快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 三集·阿難品 Ānandavaggo

本經目錄(八)三、阿難品一、闡那經二、活命外道經三、釋迦人摩訶男經四、尼乾經五、安立經六、第一有經七、第二有經八、戒禁經九、香類經十、小千界經阿難品第三。

已對照

(八)三、阿難品

(8) 3. Ānandavaggo
已對照

一、闡那經

1. Channasuttaṃ
72PTS 1.216已對照

七十二、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,闡那(Channa)遊方者來到具壽阿難之處;到了之後,與具壽阿難互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的闡那遊方者對具壽阿難這樣說——“阿難賢友,你們也施設貪的舍斷、施設瞋的舍斷、施設痴的舍斷嗎?”“賢友,正是我們施設貪的舍斷、施設瞋的舍斷、施設痴的舍斷。”

72. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho channo paribbājako yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho channo paribbājako āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘tumhepi, āvuso ānanda, rāgassa pahānaṃ paññāpetha, dosassa pahānaṃ paññāpetha, mohassa pahānaṃ paññāpethāti. Mayaṃ kho, āvuso, rāgassa pahānaṃ paññāpema, dosassa pahānaṃ paññāpema, mohassa pahānaṃ paññapemā’’ti.
已對照

“賢友,那麼你們是見到貪中有什麼過患而施設貪的舍斷?見到瞋中有什麼過患而施設瞋的舍斷?見到痴中有什麼過患而施設痴的舍斷?”

‘‘Kiṃ pana tumhe, āvuso, rāge ādīnavaṃ disvā rāgassa pahānaṃ paññāpetha, kiṃ dose ādīnavaṃ disvā dosassa pahānaṃ paññāpetha, kiṃ mohe ādīnavaṃ disvā mohassa pahānaṃ paññāpethā’’ti?
緬 1.217已對照

“賢友,貪染者被貪所征服、心被遍盡,既思於自身的損害,也思於他人的損害,也思於兩者的損害,也感受心的苦、憂;貪已斷時,他既不思於自身的損害,也不思於他人的損害,也不思於兩者的損害,也不感受心的苦、憂。賢友,貪染者被貪所征服、心被遍盡,以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行;貪已斷時,他既不以身行惡行,也不以語行惡行,也不以意行惡行。賢友,貪染者被貪所征服、心被遍盡,不如實了知自己的義利,不如實了知他人的義利,不如實了知兩者的義利;貪已斷時,他如實了知自己的義利,如實了知他人的義利,如實了知兩者的義利。賢友,貪是造成盲目的、不生眼的、不生智的、滅慧的、屬惱害之分的、不趣向涅槃的。

‘‘Ratto kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti; rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Ratto kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati; rāge pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Ratto kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti; rāge pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Rāgo kho, āvuso, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko.
PTS 1.217緬 1.218已對照

“賢友,瞋恚者被瞋……乃至……賢友,愚痴者被痴所征服、心被遍盡,既思於自身的損害,也思於他人的損害,也思於兩者的損害,也感受心的苦、憂;痴已斷時,他既不思於自身的損害,也不思於他人的損害,也不思於兩者的損害,也不感受心的苦、憂。賢友,愚痴者被痴所征服、心被遍盡,以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行;痴已斷時,他既不以身行惡行,也不以語行惡行,也不以意行惡行。賢友,愚痴者被痴所征服、心被遍盡,不如實了知自己的義利,不如實了知他人的義利,不如實了知兩者的義利;痴已斷時,他如實了知自己的義利,如實了知他人的義利,如實了知兩者的義利。賢友,痴是造成盲目的、不生眼的、不生智的、滅慧的、屬惱害之分的、不趣向涅槃的。賢友,我們是見到貪中有這樣的過患而施設貪的舍斷;見到瞋中有這樣的過患而施設瞋的舍斷;見到痴中有這樣的過患而施設痴的舍斷。”

‘‘Duṭṭho kho, āvuso, dosena…pe… mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti; mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati; mohe pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti; mohe pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Moho kho, āvuso, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko. Idaṃ kho mayaṃ, āvuso, rāge ādīnavaṃ disvā rāgassa pahānaṃ paññāpema. Idaṃ dose ādīnavaṃ disvā dosassa pahānaṃ paññāpema. Idaṃ mohe ādīnavaṃ disvā mohassa pahānaṃ paññāpemā’’ti.
已對照

