快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·阿修羅品 Asuravaggo

本經目錄(十)五、阿修羅品一、阿修羅經二、第一定經三、第二定經四、第三定經五、焚屍火把經六、調伏貪經七、速了知經八、自利經九、學處經十、波多利耶經阿修羅品第五。第二五十[經]完畢。

已對照

(十)五、阿修羅品

(10) 5. Asuravaggo
已對照

一、阿修羅經

1. Asurasuttaṃ
91已對照

九十一、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?阿修羅而以阿修羅為眷屬者、阿修羅而以天為眷屬者、天而以阿修羅為眷屬者、天而以天為眷屬者。

91. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Asuro asuraparivāro, asuro devaparivāro, devo asuraparivāro, devo devaparivāro.
緬 1.404已對照

“諸比丘,人怎樣是阿修羅而以阿修羅為眷屬者呢?諸比丘,在此,有一類人是破戒者、有惡法者,他的眾也是破戒的、有惡法的。諸比丘,人就是這樣是阿修羅而以阿修羅為眷屬者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo asuro hoti asuraparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo, parisāpissa hoti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo asuro hoti asuraparivāro.
已對照

“諸比丘,人怎樣是阿修羅而以天為眷屬者呢?諸比丘,在此,有一類人是破戒者、有惡法者,然而他的眾是持戒的、有善法的。諸比丘,人就是這樣是阿修羅而以天為眷屬者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo asuro hoti devaparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo, parisā ca khvassa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo asuro hoti devaparivāro.
PTS 2.92已對照

“諸比丘,人怎樣是天而以阿修羅為眷屬者呢?諸比丘,在此,有一類人是持戒者、有善法者,然而他的眾是破戒的、有惡法的。諸比丘,人就是這樣是天而以阿修羅為眷屬者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo devo hoti asuraparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, parisā ca khvassa hoti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo devo hoti asuraparivāro.
已對照

“諸比丘,人怎樣是天而以天為眷屬者呢?諸比丘,在此,有一類人是持戒者、有善法者,他的眾也是持戒的、有善法的。諸比丘,人就是這樣是天而以天為眷屬者。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第一[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo devo hoti devaparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, parisāpissa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo devo hoti, devaparivāro. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第一定經

2. Paṭhamasamādhisuttaṃ
92已對照

九十二、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,有一類人是內心之止的獲得者,不是增上慧法觀的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人是增上慧法觀的獲得者,不是內心之止的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人既不是內心之止的獲得者,也不是增上慧法觀的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人既是內心之止的獲得者,也是增上慧法觀的獲得者。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第二[經]。

92. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.
已對照

三、第二定經

3. Dutiyasamādhisuttaṃ
93緬 1.405已對照

九十三、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,有一類人是內心之止的獲得者,不是增上慧法觀的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人是增上慧法觀的獲得者,不是內心之止的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人既不是內心之止的獲得者,也不是增上慧法觀的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人既是內心之止的獲得者,也是增上慧法觀的獲得者。

93. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.
PTS 2.93已對照

“諸比丘,其中,凡是那內心之止的獲得者、不是增上慧法觀的獲得者的人,諸比丘,那人應立足於內心之止,應當致力於增上慧法觀。他後來既是內心之止的獲得者,也是增上慧法觀的獲得者。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena ajjhattaṃ cetosamathe patiṭṭhāya adhipaññādhammavipassanāya yogo karaṇīyo. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.
已對照

“諸比丘,其中,凡是那增上慧法觀的獲得者、不是內心之止的獲得者的人,諸比丘,那人應立足於增上慧法觀,應當致力於內心之止。他後來既是增上慧法觀的獲得者,也是內心之止的獲得者。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa, tena, bhikkhave, puggalena adhipaññādhammavipassanāya patiṭṭhāya ajjhattaṃ cetosamathe yogo karaṇīyo. So aparena samayena lābhī ceva hoti adhipaññādhammavipassanāya lābhī ca ajjhattaṃ cetosamathassa.
緬 1.406已對照

“諸比丘,其中,凡是那既不是內心之止的獲得者、也不是增上慧法觀的獲得者的人,諸比丘,那人為了獲得那些善法,應作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知。諸比丘,猶如衣服著了火或頭著了火的人,為了撲滅那衣服或那頭[的火],會作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知;同樣,諸比丘,那人為了獲得那些善法,應作強烈的欲、努力、熱忱、奮發、不退縮、念與正知。他後來既是內心之止的獲得者,也是增上慧法觀的獲得者。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo na ceva lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva [tassa tasseva (sī. syā. kaṃ.)] celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena puggalena tesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.
已對照

