快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 十一集·隨念品 Anussativaggo

本經目錄二、隨念品一、第一摩訶男經二、第二摩訶男經三、難提經四、須菩提經五、慈經六、八城經七、牧牛者經八、第一定經九、第二定經十、第三定經十一、第四定經隨念品第二。

已對照

二、隨念品

2. Anussativaggo
已對照

一、第一摩訶男經

1. Paṭhamamahānāmasuttaṃ
11已對照

十一、一時,世尊住在釋迦[國]迦毘羅衛的尼拘陀園(Nigrodhārāma)。那時,眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:“世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。”釋迦人摩訶男(Mahānāma Sakka)聽說:“據說眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:‘世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。’”

11. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’ti. Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’’ti.
已對照

於是,釋迦人摩訶男來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——“尊者,我聽說了這[事]:‘據說眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。’尊者,我們以種種住而住,應以哪一種住而住呢?”

Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’ti. Tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa [kena (syā. kaṃ.)] vihārena vihātabba’’nti?
PTS 5.329緬 3.531已對照

“善哉,善哉,摩訶男!摩訶男,你們這些良家子來到如來之處而問‘尊者,我們以種種住而住,應以哪一種住而住呢?’——這正是與你們相稱的。摩訶男,有信者是成就者,無信者不是;發起精進者是成就者,懈怠者不是;念已現起者是成就者,失念者不是;得定者是成就者,不得定者不是;有慧者是成就者,劣慧者不是。摩訶男,你住立於這五種法之後,應進一步修習六種法。摩訶男,在此,你應隨念如來:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’摩訶男,當聖弟子隨念如來之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依如來而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,這稱為:聖弟子在不平等的眾生中達到平等而住,在有惱害的眾生中無惱害而住,已入法流而修習佛隨念。

‘‘Sādhu sādhu, mahānāma! Etaṃ kho, mahānāma, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ, yaṃ tumhe tathāgataṃ upasaṅkamitvā puccheyyātha – ‘tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’’’nti? Saddho kho, mahānāma, ārādhako hoti, no assaddho; āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto; upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati; samāhito ārādhako hoti, no asamāhito; paññavā ārādhako hoti, no duppañño. Imesu kho tvaṃ, mahānāma, pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cha dhamme uttari [uttariṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhāveyyāsi. [a. ni. 6.10] ‘‘Idha tvaṃ, mahānāma, tathāgataṃ anussareyyāsi – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tathāgataṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno buddhānussatiṃ bhāveti.
PTS 5.330已對照

“再者,摩訶男,你應隨念法:‘法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。’摩訶男,當聖弟子隨念法之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依法而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,這稱為:聖弟子在不平等的眾生中達到平等而住,在有惱害的眾生中無惱害而住,已入法流而修習法隨念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, dhammaṃ anussareyyāsi – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko [opanayiko (sī. syā. kaṃ. pī.)] paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti dhammaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno dhammānussatiṃ bhāveti.
緬 3.532已對照

“再者,摩訶男,你應隨念僧:‘世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正當行道者,也就是四雙八輩之人——這就是世尊的弟子僧,應供養、應款待、應奉施、應合掌,是世間無上的福田。’摩訶男,當聖弟子隨念僧之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依僧而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,這稱為:聖弟子在不平等的眾生中達到平等而住,在有惱害的眾生中無惱害而住,已入法流而修習僧隨念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, saṅghaṃ anussareyyāsi – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti saṅghaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno saṅghānussatiṃ bhāveti.
PTS 5.331已對照

“再者,摩訶男,你應隨念自己的諸戒——無毀、無穿、無斑、無雜、自在、智者所贊、不被執取、導向定。摩訶男,當聖弟子隨念戒之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依戒而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,這稱為:聖弟子在不平等的眾生中達到平等而住,在有惱害的眾生中無惱害而住,已入法流而修習戒隨念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, attano sīlāni anussareyyāsi akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako sīlaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti sīlaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno sīlānussatiṃ bhāveti.
緬 3.533已對照

“再者,摩訶男,你應隨念自己的舍:‘我實有利得!我實善得!我在被慳垢所纏的眾生之中,以離了慳垢的心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享。’摩訶男,當聖弟子隨念舍之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依舍而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,這稱為:聖弟子在不平等的眾生中達到平等而住,在有惱害的眾生中無惱害而住,已入法流而修習舍隨念。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, attano cāgaṃ anussareyyāsi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yohaṃ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako cāgaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti cāgaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno cāgānussatiṃ bhāveti.
PTS 5.332緬 3.534已對照

