快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 三集·人品 Puggalavaggo

本經目錄三、人品一、三彌陀經二、病人經三、行經四、多助益經五、金剛喻經六、應親近經七、應厭惡經八、糞語者經九、盲者經十、覆慧經人品第三。

已對照

三、人品

3. Puggalavaggo
已對照

一、三彌陀經

1. Samiddhasuttaṃ
21已對照

二十一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,具壽三彌陀(Samiddha)與具壽大拘絺羅(Mahākoṭṭhika)來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。具壽舍利弗對坐在一旁的具壽三彌陀這樣說——

21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ca samiddho [saviṭṭho (sī. syā. kaṃ. pī.)] āyasmā ca mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. syā. kaṃ. pī.)] yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ samiddhaṃ āyasmā sāriputto etadavoca –
已對照

“賢友三彌陀,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?身證者(kāyasakkhī)、見至者(diṭṭhippatta)、信解脫者(saddhāvimutta)。賢友,這就是世間存在、可得的三種人。賢友,這三種人之中,你認可哪一種人是更超越、更殊勝的?”

‘‘Tayome, āvuso samiddha, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto [diṭṭhappatto (ka.)], saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?
已對照

“賢友舍利弗,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?身證者、見至者、信解脫者。賢友,這就是世間存在、可得的三種人。賢友,這三種人之中,那位信解脫者——我認可這種人是這三種人之中更超越、更殊勝的。這是什麼緣故呢?賢友,因為這種人的信根增上。”

‘‘Tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ [yoyaṃ (ka.)] puggalo saddhāvimutto, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa saddhindriyaṃ adhimatta’’nti.
PTS 1.119緬 1.117已對照

那時,具壽舍利弗對具壽大拘絺羅這樣說——“賢友拘絺羅,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?身證者、見至者、信解脫者。賢友,這就是世間存在、可得的三種人。賢友,這三種人之中,你認可哪一種人是更超越、更殊勝的?”

Atha kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘tayome, āvuso koṭṭhika, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?
已對照

“賢友舍利弗,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?身證者、見至者、信解脫者。賢友,這就是世間存在、可得的三種人。賢友,這三種人之中,那位身證者——我認可這種人是這三種人之中更超越、更殊勝的。這是什麼緣故呢?賢友,因為這種人的定根增上。”

‘‘Tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa samādhindriyaṃ adhimatta’’nti.
已對照

那時,具壽大拘絺羅對具壽舍利弗這樣說——“賢友舍利弗,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?身證者、見至者、信解脫者。賢友,這就是世間存在、可得的三種人。賢友,這三種人之中,你認可哪一種人是更超越、更殊勝的?”

Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?
已對照

“賢友拘絺羅,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?身證者、見至者、信解脫者。賢友,這就是世間存在、可得的三種人。賢友,這三種人之中,那位見至者——我認可這種人是這三種人之中更超越、更殊勝的。這是什麼緣故呢?賢友,因為這種人的慧根增上。”

‘‘Tayome, āvuso koṭṭhika, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo diṭṭhippatto, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa paññindriyaṃ adhimatta’’nti.
PTS 1.120緬 1.118已對照

那時,具壽舍利弗對具壽三彌陀與具壽大拘絺羅這樣說——“賢友們,我們一切人都已隨其各自的辯才作了解答。來吧,賢友們,我們往世尊之處去;到了之後,把這件事稟告世尊。世尊怎樣解答,我們便怎樣受持。”“是的,賢友。”具壽三彌陀與具壽大拘絺羅應諾具壽舍利弗。那時,具壽舍利弗、具壽三彌陀與具壽大拘絺羅來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗,把與具壽三彌陀、具壽大拘絺羅之間所有的交談,全部稟告了世尊。

Atha kho āyasmā sāriputto āyasmantañca samiddhaṃ āyasmantañca mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Āyāmāvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto yāvatako ahosi āyasmatā ca samiddhena āyasmatā ca mahākoṭṭhikena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
已對照

“舍利弗,於此不容易一向地斷言:‘這種人是這三種人之中更超越、更殊勝的。’舍利弗,因為有這種情形:那位信解脫者,可能是為阿羅漢果而行道者;那位身證者,可能是斯陀含或阿那含;而那位見至者,也可能是斯陀含或阿那含。

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa [svāyaṃ (syā. kaṃ. pī.), soyaṃ (ka.)] arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo diṭṭhippatto sopassa [soyaṃ (ka.)] sakadāgāmī vā anāgāmī vā.
已對照