“諸比丘,其中,凡是那既是內心之止的獲得者、也是增上慧法觀的獲得者的人,諸比丘,那人應立足於那些善法,進而應當致力於諸漏的滅盡。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第三[經]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesuyeva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari [uttariṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第三定經

4. Tatiyasamādhisuttaṃ
94PTS 2.94已對照

九十四、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?諸比丘,在此,有一類人是內心之止的獲得者,不是增上慧法觀的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人是增上慧法觀的獲得者,不是內心之止的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人既不是內心之止的獲得者,也不是增上慧法觀的獲得者。諸比丘,又在此,有一類人既是內心之止的獲得者,也是增上慧法觀的獲得者。

94. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.
已對照

“諸比丘,其中,凡是那內心之止的獲得者、不是增上慧法觀的獲得者的人,諸比丘,那人應去見那位增上慧法觀的獲得者,這樣對他說——‘賢友,應怎樣看待諸行?應怎樣思擇諸行?應怎樣觀諸行?’那人便如其所見、如其所知地為他解答——‘賢友,應這樣看待諸行,應這樣思擇諸行,應這樣觀諸行。’他後來既是內心之止的獲得者,也是增上慧法觀的獲得者。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṃ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘kathaṃ nu kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbā? Kathaṃ saṅkhārā sammasitabbā? Kathaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ [passitabbā (ka.)] ti? Tassa so yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ byākaroti – ‘evaṃ kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbā, evaṃ saṅkhārā sammasitabbā, evaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ti. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.
緬 1.407已對照

“諸比丘,其中,凡是那增上慧法觀的獲得者、不是內心之止的獲得者的人,諸比丘,那人應去見那位內心之止的獲得者,這樣對他說——‘賢友,應怎樣令心住立?應怎樣令心安定?應怎樣令心專一?應怎樣令心得定?’那人便如其所見、如其所知地為他解答——‘賢友,應這樣令心住立,應這樣令心安定,應這樣令心專一,應這樣令心得定。’他後來既是增上慧法觀的獲得者,也是內心之止的獲得者。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṃ puggalo lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘kathaṃ nu kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ samādahātabba’nti? Tassa so yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ byākaroti – ‘evaṃ kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ, evaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ, evaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ [ekodi kattabbaṃ (pī.)], evaṃ cittaṃ samādahātabba’nti. So aparena samaye lābhī ceva hoti adhipaññādhammavipassanāya lābhī ca ajjhattaṃ cetosamathassa.
PTS 2.95已對照

“諸比丘,其中,凡是那既不是內心之止的獲得者、也不是增上慧法觀的獲得者的人,諸比丘,那人應去見那位既是內心之止的獲得者、也是增上慧法觀的獲得者,這樣對他說——‘賢友,應怎樣令心住立?應怎樣令心安定?應怎樣令心專一?應怎樣令心得定?應怎樣看待諸行?應怎樣思擇諸行?應怎樣觀諸行?’那人便如其所見、如其所知地為他解答——‘賢友,應這樣令心住立,應這樣令心安定,應這樣令心專一,應這樣令心得定,應這樣看待諸行,應這樣思擇諸行,應這樣觀諸行。’他後來既是內心之止的獲得者,也是增上慧法觀的獲得者。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo na ceva lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṃ puggalo lābhī ceva ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘kathaṃ nu kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ samādahātabbaṃ? Kathaṃ saṅkhārā daṭṭhabbā? Kathaṃ saṅkhārā sammasitabbā? Kathaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ti? Tassa so yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ byākaroti – ‘evaṃ kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ, evaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ, evaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ, evaṃ cittaṃ samādahātabbaṃ, evaṃ saṅkhārā daṭṭhabbā, evaṃ saṅkhārā sammasitabbā, evaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ti. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.
已對照

“諸比丘,其中,凡是那既是內心之止的獲得者、也是增上慧法觀的獲得者的人,諸比丘,那人應立足於那些善法,進而應當致力於諸漏的滅盡。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第四[經]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesu ceva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、焚屍火把經

5. Chavālātasuttaṃ
95已對照

九十五、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?既不為自利而行道、也不為他利者,為他利而行道、不為自利者,為自利而行道、不為他利者,既為自利而行道、也為他利者。

95. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, attahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva [attahitāya ca (sī. syā. kaṃ. pī.)] paṭipanno parahitāya ca.
緬 1.408已對照