“再者,摩訶男,你應隨念諸天:‘有四大王天諸天,有三十三天諸天,有夜摩天諸天,有兜率天諸天,有化樂天諸天,有他化自在天諸天,有梵身天諸天,有比那更上的諸天。具足怎樣的信的那些天,從此死沒後投生於彼處,我也有那樣的信。具足怎樣的戒的那些天,從此死沒後投生於彼處,我也有那樣的戒。具足怎樣的聞的那些天,從此死沒後投生於彼處,我也有那樣的聞。具足怎樣的舍的那些天,從此死沒後投生於彼處,我也有那樣的舍。具足怎樣的慧的那些天,從此死沒後投生於彼處,我也有那樣的慧。’摩訶男,當聖弟子隨念自己與那些天的信、戒、聞、舍、慧之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依諸天而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,這稱為:聖弟子在不平等的眾生中達到平等而住,在有惱害的眾生中無惱害而住,已入法流而修習天隨念。”第一[經]。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, devatā anussareyyāsi – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpaṃ sīlaṃ saṃvijjati. Yathārūpena sutena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpaṃ sutaṃ saṃvijjati. Yathārūpena cāgena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpo cāgo saṃvijjati. Yathārūpāya paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti devatā ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotasamāpanno devatānussatiṃ bhāvetī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二摩訶男經

2. Dutiyamahānāmasuttaṃ
12已對照

十二、一時,世尊住在釋迦[國]迦毘羅衛的尼拘陀園。那時,釋迦人摩訶男病癒起身、從病中起身未久。那時,眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:“世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。”

12. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena mahānāmo sakko gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’ti.
PTS 5.333已對照

釋迦人摩訶男聽說:“據說眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:‘世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。’”於是,釋迦人摩訶男來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——“尊者,我聽說了這[事]:‘據說眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。’尊者,我們以種種住而住,應以哪一種住而住呢?”

Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’’ti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’ti. Tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’’nti?
已對照

“善哉,善哉,摩訶男!摩訶男,你們這些良家子來到如來之處而問‘尊者,我們以種種住而住,應以哪一種住而住呢?’——這正是與你們相稱的。摩訶男,有信者是成就者,無信者不是;發起精進者是成就者,懈怠者不是;念已現起者是成就者,失念者不是;得定者是成就者,不得定者不是;有慧者是成就者,劣慧者不是。摩訶男,你住立於這五種法之後,應進一步修習六種法。

‘‘Sādhu sādhu, mahānāma! Etaṃ kho, mahānāma, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ yaṃ tumhe tathāgataṃ upasaṅkamitvā puccheyyātha – ‘tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’nti? Saddho kho, mahānāma, ārādhako hoti, no assaddho; āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto; upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati; samāhito ārādhako hoti, no asamāhito; paññavā ārādhako hoti, no duppañño. Imesu kho tvaṃ, mahānāma, pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cha dhamme uttari bhāveyyāsi.
緬 3.535已對照

“摩訶男,在此,你應隨念如來:‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’摩訶男,當聖弟子隨念如來之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依如來而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,你行時也應修習這佛隨念,住時也應修習,坐時也應修習,臥時也應修習,經營事業時也應修習,住於兒女擁擠之床時也應修習。

[a. ni. 6.9] ‘‘Idha tvaṃ, mahānāma, tathāgataṃ anussareyyāsi – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tathāgataṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Imaṃ kho tvaṃ, mahānāma, buddhānussatiṃ gacchantopi bhāveyyāsi, ṭhitopi bhāveyyāsi, nisinnopi bhāveyyāsi, sayānopi bhāveyyāsi, kammantaṃ adhiṭṭhahantopi bhāveyyāsi, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantopi bhāveyyāsi.
PTS 5.334已對照