“賢友,那麼有道、有行道可以舍斷這貪、瞋、痴嗎?”“賢友,有道、有行道可以舍斷這貪、瞋、痴。”“賢友,那麼什麼是道、什麼是行道,可以舍斷這貪、瞋、痴呢?”“正是這八支聖道,即:正見……乃至……正定。賢友,這就是道,這就是可以舍斷這貪、瞋、痴的行道。”“賢友,可以舍斷這貪、瞋、痴的道是善妙的,行道是善妙的。阿難賢友,而這足以[令人]不放逸。”第一[經]。

‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Atthāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako kho, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāya. Alañca panāvuso ānanda, appamādāyā’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、活命外道經

2. Ājīvakasuttaṃ
73已對照

七十三、一時,具壽阿難住在憍賞彌的瞿師羅園。那時,某位活命外道的弟子居士來到具壽阿難之處;到了之後,禮敬具壽阿難,坐在一旁。坐在一旁的那位活命外道的弟子居士對具壽阿難這樣說——

73. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho aññataro ājīvakasāvako gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so ājīvakasāvako gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
PTS 1.218已對照

“阿難尊者,誰的法是善說的?誰是世間的善行道者?誰是世間的善成就者?”“那麼,居士,我就此反問你,你認為怎樣合適,就怎樣回答。居士,你認為怎樣?那些為舍斷貪而說法、為舍斷瞋而說法、為舍斷痴而說法者,他們的法是善說的,還是不是?或者你於此怎麼看?”“尊者,那些為舍斷貪而說法、為舍斷瞋而說法、為舍斷痴而說法者,他們的法是善說的。我於此是這樣看的。”

‘‘Kesaṃ no, bhante ānanda, dhammo svākkhāto? Ke loke suppaṭipannā? Ke loke sukatā’’ti [sugatāti (sī. syā. kaṃ. pī.)]? ‘‘Tena hi, gahapati, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, ye rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Ye, bhante, rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto. Evaṃ me ettha hotī’’ti.
緬 1.219已對照

“居士,你認為怎樣?那些為舍斷貪而行道、為舍斷瞋而行道、為舍斷痴而行道者,他們是世間的善行道者,還是不是?或者你於此怎麼看?”“尊者,那些為舍斷貪而行道、為舍斷瞋而行道、為舍斷痴而行道者,他們是世間的善行道者。我於此是這樣看的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, ye rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Ye, bhante, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā. Evaṃ me ettha hotī’’ti.
已對照

“居士,你認為怎樣?那些貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法;瞋已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法;痴已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法者,他們是世間的善成就者,還是不是?或者你於此怎麼看?”“尊者,那些貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法;瞋已斷……乃至……痴已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法者,他們是世間的善成就者。我於此是這樣看的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, yesaṃ rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Yesaṃ, bhante, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno…pe… yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā. Evaṃ me ettha hotī’’ti.
已對照

“居士,如是,這正是你所解答的:‘尊者,那些為舍斷貪而說法、為舍斷瞋而說法、為舍斷痴而說法者,他們的法是善說的。’這正是你所解答的:‘尊者,那些為舍斷貪而行道、為舍斷瞋而行道、為舍斷痴而行道者,他們是世間的善行道者。’這正是你所解答的:‘尊者,那些貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法;瞋已斷……乃至……痴已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法者,他們是世間的善成就者。’”

‘‘Iti kho, gahapati, tayāvetaṃ [tayā cetaṃ (sī. pī. ka.)] byākataṃ – ‘ye, bhante, rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto’ti. Tayāvetaṃ byākataṃ – ‘ye, bhante, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā’ti. Tayāvetaṃ byākataṃ – ‘yesaṃ, bhante, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno…pe… yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā’’’ti.
PTS 1.219緬 1.220已對照

“稀有啊,尊者!未曾有啊,尊者!竟然沒有對自己之法的抬舉,也沒有對他人之法的貶抑;說法正在道理上,義理已說了,而自己沒有被帶入。阿難尊者,你們為舍斷貪而說法,為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴而說法。阿難尊者,你們的法是善說的。阿難尊者,你們為舍斷貪而行道,為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴而行道。尊者,你們是世間的善行道者。阿難尊者,你們的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法;你們的瞋已斷……乃至……你們的痴已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。你們是世間的善成就者。

