快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·雞屍品 Kesivaggo

本經目錄(十二)二、雞屍品一、雞屍經二、速經三、刺棒經四、象經五、處經六、不放逸經七、守護經八、應生悚懼經九、第一怖畏經十、第二怖畏經雞屍品第二。

已對照

(十二)二、雞屍品

(12) 2. Kesivaggo
已對照

一、雞屍經

1. Kesisuttaṃ
111PTS 2.112緬 1.427已對照

一百一十一、那時,調馬的御者雞屍來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的調馬的御者雞屍這樣說——“雞屍,你是著名的調馬的御者。雞屍,那麼你怎樣調御應調的馬呢?”“尊者,我既以柔和調御應調的馬,也以粗厲調御,也以柔和與粗厲調御。”“雞屍,若你那應調的馬以柔和不受調御,以粗厲不受調御,以柔和與粗厲不受調御,你對它怎麼辦呢?”“尊者,若我那應調的馬以柔和不受調御,以粗厲不受調御,以柔和與粗厲不受調御,尊者,我就殺它。這是什麼緣故呢?以免我的師門蒙受毀謗。”

111. Atha kho kesi assadammasārathi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho kesiṃ assadammasārathiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tvaṃ khosi, kesi, paññāto assadammasārathīti [saññāto assadammasārathi (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Kathaṃ pana tvaṃ, kesi, assadammaṃ vinesī’’ti? ‘‘Ahaṃ kho, bhante, assadammaṃ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemī’’ti. ‘‘Sace te, kesi, assadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, kinti naṃ karosī’’ti? ‘‘Sace me, bhante, assadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti; hanāmi naṃ, bhante. Taṃ kissa hetu? Mā me ācariyakulassa avaṇṇo ahosī’’ti.
已對照

“尊者,世尊是無上的調御丈夫。尊者,那麼世尊怎樣調御應調的人呢?”“雞屍,我既以柔和調御應調的人,也以粗厲調御,也以柔和與粗厲調御。雞屍,其中柔和[的調御]是這樣的——這是身善行,這是身善行的異熟,這是語善行,這是語善行的異熟,這是意善行,這是意善行的異熟,這是天,這是人。雞屍,其中粗厲[的調御]是這樣的——這是身惡行,這是身惡行的異熟,這是語惡行,這是語惡行的異熟,這是意惡行,這是意惡行的異熟,這是地獄,這是畜生胎,這是餓鬼界。”

‘‘Bhagavā pana, bhante, anuttaro purisadammasārathi. Kathaṃ pana, bhante, bhagavā purisadammaṃ vinetī’’ti? ‘‘Ahaṃ kho, kesi, purisadammaṃ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemi. Tatridaṃ, kesi, saṇhasmiṃ – iti kāyasucaritaṃ iti kāyasucaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṃ iti vacīsucaritassa vipāko, iti manosucaritaṃ iti manosucaritassa vipāko, iti devā, iti manussāti. Tatridaṃ, kesi, pharusasmiṃ – iti kāyaduccaritaṃ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṃ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manoduccaritaṃ iti manoduccaritassa vipāko, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayo’’ti.
已對照

“雞屍,其中柔和與粗厲[的調御]是這樣的——這是身善行,這是身善行的異熟,這是身惡行,這是身惡行的異熟,這是語善行,這是語善行的異熟,這是語惡行,這是語惡行的異熟,這是意善行,這是意善行的異熟,這是意惡行,這是意惡行的異熟,這是天,這是人,這是地獄,這是畜生胎,這是餓鬼界。”

‘‘Tatridaṃ, kesi, saṇhapharusasmiṃ – iti kāyasucaritaṃ iti kāyasucaritassa vipāko, iti kāyaduccaritaṃ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṃ iti vacīsucaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṃ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manosucaritaṃ iti manosucaritassa vipāko, iti manoduccaritaṃ iti manoduccaritassa vipāko, iti devā, iti manussā, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayo’’ti.
PTS 2.113緬 1.428已對照

