快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·怖畏品 Bhayavaggo

本經目錄(十三)三、怖畏品一、自責經二、波浪怖畏經三、第一差別經四、第二差別經五、第一慈經六、第二慈經七、第一如來稀有經八、第二如來稀有經九、阿難稀有經十、轉輪王稀有經怖畏品第三。

已對照

(十三)三、怖畏品

(13) 3. Bhayavaggo
已對照

一、自責經

1. Attānuvādasuttaṃ
121已對照

一百二十一、“諸比丘,有這四種怖畏。哪四種[怖畏]呢?自責的怖畏、他責的怖畏、刑罰的怖畏、惡趣的怖畏。

121. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni. Katamāni cattāri? Attānuvādabhayaṃ, parānuvādabhayaṃ, daṇḍabhayaṃ, duggatibhayaṃ.
緬 1.437已對照

“諸比丘,什麼是自責的怖畏呢?諸比丘,在此,有人這樣思察:‘若是我以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行,那會是什麼[理由],憑著它,自己不會就戒而責難我呢?’他畏懼自責的怖畏,舍斷身惡行而修習身善行,舍斷語惡行而修習語善行,舍斷意惡行而修習意善行,守護自身清淨。諸比丘,這稱為自責的怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, attānuvādabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘ahañceva [ahañce (?)] kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yaṃ maṃ [kiñca taṃ maṃ (sī.), kiñca maṃ (syā. kaṃ.), kiñca taṃ kammaṃ (pī. ka.)] attā sīlato na upavadeyyā’ti! So attānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, attānuvādabhayaṃ.
PTS 2.122已對照

“諸比丘,什麼是他責的怖畏呢?諸比丘,在此,有人這樣思察:‘若是我以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行,那會是什麼[理由],憑著它,他人不會就戒而責難我呢?’他畏懼他責的怖畏,舍斷身惡行而修習身善行,舍斷語惡行而修習語善行,舍斷意惡行而修習意善行,守護自身清淨。諸比丘,這稱為他責的怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, parānuvādabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘ahañceva kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yaṃ maṃ pare sīlato na upavadeyyu’nti! So parānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, parānuvādabhayaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是刑罰的怖畏呢?諸比丘,在此,有人看見造罪的盜賊,諸王抓住[他],令施以種種刑罰(kammakāraṇā)——也用鞭子打,也用藤條打,也用半截棍杖打,也砍斷手,也砍斷腳,也砍斷手與腳,也割去耳,也割去鼻,也割去耳與鼻,也施以酸粥鍋刑(bilaṅgathālika),也施以貝禿刑(saṅkhamuṇḍika),也施以羅睺口刑(rāhumukha),也施以火鬘刑(jotimālika),也施以手炬刑(hatthapajjotika),也施以草繩刑(erakavattika),也施以樹皮衣刑(cīrakavāsika),也施以羚羊刑(eṇeyyaka),也施以鉤肉刑(balisamaṃsika),也施以迦利沙槃刑(kahāpaṇaka),也施以鹼削刑(khārāpatacchika),也施以門閂旋轉刑(palighaparivattika),也施以稻草座刑(palālapīṭhaka),也用滾燙的油澆[他],也令狗噬[他],也把[他]活著釘在樁上,也用刀砍斷[他的]頭。

‘‘Katamañca, bhikkhave, daṇḍabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco passati coraṃ āgucāriṃ, rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente, kasāhipi tāḷente, vettehipi tāḷente, addhadaṇḍakehipi tāḷente, hatthampi chindante, pādampi chindante, hatthapādampi chindante, kaṇṇampi chindante, nāsampi chindante, kaṇṇanāsampi chindante, bilaṅgathālikampi karonte, saṅkhamuṇḍikampi karonte, rāhumukhampi karonte, jotimālikampi karonte, hatthapajjotikampi karonte, erakavattikampi karonte, cīrakavāsikampi karonte, eṇeyyakampi karonte, balisamaṃsikampi karonte, kahāpaṇakampi karonte, khārāpatacchikampi karonte, palighaparivattikampi karonte, palālapīṭhakampi karonte, tattenapi telena osiñcante, sunakhehipi khādāpente, jīvantampi sūle uttāsente, asināpi sīsaṃ chindante.
緬 1.438已對照