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Na ceva nāma sadhammukkaṃsanā bhavissati, na ca paradhammāpasādanā [na paradhammāpasādanā (sī. pī.), na paradhammavambhanā (ma. ni. 2.236)]. Āyataneva [āyatane ca (ma. ni. 2.236)] dhammadesanā, attho ca vutto, attā ca anupanīto. Tumhe, bhante ānanda, rāgassa pahānāya dhammaṃ desetha, dosassa…pe… mohassa pahanāya dhammaṃ desetha. Tumhākaṃ, bhante ānanda, dhammo svākkhāto. Tumhe, bhante ānanda, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa…pe… mohassa pahānāya paṭipannā. Tumhe, bhante, loke suppaṭipannā. Tumhākaṃ, bhante ānanda, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, tumhākaṃ doso pahīno…pe… tumhākaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tumhe loke sukatā.
已對照

“奇哉!尊者,奇哉!尊者。尊者,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,聖者阿難以種種方式開顯了法。阿難尊者,我皈依那位世尊、法與比丘僧團。願聖者阿難憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”第二[經]。

‘‘Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ ayyena ānandena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante ānanda, taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ ayyo ānando dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dutiyaṃ.
已對照

三、釋迦人摩訶男經

3. Mahānāmasakkasuttaṃ
74已對照

七十四、如是我聞——一時,世尊住在釋迦[國]迦毘羅衛的尼拘陀園。而那時,世尊病癒起身、從病中起身未久。那時,釋迦人摩訶男(Mahānāma)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——“尊者,我長久以來這樣了知世尊所開示的法:‘得定者有智,未得定者[則]無。’尊者,是定在先、智在後呢,還是智在先、定在後呢?”那時,具壽阿難這樣想:“世尊病癒起身、從病中起身未久,而這位釋迦人摩訶男卻向世尊問極深的問題。我何不把釋迦人摩訶男帶到一旁,為[他]說法呢?”

74. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena bhagavā gilānāvuṭṭhito [gilānavuṭṭhito (saddanīti)] hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dīgharattāhaṃ, bhante, bhagavatā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘samāhitassa ñāṇaṃ, no asamāhitassā’ti. Samādhi nu kho, bhante, pubbe, pacchā ñāṇaṃ; udāhu ñāṇaṃ pubbe, pacchā samādhī’’ti? Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘bhagavā kho gilānavuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Ayañca mahānāmo sakko bhagavantaṃ atigambhīraṃ pañhaṃ pucchati. Yaṃnūnāhaṃ mahānāmaṃ sakkaṃ ekamantaṃ apanetvā dhammaṃ deseyya’’nti.
PTS 1.220緬 1.221已對照

於是,具壽阿難握住釋迦人摩訶男的手臂,把[他]帶到一旁,對釋迦人摩訶男這樣說——“摩訶男,世尊說了有學的戒,世尊也說了無學的戒;世尊說了有學的定,世尊也說了無學的定;世尊說了有學的慧,世尊也說了無學的慧。摩訶男,什麼是有學的戒呢?摩訶男,在此,比丘具戒,以波羅提木叉律儀防護而住……乃至……受持學處而學習。摩訶男,這稱為有學的戒。”

Atha kho āyasmā ānando mahānāmaṃ sakkaṃ bāhāyaṃ gahetvā ekamantaṃ apanetvā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘sekhampi kho, mahānāma, sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā, asekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā; sekhopi samādhi vutto bhagavatā, asekhopi samādhi vutto bhagavatā; sekhāpi paññā vuttā bhagavatā, asekhāpi paññā vuttā bhagavatā. Katamañca, mahānāma, sekhaṃ sīlaṃ? Idha, mahānāma, bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ vuccati, mahānāma, sekhaṃ sīlaṃ’’.
已對照

“摩訶男,什麼是有學的定呢?摩訶男,在此,比丘已離諸欲……乃至……成就並住於第四禪。摩訶男,這稱為有學的定。

‘‘Katamo ca, mahānāma, sekho samādhi? Idha, mahānāma, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, sekho samādhi.
已對照

“摩訶男,什麼是有學的慧呢?摩訶男,在此,比丘如實了知‘此是苦’……乃至……如實了知‘此是導至苦滅之道’。摩訶男,這稱為有學的慧。

‘‘Katamā ca, mahānāma, sekhā paññā? Idha, mahānāma, bhikkhu idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, mahānāma, sekhā paññā.
已對照