“再者,摩訶男,你應隨念法……乃至……你應隨念僧……乃至……你應隨念自己的諸戒……乃至……你應隨念自己的舍……乃至……你應隨念諸天:‘有四大王天諸天……乃至……有比那更上的諸天。具足怎樣的信的那些天,從此死沒後投生於彼處,我也有那樣的信。具足怎樣的戒……怎樣的聞……怎樣的舍……怎樣的慧的那些天,從此死沒後投生於彼處,我也有那樣的慧。’摩訶男,當聖弟子隨念自己與那些天的信、戒、聞、舍、慧之時,他於那時心不為貪所纏縛,不為瞋所纏縛,不為痴所纏縛;他於那時心依諸天而唯是正直的。摩訶男,心已正直的聖弟子獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,感受樂;有樂者,心得定。摩訶男,你行時也應修習這天隨念,住時也應修習,坐時也應修習,臥時也應修習,經營事業時也應修習,住於兒女擁擠之床時也應修習。”第二[經]。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, mahānāma, dhammaṃ anussareyyāsi…pe… saṅghaṃ anussareyyāsi…pe… attano sīlāni anussareyyāsi…pe… attano cāgaṃ anussareyyāsi…pe… devatā anussareyyāsi – ‘santi devā cātumahārājikā…pe… santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena… sutena… cāgena… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthūpapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti devatā ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Imaṃ kho tvaṃ, mahānāma, devatānussatiṃ gacchantopi bhāveyyāsi, ṭhitopi bhāveyyāsi, nisinnopi bhāveyyāsi, sayānopi bhāveyyāsi, kammantaṃ adhiṭṭhahantopi bhāveyyāsi, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantopi bhāveyyāsī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、難提經

3. Nandiyasuttaṃ
13已對照

十三、一時,世尊住在釋迦[國]迦毘羅衛的尼拘陀園。那時,世尊想在舍衛城入雨安居。

13. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena bhagavā sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagantukāmo hoti [ahosi (ka.)].
PTS 5.335緬 3.536已對照

釋迦人難提(Nandiya Sakka)聽說:“據說世尊想在舍衛城入雨安居。”那時,釋迦人難提這樣想:“我何不也在舍衛城入雨安居呢?在那裡我既將經營事業,也將時時得見世尊。”

Assosi kho nandiyo sakko – ‘‘bhagavā kira sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagantukāmo’’ti. Atha kho nandiyassa sakkassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhampi sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagaccheyyaṃ. Tattha kammantañceva adhiṭṭhahissāmi, bhagavantañca lacchāmi kālena kālaṃ dassanāyā’’ti.
已對照

於是,世尊在舍衛城入了雨安居。釋迦人難提也在舍衛城入了雨安居。在那裡他既經營事業,也時時得見世尊。那時,眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:“世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。”

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagacchi [upagañchi (sī. pī.)]. Nandiyopi kho sakko sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ upagacchi. Tattha kammantañceva adhiṭṭhāsi [adhiṭṭhāya (syā.), adhiṭṭhāti (ka.)], bhagavantañca labhi [lacchati (syā. ka.)] kālena kālaṃ dassanāya. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’ti.
已對照

釋迦人難提聽說:“據說眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:‘世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。’”於是,釋迦人難提來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人難提對世尊這樣說——“尊者,我聽說了這[事]:‘據說眾多比丘正為世尊作衣[,心想]:世尊衣已作成,三個月過去時將出發遊行。’尊者,我們以種種住而住,應以哪一種住而住呢?”

Assosi kho nandiyo sakko – ‘‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’’ti. Atha kho nandiyo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho nandiyo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’ti. Tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’’nti?
已對照

“善哉,善哉,難提!難提,你們這些良家子來到如來之處而問‘尊者,我們以種種住而住,應以哪一種住而住呢?’——這正是與你們相稱的。難提,有信者是成就者,無信者不是;具戒者是成就者,破戒者不是;發起精進者是成就者,懈怠者不是;念已現起者是成就者,失念者不是;得定者是成就者,不得定者不是;有慧者是成就者,劣慧者不是。難提,你住立於這六種法之後,應於五種法上向內令念現起。

‘‘Sādhu sādhu, nandiya! Etaṃ kho, nandiya, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ, yaṃ tumhe tathāgataṃ upasaṅkamitvā puccheyyātha – ‘tesaṃ no, bhante, nānāvihārehi viharataṃ kenassa vihārena vihātabba’nti? Saddho kho, nandiya, ārādhako hoti, no assaddho; sīlavā ārādhako hoti, no dussīlo; āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto; upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati; samāhito ārādhako hoti, no asamāhito; paññavā ārādhako hoti, no duppañño. Imesu kho te, nandiya, chasu dhammesu patiṭṭhāya pañcasu dhammesu ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
PTS 5.336緬 3.537已對照