“他這樣想:‘正是以這樣的惡業為因,諸王抓住造罪的盜賊,令施以種種刑罰——也用鞭子打……乃至……也用刀砍斷[他的]頭。若是我也造這樣的惡業,諸王也會抓住我,令施以這樣的種種刑罰——也會用鞭子打[我],也會用藤條打[我],也會用半截棍杖打[我],也會砍斷[我的]手,也會砍斷[我的]腳,也會砍斷[我的]手與腳,也會割去[我的]耳,也會割去[我的]鼻,也會割去[我的]耳與鼻,也會施以酸粥鍋刑,也會施以貝禿刑,也會施以羅睺口刑,也會施以火鬘刑,也會施以手炬刑,也會施以草繩刑,也會施以樹皮衣刑,也會施以羚羊刑,也會施以鉤肉刑,也會施以迦利沙槃刑,也會施以鹼削刑,也會施以門閂旋轉刑,也會施以稻草座刑,也會用滾燙的油澆[我],也會令狗噬[我],也會把[我]活著釘在樁上,也會用刀砍斷[我的]頭。’他畏懼刑罰的怖畏,便不行掠奪他人的財物。他舍斷身惡行……乃至……守護自身清淨。諸比丘,這稱為刑罰的怖畏。

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yathārūpānaṃ kho pāpakānaṃ kammānaṃ hetu coraṃ āgucāriṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti, kasāhipi tāḷenti…pe… asināpi sīsaṃ chindanti, ahañceva kho pana evarūpaṃ pāpakammaṃ kareyyaṃ, mampi rājāno gahetvā evarūpā vividhā kammakāraṇā kāreyyuṃ, kasāhipi tāḷeyyuṃ, vettehipi tāḷeyyuṃ, addhadaṇḍakehipi tāḷeyyuṃ, hatthampi chindeyyuṃ, pādampi chindeyyuṃ, hatthapādampi chindeyyuṃ, kaṇṇampi chindeyyuṃ, nāsampi chindeyyuṃ, kaṇṇanāsampi chindeyyuṃ, bilaṅgathālikampi kareyyuṃ, saṅkhamuṇḍikampi kareyyuṃ; rāhumukhampi kareyyuṃ, jotimālikampi kareyyuṃ, hatthapajjotikampi kareyyuṃ, erakavattikampi kareyyuṃ, cīrakavāsikampi kareyyuṃ, eṇeyyakampi kareyyuṃ, balisamaṃsikampi kareyyuṃ, kahāpaṇakampi kareyyuṃ, khārāpatacchikampi kareyyuṃ, palighaparivattikampi kareyyuṃ, palālapīṭhakampi kareyyuṃ, tattenapi telena osiñceyyuṃ, sunakhehipi khādāpeyyuṃ, jīvantampi sūle uttāseyyuṃ, asināpi sīsaṃ chindeyyu’nti. So daṇḍabhayassa bhīto na paresaṃ pābhataṃ vilumpanto carati. Kāyaduccaritaṃ pahāya…pe… suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, daṇḍabhayaṃ.
PTS 2.123已對照

“諸比丘,什麼是惡趣的怖畏呢?諸比丘,在此,有人這樣思察:‘身惡行在來世有惡的異熟,語惡行在來世有惡的異熟,意惡行在來世有惡的異熟。若是我以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行,那會是什麼[理由],憑著它,我身壞命終之後不投生於苦界、惡趣、墮處、地獄呢?’他畏懼惡趣的怖畏,舍斷身惡行而修習身善行,舍斷語惡行而修習語善行,舍斷意惡行而修習意善行,守護自身清淨。諸比丘,這稱為惡趣的怖畏。諸比丘,這就是四種怖畏。”第一[經]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, duggatibhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘kāyaduccaritassa kho pāpako vipāko abhisamparāyaṃ, vacīduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṃ, manoduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṃ. Ahañceva kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yāhaṃ na kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya’nti! So duggatibhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, duggatibhayaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、波浪怖畏經