“摩訶男,那位聖弟子如是具足戒、如是具足定、如是具足慧,由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。摩訶男,世尊就是這樣說了有學的戒,世尊也說了無學的戒;世尊說了有學的定,世尊也說了無學的定;世尊說了有學的慧,世尊也說了無學的慧。”第三[經]。

‘‘Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako evaṃ sīlasampanno evaṃ samādhisampanno evaṃ paññāsampanno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, mahānāma, sekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā, asekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā; sekhopi samādhi vutto bhagavatā, asekhopi samādhi vutto bhagavatā; sekhāpi paññā vuttā bhagavatā, asekhāpi paññā vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、尼乾經

4. Nigaṇṭhasuttaṃ
75PTS 1.221緬 1.222已對照

七十五、一時,具壽阿難住在毘舍離的大林重閣講堂。那時,離車人無畏(Abhaya)與離車人聰明童子(Paṇḍitakumāraka)來到具壽阿難之處;到了之後,禮敬具壽阿難,坐在一旁。坐在一旁的離車人無畏對具壽阿難這樣說——“尊者,尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)是一切知者、一切見者,自稱有無餘的知見——‘我於行時、住時、睡時、醒時,知見都恆常不斷地現前。’他施設:以苦行使諸舊業終盡,以不作諸新業而斷壞橋梁。如是,業盡則苦盡,苦盡則受盡,受盡則一切苦將被消盡——如是,由這現見的遣除清淨而有超越。尊者,於此,世尊怎麼說呢?”

“無畏,有這三種遣除清淨,是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所正說的,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃。哪三種[遣除清淨]呢?無畏,在此,比丘具戒……乃至……受持學處而學習。他不作新業,而對舊業一次次地觸受而使之終盡。[這是]遣除,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。

“無畏,那位比丘如是具足戒,已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。離喜,住於舍,具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨,成就並住於第四禪。他不作新業,而對舊業一次次地觸受而使之終盡。[這是]遣除,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。

“無畏,那位比丘如是具足定,由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。他不作新業,而對舊業一次次地觸受而使之終盡。[這是]遣除,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。無畏,這就是三種遣除清淨,是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所正說的,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃。”

這樣說時,離車人聰明童子對離車人無畏這樣說:“朋友無畏,你為什麼不隨喜讚歎具壽阿難的善說為善說呢?”“朋友聰明童子,我怎麼會不隨喜讚歎具壽阿難的善說為善說呢!誰若不隨喜讚歎具壽阿難的善說為善說,他的頭就會裂開。”第四[經]。

75. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho abhayo ca licchavi paṇḍitakumārako ca licchavi yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho abhayo licchavi āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto [nāthaputto (sī. pī.)] sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti – ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvaṃ paññapeti navānaṃ kammānaṃ akaraṇā setughātaṃ. Iti kammakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā vedanākkhayo, vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissati – evametissā sandiṭṭhikāya nijjarāya visuddhiyā samatikkamo hoti. Idha, bhante, bhagavā kimāhā’’ti?
‘‘Tisso kho imā, abhaya, nijjarā visuddhiyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya. Katamā tisso? Idha, abhaya, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti.
‘‘Sa kho so, abhaya, bhikkhu evaṃ sīlasampanno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti.
‘‘Sa kho so, abhaya, bhikkhu evaṃ samādhisampanno [evaṃ sīlasampanno evaṃ samādhisampanno (sī. syā. kaṃ.)] āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti. Imā kho, abhaya, tisso nijjarā visuddhiyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti.
Evaṃ vutte paṇḍitakumārako licchavi abhayaṃ licchaviṃ etadavoca – ‘‘kiṃ pana tvaṃ, samma abhaya, āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodasī’’ti? ‘‘Kyāhaṃ, samma paṇḍitakumāraka, āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodissāmi! Muddhāpi tassa vipateyya yo āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、安立經

5. Nivesakasuttaṃ
76緬 1.223已對照

七十六、那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽阿難這樣說——

76. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“阿難,凡是你們所悲憫的人,以及那些認為[你們的話]值得聽的人——或朋友、或同僚、或親族、或血親——阿難,你們應在三種處上勸導他們、安立他們、令他們住立。在哪三種[處]上呢?應在對佛的不壞淨信上勸導[他們]、安立[他們]、令[他們]住立——‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊’;應在對法的不壞淨信上勸導[他們]、安立[他們]、令[他們]住立——‘法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的’;應在對僧的不壞淨信上勸導[他們]、安立[他們]、令[他們]住立——‘世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正當行道者,也就是四雙八輩之人——這就是世尊的弟子僧,應供養、應款待、應奉施、應合掌,是世間無上的福田’。”