“尊者,若您那應調的人以柔和不受調御,以粗厲不受調御,以柔和與粗厲不受調御,世尊對他怎麼辦呢?”“雞屍,若我那應調的人以柔和不受調御,以粗厲不受調御,以柔和與粗厲不受調御,雞屍,我就殺他。”“尊者,殺生對世尊是不許可的。然而世尊卻這樣說:‘雞屍,我就殺他。’”“雞屍,確實如此!殺生對如來是不許可的。然而,凡應調的人以柔和不受調御,以粗厲不受調御,以柔和與粗厲不受調御,如來就認為不應對他說、不應教誡他,有智的同梵行者們也認為不應對他說、不應教誡他。雞屍,在聖律中,這就是殺,即:如來認為不應對他說、不應教誡他,有智的同梵行者們也認為不應對他說、不應教誡他。”

‘‘Sace te, bhante, purisadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, kinti naṃ bhagavā karotī’’ti? ‘‘Sace me, kesi, purisadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, hanāmi naṃ, kesī’’ti. ‘‘Na kho, bhante, bhagavato pāṇātipāto kappati. Atha ca pana bhagavā evamāha – ‘hanāmi, naṃ kesī’’’ti! ‘‘Saccaṃ, kesi! Na tathāgatassa pāṇātipāto kappati. Api ca yo purisadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, na taṃ tathāgato vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Vadho heso, kesi, ariyassa vinaye – yaṃ na tathāgato vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññantī’’ti.
已對照

“尊者,那他確實是被徹底殺了——即:如來認為不應對他說、不應教誡他,有智的同梵行者們也認為不應對他說、不應教誡他。奇哉!尊者,奇哉!尊者……乃至……尊者,願世尊憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”第一[經]。

‘‘So hi nūna, bhante, suhato hoti – yaṃ na tathāgato vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññantīti. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、速經

2. Javasuttaṃ
112已對照

一百一十二、“諸比丘,具足四種支的國王的賢善良種馬,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。具足哪四種[支]呢?以正直、速、忍、柔和——諸比丘,具足這四種支的國王的賢善良種馬,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。

112. ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi catūhi? Ajjavena, javena, khantiyā, soraccena – imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti, rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 2.114已對照

“同樣,諸比丘,具足四種法的比丘,是應供養者……乃至……是世間無上的福田。具足哪四種[法]呢?以正直、速、忍、柔和——諸比丘,具足這四種法的比丘,是應供養者……乃至……是世間無上的福田。”第二[經]。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi catūhi? Ajjavena, javena, khantiyā, soraccena – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、刺棒經

3. Patodasuttaṃ
113緬 1.429已對照

一百一十三、“諸比丘,世間有這四種賢善的良種馬存在、可得。哪四種[賢善的良種馬]呢?諸比丘,在此,某匹賢善的良種馬一見刺棒的影子,就悚懼、生起悚懼:‘今天調馬的御者會令我作什麼動作呢?我該怎樣回應他呢?’諸比丘,在此,有某匹賢善的良種馬就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第一種賢善的良種馬。

113. ‘‘Cattārome, bhikkhave, bhadrā assājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro assājānīyo patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ [kathamassāhaṃ (ka.)] paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
已對照

“再者,諸比丘,在此,某匹賢善的良種馬並不是一見刺棒的影子就悚懼、生起悚懼,而是被刺穿毛[發]時才悚懼、生起悚懼:‘今天調馬的御者會令我作什麼動作呢?我該怎樣回應他呢?’諸比丘,在此,有某匹賢善的良種馬就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第二種賢善的良種馬。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati, api ca kho lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
已對照

“再者,諸比丘,在此,某匹賢善的良種馬並不是一見刺棒的影子就悚懼、生起悚懼,也不是被刺穿毛[發]時就悚懼、生起悚懼,而是被刺穿皮膚時才悚懼、生起悚懼:‘今天調馬的御者會令我作什麼動作呢?我該怎樣回應他呢?’諸比丘,在此,有某匹賢善的良種馬就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第三種賢善的良種馬。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati nāpi lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati, api ca kho cammavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
PTS 2.115緬 1.430已對照

“再者,諸比丘,在此,某匹賢善的良種馬並不是一見刺棒的影子就悚懼、生起悚懼,也不是被刺穿毛[發]時就悚懼、生起悚懼,也不是被刺穿皮膚時就悚懼、生起悚懼,而是被刺穿骨頭時才悚懼、生起悚懼:‘今天調馬的御者會令我作什麼動作呢?我該怎樣回應他呢?’諸比丘,在此,有某匹賢善的良種馬就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第四種賢善的良種馬。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種賢善的良種馬。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati nāpi lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati nāpi cammavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati, api ca kho aṭṭhivedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro bhadrā assājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.
已對照