2. Ūmibhayasuttaṃ
122已對照

一百二十二、“諸比丘,有這四種怖畏是下水者可期待的。哪四種[怖畏]呢?波浪之怖畏、鱷魚之怖畏、漩渦之怖畏、鯊魚之怖畏——諸比丘,這四種怖畏是下水者可期待的。同樣,諸比丘,有四種怖畏是在此、在這法與律中從家出家、成為無家者的某位良家子可期待的。哪四種[怖畏]呢?波浪之怖畏、鱷魚之怖畏、漩渦之怖畏、鯊魚之怖畏。

122. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni udakorohantassa [udakorohante (ma. ni. 2.161)] pāṭikaṅkhitabbāni. Katamāni cattāri? Ūmibhayaṃ, kumbhīlabhayaṃ, āvaṭṭabhayaṃ, susukābhayaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni udakorohantassa pāṭikaṅkhitabbāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṃ dhammavinaye agārasmā [saddhā agārasmā (sī. syā. kaṃ.)] anagāriyaṃ pabbajitassa [pabbajato (sī.)] pāṭikaṅkhitabbāni. Katamāni cattāri? Ūmibhayaṃ, kumbhīlabhayaṃ, āvaṭṭabhayaṃ, susukābhayaṃ.
PTS 2.124緬 1.439已對照

“諸比丘,什麼是波浪之怖畏呢?諸比丘,在此,有某位良家子出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊的終結!’同梵行者們教誡、教導這樣出家的他:‘你應當這樣前進,你應當這樣後退,你應當這樣前視,你應當這樣旁視,你應當這樣屈,你應當這樣伸,你應當這樣持僧伽梨、缽與衣。’他這樣想:‘我們從前在家時,還教誡、教導別人。而這些[比丘]似乎只有我們兒子的[年紀]、似乎只有我們孫子的[年紀],卻認為[我們]是應被教誡、應被教導的。’他惱怒、不悅,捨棄學處而還俗。諸比丘,這稱為畏懼波浪之怖畏、捨棄學處而還俗的比丘。諸比丘,‘波浪之怖畏’,這是忿惱的增語。諸比丘,這稱為波浪之怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, ūmibhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! Tamenaṃ tathā pabbajitaṃ samānaṃ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti – ‘evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabbaṃ, evaṃ te āloketabbaṃ, evaṃ te viloketabbaṃ, evaṃ te samiñjitabbaṃ, evaṃ te pasāritabbaṃ, evaṃ te saṅghāṭipattacīvaraṃ dhāretabba’nti. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā aññe ovadāmapi anusāsāmapi. Ime panamhākaṃ puttamattā maññe nattamattā maññe ovaditabbaṃ anusāsitabbaṃ maññantī’ti. So kupito anattamano sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu ūmibhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Ūmibhayanti kho, bhikkhave, kodhūpāyāsassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, ūmibhayaṃ.
PTS 2.125緬 1.440已對照

