘不是的,賢友’。[你]被問‘賢友舍利弗,那麼是以行而成為作終者嗎’時,說‘不是的,賢友’。[你]被問‘賢友舍利弗,那麼是以明與行而成為作終者嗎’時,說‘不是的,賢友’。[你]被問‘賢友舍利弗,那麼是離開明與行而成為作終者嗎’時,說‘不是的,賢友’。那麼,賢友,究竟怎樣成為作終者呢?”

‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, antakaro hotī’’ti?
PTS 2.164已對照

“賢友,若以明而成為作終者,那麼仍有取者也就會成為作終者了。賢友,若以行而成為作終者,那麼仍有取者也就會成為作終者了。賢友,若以明與行而成為作終者,那麼仍有取者也就會成為作終者了。賢友,若離開明與行而成為作終者,那麼凡夫也就會成為作終者了。賢友,因為凡夫是離開明與行的。賢友,行失壞者不如實知、不如實見;行具足者如實知、如實見。如實知、見者,成為作終者。”第五[經]。

‘‘Vijjāya ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Caraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Aññatra vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, puthujjano antakaro abhavissa. Puthujjano hi, āvuso, aññatra vijjācaraṇena. Caraṇavipanno kho, āvuso, yathābhūtaṃ na jānāti na passati. Caraṇasampanno yathābhūtaṃ jānāti passati. Yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ antakaro hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、期求經

6. Āyācanasuttaṃ
176緬 1.483已對照

一百七十六、“諸比丘,有信的比丘正確地期求時,會這樣期求:‘願我成為像舍利弗與目犍連那樣的人。’諸比丘,這是我的比丘弟子們的秤(tulā),這是[他們的]量(pamāṇa),即舍利弗與目犍連。

176. ‘‘Saddho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya – ‘tādiso homi yādisā sāriputtamoggallānā’ti [a. ni. 2.131 idaṃ suttaṃ āgataṃ]. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ, yadidaṃ sāriputtamoggallānā.
已對照

“諸比丘,有信的比丘尼正確地期求時,會這樣期求:‘願我成為像讖摩(Khemā)比丘尼與蓮華色(Uppalavaṇṇā)[比丘尼]那樣的人。’諸比丘,這是我的比丘尼女弟子們的秤,這是[她們的]量,即讖摩比丘尼與蓮華色[比丘尼]。

‘‘Saddhā, bhikkhave, bhikkhunī evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya – ‘tādisā homi yādisā khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā cā’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ, yadidaṃ khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā ca.
已對照

“諸比丘,有信的優婆塞正確地期求時,會這樣期求:‘願我成為像質多居士(Citta gahapati)與阿羅婆迦的手長者(Hatthaka Āḷavaka)那樣的人。’諸比丘,這是我的優婆塞弟子們的秤,這是[他們的]量,即質多居士與阿羅婆迦的手長者。

‘‘Saddho, bhikkhave, upāsako evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya – ‘tādiso homi yādiso citto ca gahapati hatthako ca āḷavako’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ, yadidaṃ citto ca gahapati hatthako ca āḷavako.
已對照

“諸比丘,有信的優婆夷正確地期求時,會這樣期求:‘願我成為像久壽多羅(Khujjuttarā)優婆夷與韋盧甘達迦的難陀母(Veḷukaṇḍakiyā Nandamātā)那樣的人。’諸比丘,這是我的優婆夷女弟子們的秤,這是[她們的]量,即久壽多羅優婆夷與韋盧甘達迦的難陀母。”第六[經]。

‘‘Saddhā, bhikkhave, upāsikā evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya – ‘tādisā homi yādisā khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ, yadidaṃ khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、羅睺羅經

7. Rāhulasuttaṃ
177已對照

一百七十七、那時,具壽羅睺羅來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽羅睺羅這樣說——

177. Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“羅睺羅,凡是內的地界,以及凡是外的地界,那[二者]正是地界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,便厭離地界,使心離染於地界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṃ virājeti.
PTS 2.165已對照

“羅睺羅,凡是內的水界,以及凡是外的水界,那[二者]正是水界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,便厭離水界,使心離染於水界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, āpodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṃ virājeti.
緬 1.484已對照

“羅睺羅,凡是內的火界,以及凡是外的火界,那[二者]正是火界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,便厭離火界,使心離染於火界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tejodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṃ virājeti.
已對照

“羅睺羅,凡是內的風界,以及凡是外的風界,那[二者]正是風界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,便厭離風界,使心離染於風界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṃ virājeti.
已對照

“羅睺羅,當比丘於這四界中既不隨觀我,也不隨觀我所時,羅睺羅,這稱為:比丘已斬斷渴愛,已解開結,由正現觀慢而作了苦的邊際。”第七[經]。

‘‘Yato kho, rāhula, bhikkhu imāsu catūsu dhātūsu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati, ayaṃ vuccati, rāhula, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、汙水池經