‘‘Ye, ānanda, anukampeyyātha ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, ānanda, tīsu ṭhānesu samādapetabbā [samādāpetabbā (?)] nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā. Katamesu tīsu? Buddhe aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi; satthā devamanussānaṃ, buddho bhagavā’ti, dhamme aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti, saṅghe aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’’ti.
已對照

“阿難,四大種——地界、水界、火界、風界——或許會有變異,但具足對佛不壞淨信的聖弟子卻絕不會有變異。此中,這就是變異——阿難,‘那具足對佛不壞淨信的聖弟子竟會投生於地獄、或畜生胎、或餓鬼界’——無此可能。

‘‘Siyā, ānanda, catunnaṃ mahābhūtānaṃ aññathattaṃ – pathavīdhātuyā āpodhātuyā tejodhātuyā vāyodhātuyā, na tveva buddhe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṃ tatridaṃ aññathattaṃ. So vatānanda, buddhe aveccappasādena samannāgato ariyasāvako nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā upapajjissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 1.223緬 1.224已對照

“阿難,四大種——地界、水界、火界、風界——或許會有變異,但對法……乃至……但具足對僧不壞淨信的聖弟子卻絕不會有變異。此中,這就是變異——阿難,‘那具足對僧不壞淨信的聖弟子竟會投生於地獄、或畜生胎、或餓鬼界’——無此可能。

‘‘Siyā, ānanda, catunnaṃ mahābhūtānaṃ aññathattaṃ – pathavīdhātuyā āpodhātuyā tejodhātuyā vāyodhātuyā, na tveva dhamme…pe… na tveva saṅghe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṃ tatridaṃ aññathattaṃ. So vatānanda, saṅghe aveccappasādena samannāgato ariyasāvako nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā upapajjissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已對照

“阿難,凡是你們所悲憫的人,以及那些認為[你們的話]值得聽的人——或朋友、或同僚、或親族、或血親——阿難,你們應在這三種處上勸導他們、安立他們、令他們住立。”第五[經]。

‘‘Ye, ānanda, anukampeyyātha ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, ānanda, imesu tīsu ṭhānesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第一有經

6. Paṭhamabhavasuttaṃ
77已對照

七十七、那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說——“尊者,人們說‘有、有’。尊者,到什麼程度才有‘有’呢?”

77. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavo, bhavoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bhavo hotī’’ti?
已對照

“阿難,若沒有在欲界成熟的業,欲有還會顯現嗎?”“不能,尊者。”“阿難,如是,業是田,識是種子,渴愛是溼潤。對被無明所蓋、被渴愛所結的眾生,於劣界識住立,如是便有未來的再有之生起。

‘‘Kāmadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho kāmabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho [sineho (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ hīnāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ [āyati (sī.)] punabbhavābhinibbatti hoti. ( ) [(evaṃ kho ānanda bhavo hotīti) (ka.) dutiyasutte pana idaṃ pāṭhanānattaṃ natthi]
已對照

“阿難,若沒有在色界成熟的業,色有還會顯現嗎?”“不能,尊者。”“阿難,如是,業是田,識是種子,渴愛是溼潤。對被無明所蓋、被渴愛所結的眾生,於中界識住立,如是便有未來的再有之生起。

‘‘Rūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho rūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ majjhimāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. ( ) [(evaṃ kho ānanda bhavo hotīti) (ka.) dutiyasutte pana idaṃ pāṭhanānattaṃ natthi]
PTS 1.224已對照

“阿難,若沒有在無色界成熟的業,無色有還會顯現嗎?”“不能,尊者。”“阿難,如是,業是田,識是種子,渴愛是溼潤。對被無明所蓋、被渴愛所結的眾生,於殊勝界識住立,如是便有未來的再有之生起。阿難,就是這樣而有‘有’。”第六[經]。

‘‘Arūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho arūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ paṇītāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Evaṃ kho, ānanda, bhavo hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第二有經

7. Dutiyabhavasuttaṃ
78緬 1.225已對照

七十八、那時,具壽阿難來到世尊之處……乃至……具壽阿難對世尊這樣說——“尊者,人們說‘有、有’。尊者,到什麼程度才有‘有’呢?”

78. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavo, bhavoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bhavo hotī’’ti?
已對照

“阿難,若沒有在欲界成熟的業,欲有還會顯現嗎?”“不能,尊者。”“阿難,如是,業是田,識是種子,渴愛是溼潤。對被無明所蓋、被渴愛所結的眾生,於劣界思住立、希求住立,如是便有未來的再有之生起。”

‘‘Kāmadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho kāmabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ hīnāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti’’.
已對照

“阿難,若沒有在色界成熟的業,色有還會顯現嗎?”“不能,尊者。”“阿難,如是,業是田,識是種子,渴愛是溼潤。對被無明所蓋、被渴愛所結的眾生,於中界思住立、希求住立,如是便有未來的再有之生起。”

‘‘Rūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho rūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ majjhimāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti’’.
已對照

“阿難,若沒有在無色界成熟的業,無色有還會顯現嗎?”“不能,尊者。”“阿難,如是,業是田,識是種子,渴愛是溼潤。對被無明所蓋、被渴愛所結的眾生,於殊勝界思住立、希求住立,如是便有未來的再有之生起。阿難,就是這樣而有‘有’。”第七[經]。

‘‘Arūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho arūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ paṇītāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Evaṃ kho, ānanda, bhavo hotī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、戒禁經

8. Sīlabbatasuttaṃ
79PTS 1.225已對照

七十九、那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽阿難這樣說——“阿難,一切戒禁、[苦行]生活、梵行、奉為精要[之行],都是有果的嗎?”“尊者,於此不能一向[而答]。”“那麼,阿難,你分別[而答]吧。”

79. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘sabbaṃ nu kho, ānanda, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ saphala’’nti? ‘‘Na khvettha, bhante, ekaṃsenā’’ti. ‘‘Tena hānanda, vibhajassū’’ti.
緬 1.226已對照

“尊者,若人親近某種戒禁、[苦行]生活、梵行、奉為精要[之行]時,不善法增長、善法衰退,這樣的戒禁、[苦行]生活、梵行、奉為精要[之行]是無果的。尊者,而若人親近某種戒禁、[苦行]生活、梵行、奉為精要[之行]時,不善法衰退、善法增長,這樣的戒禁、[苦行]生活、梵行、奉為精要[之行]是有果的。”具壽阿難說了這話。導師表示贊同。

‘‘Yañhissa [yathārūpaṃ hissa (?) sevitabbāsevitabbasuttānurūpaṃ], bhante, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ aphalaṃ. Yañca khvāssa [yañhissa (ka.), yathārūpañca khvāssa (?)], bhante, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ saphala’’nti. Idamavoca āyasmā ānando; samanuñño satthā ahosi.
已對照

於是具壽阿難想“導師對我表示贊同了”,便從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。具壽阿難離去不久,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,阿難是有學;然而在慧上與他相等的人是不易得的。”第八[經]。

Atha kho āyasmā ānando ‘‘samanuñño me satthā’’ti, uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande bhikkhū āmantesi – ‘‘sekho, bhikkhave, ānando; na ca panassa sulabharūpo samasamo paññāyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、香類經

9. Gandhajātasuttaṃ
80PTS 1.226緬 1.227已對照

八十、那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說——

“尊者,有這三種香類,其香只順風而行,不逆風[而行]。哪三種[香類]呢?根香、心材香、花香——尊者,這就是三種香類,其香只順風而行,不逆風[而行]。尊者,是否有某種香類,其香順風也行,逆風也行,順風逆風都行呢?”

“阿難,有某種香類,其香順風也行,逆風也行,順風逆風都行。”“尊者,那麼什麼是其香順風也行,逆風也行,順風逆風都行的香類呢?”