“諸比丘,什麼是鱷魚之怖畏呢?諸比丘,在此,有某位良家子出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊的終結!’同梵行者們教誡、教導這樣出家的他:‘這是你應當嚼的,這是你不應當嚼的;這是你應當食的,這是你不應當食的;這是你應當嘗的,這是你不應當嘗的;這是你應當飲的,這是你不應當飲的;許可的你應當嚼,不許可的你不應當嚼;許可的你應當食,不許可的你不應當食;許可的你應當嘗,不許可的你不應當嘗;許可的你應當飲,不許可的你不應當飲;你應當適時嚼,你不應當非時嚼;你應當適時食,你不應當非時食;你應當適時嘗,你不應當非時嘗;你應當適時飲,你不應當非時飲。’他這樣想:‘我們從前在家時,凡想要的就嚼,凡不想要的就不嚼;凡想要的就食,凡不想要的就不食;凡想要的就嘗,凡不想要的就不嘗;凡想要的就飲,凡不想要的就不飲;許可的也嚼,不許可的也嚼,許可的也食,不許可的也食,許可的也嘗,不許可的也嘗,許可的也飲,不許可的也飲;適時也嚼,非時也嚼,適時也食,非時也食,適時也嘗,非時也嘗,適時也飲,非時也飲;而凡有信的居士們在白天的非時給我們殊勝的嚼食或啖食,這些[比丘]似乎在那上面也給[我們]封了口。’他惱怒、不悅,捨棄學處而還俗。諸比丘,這稱為畏懼鱷魚之怖畏、捨棄學處而還俗的比丘。諸比丘,‘鱷魚之怖畏’,這是飽食的增語。諸比丘,這稱為鱷魚之怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, kumbhīlabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! Tamenaṃ tathā pabbajitaṃ samānaṃ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti – ‘idaṃ te khāditabbaṃ, idaṃ te na khāditabbaṃ, idaṃ te bhuñjitabbaṃ, idaṃ te na bhuñjitabbaṃ, idaṃ te sāyitabbaṃ, idaṃ te na sāyitabbaṃ, idaṃ te pātabbaṃ, idaṃ te na pātabbaṃ, kappiyaṃ te khāditabbaṃ, akappiyaṃ te na khāditabbaṃ, kappiyaṃ te bhuñjitabbaṃ, akappiyaṃ te na bhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ te sāyitabbaṃ, akappiyaṃ te na sāyitabbaṃ, kappiyaṃ te pātabbaṃ, akappiyaṃ te na pātabbaṃ, kāle te khāditabbaṃ, vikāle te na khāditabbaṃ, kāle te bhuñjitabbaṃ, vikāle te na bhuñjitabbaṃ, kāle te sāyitabbaṃ, vikāle te na sāyitabbaṃ, kāle te pātabbaṃ, vikāle te na pātabba’nti. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā yaṃ icchāma taṃ khādāma, yaṃ na icchāma na taṃ khādāma; yaṃ icchāma taṃ bhuñjāma, yaṃ na icchāma na taṃ bhuñjāma; yaṃ icchāma taṃ sāyāma, yaṃ na icchāma na taṃ sāyāma; yaṃ icchāma taṃ pivāma, yaṃ na icchāma na taṃ pivāma; kappiyampi khādāma akappiyampi khādāma kappiyampi bhuñjāma akappiyampi bhuñjāma kappiyampi sāyāma akappiyampi sāyāma kappiyampi pivāma akappiyampi pivāma, kālepi khādāma vikālepi khādāma kālepi bhuñjāma vikālepi bhuñjāma kālepi sāyāma vikālepi sāyāma kālepi pivāma vikālepi pivāma; yampi no saddhā gahapatikā divā vikāle paṇītaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā denti, tatrapime [tatthapime (ma. ni. 2.163)] mukhāvaraṇaṃ maññe karontī’ti. So kupito anattamano sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu kumbhīlabhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Kumbhīlabhayanti kho, bhikkhave, odarikattassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kumbhīlabhayaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是漩渦之怖畏呢?諸比丘,在此,有某位良家子出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊的終結!’他這樣出家之後,在上午穿好[下衣],取了缽與衣,以不守護的身、不守護的語、不守護的心,念不現起,諸根不防護,入村落或市鎮乞食。他在那裡看見居士或居士子具足、擁有五欲功德而受用娛樂。他這樣想:‘我們從前在家時,具足、擁有五欲功德而受用娛樂;而我家中確有財物,能夠既享用財物,又作福德。我何不捨棄學處、還俗之後,既享用財物,又作福德呢!’他捨棄學處而還俗。諸比丘,這稱為畏懼漩渦之怖畏、捨棄學處而還俗的比丘。諸比丘,‘漩渦之怖畏’,這是五欲功德的增語。諸比丘,這稱為漩渦之怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi, dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! So evaṃ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi. So tattha passati gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārimhā; saṃvijjanti kho pana me kule bhogā. Sakkā bhoge ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ puññāni ca kareyya’nti! So sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu āvaṭṭabhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Āvaṭṭabhayanti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṃ.
PTS 2.126緬 1.441已對照