“諸比丘,猶如焚屍的火把,兩端燃燒,中間沾糞,在村中不能充木材之用,在林中也不能充木材之用;諸比丘,我說這個人與它相似——那既不為自利而行道、也不為他利的人。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, chavālātaṃ ubhato padittaṃ [ādittaṃ (ka.)], majjhe gūthagataṃ, neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati na araññe ( ) [(kaṭṭhatthaṃ pharati) katthaci]; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi yvāyaṃ puggalo nevattahitāya paṭipanno no parahitāya.
已對照

“諸比丘,其中,凡是那為他利而行道、不為自利的人,這[人]是這兩種人之中更超越、更殊勝的。諸比丘,其中,凡是那為自利而行道、不為他利的人,這[人]是這三種人之中更超越、更殊勝的。諸比丘,其中,凡是那既為自利而行道、也為他利的人,他是這四種人中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo parahitāya paṭipanno no attahitāya, ayaṃ imesaṃ dvinnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo attahitāya paṭipanno no parahitāya, ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca, ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho [mokkho (pī.) saṃ. ni. 3.662-663; a. ni. 5.181] ca uttamo ca pavaro ca.
PTS 2.96已對照

“諸比丘,猶如從牛有乳,從乳有酪,從酪有生酥,從生酥有熟酥,從熟酥有醍醐,醍醐被稱為其中最上的;同樣,諸比丘,凡是那既為自利而行道、也為他利的人,他是這四種人中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第五[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍo [sappimhā sappimaṇḍo (ka.)] tattha [tatra (saṃ. ni. 3.662-662)] aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca, ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.
已對照

六、調伏貪經

6. Rāgavinayasuttaṃ
96已對照

九十六、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?為自利而行道、不為他利者,為他利而行道、不為自利者,既不為自利而行道、也不為他利者,既為自利而行道、也為他利者。

96. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.
緬 1.409已對照

“諸比丘,人怎樣是為自利而行道、不為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己為調伏貪而行道,不勸導他人調伏貪;自己為調伏瞋而行道,不勸導他人調伏瞋;自己為調伏痴而行道,不勸導他人調伏痴。諸比丘,人就是這樣為自利而行道、不為他利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā rāgavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ rāgavinayāya samādapeti; attanā dosavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ dosavinayāya samādapeti; attanā mohavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.
已對照

“諸比丘,人怎樣是為他利而行道、不為自利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己不為調伏貪而行道,[卻]勸導他人調伏貪;自己不為調伏瞋而行道,[卻]勸導他人調伏瞋;自己不為調伏痴而行道,[卻]勸導他人調伏痴。諸比丘,人就是這樣為他利而行道、不為自利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā na rāgavinayāya paṭipanno hoti, paraṃ rāgavinayāya samādapeti; attanā na dosavinayāya paṭipanno hoti, paraṃ dosavinayāya samādapeti; attanā na mohavinayāya paṭipanno hoti, paraṃ mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.
已對照

“諸比丘,人怎樣是既不為自利而行道、也不為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己不為調伏貪而行道,也不勸導他人調伏貪;自己不為調伏瞋而行道,也不勸導他人調伏瞋;自己不為調伏痴而行道,也不勸導他人調伏痴。諸比丘,人就是這樣既不為自利而行道、也不為他利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā na rāgavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ rāgavinayāya samādapeti; attanā na dosavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ dosavinayāya samādapeti; attanā na mohavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.
PTS 2.97已對照

“諸比丘,人怎樣是既為自利而行道、也為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己為調伏貪而行道,又勸導他人調伏貪;自己為調伏瞋而行道,又勸導他人調伏瞋;自己為調伏痴而行道,又勸導他人調伏痴。諸比丘,人就是這樣既為自利而行道、也為他利。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第六[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā ca rāgavinayāya paṭipanno hoti, parañca rāgavinayāya samādapeti; attanā ca dosavinayāya paṭipanno hoti, parañca dosavinayāya samādapeti; attanā ca mohavinayāya paṭipanno hoti, parañca mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、速了知經

7. Khippanisantisuttaṃ
97已對照

九十七、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?為自利而行道、不為他利者,為他利而行道、不為自利者,既不為自利而行道、也不為他利者,既為自利而行道、也為他利者。

97. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.
緬 1.410已對照

“諸比丘,人怎樣是為自利而行道、不為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人於諸善法是速了知者;是於所聞諸法有憶持之性者;是詳察所憶持諸法之義者;是了知義、了知法而行法隨法者;然而言語不良善,不善於言辭,不具足文雅的言語——清晰流利、無有瑕疵,能令人了知義理;不是諸同梵行者的開示者、勸導者、激勵者、令歡喜者。諸比丘,人就是這樣為自利而行道、不為他利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo khippanisantī ca hoti kusalesu dhammesu, sutānañca dhammānaṃ dhārakajātiko [dhāraṇajātiko (ka.)] hoti, dhātānañca [dhatānañca (sī. syā. kaṃ. pī.)] dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti atthamaññāya dhammamaññāya, dhammānudhammappaṭipanno hoti; no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako [samādāpako (?)] samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.
已對照

“諸比丘,人怎樣是為他利而行道、不為自利的呢?諸比丘,在此,有一類人並不是於諸善法速了知者;不是於所聞諸法有憶持之性者;不是詳察所憶持諸法之義者;不是了知義、了知法而行法隨法者;然而言語良善,善於言辭,具足文雅的言語——清晰流利、無有瑕疵,能令人了知義理;是諸同梵行者的開示者、勸導者、激勵者、令歡喜者。諸比丘,人就是這樣為他利而行道、不為自利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho khippanisantī hoti kusalesu dhammesu, no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhārakajātiko hoti, no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti, no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.
PTS 2.98已對照

“諸比丘,人怎樣是既不為自利而行道、也不為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人並不是於諸善法速了知者;不是於所聞諸法有憶持之性者;不是詳察所憶持諸法之義者;不是了知義、了知法而行法隨法者;言語不良善,不善於言辭,不具足文雅的言語——清晰流利、無有瑕疵,能令人了知義理;不是諸同梵行者的開示者、勸導者、激勵者、令歡喜者。諸比丘,人就是這樣既不為自利而行道、也不為他利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho khippanisantī hoti kusalesu dhammesu, no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhārakajātiko hoti, no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti, no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.
緬 1.411已對照

“諸比丘,人怎樣是既為自利而行道、也為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人於諸善法是速了知者;是於所聞諸法有憶持之性者;是詳察所憶持諸法之義者;是了知義、了知法而行法隨法者;言語良善,善於言辭,具足文雅的言語——清晰流利、無有瑕疵,能令人了知義理;是諸同梵行者的開示者、勸導者、激勵者、令歡喜者。諸比丘,人就是這樣既為自利而行道、也為他利。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第七[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo khippanisantī ca hoti kusalesu dhammesu, sutānañca dhammānaṃ dhārakajātiko hoti, dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti atthamaññāya dhammamaññāya, dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、自利經

8. Attahitasuttaṃ
98已對照

九十八、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?為自利而行道、不為他利者,為他利而行道、不為自利者,既不為自利而行道、也不為他利者,既為自利而行道、也為他利者。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第八[經]。

98. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、學處經

9. Sikkhāpadasuttaṃ
99PTS 2.99已對照

九十九、“諸比丘,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?為自利而行道、不為他利者,為他利而行道、不為自利者,既不為自利而行道、也不為他利者,既為自利而行道、也為他利者。

99. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.
緬 1.412已對照

“諸比丘,人怎樣是為自利而行道、不為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己遠離殺生,不勸導他人遠離殺生;自己遠離不與取,不勸導他人遠離不與取;自己遠離欲邪行,不勸導他人遠離欲邪行;自己遠離虛妄語,不勸導他人遠離虛妄語;自己遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,不勸導他人遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。諸比丘,人就是這樣為自利而行道、不為他利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā paṭivirato hoti, no paraṃ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti; attanā adinnādānā paṭivirato hoti, no paraṃ adinnādānā veramaṇiyā samādapeti; attanā kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, no paraṃ kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti; attanā musāvādā paṭivirato hoti, no paraṃ musāvādā veramaṇiyā samādapeti; attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, no paraṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.
已對照

“諸比丘,人怎樣是為他利而行道、不為自利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己不遠離殺生,[卻]勸導他人遠離殺生;自己不遠離不與取,[卻]勸導他人遠離不與取;自己不遠離欲邪行,[卻]勸導他人遠離欲邪行;自己不遠離虛妄語,[卻]勸導他人遠離虛妄語;自己不遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,[卻]勸導他人遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。諸比丘,人就是這樣為他利而行道、不為自利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā appaṭivirato hoti, paraṃ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti; attanā adinnādānā appaṭivirato hoti, paraṃ adinnādānā veramaṇiyā samādapeti; attanā kāmesumicchācārā appaṭivirato hoti, paraṃ kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti; attanā musāvādā appaṭivirato hoti, paraṃ musāvādā veramaṇiyā samādapeti; attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato hoti, paraṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.
已對照