“舍利弗,於此不容易一向地斷言:‘這種人是這三種人之中更超越、更殊勝的。’舍利弗,因為有這種情形:那位身證者,可能是為阿羅漢果而行道者;那位信解脫者,可能是斯陀含或阿那含;而那位見至者,也可能是斯陀含或阿那含。

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo diṭṭhippatto sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā.
已對照

“舍利弗,於此不容易一向地斷言:‘這種人是這三種人之中更超越、更殊勝的。’舍利弗,因為有這種情形:那位見至者,可能是為阿羅漢果而行道者;那位信解脫者,可能是斯陀含或阿那含;而那位身證者,也可能是斯陀含或阿那含。

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo diṭṭhippatto svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo kāyasakkhī sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā.
已對照

“舍利弗,於此不容易一向地斷言:‘這種人是這三種人之中更超越、更殊勝的。’”第一[經]。

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、病人經

2. Gilānasuttaṃ
22PTS 1.121緬 1.119已對照

二十二、“諸比丘,世間有這三種病人存在、可得。哪三種[病人]呢?諸比丘,此處有一類病人,無論得到適宜的食物還是得不到適宜的食物,無論得到適宜的藥還是得不到適宜的藥,無論得到合適的看護者還是得不到合適的看護者,都不能從那病惱中康復。

22. [pu. pa. 94] ‘‘Tayome, bhikkhave, gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ neva vuṭṭhāti tamhā ābādhā.
已對照

“諸比丘,又此處有一類病人,無論得到適宜的食物還是得不到適宜的食物,無論得到適宜的藥還是得不到適宜的藥,無論得到合適的看護者還是得不到合適的看護者,都能從那病惱中康復。

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ vuṭṭhāti tamhā ābādhā.
已對照

“諸比丘,又此處有一類病人,唯有得到適宜的食物而非得不到,唯有得到適宜的藥而非得不到,唯有得到合適的看護者而非得不到,才能從那病惱中康復。

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco gilāno labhantova sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhantova sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhantova patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ no alabhanto vuṭṭhāti tamhā ābādhā.
已對照

“諸比丘,其中,那位唯有得到適宜的食物而非得不到、唯有得到適宜的藥而非得不到、唯有得到合適的看護者而非得不到,才能從那病惱中康復的病人——諸比丘,正是緣於這位病人,病者食才被允許,病者藥才被允許,看護病人者才被允許。諸比丘,而緣於這位病人,其他病人也應被看護。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種病人。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ gilāno labhantova sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhantova sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhantova patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ no alabhanto vuṭṭhāti tamhā ābādhā, imaṃ kho, bhikkhave, gilānaṃ paṭicca gilānabhattaṃ anuññātaṃ gilānabhesajjaṃ anuññātaṃ gilānupaṭṭhāko anuññāto. Imañca pana, bhikkhave, gilānaṃ paṭicca aññepi gilānā upaṭṭhātabbā. Ime kho, bhikkhave, tayo gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.
已對照

“同樣,諸比丘,世間有這三種如病人的人存在、可得。哪三種[人]呢?諸比丘,此處有一類人,無論得見如來還是不得見如來,無論得聞如來所宣說的法與律還是不得聞如來所宣說的法與律,都不能於諸善法中入於正性決定。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tayome gilānūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo labhanto vā tathāgataṃ dassanāya alabhanto vā tathāgataṃ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya neva okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.
已對照

“諸比丘,又此處有一類人,無論得見如來還是不得見如來,無論得聞如來所宣說的法與律還是不得聞如來所宣說的法與律,都能於諸善法中入於正性決定。

‘‘Idha, pana, bhikkhave, ekacco puggalo labhanto vā tathāgataṃ dassanāya alabhanto vā tathāgataṃ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.
已對照

“諸比丘,又此處有一類人,唯有得見如來而非不得見,唯有得聞如來所宣說的法與律而非不得聞,才能於諸善法中入於正性決定。

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo labhantova tathāgataṃ dassanāya no alabhanto, labhantova tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya no alabhanto okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.
PTS 1.122緬 1.120已對照