“諸比丘,什麼是鯊魚之怖畏呢?諸比丘,在此,有某位良家子出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊的終結!’他這樣出家之後,在上午穿好[下衣],取了缽與衣,以不守護的身、不守護的語、不守護的心,念不現起,諸根不防護,入村落或市鎮乞食。他在那裡看見衣著不整或披覆不嚴的女人。見了衣著不整或披覆不嚴的女人,貪便侵奪他的心。他以被貪侵奪的心,捨棄學處而還俗。諸比丘,這稱為畏懼鯊魚之怖畏、捨棄學處而還俗的比丘。諸比丘,‘鯊魚之怖畏’,這是女人的增語。諸比丘,這稱為鯊魚之怖畏。諸比丘,這四種怖畏是在此、在這法與律中從家出家、成為無家者的某位良家子可期待的。”第二[經]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, susukābhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! So evaṃ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi. So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā. Tassa mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu susukābhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Susukābhayanti kho, bhikkhave, mātugāmassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, susukābhayaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṃ dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa pāṭikaṅkhitabbānī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、第一差別經

3. Paṭhamanānākaraṇasuttaṃ
123已對照

一百二十三、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,有一類人已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於梵身天諸天的同伴中。諸比丘,梵身天諸天,壽量是一劫。凡夫在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,也去地獄,也去畜生胎,也去餓鬼界。而世尊的弟子在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,就在那一有中般涅槃。諸比丘,有聞的聖弟子與無聞凡夫之間,這是差別,這是殊異,這是不同,即:在有趣與往生之時。

123. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? [kathā. 671 ādayo] Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Brahmakāyikānaṃ, bhikkhave, devānaṃ kappo āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati [yadidaṃ cutiyā upapattiyā cāti (ka.) a. ni. 3.117 passitabbaṃ].
PTS 2.127緬 1.442已對照

“再者,諸比丘,在此,有一類人尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於光音天諸天的同伴中。諸比丘,光音天諸天,壽量是兩劫。凡夫在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,也去地獄,也去畜生胎,也去餓鬼界。而世尊的弟子在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,就在那一有中般涅槃。諸比丘,有聞的聖弟子與無聞凡夫之間,這是差別,這是殊異,這是不同,即:在有趣與往生之時。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ābhassarānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ābhassarānaṃ, bhikkhave, devānaṃ dve kappā āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.
已對照

“再者,諸比丘,在此,有一類人離喜,住於舍,具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於遍淨天諸天的同伴中。諸比丘,遍淨天諸天,壽量是四劫。凡夫在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,也去地獄,也去畜生胎,也去餓鬼界。而世尊的弟子在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,就在那一有中般涅槃。諸比丘,有聞的聖弟子與無聞凡夫之間,這是差別,這是殊異,這是不同,即:在有趣與往生之時。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno, kālaṃ kurumāno subhakiṇhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Subhakiṇhānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattāro kappā āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.
PTS 2.128緬 1.443已對照

“再者,諸比丘,在此,有一類人舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨,成就並住於第四禪。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於廣果天諸天的同伴中。諸比丘,廣果天諸天,壽量是五百劫。凡夫在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,也去地獄,也去畜生胎,也去餓鬼界。而世尊的弟子在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,就在那一有中般涅槃。諸比丘,有聞的聖弟子與無聞凡夫之間,這是差別,這是殊異,這是不同,即:在有趣與往生之時。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第三[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno vehapphalānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Vehapphalānaṃ, bhikkhave, devānaṃ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第二差別經