“阿難,在此,於某村或市鎮中,有女人或男人皈依佛,皈依法,皈依僧,離殺生,離不與取,離欲邪行,離虛妄語,離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,是持戒者、有善法者,以離了慳垢的心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享。

“諸方的沙門、婆羅門稱讚他:‘在某某村或市鎮中,有女人或男人皈依佛,皈依法,皈依僧,離殺生,離不與取,離欲邪行,離虛妄語,離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,是持戒者、有善法者,以離了慳垢的心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享。’”

“諸天神也稱讚他:‘在某某村或市鎮中,有女人或男人皈依佛,皈依法,皈依僧,離殺生……乃至……離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,是持戒者、有善法者,以離了慳垢的心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享。’阿難,這就是那其香順風也行,逆風也行,順風逆風都行的香類。”

“花香不能逆風而行,

檀香、多伽羅或茉莉也不[能];

而善人之香能逆風而行,

善士遍燻一切方。”第九[經]。

80. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘Tīṇimāni, bhante, gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati, no paṭivātaṃ. Katamāni tīṇi? Mūlagandho, sāragandho, pupphagandho – imāni kho, bhante, tīṇi gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati, no paṭivātaṃ. Atthi nu kho, bhante, kiñci gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti?
‘‘Atthānanda, kiñci gandhajātaṃ [atthānanda gandhajātaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti. ‘‘Katamañca pana, bhante, gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti?
‘‘Idhānanda, yasmiṃ gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato.
‘‘Tassa disāsu samaṇabrāhmaṇā vaṇṇaṃ bhāsanti – ‘amukasmiṃ [asukasmiṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’’’ti.
‘‘Devatāpissa [devatāpissa amanussā (sī. pī.), devatāpissa amanussāpi (ka.), devatāpissa…pe… manussāpissa (?)] vaṇṇaṃ bhāsanti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Idaṃ kho taṃ, ānanda, gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti.
‘‘Na pupphagandho paṭivātameti,
Na candanaṃ tagaramallikā [taggaramallikā (pī.)] vā;
Satañca gandho paṭivātameti,
Sabbā disā sappuriso pavāyatī’’ti. navamaṃ;
已對照

十、小千界經

10. Cūḷanikāsuttaṃ
81PTS 1.227緬 1.228已對照

八十一、那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說——“尊者,這是我在世尊面前聽到、在[世尊]面前領受的:‘阿難,屍棄世尊有名叫阿毗浮的弟子,他站在梵天界,以聲音令千世界了知。’尊者,那麼世尊、阿羅漢、正等正覺者能以聲音令多大[的範圍]了知呢?”“阿難,他是弟子;諸如來是不可量的。”

81. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhāmetaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ [sahassīlokadhātuṃ (pī.) saṃ. ni. 1.185 vitthāro] sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sāvako so, ānanda, appameyyā tathāgatā’’ti.
已對照

具壽阿難第二次對世尊這樣說——“尊者,這是我在世尊面前聽到、在[世尊]面前領受的:‘阿難,屍棄世尊有名叫阿毗浮的弟子,他站在梵天界,以聲音令千世界了知。’尊者,那麼世尊、阿羅漢、正等正覺者能以聲音令多大[的範圍]了知呢?”“阿難,他是弟子;諸如來是不可量的。”

Dutiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sāvako so, ānanda, appameyyā tathāgatā’’ti.
已對照

具壽阿難第三次對世尊這樣說——“尊者,這是我在世尊面前聽到、在[世尊]面前領受的:‘阿難,屍棄世尊有名叫阿毗浮的弟子,他站在梵天界,以聲音令千世界了知。’尊者,那麼世尊、阿羅漢、正等正覺者能以聲音令多大[的範圍]了知呢?”“阿難,你聽說過千[界]小千世界嗎?”“世尊,這正是時候;善逝,這正是時候!願世尊宣說。聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”“那麼,阿難,你聽著,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”具壽阿難應諾了世尊。世尊這樣說——

Tatiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhāmetaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sutā te, ānanda, sahassī cūḷanikā lokadhātū’’ti? ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo! Yaṃ bhagavā bhāseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tenahānanda, suṇāhi sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
PTS 1.228已對照

“阿難,日月運行所及之處,諸方因[其]光耀而照明,以那樣大[的範圍]計,世界有千倍。在那千倍的世界中,有一千月、一千日、一千須彌山王、一千閻浮提、一千西瞿耶尼、一千北俱盧、一千東毗提訶、四千大海、四千大王、一千四大王天、一千三十三天、一千夜摩天、一千兜率天、一千化樂天、一千他化自在天、一千梵天界——阿難,這稱為千[界]小千世界。