“諸比丘,其中,那位唯有得見如來而非不得見、唯有得聞如來所宣說的法與律而非不得聞,才能於諸善法中入於正性決定的人——諸比丘,正是緣於這種人,說法才被允許。諸比丘,而緣於這種人,也應當為其他人說法。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種如病人的人。”第二[經]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo labhantova tathāgataṃ dassanāya no alabhanto, labhantova tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya no alabhanto okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ, imaṃ kho bhikkhave, puggalaṃ paṭicca dhammadesanā anuññātā. Imañca pana, bhikkhave, puggalaṃ paṭicca aññesampi dhammo desetabbo. ‘‘Ime kho, bhikkhave, tayo gilānūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.
已對照

三、行經

3. Saṅkhārasuttaṃ
23已對照

二十三、“諸比丘,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?諸比丘,此處有一類人造作有惱害的身行,造作有惱害的語行,造作有惱害的意行。他造作了有惱害的身行、造作了有惱害的語行、造作了有惱害的意行之後,投生於有惱害的世間。當他已投生於有惱害的世間時,有惱害的諸觸觸及他。他被有惱害的諸觸所觸,感受一向苦的有惱害之受,猶如地獄眾生。

23. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabyābajjhaṃ [sabyāpajjhaṃ (sabbattha) evamuparipi] kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhā phassā phusanti. So sabyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhaṃ vedanaṃ vedayati ekantadukkhaṃ, seyyathāpi sattā nerayikā.
已對照

“諸比丘,又此處有一類人造作無惱害的身行,造作無惱害的語行,造作無惱害的意行。他造作了無惱害的身行、造作了無惱害的語行、造作了無惱害的意行之後,投生於無惱害的世間。當他已投生於無惱害的世間時,無惱害的諸觸觸及他。他被無惱害的諸觸所觸,感受一向樂的無惱害之受,猶如遍淨天諸天。

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ abyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ abyābajjhā phassā phusanti. So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṃ vedanaṃ vedayati ekantasukhaṃ, seyyathāpi devā subhakiṇhā.
PTS 1.123緬 1.121已對照

“諸比丘,又此處有一類人造作有惱害且無惱害的身行,造作有惱害且無惱害的語行,造作有惱害且無惱害的意行。他造作了有惱害且無惱害的身行、造作了有惱害且無惱害的語行、造作了有惱害且無惱害的意行之後,投生於有惱害且無惱害的世間。當他已投生於有惱害且無惱害的世間時,有惱害且無惱害的諸觸觸及他。他被有惱害且無惱害的諸觸所觸,感受苦樂交雜的、有惱害且無惱害之受,猶如人、一部分天與一部分墮處者。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種人。”第三[經]。

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhāpi abyābajjhāpi phassā phusanti. So sabyābajjhehipi abyābajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhampi abyābajjhampi vedanaṃ vedayati vokiṇṇasukhadukkhaṃ, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、多助益經

4. Bahukārasuttaṃ
24已對照

二十四、“諸比丘,有這三種人對[另一]人多所助益。哪三種[人]呢?諸比丘,凡依靠某人,[另一]人已皈依佛、已皈依法、已皈依僧;諸比丘,這個人對那個人多所助益。

24. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā puggalassa bahukārā. Katame tayo? Yaṃ, bhikkhave, puggalaṃ āgamma puggalo buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro.
已對照

“再者,諸比丘,凡依靠某人,[另一]人如實了知‘此是苦’,如實了知‘此是苦集’,如實了知‘此是苦滅’,如實了知‘此是導至苦滅之道’;諸比丘,這個人對那個人多所助益。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yaṃ puggalaṃ āgamma puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro.
已對照

“再者,諸比丘,凡依靠某人,[另一]人由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住;諸比丘,這個人對那個人多所助益。諸比丘,這三種人對[另一]人多所助益。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yaṃ puggalaṃ āgamma puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā puggalassa bahukārā.
已對照

“諸比丘,而我說:對這個人而言,沒有其他人比這三種人更多所助益。諸比丘,而我說:對這三種人,這個人以禮拜、起立、合掌、恭敬之業,以及衣、缽食、坐臥處、病者所需的醫藥資具的供給,是不易報答的。”第四[經]。

‘‘Imehi ca pana, bhikkhave, tīhi puggalehi imassa puggalassa natthañño puggalo bahukāroti vadāmi. Imesaṃ pana, bhikkhave, tiṇṇaṃ puggalānaṃ iminā puggalena na suppatikāraṃ vadāmi, yadidaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammacīvarapiṇḍapātasenāsana-gilānapaccayabhesajjaparikkhārānuppadānenā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、金剛喻經