“同樣,諸比丘,世間有這四種賢善的良種人存在、可得。哪四種[賢善的良種人]呢?諸比丘,在此,某位賢善的良種人聽說——‘在某某村或市鎮中,有女人或男人受苦或命終了。’他因此而悚懼、生起悚懼。他已悚懼,便如理精勤;自策勵,便以身作證最上諦,並以慧洞察而見。諸比丘,猶如那匹賢善的良種馬一見刺棒的影子,就悚懼、生起悚懼;諸比丘,我說這位賢善的良種人與它相似。諸比丘,在此,有某位賢善的良種人就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第一種賢善的良種人。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattārome bhadrā purisājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro purisājānīyo suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato [kālakato (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā’ti. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ [paramatthasaccaṃ (ka.) ma. ni. 2.183 passitabbaṃ] sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
已對照

“再者,諸比丘,在此,某位賢善的良種人並不是聽說——‘在某某村或市鎮中,有女人或男人受苦或命終了。’而是親自看見女人或男人受苦或命終。他因此而悚懼、生起悚懼。他已悚懼,便如理精勤;自策勵,便以身作證最上諦,並以慧洞察而見。諸比丘,猶如那匹賢善的良種馬被刺穿毛[發]時就悚懼、生起悚懼;諸比丘,我說這位賢善的良種人與它相似。諸比丘,在此,有某位賢善的良種人就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第二種賢善的良種人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, api ca kho sāmaṃ passati itthiṃ vā purisaṃ vā dukkhitaṃ vā kālaṅkataṃ vā. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
PTS 2.116緬 1.431已對照

“再者,諸比丘,在此,某位賢善的良種人並不是聽說——‘在某某村或市鎮中,有女人或男人受苦或命終了。’也不是親自看見女人或男人受苦或命終,而是他的親族或血親受苦或命終了。他因此而悚懼、生起悚懼。他已悚懼,便如理精勤;自策勵,便以身作證最上諦,並以慧洞察而見。諸比丘,猶如那匹賢善的良種馬被刺穿皮膚時就悚懼、生起悚懼;諸比丘,我說這位賢善的良種人與它相似。諸比丘,在此,有某位賢善的良種人就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第三種賢善的良種人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, nāpi sāmaṃ passati itthiṃ vā purisaṃ vā dukkhitaṃ vā kālaṅkataṃ vā, api ca khvassa ñāti vā sālohito vā dukkhito vā hoti kālaṅkato vā. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo cammavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.
已對照

“再者,諸比丘,在此,某位賢善的良種人並不是聽說——‘在某某村或市鎮中,有女人或男人受苦或命終了。’也不是親自看見女人或男人受苦或命終,他的親族或血親也沒有受苦或命終,而是他自己被身體上的苦的、劇的、粗的、辛辣的、不悅的、不合意的、奪命的諸受所觸。他因此而悚懼、生起悚懼。他已悚懼,便如理精勤;自策勵,便以身作證最上諦,並以慧洞察而見。諸比丘,猶如那匹賢善的良種馬被刺穿骨頭時就悚懼、生起悚懼;諸比丘,我說這位賢善的良種人與它相似。諸比丘,在此,有某位賢善的良種人就是這樣的。諸比丘,這是世間存在、可得的第四種賢善的良種人。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種賢善的良種人。”第三[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, nāpi sāmaṃ passati itthiṃ vā purisaṃ vā dukkhitaṃ vā kālaṅkataṃ vā, nāpissa ñāti vā sālohito vā dukkhito vā hoti kālaṅkato vā, api ca kho sāmaññeva phuṭṭho hoti sārīrikāhi vedanāhi dukkhāhi tibbāhi [tippāhi (sī. pī.)] kharāhi kaṭukāhi asātāhi amanāpāhi pāṇaharāhi. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo aṭṭhivedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro bhadrā purisājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、象經

4. Nāgasuttaṃ
114已對照

一百一十四、“諸比丘,具足四種支的國王的象,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。具足哪四種[支]呢?諸比丘,在此,國王的象是能聽者、能殺者、能忍者、能行者。

114. ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, rañño nāgo sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.
緬 1.432已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能聽者呢?諸比丘,在此,凡調象師令國王的象所作的動作——無論先前做過或先前未做過——它都對那[動作]作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽。諸比丘,國王的象就是這樣是能聽者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi kāraṇaṃ kāreti – yadi vā katapubbaṃ yadi vā akatapubbaṃ – taṃ aṭṭhiṃ katvā [aṭṭhikatvā (sī. syā. kaṃ. pī.) a. ni. 5.140] manasi katvā sabbacetasā [sabbaṃ cetaso (sabbattha)] samannāharitvā ohitasoto suṇāti. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti.
PTS 2.117已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能殺者呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,殺象,也殺騎象者;殺馬,也殺騎馬者;殺車,也殺車兵;也殺步兵。諸比丘,國王的象就是這樣是能殺者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati, hatthāruhampi hanati, assampi hanati, assāruhampi hanati, rathampi hanati, rathikampi hanati, pattikampi hanati. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能忍者呢?諸比丘,在此,國王的象去到戰場,能忍受矛的擊打、劍的擊打、箭的擊打、斧的擊打,以及大鼓、鐃鼓、螺貝、手鼓的轟鳴之聲。諸比丘,國王的象就是這樣是能忍者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti? Idha bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṃ asippahārānaṃ usuppahārānaṃ pharasuppahārānaṃ [‘‘pharasuppahārāna’’nti idaṃ padaṃ syāmapotthake natthi. ma. ni. 3.217 passitabbaṃ] bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti.
已對照

“諸比丘,國王的象怎樣是能行者呢?諸比丘,在此,凡調象師派國王的象前往的方向——無論先前去過或先前未去過——它都迅速前往那裡。諸比丘,國王的象就是這樣是能行者。諸比丘,具足這四種支的國王的象,是堪為國王所有的、供國王受用的,正被算作國王的肢分。

‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi disaṃ peseti – yadi vā gatapubbaṃ yadi vā agatapubbaṃ – taṃ khippameva gantā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati.
已對照

“同樣,諸比丘,具足四種法的比丘,是應供養者……乃至……是世間無上的福田。具足哪四種[法]呢?諸比丘,在此,比丘是能聽者、能殺者、能忍者、能行者。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能聽者呢?諸比丘,在此,當如來所宣說的法與律被講說時,比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。諸比丘,比丘就是這樣是能聽者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti.
緬 1.433已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能殺者呢?諸比丘,在此,比丘不容忍已生的欲尋,舍斷它、除遣它、(殺它、)令它滅盡、令它歸於不存在;已生的瞋恚尋……乃至……已生的害尋……乃至……對一再生起的惡不善法,[他]不容忍,舍斷它們、除遣它們、殺它們、令它們滅盡、令它們歸於不存在。諸比丘,比丘就是這樣是能殺者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti (hanati) [( ) natthi sī. syā. pī. potthakesu. a. ni. 4.164 paṭipadāvagge catutthasutte pana ‘‘sametī’’ti padaṃ sabbatthapi dissati] byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ…pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti.
PTS 2.118已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能忍者呢?諸比丘,在此,比丘能忍受寒、熱、飢、渴、虻、蚊、風吹、日曬、爬蟲類的接觸;對惡說、惡來的言語之道,對已生起的身體上的苦的、劇的、粗的、辛辣的、不悅的、不合意的、奪命的諸受,是能忍受者。諸比丘,比丘就是這樣是能忍者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是能行者呢?諸比丘,在此,凡那在這漫長的時間裡先前未曾去過的方向,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃——比丘迅速前往那裡。諸比丘,比丘就是這樣是能行者。諸比丘,具足這四種法的比丘,是應供養者……乃至……是世間無上的福田。”第四[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ disā agatapubbā iminā dīghena addhunā yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ, taṃ khippaññeva gantā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、處經

5. Ṭhānasuttaṃ
115已對照

一百一十五、“諸比丘,有這四種處。哪四種[處]呢?諸比丘,有處做起來不可意,而那[處]被做時導向無益。諸比丘,有處做起來不可意,而那[處]被做時導向有益。諸比丘,有處做起來可意,而那[處]被做時導向無益。諸比丘,有處做起來可意,而那[處]被做時導向有益。

115. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ṭhānāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati. Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati.
已對照