‘‘Yāvatā, ānanda, candimasūriyā [candimasuriyā (sī. syā. kaṃ. pī.)] pariharanti, disā bhanti virocanā, tāva sahassadhā loko. Tasmiṃ sahassadhā loke sahassaṃ [tasmiṃ sahassaṃ (syā. kaṃ. pī.)] candānaṃ, sahassaṃ sūriyānaṃ, sahassaṃ sinerupabbatarājānaṃ, sahassaṃ jambudīpānaṃ, sahassaṃ aparagoyānānaṃ, sahassaṃ uttarakurūnaṃ, sahassaṃ pubbavidehānaṃ, cattāri mahāsamuddasahassāni, cattāri mahārājasahassāni, sahassaṃ cātumahārājikānaṃ, sahassaṃ tāvatiṃsānaṃ, sahassaṃ yāmānaṃ, sahassaṃ tusitānaṃ, sahassaṃ nimmānaratīnaṃ, sahassaṃ paranimmitavasavattīnaṃ, sahassaṃ brahmalokānaṃ – ayaṃ vuccatānanda, sahassī cūḷanikā lokadhātu.
緬 1.229已對照

“阿難,千[界]小千世界有多大,以那樣大[的範圍]計,世界有千倍。阿難,這稱為二千[界]中千世界。

‘‘Yāvatānanda, sahassī cūḷanikā lokadhātu tāva sahassadhā loko. Ayaṃ vuccatānanda, dvisahassī majjhimikā lokadhātu.
已對照

“阿難,二千[界]中千世界有多大,以那樣大[的範圍]計,世界有千倍。阿難,這稱為三千[界]大千世界。

‘‘Yāvatānanda, dvisahassī majjhimikā lokadhātu tāva sahassadhā loko. Ayaṃ vuccatānanda, tisahassī mahāsahassī lokadhātu.
已對照

“阿難,如來若願意,能以聲音令三千[界]大千世界了知,或者,凡[他]所欲求的[範圍]。”

‘‘Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ [tisahassi mahāsahassiṃ lokadhātuṃ (syā. kaṃ.), tisahassīmahāsahassīlokadhātuṃ (pī.)] sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti.
已對照

“尊者,那麼世尊如何以聲音令三千[界]大千世界了知,或者,凡[他]所欲求的[範圍]呢?”“阿難,在此,如來以光明遍滿三千[界]大千世界。當那些眾生覺知那光明時,如來便發出音聲,令[他們]聽聞聲音。阿難,如來就是這樣以聲音令三千[界]大千世界了知,或者,凡[他]所欲求的[範圍]。”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti? ‘‘Idhānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ obhāsena phareyya. Yadā te sattā taṃ ālokaṃ sañjāneyyuṃ, atha tathāgato ghosaṃ kareyya saddamanussāveyya. Evaṃ kho, ānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti.
已對照

這樣說時,具壽阿難(對具壽優陀夷)這樣說——“我實有利得!我實善得!我的導師有這樣大的神通、這樣大的威力。”這樣說時,具壽優陀夷對具壽阿難這樣說——“阿難賢友,若你的導師有這樣大的神通、這樣大的威力,這於你有什麼[相干]呢?”這樣說時,世尊對具壽優陀夷這樣說——“優陀夷,不要這樣[說]!優陀夷,不要這樣[說]!優陀夷,若阿難未離貪而命終,以那心的淨信,他會七次在諸天中掌天王之位,七次就在這閻浮提掌大王之位。然而,優陀夷,阿難將就在現法中般涅槃。”第十[經]。

Evaṃ vutte āyasmā ānando (āyasmantaṃ udāyiṃ) [(bhagavantaṃ) (sī.), ( ) natthi syā. kaṃ. potthakesu. aṭṭhakathāya sameti] etadavoca – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti. Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ tuyhettha, āvuso ānanda, yadi te satthā evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti? Evaṃ vutte bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, udāyi, mā hevaṃ, udāyi. Sace, udāyi, ānando avītarāgo kālaṃ kareyya, tena cittappasādena sattakkhattuṃ devesu devarajjaṃ kāreyya, sattakkhattuṃ imasmiṃyeva jambudīpe mahārajjaṃ kāreyya. Api ca, udāyi, ānando diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

阿難品第三。

Ānandavaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

闡那、活命外道、釋迦人,尼乾以及安立;

兩有、戒禁,香類以及小千。

Tassuddānaṃ –
Channo ājīvako sakko, nigaṇṭho ca nivesako;
Duve bhavā sīlabbataṃ, gandhajātañca cūḷanīti.