5. Vajirūpamasuttaṃ
25PTS 1.124緬 1.122已對照

二十五、“諸比丘,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?如瘡之心的人、如電之心的人、如金剛之心的人。諸比丘,什麼是如瘡之心的人呢?諸比丘,此處有一類人是忿怒者、多惱者,即使被說了少許,也會黏著、動怒、起瞋恚、僵執,顯露出怒、瞋與不悅。諸比丘,猶如惡瘡被木棒或瓦片碰觸,便更加流溢[膿汁];同樣,諸比丘,此處有一類人是忿怒者、多惱者,即使被說了少許,也會黏著、動怒、起瞋恚、僵執,顯露出怒、瞋與不悅。諸比丘,這稱為如瘡之心的人。

25. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Arukūpamacitto puggalo, vijjūpamacitto puggalo, vajirūpamacitto puggalo. Katamo ca, bhikkhave, arukūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Seyyathāpi, bhikkhave, duṭṭhāruko [duṭṭhārukā (sī.)] kaṭṭhena vā kaṭhalāya [kathalāya (syā. kaṃ. ka.), kaṭhalena-kathalena (aṭṭhakathā)] vā ghaṭṭito [ghaṭṭitā (sī.)] bhiyyosomattāya āsavaṃ deti [assavanoti (sī.)]; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, arukūpamacitto puggalo.
已對照

“諸比丘,什麼是如電之心的人呢?諸比丘,此處有一類人如實了知‘此是苦’,如實了知‘此是苦集’,如實了知‘此是苦滅’,如實了知‘此是導至苦滅之道’。諸比丘,猶如有眼之人在夜晚令人目盲的黑暗中,於電光的剎那間看見諸色;同樣,諸比丘,此處有一類人如實了知‘此是苦’……乃至……如實了知‘此是導至苦滅之道’。諸比丘,這稱為如電之心的人。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, vijjūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Seyyathāpi bhikkhave, cakkhumā puriso rattandhakāratimisāyaṃ vijjantarikāya rūpāni passeyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vijjūpamacitto puggalo.
已對照

“諸比丘,什麼是如金剛之心的人呢?諸比丘,此處有一類人由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。諸比丘,猶如對金剛而言,沒有任何東西是不可破的,無論是摩尼還是石頭;同樣,諸比丘,此處有一類人由於諸漏的滅盡……乃至……成就並住。諸比丘,這稱為如金剛之心的人。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種人。”第五[經]。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, vajirūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Seyyathāpi, bhikkhave, vajirassa natthi kiñci abhejjaṃ maṇi vā pāsāṇo vā; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo āsavānaṃ khayā…pe… upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vajirūpamacitto puggalo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti [pu. pa. 102]. Pañcamaṃ.
已對照

六、應親近經

6. Sevitabbasuttaṃ
26PTS 1.125緬 1.123已對照

二十六、“諸比丘,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?諸比丘,有[一種]人是不應親近、不應結交、不應侍奉的。諸比丘,有[一種]人是應親近、應結交、應侍奉的。諸比丘,有[一種]人是應恭敬、尊重之後親近、結交、侍奉的。諸比丘,什麼是不應親近、不應結交、不應侍奉的人呢?諸比丘,此處有一類人在戒、定、慧上是低劣的。諸比丘,這樣的人是不應親近、不應結交、不應侍奉的,除非出於護念,除非出於悲憫。

“諸比丘,什麼是應親近、應結交、應侍奉的人呢?諸比丘,此處有一類人在戒、定、慧上是相等的。諸比丘,這樣的人是應親近、應結交、應侍奉的。這是什麼緣故呢?‘當[我們]在戒上同等時,我們之間將會有戒論,那[論]在我們之間將會得以流轉,那對我們將會安樂。當[我們]在定上同等時,我們之間將會有定論,那[論]在我們之間將會得以流轉,那對我們將會安樂。當[我們]在慧上同等時,我們之間將會有慧論,那[論]在我們之間將會得以流轉,那對我們將會安樂。’因此,這樣的人是應親近、應結交、應侍奉的。

“諸比丘,什麼是應恭敬、尊重之後親近、結交、侍奉的人呢?諸比丘,此處有一類人在戒、定、慧上是較勝的。諸比丘,這樣的人是應恭敬、尊重之後親近、結交、侍奉的。這是什麼緣故呢?‘如是,我將使未圓滿的戒蘊圓滿,或將以慧於各處護持已圓滿的戒蘊;我將使未圓滿的定蘊圓滿,或將以慧於各處護持已圓滿的定蘊;我將使未圓滿的慧蘊圓滿,或將以慧於各處護持已圓滿的慧蘊。’因此,這樣的人是應恭敬、尊重之後親近、結交、侍奉的。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種人。