“諸比丘,其中,凡這做起來不可意、而被做時導向無益的處——諸比丘,這處,[人]認為依兩方面都不應做。凡這處做起來不可意,依這一點也認為它不應做;凡這處被做時導向無益,依這一點也認為它不應做。諸比丘,這處,[人]認為依兩方面都不應做。

‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ [yadidaṃ (syā. kaṃ. ka.)] ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati – idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva na kattabbaṃ maññati [paññāyati (?)]. Yampidaṃ [yadidaṃ (ka.)] ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; imināpi naṃ [taṃ (sī. pī.) syāmapotthake natthi] na kattabbaṃ maññati. Yampidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati; imināpi naṃ [taṃ (pī.) sī. syā. potthakesu natthi] na kattabbaṃ maññati. Idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva na kattabbaṃ maññati.
PTS 2.119緬 1.434已對照

“諸比丘,其中,凡這做起來不可意、而被做時導向有益的處——諸比丘,在這處上,應在人的力量、人的精進、人的努力上了知愚人與智者。諸比丘,愚人不這樣思察:‘雖然這處做起來不可意,然而這處被做時導向有益。’他不做那處。那處不被做,對他導向無益。諸比丘,而智者這樣思察:‘雖然這處做起來不可意,然而這處被做時導向有益。’他做那處。那處被做,對他導向有益。

‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati – imasmiṃ, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme purisavīriye purisaparakkame. Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ na karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ akayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattati.
已對照

“諸比丘,其中,凡這做起來可意、而被做時導向無益的處——諸比丘,在這處上也應在人的力量、人的精進、人的努力上了知愚人與智者。諸比丘,愚人不這樣思察:‘雖然這處做起來可意,然而這處被做時導向無益。’他做那處。那處被做,對他導向無益。諸比丘,而智者這樣思察:‘雖然這處做起來可意,然而這處被做時導向無益。’他不做那處。那處不被做,對他導向有益。

‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ [yadidaṃ (syā. kaṃ.)] ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati – imasmimpi, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme purisavīriye purisaparakkame. Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ na karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ akayiramānaṃ atthāya saṃvattati.
已對照

“諸比丘,其中,凡這做起來可意、而被做時導向有益的處——諸比丘,這處,[人]認為依兩方面都應做。凡這處做起來可意,依這一點也認為它應做;凡這處被做時導向有益,依這一點也認為它應做。諸比丘,這處,[人]認為依兩方面都應做。諸比丘,這就是四種處。”第五[經]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ, tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati – idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva kattabbaṃ maññati. Yampidaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ, imināpi naṃ kattabbaṃ maññati; yampidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattati, imināpi naṃ kattabbaṃ maññati. Idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva kattabbaṃ maññati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ṭhānānī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、不放逸經

6. Appamādasuttaṃ
116已對照

一百一十六、“諸比丘,應於四種處作不放逸。哪四種[處]呢?諸比丘,你們要舍斷身惡行,修習身善行,並且在那上面莫放逸。諸比丘,你們要舍斷語惡行,修習語善行,並且在那上面莫放逸。諸比丘,你們要舍斷意惡行,修習意善行,並且在那上面莫放逸。諸比丘,你們要舍斷邪見,修習正見,並且在那上面莫放逸。

116. ‘‘Catūhi, bhikkhave, ṭhānehi appamādo karaṇīyo. Katamehi catūhi? Kāyaduccaritaṃ, bhikkhave, pajahatha, kāyasucaritaṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha. Vacīduccaritaṃ, bhikkhave, pajahatha, vacīsucaritaṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha. Manoduccaritaṃ, bhikkhave, pajahatha, manosucaritaṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha. Micchādiṭṭhiṃ, bhikkhave, pajahatha, sammādiṭṭhiṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha.
PTS 2.120緬 1.435已對照

“諸比丘,當比丘的身惡行已斷、身善行已修習,語惡行已斷、語善行已修習,意惡行已斷、意善行已修習,邪見已斷、正見已修習時,他不畏懼來世的死。”第六[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno kāyaduccaritaṃ pahīnaṃ hoti kāyasucaritaṃ bhāvitaṃ, vacīduccaritaṃ pahīnaṃ hoti vacīsucaritaṃ bhāvitaṃ, manoduccaritaṃ pahīnaṃ hoti manosucaritaṃ bhāvitaṃ, micchādiṭṭhi pahīnā hoti sammādiṭṭhi bhāvitā, so na bhāyati samparāyikassa maraṇassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、守護經