4. Dutiyanānākaraṇasuttaṃ
124已對照

一百二十四、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,有一類人已離諸欲……乃至……成就並住於初禪。凡在那裡有屬色的、屬受的、屬想的、屬行的、屬識的,他把那些法觀見為無常、為苦、為病、為癰、為箭、為苦患、為病惱、為他、為破壞、為空、為無我。他身壞命終之後,生於淨居天諸天的同伴中。諸比丘,這往生是不與凡夫共的。

124. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.
已對照

“再者,諸比丘,在此,有一類人尋、伺寂止……乃至……第二禪……乃至……第三禪……乃至……成就並住於第四禪。凡在那裡有屬色的、屬受的、屬想的、屬行的、屬識的,他把那些法觀見為無常、為苦、為病、為癰、為箭、為苦患、為病惱、為他、為破壞、為空、為無我。他身壞命終之後,生於淨居天諸天的同伴中。諸比丘,這往生是不與凡夫共的。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第四[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、第一慈經

5. Paṭhamamettāsuttaṃ
125PTS 2.129緬 1.444已對照

一百二十五、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,有一類人以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於梵身天諸天的同伴中。諸比丘,梵身天諸天,壽量是一劫。凡夫在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,也去地獄,也去畜生胎,也去餓鬼界。而世尊的弟子在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,就在那一有中般涅槃。諸比丘,有聞的聖弟子與無聞凡夫之間,這是差別,這是殊異,這是不同,即:在有趣與往生之時。

125. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Brahmakāyikānaṃ, bhikkhave, devānaṃ kappo āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.
緬 1.445已對照

“再者,諸比丘,在此,有一類人以與悲俱的心……乃至……以與喜俱的心……乃至……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。他味著它,欲求它,並因它而得滿足;他住立於彼,勝解於彼,多住於彼,不退失而命終時,生於光音天諸天的同伴中。諸比丘,光音天諸天,壽量是兩劫。……乃至……生於遍淨天諸天的同伴中。諸比丘,遍淨天諸天,壽量是四劫。……乃至……生於廣果天諸天的同伴中。諸比丘,廣果天諸天,壽量是五百劫。凡夫在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,也去地獄,也去畜生胎,也去餓鬼界。而世尊的弟子在那裡住到壽盡,耗盡那些天的全部壽量之後,就在那一有中般涅槃。諸比丘,有聞的聖弟子與無聞凡夫之間,這是差別,這是殊異,這是不同,即:在有趣與往生之時。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第五[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ābhassarānaṃ [syāmapotthake pana karuṇādayo tayo vihārā ābhassarādīhi tīhi visuṃ visuṃ yojetvā paripuṇṇameva dassitaṃ] devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ābhassarānaṃ, bhikkhave, devānaṃ dve kappā āyuppamāṇaṃ…pe… subhakiṇhānaṃ [syāmapotthake pana karuṇādayo tayo vihārā ābhassarādīhi tīhi visuṃ visuṃ yojetvā paripuṇṇameva dassitaṃ] devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Subhakiṇhānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattāro kappā āyuppamāṇaṃ…pe… vehapphalānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Vehapphalānaṃ, bhikkhave, devānaṃ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第二慈經

6. Dutiyamettāsuttaṃ
126PTS 2.130已對照

一百二十六、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,有一類人以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。凡在那裡有屬色的、屬受的、屬想的、屬行的、屬識的,他把那些法觀見為無常、為苦、為病、為癰、為箭、為苦患、為病惱、為他、為破壞、為空、為無我。他身壞命終之後,生於淨居天諸天的同伴中。諸比丘,這往生是不與凡夫共的。

126. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.
已對照

“再者,諸比丘,在此,有一類人悲……乃至……喜……乃至……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。凡在那裡有屬色的、屬受的、屬想的、屬行的、屬識的,他把那些法觀見為無常、為苦、為病、為癰、為箭、為苦患、為病惱、為他、為破壞、為空、為無我。他身壞命終之後,生於淨居天諸天的同伴中。諸比丘,這往生是不與凡夫共的。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第六[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇā…pe… muditā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第一如來稀有經