“親近低劣者的人退墮,

親近同等者則任何時候都不衰退;

趨近最勝者,便迅速升起,

因此應結交勝過自己的人。”第六[經]。

26. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Atthi, bhikkhave, puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo hīno hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo aññatra anuddayā aññatra anukampā.
‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sadiso hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Sīlasāmaññagatānaṃ sataṃ sīlakathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī [pavattanī (sī. syā. kaṃ. pī.) pu. pa. 122 passitabbaṃ] bhavissati, sā ca no phāsu bhavissati. Samādhisāmaññagatānaṃ sataṃ samādhikathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissati. Paññāsāmaññagatānaṃ sataṃ paññākathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissatīti. Tasmā evarūpo puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo.
‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo adhiko hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Iti aparipūraṃ vā sīlakkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā sīlakkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmi; aparipūraṃ vā samādhikkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā samādhikkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmi; aparipūraṃ vā paññākkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā paññākkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmīti. Tasmā evarūpo puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.
‘‘Nihīyati puriso nihīnasevī,
Na ca hāyetha kadāci tulyasevī;
Seṭṭhamupanamaṃ udeti khippaṃ,
Tasmā attano uttariṃ bhajethā’’ti. chaṭṭhaṃ;
已對照

七、應厭惡經

7. Jigucchitabbasuttaṃ
27PTS 1.127緬 1.124已對照

二十七、“諸比丘,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?諸比丘,有[一種]人是應厭惡、不應親近、不應結交、不應侍奉的。諸比丘,有[一種]人是應旁觀、不應親近、不應結交、不應侍奉的。諸比丘,有[一種]人是應親近、應結交、應侍奉的。諸比丘,什麼是應厭惡、不應親近、不應結交、不應侍奉的人呢?諸比丘,此處有一類人是破戒者、有惡法者、不淨、行為可疑、行事隱秘、非沙門而自稱沙門、非梵行者而自稱梵行者、內部腐敗、漏洩、成為汙穢者。諸比丘,這樣的人是應厭惡、不應親近、不應結交、不應侍奉的。這是什麼緣故呢?諸比丘,[親近者]雖然不隨這樣的人所見而效行,然而關於他的惡名聲卻會傳揚:‘[這]人是有惡友的、有惡伴的、有惡隨從的。’諸比丘,猶如進入糞中的蛇,雖然不咬,卻會沾汙他;同樣,諸比丘,[親近者]雖然不隨這樣的人所見而效行,然而關於他的惡名聲卻會傳揚:‘[這]人是有惡友的、有惡伴的、有惡隨從的。’因此,這樣的人是應厭惡、不應親近、不應結交、不應侍奉的。

“諸比丘,什麼是應旁觀、不應親近、不應結交、不應侍奉的人呢?諸比丘,此處有一類人是忿怒者、多惱者,即使被說了少許,也會黏著、動怒、起瞋恚、僵執,顯露出怒、瞋與不悅。諸比丘,猶如惡瘡被木棒或瓦片碰觸,便更加流溢[膿汁];同樣,諸比丘……乃至……諸比丘,猶如鎮頭迦(tinduka)木的火把被木棒或瓦片碰觸,便更加發出‘吱吱’‘噼啪’之聲;同樣,諸比丘……乃至……諸比丘,猶如糞坑被木棒或瓦片碰觸,便更加發出惡臭;同樣,諸比丘,此處有一類人是忿怒者、多惱者,即使被說了少許,也會黏著、動怒、起瞋恚、僵執,顯露出怒、瞋與不悅。諸比丘,這樣的人是應旁觀、不應親近、不應結交、不應侍奉的。這是什麼緣故呢?‘他可能會辱罵我、誹謗我、對我作無益之事。’因此,這樣的人是應旁觀、不應親近、不應結交、不應侍奉的。

“諸比丘,什麼是應親近、應結交、應侍奉的人呢?諸比丘,此處有一類人是持戒者、有善法者。諸比丘,這樣的人是應親近、應結交、應侍奉的。這是什麼緣故呢?諸比丘,[親近者]雖然不隨這樣的人所見而效行,然而關於他的善名聲卻會傳揚:‘[這]人是有善友的、有善伴的、有善隨從的。’因此,這樣的人是應親近、應結交、應侍奉的。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種人。