“難提,在此,你應隨念如來:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’難提,你應如是緣如來而向內令念現起。

‘‘Idha tvaṃ, nandiya, tathāgataṃ anussareyyāsi – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Iti kho te, nandiya, tathāgataṃ ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
已對照

“再者,難提,你應隨念法:‘法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。’難提,你應如是緣法而向內令念現起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, dhammaṃ anussareyyāsi – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Iti kho te, nandiya, dhammaṃ ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
已對照

“再者,難提,你應隨念諸善友:‘我實有利得!我實善得!我有善友——憐憫[我]、希求[我]利益、教誡[我]、教導[我]。’難提,你應如是緣諸善友而向內令念現起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, kalyāṇamitte anussareyyāsi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kalyāṇamittā anukampakā atthakāmā ovādakā anusāsakā’ti. Iti kho te, nandiya, kalyāṇamitte ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
已對照

“再者,難提,你應隨念自己的舍:‘我實有利得!我實善得!我在被慳垢所纏的眾生之中,以離了慳垢的心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享。’難提,你應如是緣舍而向內令念現起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, attano cāgaṃ anussareyyāsi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yohaṃ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Iti kho te, nandiya, cāgaṃ ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
PTS 5.337已對照

“再者,難提,你應隨念諸天:‘那些超越了以段食為食的諸天之同伴、投生於某一意所成身的諸天,不見自己有應作的,也不見對已作的[須]積累。’難提,猶如不時解脫的比丘不見自己有應作的,也不見對已作的[須]積累;同樣,難提,那些超越了以段食為食的諸天之同伴、投生於某一意所成身的諸天,不見自己有應作的,也不見對已作的[須]積累。難提,你應如是緣諸天而向內令念現起。

‘‘Puna caparaṃ tvaṃ, nandiya, devatā anussareyyāsi – ‘yā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ [kabaḷiṃkārabhakkhānaṃ (sī.), kabaḷīkārabhakkhānaṃ (syā. kaṃ. pī.)] devatānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapannā, tā karaṇīyaṃ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṃ. Seyyathāpi, nandiya, bhikkhu asamayavimutto karaṇīyaṃ attano na samanupassati katassa vā paticayaṃ; evamevaṃ kho, nandiya, yā tā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devatānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapannā, tā karaṇīyaṃ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṃ. Iti kho te, nandiya, devatā ārabbha ajjhattaṃ sati upaṭṭhāpetabbā.
緬 3.538已對照

“難提,具足這十一種法的聖弟子,只舍斷惡不善法,不執取。難提,猶如倒覆的瓶只吐出水,而不回吞;又,難提,猶如在乾燥的草林中放出的火,只是燒著前進,不回到已燒過之處;同樣,難提,具足這十一種法的聖弟子,只舍斷惡不善法,不執取。”第三[經]。

‘‘Imehi kho, nandiya, ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyati. Seyyathāpi, nandiya, kumbho nikkujjo [nikujjo (ka.)] vamateva udakaṃ, no vantaṃ paccāvamati [paccāmasati (syā.)]; seyyathāpi vā pana, nandiya, sukkhe tiṇadāye aggi mutto ḍahaññeva gacchati, no daḍḍhaṃ paccudāvattati; evamevaṃ kho, nandiya, imehi ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyatī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、須菩提經

4. Subhūtisuttaṃ
14已對照

十四、那時,具壽須菩提(Subhūti)與薩陀(Saddha)比丘一同來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽須菩提這樣說——“須菩提,這位比丘名叫什麼?”“尊者,這位比丘名叫薩陀,是須達多(Sudatta)優婆塞之子,出於信心從家出家、成為無家者。”

14. Atha kho āyasmā subhūti saddhena bhikkhunā saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ subhūtiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘ko nāmāyaṃ [ko nāmo ayaṃ (sī. ka.), ko nāma ayaṃ (syā. kaṃ.)], subhūti, bhikkhū’’ti? ‘‘Saddho nāmāyaṃ, bhante, bhikkhu, sudattassa [saddhassa (sī. syā. kaṃ. pī.)] upāsakassa putto, saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti.
已對照

“須菩提,那麼這位薩陀比丘——須達多優婆塞之子,出於信心從家出家、成為無家者——是否顯現於有信者的諸特相中呢?”“世尊,這正是時候;善逝,這正是時候——願世尊宣說有信者的諸特相。現在我將會知道,這位比丘是顯現於有信者的諸特相中,還是不[顯現]。”