7. Paṭhamatathāgataacchariyasuttaṃ
127PTS 2.131緬 1.446已對照

一百二十七、“諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,有四種稀有未曾有法出現。哪四種[法]呢?諸比丘,當菩薩從兜率天眾死沒、具念正知地入母胎時,於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,便顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。即使是那些世間之間的空隙——空曠、無遮、黑暗、幽暗,連有如此大神通力、如此大威力的這日月之光也照不到之處——在那裡也顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。在那裡受生的眾生,也因這光明而互相認知:‘諸位,原來這裡還有別的眾生受生啊!’諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第一種稀有未曾有法出現。

127. ‘‘Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā [abbhutadhammā (syā. kaṃ. ka.)] pātubhavanti. Katame cattāro? Yadā, bhikkhave, bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṃ okkamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ [yatthimesaṃ (sī. syā. kaṃ.)] candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo [abbhutadhammo (syā. kaṃ. ka.)] pātubhavati.
已對照

“再者,諸比丘,當菩薩具念正知地從母胎出生時,於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,便顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。即使是那些世間之間的空隙——空曠、無遮、黑暗、幽暗,連有如此大神通力、如此大威力的這日月之光也照不到之處——在那裡也顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。在那裡受生的眾生,也因這光明而互相認知:‘諸位,原來這裡還有別的眾生受生啊!’諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第二種稀有未曾有法出現。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
緬 1.447已對照

“再者,諸比丘,當如來現正覺無上正等正覺時,於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,便顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。即使是那些世間之間的空隙——空曠、無遮、黑暗、幽暗,連有如此大神通力、如此大威力的這日月之光也照不到之處——在那裡也顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。在那裡受生的眾生,也因這光明而互相認知:‘諸位,原來這裡還有別的眾生受生啊!’諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第三種稀有未曾有法出現。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
已對照

“再者,諸比丘,當如來轉無上法輪時,於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,便顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。即使是那些世間之間的空隙——空曠、無遮、黑暗、幽暗,連有如此大神通力、如此大威力的這日月之光也照不到之處——在那裡也顯現出無量、廣大的光明,超越諸天的天威力。在那裡受生的眾生,也因這光明而互相認知:‘諸位,原來這裡還有別的眾生受生啊!’諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第四種稀有未曾有法出現。諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這四種稀有未曾有法出現。”第七[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二如來稀有經

8. Dutiyatathāgataacchariyasuttaṃ
128已對照

一百二十八、“諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,有四種稀有未曾有法出現。哪四種[法]呢?諸比丘,世人樂於執著、喜於執著、欣於執著;當如來宣說無執著之法時,他們願意聽聞,側耳傾聽,為求了知而住心。諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第一種稀有未曾有法出現。

128. ‘‘Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavanti. Katame cattāro? Ālayārāmā [ālayarāmā (aññasuttesu)], bhikkhave, pajā ālayaratā ālayasammuditā; sā tathāgatena anālaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
PTS 2.132緬 1.448已對照

“諸比丘,世人樂於慢、喜於慢、欣於慢;當如來宣說調伏慢之法時,他們願意聽聞,側耳傾聽,為求了知而住心。諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第二種稀有未曾有法出現。

‘‘Mānārāmā, bhikkhave, pajā mānaratā mānasammuditā. Sā tathāgatena mānavinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
已對照

“諸比丘,世人樂於不寂止、喜於不寂止、欣於不寂止;當如來宣說導向寂止之法時,他們願意聽聞,側耳傾聽,為求了知而住心。諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第三種稀有未曾有法出現。

‘‘Anupasamārāmā, bhikkhave, pajā anupasamaratā anupasamasammuditā. Sā tathāgatena opasamike dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
已對照

“諸比丘,世人陷入無明、生於蛋中、被[蛋殼]所包覆;當如來宣說調伏無明之法時,他們願意聽聞,側耳傾聽,為求了知而住心。諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這第四種稀有未曾有法出現。諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,這四種稀有未曾有法出現。”第八[經]。