“親近低劣者的人退墮,

親近同等者則任何時候都不衰退;

趨近最勝者,便迅速升起,

因此應結交勝過自己的人。”第七[經]。

27. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Atthi, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto, assamaṇo samaṇapaṭiñño, abrahmacārī brahmacāripaṭiñño, antopūti avassuto kasambujāto. Evarūpo, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Kiñcāpi, bhikkhave, evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchati – ‘pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅko’ti. Seyyathāpi, bhikkhave, ahi gūthagato kiñcāpi na daṃsati [ḍaṃsati (sī. syā.), ḍassati (pī.)], atha kho naṃ makkheti; evamevaṃ kho, bhikkhave, kiñcāpi evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchati – ‘pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅko’ti. Tasmā evarūpo puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo.
‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Seyyathāpi, bhikkhave, duṭṭhāruko kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya āsavaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave…pe… seyyathāpi, bhikkhave, tindukālātaṃ kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭitaṃ bhiyyosomattāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati; evamevaṃ kho bhikkhave…pe… seyyathāpi, bhikkhave, gūthakūpo kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya duggandho hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Evarūpo, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Akkoseyyapi maṃ paribhāseyyapi maṃ anatthampi maṃ kareyyāti. Tasmā evarūpo puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo.
‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Kiñcāpi, bhikkhave, evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati – ‘kalyāṇamitto purisapuggalo kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti. Tasmā evarūpo puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti.
‘‘Nihīyati puriso nihīnasevī,
Na ca hāyetha kadāci tulyasevī;
Seṭṭhamupanamaṃ udeti khippaṃ,
Tasmā attano uttariṃ bhajethā’’ti. sattamaṃ;
已對照

八、糞語者經

8. Gūthabhāṇīsuttaṃ
28PTS 1.128緬 1.126已對照

二十八、“諸比丘,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?糞語者(gūthabhāṇī)、花語者(pupphabhāṇī)、蜜語者(madhubhāṇī)。諸比丘,什麼是糞語者呢?諸比丘,此處有一類人在會堂中、或在眾中、或在親族中間、或在行會(pūga)中間、或在王家中間,被帶去而被問為證——‘喂,人啊,你知道什麼就說什麼’,他不知卻說‘我知’,知卻說‘我不知’,不見卻說‘我見’,見卻說‘我不見’。如是,或為自己、或為他人、或為些許財利之故,他明知而說妄語。諸比丘,這稱為糞語者。

28. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Gūthabhāṇī, pupphabhāṇī, madhubhāṇī. Katamo ca, bhikkhave, puggalo gūthabhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā [sabhāgato vā parisāgato vā (syā. kaṃ.)] ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti. So ajānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘na passāmī’ti [ma. ni. 1.440; pu. pa. 91]; iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo gūthabhāṇī.
已對照

“諸比丘,什麼是花語者呢?諸比丘,此處有一類人在會堂中、或在眾中、或在親族中間、或在行會中間、或在王家中間,被帶去而被問為證——‘喂,人啊,你知道什麼就說什麼’,他不知便說‘我不知’,知便說‘我知’,不見便說‘我不見’,見便說‘我見’。如是,他不為自己、不為他人、不為些許財利之故而明知說妄語。諸比丘,這稱為花語者。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo pupphabhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ pajānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘passāmī’ti; iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo pupphabhāṇī.
已對照

“諸比丘,什麼是蜜語者呢?諸比丘,此處有一類人舍斷粗惡語,遠離粗惡語:凡是無瑕、悅耳、可愛、沁入人心、文雅、為眾人所喜、為眾人所意的語言,他便是說這樣語言者。諸比丘,這稱為蜜語者。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種人。”第八[經]。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo madhubhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo madhubhāṇī. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、盲者經

9. Andhasuttaṃ
29PTS 1.129已對照

二十九、“諸比丘,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?盲者、一眼者、二眼者。諸比丘,什麼是盲者呢?諸比丘,此處有一類人沒有這樣的眼——憑藉這樣的眼,能獲得未獲得的財富,或使已獲得的財富增長;他也沒有這樣的眼——憑藉這樣的眼,能知道善與不善法,能知道有罪與無罪法,能知道劣與勝法,能知道黑白相對法。諸比丘,這稱為盲者。

29. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Andho, ekacakkhu, dvicakkhu. Katamo ca, bhikkhave, puggalo andho? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigaccheyya adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya [phātikareyya (sī.)]; tathārūpampissa cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo andho.
緬 1.127已對照

“諸比丘,什麼是一眼者呢?諸比丘,此處有一類人有這樣的眼——憑藉這樣的眼,能獲得未獲得的財富,或使已獲得的財富增長;但他沒有這樣的眼——憑藉這樣的眼,能知道善與不善法,能知道有罪與無罪法,能知道劣與勝法,能知道黑白相對法。諸比丘,這稱為一眼者。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ekacakkhu? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigaccheyya adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya; tathārūpaṃ panassa [tathārūpampissa (syā. kaṃ. pī. ka.)] cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo ekacakkhu.
已對照

“諸比丘,什麼是二眼者呢?諸比丘,此處有一類人有這樣的眼——憑藉這樣的眼,能獲得未獲得的財富,或使已獲得的財富增長;他也有這樣的眼——憑藉這樣的眼,能知道善與不善法,能知道有罪與無罪法,能知道劣與勝法,能知道黑白相對法。諸比丘,這稱為二眼者。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種人。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo dvicakkhu? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigaccheyya, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya; tathārūpampissa cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya; sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo dvicakkhu. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti.
已對照

“既沒有那樣的財富,也不作諸福;

‘‘Na ceva bhogā tathārūpā, na ca puññāni kubbati;
已對照

對失去眼的盲者而言,兩處都是敗運之擲。

Ubhayattha kaliggāho, andhassa hatacakkhuno.
已對照

“其次,這被稱為另一[種]——一眼之人:

‘‘Athāparāyaṃ akkhāto, ekacakkhu ca puggalo;
已對照

他是狡詐者,以法與非法尋求諸財物。

Dhammādhammena saṭhoso [saṃsaṭṭho (sī. syā. kaṃ. pī.), saṭhoti (ka.)], bhogāni pariyesati.
已對照

“以偷盜、欺詐之業與妄語,[取其]兩者[而尋求],

‘‘Theyyena kūṭakammena, musāvādena cūbhayaṃ;
已對照

那享受欲樂的人善於聚積;

Kusalo hoti saṅghātuṃ [saṃhātuṃ (syā.)], kāmabhogī ca mānavo;
已對照

那一眼者從此去到地獄,受到惱害。

Ito so nirayaṃ gantvā, ekacakkhu vihaññati.
已對照

“而二眼者被稱為最勝之人:

‘‘Dvicakkhu pana akkhāto, seṭṭho purisapuggalo;
已對照

以如法所得的財物,以奮勉所獲的錢財,

Dhammaladdhehi bhogehi, uṭṭhānādhigataṃ dhanaṃ.
PTS 1.130已對照

那具最勝思惟、心無疑惑的人布施;

‘‘Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamānaso naro;
已對照

他前往賢善之處,到了那裡便不憂愁。

Upeti bhaddakaṃ ṭhānaṃ, yattha gantvā na socati.
已對照

“應遠遠地迴避盲者與一眼者,

‘‘Andhañca ekacakkhuñca, ārakā parivajjaye;
已對照

而應親近二眼者——最勝之人。”第九[經]。

Dvicakkhuṃ pana sevetha, seṭṭhaṃ purisapuggala’’nti. navamaṃ;
已對照

十、覆慧經

10. Avakujjasuttaṃ
30緬 1.128已對照

三十、“諸比丘,世間有這三種人存在、可得。哪三種[人]呢?覆慧者(avakujjapañña)、膝慧者(ucchaṅgapañña)、廣慧者(puthupañña)。諸比丘,什麼是覆慧者呢?諸比丘,此處有一類人常往園中,為在比丘們跟前聽法。比丘們為他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。他坐在那座位上,對那說法既不作意其初,也不作意其中,也不作意其終;從那座位起身之後,對那說法也既不作意其初,也不作意其中,也不作意其終。諸比丘,猶如倒覆的瓶,注入其中的水流散而不停留;同樣,諸比丘,此處有一類人常往園中,為在比丘們跟前聽法。比丘們為他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。他坐在那座位上,對那說法既不作意其初,也不作意其中,也不作意其終;從那座位起身之後,對那說法也既不作意其初,也不作意其中,也不作意其終。諸比丘,這稱為覆慧者。