8. Jambālīsuttaṃ
178已對照

一百七十八、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意有身之滅。當他作意有身之滅時,心不趣入有身之滅,不淨信,不安住,不勝解。諸比丘,對這樣的比丘,有身之滅是不可期待的。諸比丘,猶如有人以沾了膠的手抓樹枝,他那手會粘著,會被抓住,會被縛住;同樣,諸比丘,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意有身之滅。當他作意有身之滅時,心不趣入有身之滅,不淨信,不安住,不勝解。諸比丘,對這樣的比丘,有身之滅是不可期待的。

178. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ [tassa ko etaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.), evaṃ kho tassa (?) ‘‘evaṃ hi tassā bhikkhave jambāliyā’’ti pāṭho viya], bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso lepagatena [lasagatena (sī. pī.)] hatthena sākhaṃ gaṇheyya, tassa so hattho sajjeyyapi gaṇheyyapi [gayheyyapi (?)] bajjheyyapi [khajjeyyapi (sī.)]; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.
PTS 2.166緬 1.485已對照

“諸比丘,又在此,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意有身之滅。當他作意有身之滅時,心趣入有身之滅,淨信,安住,勝解。諸比丘,對這樣的比丘,有身之滅是可期待的。諸比丘,猶如有人以潔淨的手抓樹枝,他那手不會粘著,不會被抓住,不會被縛住;同樣,諸比丘,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意有身之滅。當他作意有身之滅時,心趣入有身之滅,淨信,安住,勝解。諸比丘,對這樣的比丘,有身之滅是可期待的。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso suddhena hatthena sākhaṃ gaṇheyya, tassa so hattho neva sajjeyya na gaṇheyya na bajjheyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.
已對照

“諸比丘,又在此,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意無明的破裂。當他作意無明的破裂時,心不趣入無明的破裂,不淨信,不安住,不勝解。諸比丘,對這樣的比丘,無明的破裂是不可期待的。諸比丘,猶如有一個已歷多年的汙水池。有人把它的那些入水口都堵住,把那些出水口都打開,天也不適當地降下雨流。諸比丘,這樣,那汙水池的堤岸的破裂是不可期待的。同樣,諸比丘,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意無明的破裂。當他作意無明的破裂時,心不趣入無明的破裂,不淨信,不安住,不勝解。諸比丘,對這樣的比丘,無明的破裂是不可期待的。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā. Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya, devo ca na sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā na āḷippabhedo pāṭikaṅkho. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho.
PTS 2.167緬 1.486已對照

“諸比丘,又在此,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意無明的破裂。當他作意無明的破裂時,心趣入無明的破裂,淨信,安住,勝解。諸比丘,對這樣的比丘,無明的破裂是可期待的。諸比丘,猶如有一個已歷多年的汙水池。有人把它的那些入水口都打開,把那些出水口都堵住,天也適當地降下雨流。諸比丘,這樣,那汙水池的堤岸的破裂是可期待的。同樣,諸比丘,比丘成就並住於某一寂靜的心解脫。他作意無明的破裂。當他作意無明的破裂時,心趣入無明的破裂,淨信,安住,勝解。諸比丘,對這樣的比丘,無明的破裂是可期待的。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第八[經]。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā. Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya, devo ca sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā āḷippabhedo pāṭikaṅkho. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、涅槃經

9. Nibbānasuttaṃ
179已對照

一百七十九、那時,具壽阿難來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對具壽舍利弗這樣說——“賢友舍利弗,是什麼因、什麼緣,使此處有些眾生就在現法中不般涅槃?”

179. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, āvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī’’ti?
已對照

“賢友阿難,在此,眾生不如實了知‘這些是退分想’,不如實了知‘這些是住分想’,不如實了知‘這些是勝分想’,不如實了知‘這些是決擇分想’。賢友阿難,這就是因,這就是緣,使此處有些眾生就在現法中不般涅槃。”

‘‘Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti. Ayaṃ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī’’ti.
已對照

“那麼,賢友舍利弗,是什麼因、什麼緣,使此處有些眾生就在現法中般涅槃?”“賢友阿難,在此,眾生如實了知‘這些是退分想’,如實了知‘這些是住分想’,如實了知‘這些是勝分想’,如實了知‘這些是決擇分想’。賢友阿難,這就是因,這就是緣,使此處有些眾生就在現法中般涅槃。”第九[經]。

‘‘Ko panāvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti? ‘‘Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti. Ayaṃ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、大教法經

10. Mahāpadesasuttaṃ
180PTS 2.168緬 1.487已對照

一百八十、一時,世尊住在財富城(Bhoganagara)的阿難塔廟(Ānandacetiya)。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,我要為你們講說這四大教法,你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

180. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhoganagare viharati ānandacetiye [ānande cetiye (dī. ni. 2.186) mahāva. 303 pana aññathā āgataṃ]. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, mahāpadese desessāmi, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,哪四大教法呢?諸比丘,在此,有比丘可能這樣說:‘賢友,這是我當面從世尊聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既不能與經相合,也不能與律相符,便應在此得出結論:‘這確實不是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是這位比丘錯誤受持的。’諸比丘,這樣,你們就該捨棄它。

‘‘Katame, bhikkhave, cattāro mahāpadesā? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni [osāretabbāni], vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni [osāriyamānāni] vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti [osaranti (dī. ni. 2.188)] na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; imassa ca bhikkhuno duggahita’nti. Iti hetaṃ [iti hidaṃ (sī. syā. kaṃ. ka.)], bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
已對照

“諸比丘,又在此,有比丘可能這樣說:‘賢友,這是我當面從世尊聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既與經相合,也與律相符,便應在此得出結論:‘這確實是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是這位比丘正確受持的。’諸比丘,你們應當受持這第一大教法。

[ettako pāṭho dīghanikāye na dissati, peyyālamukhena dassito bhaveyya] ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni [ettako pāṭho dīghanikāye na dissati, peyyālamukhena dassito bhaveyya]. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; imassa ca bhikkhuno suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.
PTS 2.169緬 1.488已對照

“諸比丘,又在此,有比丘可能這樣說:‘在某某住處住著有上座、有首領的僧團。這是我當面從那僧團聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既不能與經相合,也不能與律相符,便應在此得出結論:‘這確實不是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是那僧團錯誤受持的。’諸比丘,這樣,你們就該捨棄它。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho. Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca saṅghassa duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
已對照

“諸比丘,又在此,有比丘可能這樣說:‘在某某住處住著有上座、有首領的僧團。這是我當面從那僧團聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既與經相合,也與律相符,便應在此得出結論:‘這確實是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是那僧團正確受持的。’諸比丘,你們應當受持這第二大教法。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho. Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni, vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca saṅghassa suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.
已對照

“諸比丘,又在此,有比丘可能這樣說:‘在某某住處住著眾多長老比丘,是多聞者、通曉阿含者、持法者、持律者、持論母者。這是我當面從那些長老聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既不能與經相合,也不能與律相符,便應在此得出結論:‘這確實不是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是那些長老錯誤受持的。’諸比丘,這樣,你們就該捨棄它。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā. Tesaṃ me therānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tesañca therānaṃ duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
緬 1.489已對照

“諸比丘,又在此,有比丘可能這樣說:‘在某某住處住著眾多長老比丘,是多聞者、通曉阿含者、持法者、持律者、持論母者。這是我當面從那些長老聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既與經相合,也與律相符,便應在此得出結論:‘這確實是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是那些長老正確受持的。’諸比丘,你們應當受持這第三大教法。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā. Tesaṃ me therānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tesañca therānaṃ suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.
PTS 2.170已對照

“諸比丘,又在此,有比丘可能這樣說:‘在某某住處住著一位長老比丘,是多聞者、通曉阿含者、持法者、持律者、持論母者。這是我當面從那位長老聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既不能與經相合,也不能與律相符,便應在此得出結論:‘這確實不是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是那位長老錯誤受持的。’諸比丘,這樣,你們就該捨棄它。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo. Tassa me therassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca therassa duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
已對照

“諸比丘,又在此,有比丘可能這樣說:‘在某某住處住著一位長老比丘,是多聞者、通曉阿含者、持法者、持律者、持論母者。這是我當面從那位長老聽聞、當面領受的:這是法,這是律,這是導師之教。’諸比丘,對那位比丘所說,既不應歡喜,也不應呵斥。不歡喜、不呵斥之後,應當把那些文句善加受持,於經中核對,於律中對照。那些[文句]若在經中核對、在律中對照時,既與經相合,也與律相符,便應在此得出結論:‘這確實是那位世尊、阿羅漢、正等正覺者之語,是那位長老正確受持的。’諸比丘,你們應當受持這第四大教法。諸比丘,這就是四大教法。”第十[經]。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo. Tassa me therassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca therassa suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha. Ime kho, bhikkhave, cattāro mahāpadesā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

思品第三。

Sañcetaniyavaggo tatiyo.
緬 1.490已對照

其攝頌——

思、分別、拘絺羅,阿難,優波婆那為第五;

期求、羅睺羅、汙水池,涅槃,以及大教法。

Tassuddānaṃ –
Cetanā vibhatti koṭṭhiko, ānando upavāṇapañcamaṃ;
Āyācana-rāhula-jambālī, nibbānaṃ mahāpadesenāti.