‘‘Avijjāgatā, bhikkhave, pajā aṇḍabhūtā pariyonaddhā. Sā tathāgatena avijjāvinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、阿難稀有經

9. Ānandaacchariyasuttaṃ
129已對照

一百二十九、“諸比丘,阿難有這四種稀有未曾有法。哪四種[法]呢?諸比丘,若比丘眾前來瞻見阿難,[眾]也因見[他]而心悅;若阿難在那裡說法,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,比丘眾尚未滿足,阿難便已默然。

129. ‘‘Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā ānande. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
已對照

“諸比丘,若比丘尼眾前來瞻見阿難,[眾]也因見[他]而心悅;若阿難在那裡說法,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,比丘尼眾尚未滿足,阿難便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tattha ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuniparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
緬 1.449已對照

“諸比丘,若優婆塞眾前來瞻見阿難,[眾]也因見[他]而心悅;若阿難在那裡說法,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,優婆塞眾尚未滿足,阿難便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, upāsakaparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsakaparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
已對照

“諸比丘,若優婆夷眾前來瞻見阿難,[眾]也因見[他]而心悅;若阿難在那裡說法,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,優婆夷眾尚未滿足,阿難便已默然。諸比丘,這就是阿難的四種稀有未曾有法。”第九[經]。

‘‘Sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、轉輪王稀有經

10. Cakkavattiacchariyasuttaṃ
130PTS 2.133已對照

一百三十、“諸比丘,轉輪王有這四種稀有未曾有法。哪四種[法]呢?諸比丘,若剎帝利眾前來瞻見轉輪王,[眾]也因見[他]而心悅;若轉輪王在那裡說話,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,剎帝利眾尚未滿足,轉輪王便已默然。

130. ‘‘Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, khattiyaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, khattiyaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.
已對照

“諸比丘,若婆羅門眾前來瞻見轉輪王,[眾]也因見[他]而心悅;若轉輪王在那裡說話,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,婆羅門眾尚未滿足,轉輪王便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, brāhmaṇaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, brāhmaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.
已對照

“諸比丘,若居士眾前來瞻見轉輪王,[眾]也因見[他]而心悅;若轉輪王在那裡說話,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,居士眾尚未滿足,轉輪王便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, gahapatiparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, gahapatiparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.
已對照

“諸比丘,若沙門眾前來瞻見轉輪王,[眾]也因見[他]而心悅;若轉輪王在那裡說話,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,沙門眾尚未滿足,轉輪王便已默然。諸比丘,這就是轉輪王的四種稀有未曾有法。

‘‘Sace, bhikkhave, samaṇaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, samaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi.
緬 1.450已對照

“同樣,諸比丘,阿難有四種稀有未曾有法。哪四種[法]呢?諸比丘,若比丘眾前來瞻見阿難,[眾]也因見[他]而心悅;若阿難在那裡說法,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,比丘眾尚未滿足,阿難便已默然。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro [cattārome (ka.)] acchariyā abbhutā dhammā ānande. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
已對照

“諸比丘,若比丘尼眾……乃至……諸比丘,若優婆塞眾……乃至……諸比丘,若優婆夷眾前來瞻見阿難,[眾]也因見[他]而心悅;若阿難在那裡說法,[眾]也因所說而心悅。諸比丘,優婆夷眾尚未滿足,阿難便已默然。諸比丘,這就是阿難的四種稀有未曾有法。”第十[經]。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā…pe… sace, bhikkhave, upāsakaparisā…pe… sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande’’ti. Dasamaṃ.
已對照

怖畏品第三。

Bhayavaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

自責、波浪,兩差別,又有

兩慈,兩稀有,另外同樣兩[經]。

Tassuddānaṃ –
Attānuvādaūmi ca, dve ca nānā dve ca honti;
Mettā dve ca acchariyā, aparā ca tathā duveti.