7. Ārakkhasuttaṃ
117已對照

一百一十七、“諸比丘,在四種處,應由愛惜自己者作不放逸、念、心的守護。在哪四種[處]呢?‘願我的心不對能引生貪染的諸法貪染’——應由愛惜自己者作不放逸、念、心的守護;‘願我的心不對能引生瞋的諸法起瞋’——應由愛惜自己者作不放逸、念、心的守護;‘願我的心不對能引生痴的諸法起痴’——應由愛惜自己者作不放逸、念、心的守護;‘願我的心不對令人陶醉的諸法陶醉’——應由愛惜自己者作不放逸、念、心的守護。

117. ‘‘Catūsu, bhikkhave, ṭhānesu attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo. Katamesu catūsu? ‘Mā me rajanīyesu dhammesu cittaṃ rajjī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo; ‘mā me dosanīyesu dhammesu cittaṃ dussī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo; ‘mā me mohanīyesu dhammesu cittaṃ muyhī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo; ‘mā me madanīyesu dhammesu cittaṃ majjī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo.
已對照

“諸比丘,當比丘的心因已離貪故不對能引生貪染的諸法貪染,因已離瞋故不對能引生瞋的諸法起瞋,因已離痴故不對能引生痴的諸法起痴,因已離陶醉故不對令人陶醉的諸法陶醉時,他不驚愕、不動搖、不顫抖、不陷入驚懼,也不會因沙門的言語而[隨之]去。”第七[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno rajanīyesu dhammesu cittaṃ na rajjati vītarāgattā, dosanīyesu dhammesu cittaṃ na dussati vītadosattā, mohanīyesu dhammesu cittaṃ na muyhati vītamohattā, madanīyesu dhammesu cittaṃ na majjati vītamadattā, so na chambhati na kampati na vedhati na santāsaṃ āpajjati, na ca pana samaṇavacanahetupi gacchatī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、應生悚懼經

8. Saṃvejanīyasuttaṃ
118PTS 2.121緬 1.436已對照

一百一十八、“諸比丘,有這四種處,是有信的良家子應當瞻見、應當生起悚懼之處。哪四種[處]呢?諸比丘,‘如來在此出生’——這是有信的良家子應當瞻見、應當生起悚懼之處。諸比丘,‘如來在此現正覺了無上正等正覺’——這是有信的良家子應當瞻見、應當生起悚懼之處。諸比丘,‘如來在此轉了無上法輪’——這是有信的良家子應當瞻見、應當生起悚懼之處。諸比丘,‘如來在此以無餘依涅槃界般涅槃’——這是有信的良家子應當瞻見、應當生起悚懼之處。諸比丘,這就是有信的良家子應當瞻見、應當生起悚懼的四種處。”第八[經]。

118. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saṃvejanīyāni ṭhānāni. Katamāni cattāri? ‘Idha tathāgato jāto’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. ‘Idha tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. ‘Idha tathāgato anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattesī’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. ‘Idha tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saṃvejanīyāni ṭhānānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一怖畏經

9. Paṭhamabhayasuttaṃ
119已對照

一百一十九、“諸比丘,有這四種怖畏。哪四種[怖畏]呢?生的怖畏、老的怖畏、病的怖畏、死的怖畏——諸比丘,這就是四種怖畏。”第九[經]。

119. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni. Katamāni cattāri? Jātibhayaṃ, jarābhayaṃ, byādhibhayaṃ, maraṇabhayaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第二怖畏經

10. Dutiyabhayasuttaṃ
120已對照

一百二十、“諸比丘,有這四種怖畏。哪四種[怖畏]呢?火的怖畏、水的怖畏、王的怖畏、盜賊的怖畏——諸比丘,這就是四種怖畏。”第十[經]。

120. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni. Katamāni cattāri? Aggibhayaṃ, udakabhayaṃ, rājabhayaṃ, corabhayaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

雞屍品第二。

Kesivaggo dutiyo.
已對照

其攝頌——

雞屍、速與刺棒,象、處為第五;

不放逸與守護,應生悚懼與兩怖畏。

Tassuddānaṃ –
Kesi javo patodo ca, nāgo ṭhānena pañcamaṃ;
Appamādo ca ārakkho, saṃvejanīyañca dve bhayāti.