30. ‘‘Tayome, bhikkhave [pu. pa. 107-108], puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Avakujjapañño puggalo, ucchaṅgapañño puggalo, puthupañño puggalo. Katamo ca, bhikkhave, avakujjapañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho nikkujjo [nikkujjo (sī. pī.)] tatra udakaṃ āsittaṃ vivaṭṭati, no saṇṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avakujjapañño puggalo.
PTS 1.131緬 1.129已對照

“諸比丘,什麼是膝慧者呢?諸比丘,此處有一類人常往園中,為在比丘們跟前聽法。比丘們為他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。他坐在那座位上,對那說法既作意其初,也作意其中,也作意其終;然而從那座位起身之後,對那說法卻既不作意其初,也不作意其中,也不作意其終。諸比丘,猶如人的膝上撒放著種種嚼食——芝麻、米、甜團、棗子。他從那座位起身時,由於失念而撒落[它們]。同樣,諸比丘,此處有一類人常往園中,為在比丘們跟前聽法。比丘們為他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。他坐在那座位上,對那說法既作意其初,也作意其中,也作意其終;然而從那座位起身之後,對那說法卻既不作意其初,也不作意其中,也不作意其終。諸比丘,這稱為膝慧者。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, ucchaṅgapañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhito ca kho tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, purisassa ucchaṅge nānākhajjakāni ākiṇṇāni – tilā taṇḍulā modakā badarā. So tamhā āsanā vuṭṭhahanto satisammosā pakireyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhito ca kho tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ucchaṅgapañño puggalo.
已對照

“諸比丘,什麼是廣慧者呢?諸比丘,此處有一類人常往園中,為在比丘們跟前聽法。比丘們為他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。他坐在那座位上,對那說法既作意其初,也作意其中,也作意其終;從那座位起身之後,對那說法也既作意其初,也作意其中,也作意其終。諸比丘,猶如正放的瓶,注入其中的水停留而不流散;同樣,諸比丘,此處有一類人常往園中,為在比丘們跟前聽法。比丘們為他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。他坐在那座位上,對那說法既作意其初,也作意其中,也作意其終;從那座位起身之後,對那說法也既作意其初,也作意其中,也作意其終。諸比丘,這稱為廣慧者。諸比丘,這就是世間存在、可得的三種人。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puthupañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho ukkujjo tatra udakaṃ āsittaṃ saṇṭhāti no vivaṭṭati; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puthupañño puggalo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti.
已對照

“覆慧之人,愚鈍、不明辨,

‘‘Avakujjapañño puriso, dummedho avicakkhaṇo;
已對照

縱然常往比丘們的跟前,

Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike.
已對照

“這樣的人,對說法的初、中與終,

‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso;
已對照

都不能領受,因為他沒有慧。

Uggahetuṃ na sakkoti, paññā hissa na vijjati.
緬 1.130已對照

“膝慧之人,被說為勝過此[人],

‘‘Ucchaṅgapañño puriso, seyyo etena vuccati;
已對照

縱然常往比丘們的跟前,

Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike.
已對照

“這樣的人,對說法的初、中與終,

‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso;
已對照

坐在那座位上時,領受了文句,

Nisinno āsane tasmiṃ, uggahetvāna byañjanaṃ;
已對照

起身後卻不了知,因為所領受的都忘失了。

Vuṭṭhito nappajānāti, gahitaṃ hissa [gahitampissa (ka.)] mussati.
已對照

“廣慧之人,被說為勝過這些[人],

‘‘Puthupañño ca puriso, seyyo etehi [etena (ka.)] vuccati;
已對照

縱然常往比丘們的跟前,

Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike.
已對照

“這樣的人,對說法的初、中與終,

‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso;
已對照

坐在那座位上時,領受了文句,

Nisinno āsane tasmiṃ, uggahetvāna byañjanaṃ.
已對照

“那具最勝思惟、心無疑惑的人憶持[它];

‘‘Dhāreti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamānaso naro;
已對照

是法隨法行者,他能成為苦的作終者。”第十[經]。

Dhammānudhammappaṭipanno, dukkhassantakaro siyā’’ti. dasamaṃ;
已對照

人品第三。

Puggalavaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

三彌陀、病人、行,多助益與金剛;

應親近、應厭惡、糞語者,盲者以及覆。

Tassuddānaṃ –
Samiddha [kāyasakkhi (sī.), saviṭṭha (syā. kaṃ.), seṭṭha (ka.)] -gilāna-saṅkhārā, bahukārā vajirena ca;
Sevi-jiguccha-gūthabhāṇī, andho ca avakujjatāti.