‘‘Kacci panāyaṃ, subhūti, saddho bhikkhu sudattassa upāsakassa putto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito sandissati saddhāpadānesū’’ti? ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo, yaṃ bhagavā saddhassa saddhāpadānāni bhāseyya. Idānāhaṃ jānissāmi yadi vā ayaṃ bhikkhu sandissati saddhāpadānesu yadi vā no’’ti.
已對照

“那麼,須菩提,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”具壽須菩提應諾世尊。世尊這樣說——

‘‘Tena hi, subhūti, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā subhūti bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
PTS 5.338已對照

“須菩提,在此,比丘具戒,以波羅提木叉律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習。須菩提,比丘具戒……乃至……受持學處而學習——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Idha, subhūti, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yampi, subhūti, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
緬 3.539已對照

“再者,須菩提,比丘是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者,凡是那些初善、中善、後善的,顯示具足義理與文句、完全圓滿、遍淨的梵行的法,他對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達。須菩提,比丘是多聞者……乃至……以見善通達——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo; ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Yampi, subhūti, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已對照

“再者,須菩提,比丘是善友者、善伴者、善隨從者。須菩提,比丘是善友者、善伴者、善隨從者——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yampi, subhūti, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已對照

“再者,須菩提,比丘是易受勸者,具足使人易受勸的諸法,能忍,善持教誡。須菩提,比丘是易受勸者,具足使人易受勸的諸法,能忍,善持教誡——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yampi, subhūti, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已對照

“再者,須菩提,比丘對於諸同梵行者種種大小應作之事,是嫻熟、不懈怠的,具足於此的方便審察,堪能作、堪能安排。須菩提,比丘對於諸同梵行者種種大小應作之事,是嫻熟、不懈怠的,具足於此的方便審察,堪能作、堪能安排——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tatra dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Yampi, subhūti, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tatra dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
PTS 5.339已對照

“再者,須菩提,比丘是愛法者、言談可愛者,於增上法、增上律有廣大的愉悅。須菩提,比丘是愛法者、言談可愛者,於增上法、增上律有廣大的愉悅——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yampi, subhūti, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已對照

“再者,須菩提,比丘為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔。須菩提,比丘為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yampi, subhūti, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
緬 3.540已對照

“再者,須菩提,比丘是那屬於增上心的、現法樂住的四禪的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者。須菩提,比丘是那屬於增上心的、現法樂住的四禪的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Yampi, subhūti, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
PTS 5.340已對照

“再者,須菩提,比丘回憶起多種宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十萬生、許多壞劫、許多成劫、許多壞成劫——‘我在那裡有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,我生於那裡;在那裡也有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,生於此處。’他這樣連同行相、連同細節地回憶起多種宿住。須菩提,比丘回憶起多種宿住,即:一生、二生……乃至……這樣連同行相、連同細節地回憶起多種宿住。須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, subhūti, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
已對照

“再者,須菩提,比丘以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去:‘諸君,這些眾生確實具足身惡行、具足語惡行、具足意惡行,誹謗聖者,持邪見,受持邪見之業;他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。諸君,而這些眾生具足身善行、具足語善行、具足意善行,不誹謗聖者,持正見,受持正見之業;他們身壞命終之後,投生於善趣、天界。’他這樣以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去。須菩提,比丘以清淨……的天眼……乃至……了知眾生隨業而去——須菩提,這也是有信者的特相。

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, subhūti, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena…pe… yathākammūpage satte pajānāti, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hoti.
緬 3.541已對照

“再者,須菩提,比丘由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。須菩提,比丘由於諸漏的滅盡……乃至……證知,成就並住——須菩提,這也是有信者的特相。”

‘‘Puna caparaṃ, subhūti, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, subhūti, bhikkhu āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, subhūti, saddhassa saddhāpadānaṃ hotī’’ti.
已對照

這樣說時,具壽須菩提對世尊這樣說——“尊者,世尊所說的這些有信者的特相,在這位比丘[身上]都存在,這位比丘也顯現於這些[特相]中。

Evaṃ vutte āyasmā subhūti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yānimāni, bhante, bhagavatā saddhassa saddhāpadānāni bhāsitāni, saṃvijjanti tāni imassa bhikkhuno, ayañca bhikkhu etesu sandissati.
PTS 5.341已對照