“諸比丘,人怎樣是既不為自利而行道、也不為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己不遠離殺生,也不勸導他人遠離殺生……乃至……自己不遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,也不勸導他人遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。諸比丘,人就是這樣既不為自利而行道、也不為他利。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā appaṭivirato hoti, no paraṃ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti…pe… attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato hoti, no paraṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.
已對照

“諸比丘,人怎樣是既為自利而行道、也為他利的呢?諸比丘,在此,有一類人自己遠離殺生,又勸導他人遠離殺生……乃至……自己遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,又勸導他人遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。諸比丘,人就是這樣既為自利而行道、也為他利。諸比丘,這就是世間存在、可得的四種人。”第九[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti…pe… attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Navamaṃ.
已對照

十、波多利耶經

10. Potaliyasuttaṃ
100PTS 2.100緬 1.413已對照

一百、那時,遊方者波多利耶來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。世尊對坐在一旁的遊方者波多利耶這樣說——

100. Atha kho potaliyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho potaliyaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“波多利耶,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?波多利耶,在此,有一類人對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗,卻不對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚。波多利耶,又在此,有一類人對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚,卻不對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗。波多利耶,又在此,有一類人既不對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗,也不對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚。波多利耶,又在此,有一類人既對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗,也對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚。波多利耶,這就是世間存在、可得的四種人。波多利耶,這四種人之中,你認可哪一種人是更超越、更殊勝的?”

‘‘Cattārome, potaliya, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, potaliya, ekacco puggalo [pu. pa. 165] avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, potaliya, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, potaliya, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, potaliya, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ kho, potaliya, catunnaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?
PTS 2.101緬 1.414已對照

“喬達摩尊師,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?喬達摩尊師,在此,有一類人對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗,卻不對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚。喬達摩尊師,又在此,有一類人對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚,卻不對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗。喬達摩尊師,又在此,有一類人既不對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗,也不對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚。喬達摩尊師,又在此,有一類人既對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗,也對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚。喬達摩尊師,這就是世間存在、可得的四種人。喬達摩尊師,這四種人之中,那位既不對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗、也不對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚的人——我認可這種人是這四種人之中更超越、更殊勝的。這是什麼緣故呢?喬達摩尊師,因為這是超越的,即:舍。”

‘‘Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, bho gotama, catunnaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena; ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Abhikkantā [abhikkantatarā (ka.)] hesā, bho gotama, yadidaṃ upekkhā’’ti.
已對照

“波多利耶,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?……乃至……波多利耶,這就是世間存在、可得的四種人。波多利耶,這四種人之中,那位既對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗、也對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚的人——這種人是這四種人之中更超越、更殊勝的。這是什麼緣故呢?波多利耶,因為這是超越的,即:於那各種[場合]知時。”

‘‘Cattārome, potaliya, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro…pe… ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ kho, potaliya, catunnaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena; ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Abhikkantā hesā, potaliya, yadidaṃ tattha tattha kālaññutā’’ti.
已對照

“喬達摩尊師,世間有這四種人存在、可得。哪四種[人]呢?……乃至……喬達摩尊師,這就是世間存在、可得的四種人。喬達摩尊師,這四種人之中,那位既對應受毀謗者適時地以真實、如實[之言]說毀謗、也對應受稱讚者適時地以真實、如實[之言]說稱讚的人——我認可這種人是這四種人之中更超越、更殊勝的。這是什麼緣故呢?喬達摩尊師,因為這是超越的,即:於那各種[場合]知時。

‘‘Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro…pe… ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, bho gotama, catunnaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā bhūtaṃ tacchaṃ kālena; ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Abhikkantā hesā, bho gotama, yadidaṃ tattha tattha kālaññutā.
緬 1.415已對照

“奇哉!喬達摩尊師,奇哉!喬達摩尊師。喬達摩尊師,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,喬達摩尊師以種種方式開顯了法。我皈依喬達摩尊師、法與比丘僧團。願喬達摩尊師憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”第十[經]。

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.
已對照

阿修羅品第五。

Asuravaggo pañcamo.
已對照

其攝頌——

阿修羅、三定,焚屍火把為第五;

貪、了知、自利,學以及波多利耶。

Tassuddānaṃ –
Asuro tayo samādhī, chavālātena pañcamaṃ;
Rāgo nisanti attahitaṃ, sikkhā potaliyena cāti.
已對照

第二五十[經]完畢。

Dutiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.
3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