“尊者,這位比丘具戒,以波羅提木叉律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
已對照

“尊者,這位比丘是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者,凡是那些初善、中善、後善的,顯示具足義理與文句、完全圓滿、遍淨的梵行的法,他對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo; ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
已對照

“尊者,這位比丘是善友者、善伴者、善隨從者。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
已對照

“尊者,這位比丘是易受勸者……乃至……善持教誡。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu suvaco hoti…pe… anusāsaniṃ.
已對照

“尊者,這位比丘對於諸同梵行者種種大小應作之事,是嫻熟、不懈怠的,具足於此的方便審察,堪能作、堪能安排。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ.
已對照

“尊者,這位比丘是愛法者、言談可愛者,於增上法、增上律有廣大的愉悅。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo.
已對照

“尊者,這位比丘住於發起精進……乃至……有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
已對照

“尊者,這位比丘是那屬於增上心的、現法樂住的四禪的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
緬 3.542已對照

“尊者,這位比丘回憶起多種宿住,即:一生、二生……乃至……這樣連同行相、連同細節地回憶起多種宿住。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
已對照

“尊者,這位比丘以清淨、超人的天眼……乃至……了知眾生隨業而去。

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti.
已對照

“尊者,這位比丘由於諸漏的滅盡……乃至……證知,成就並住。尊者,世尊所說的這些有信者的特相,在這位比丘[身上]都存在,這位比丘也顯現於這些[特相]中。”

‘‘Ayaṃ, bhante, bhikkhu āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Yānimāni, bhante, bhagavatā saddhassa saddhāpadānāni bhāsitāni, saṃvijjanti tāni imassa bhikkhuno, ayañca bhikkhu etesu sandissatī’’ti.
已對照

“善哉,善哉,須菩提!那麼,須菩提,你應與這位薩陀比丘一同住。須菩提,每當你想要見如來時,應與這位薩陀比丘一同來見如來。”第四[經]。

‘‘Sādhu sādhu, subhūti! Tena hi tvaṃ, subhūti, iminā ca saddhena bhikkhunā saddhiṃ vihareyyāsi. Yadā ca tvaṃ, subhūti, ākaṅkheyyāsi tathāgataṃ dassanāya, iminā saddhena bhikkhunā saddhiṃ upasaṅkameyyāsi tathāgataṃ dassanāyā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、慈經

5. Mettāsuttaṃ
15PTS 5.342已對照

十五、“諸比丘,慈心解脫若已串習、已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,可期待十一種功德。

15. [paṭi. ma. 2.22; mi. pa. 4.4.6] ‘‘Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ekādasānisaṃsā pāṭikaṅkhā.
已對照

哪十一種[功德]呢?安樂地睡,安樂地醒,不見惡夢,為人們所愛,為非人所愛,諸天神守護[他],火或毒或刀不侵入他,心迅速得定,面色明淨,不昏昧而命終,若未通達更上[之法],則趣往梵天界。諸比丘,慈心解脫若已串習、已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤,可期待這十一種功德。”第五[經]。

Katame ekādasa? Sukhaṃ supati, sukhaṃ paṭibujjhati, na pāpakaṃ supinaṃ passati, manussānaṃ piyo hoti, amanussānaṃ piyo hoti, devatā rakkhanti, nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati, tuvaṭaṃ cittaṃ samādhiyati, mukhavaṇṇo vippasīdati, asammūḷho kālaṃ karoti, uttari appaṭivijjhanto brahmalokūpago hoti. Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ime ekādasānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、八城經

6. Aṭṭhakanāgarasuttaṃ
16已對照

十六、一時,具壽阿難住在毘舍離的竹林村(Beluvagāmaka)。那時,八城的第十居士(Dasama gahapati Aṭṭhakanāgara)因某事來到了波吒釐子城(Pāṭaliputta)。

16. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati beluvagāmake [veḷuvagāmake (syā. kaṃ. ka.)]. Tena kho pana samayena dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputtaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena.
緬 3.543已對照

於是,八城的第十居士來到雞園(Kukkuṭārāma),來到某位比丘之處;到了之後,對那位比丘這樣說——“尊者,具壽阿難現在住在哪裡?尊者,因為我們想見具壽阿難。”“居士,那位具壽阿難住在毘舍離的竹林村。”

Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro yena kukkuṭārāmo yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, āyasmā ānando etarahi viharati? Dassanakāmā hi mayaṃ, bhante, āyasmantaṃ ānanda’’nti. ‘‘Eso, gahapati, āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati beluvagāmake’’ti.
PTS 5.343已對照

於是,八城的第十居士在波吒釐子城把那事辦完之後,來到毘舍離的竹林村,來到具壽阿難之處;到了之後,禮敬具壽阿難,坐在一旁。坐在一旁的八城的第十居士對具壽阿難這樣說——“阿難尊者,有沒有那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所正說的一法:在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得?”“居士,有那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所正說的一法:在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。”

Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputte taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena vesālī beluvagāmako yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante ānanda, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti? ‘‘Atthi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti.
緬 3.544已對照

“阿難尊者,那麼什麼是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所正說的一法:在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得呢?”“居士,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。他這樣思察:‘這初禪也是被造作的、被思所策發的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策發的,那是無常的、滅法。’他住立於彼,達到諸漏的滅盡;若未達到諸漏的滅盡,便以那法貪、那法歡喜,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。居士,這也是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所正說的一法:在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Katamo pana, bhante ānanda, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti? ‘‘Idha, gahapati, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘idampi kho paṭhamaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ, tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 5.344已對照

“再者,居士,比丘尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,第二禪……乃至……第三禪……乃至……成就並住於第四禪。他這樣思察:‘這第四禪也是被造作的、被思所策發的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策發的,那是無常的、滅法。’他住立於彼,達到諸漏的滅盡;若未達到諸漏的滅盡,便以那法貪、那法歡喜,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。居士,這也是那位知者、見者、阿羅漢、正等正覺者的世尊所正說的一法:在那裡,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,未解脫的心便得解脫,未遍盡的諸漏便趨於遍盡,未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘idampi kho catutthaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 5.345已對照

“再者,居士,比丘以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心遍滿一方而住,以廣、大、無量、無怨、無惱害[之心]遍滿一切世間而住。他這樣思察:‘這慈心解脫也是被造作的、被思所策發的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策發的,那是無常的、滅法。’他住立於彼,達到諸漏的滅盡;若未達到諸漏的滅盡,便以那法貪、那法歡喜,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。居士,這也是那位知者……乃至……未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho mettā cetovimutti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe. … ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
緬 3.545已對照

“再者,居士,比丘以與悲俱的心……乃至……以與喜俱的心……乃至……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。他這樣思察:‘這舍心解脫也是被造作的、被思所策發的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策發的,那是無常的、滅法。’他住立於彼,達到諸漏的滅盡;若未達到諸漏的滅盡,便以那法貪、那法歡喜,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。居士,這也是那位知者……乃至……未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho upekkhācetovimutti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe… ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
PTS 5.346已對照

“再者,居士,比丘完全超越色想,有對想滅沒,不作意種種想,[知]‘虛空是無邊的’,成就並住於空無邊處。他這樣思察:‘這空無邊處等至也是被造作的、被思所策發的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策發的,那是無常的、滅法。’他住立於彼,達到諸漏的滅盡;若未達到諸漏的滅盡,便以那法貪、那法歡喜,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。居士,這也是那位知者……乃至……未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho ākāsānañcāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe… ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti.
緬 3.546已對照

“再者,居士,比丘完全超越空無邊處,[知]‘識是無邊的’,成就並住於識無邊處……乃至……完全超越識無邊處,[知]‘什麼都沒有’,成就並住於無所有處。他這樣思察:‘這無所有處等至也是被造作的、被思所策發的。’他了知:‘凡任何被造作的、被思所策發的,那是無常的、滅法。’他住立於彼,達到諸漏的滅盡;若未達到諸漏的滅盡,便以那法貪、那法歡喜,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。居士,這也是那位知者……乃至……未證得的無上的瑜伽安穩便得證得。”

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati…pe… sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So iti paṭisañcikkhati – ‘ayampi kho ākiñcaññāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti; no ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā…pe… ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti.
PTS 5.347已對照

這樣說時,八城的第十居士對具壽阿難這樣說——“阿難尊者,猶如有人尋求一處寶藏口,一舉獲得十一處寶藏口;同樣,尊者,我尋求一種不死之門,一舉獲得了十一種不死之門以供親近。尊者,猶如有人的屋有十一扇門;那屋著火時,他能以其中任何一扇門使自己平安;同樣,尊者,我也將能以這十一種不死之門中任何一種不死之門使自己平安。尊者,這些外道尚且會為老師尋求師禮(ācariyadhana),我又怎能不對具壽阿難作供養呢!”

Evaṃ vutte dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi, bhante ānanda, puriso ekaṃ nidhimukhaṃ gavesanto sakideva [sabbatthapi evameva dissati] ekādasa nidhimukhāni adhigaccheyya; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, ekaṃ amatadvāraṃ gavesanto sakideva ekādasa amatadvārāni [ekādasannaṃ amatadvārānaṃ (sabbattha) ma. ni. 2.21 passitabbaṃ] alatthaṃ sevanāya [savanāya (syā.) sī. pī. majjhimapaṇṇāsakadutiyasuttepi, bhāvanāya (ma. ni. 2.21)]. Seyyathāpi, bhante, purisassa agāraṃ ekādasa dvāraṃ. So tasmiṃ agāre āditte ekamekenapi dvārena sakkuṇeyya attānaṃ sotthiṃ kātuṃ; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, imesaṃ ekādasannaṃ amatadvārānaṃ ekamekenapi amatadvārena sakkuṇissāmi attānaṃ sotthiṃ kātuṃ. Ime hi nāma, bhante, aññatitthiyā ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesissanti. Kiṃ [kimaṅgaṃ (ma. ni. 2.21)] panāhaṃ āyasmato ānandassa pūjaṃ na karissāmī’’ti!
已對照

於是,八城的第十居士召集了毘舍離與波吒釐子城的比丘僧團,以上妙的嚼食、啖食親手奉侍[他們],使之飽足滿意。並給每一位比丘各披上一雙衣,給具壽阿難披上三衣。又為具壽阿難建造了值五百的精舍。第六[經]。

Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro vesālikañca pāṭaliputtakañca bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Ekamekañca bhikkhuṃ paccekaṃ dussayugena acchādesi, āyasmantañca ānandaṃ ticīvarena. Āyasmato ānandassa pañcasataṃ vihāraṃ kārāpesīti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、牧牛者經

7. Gopālasuttaṃ
17緬 3.547已對照

十七、“諸比丘,具足十一種支的牧牛者,不能守護牛群、使之增長。具足哪十一種[支]呢?諸比丘,於此,牧牛者不是知色者,不是善知相者,不是除蠅卵者,不是覆瘡者,不是作煙者,不知渡處,不知已飲,不知道路,不是善知牧地者,並且是無餘而榨乳者;對那些為牛之父、為牛群導首的公牛,他不是以特別的恭敬而恭敬者。諸比丘,具足這十一種支的牧牛者,不能守護牛群、使之增長。

17. ‘‘Ekādasahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gopālako abhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ [phātikattuṃ (sī.), phātikātuṃ (syā. pī.)]. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, gopālako na rūpaññū hoti, na lakkhaṇakusalo hoti, na āsāṭikaṃ hāretā [sāṭetā (sī. syā. pī.)] hoti, na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, na dhūmaṃ kattā hoti, na titthaṃ jānāti, na pītaṃ jānāti, na vīthiṃ jānāti, na gocarakusalo hoti, anavasesadohī ca hoti, ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti. Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi aṅgehi samannāgato gopālako abhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ.
PTS 5.348已對照

“諸比丘,正是這樣:具足十一種法的比丘,不能在這法與律中達到增長、增廣、廣大。具足哪十一種[法]呢?諸比丘,於此,比丘不是知色者,不是善知相者,不是除蠅卵者,不是覆瘡者,不是作煙者,不知渡處,不知已飲,不知道路,不是善知牧地者,並且是無餘而榨乳者;對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首的比丘,他不是以特別的恭敬而恭敬者。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti, na lakkhaṇakusalo hoti, na āsāṭikaṃ hāretā hoti, na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, na dhūmaṃ kattā hoti, na titthaṃ jānāti, na pītaṃ jānāti, na vīthiṃ jānāti, na gocarakusalo hoti, anavasesadohī ca hoti, ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣不是知色者呢?諸比丘,於此,比丘對任何色,不如實了知‘[這是]四大種與四大種所造之色’。諸比丘,這樣比丘便不是知色者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṃ kiñci rūpaṃ ( ) [(sabbaṃ rūpaṃ) ma. ni. 1.347 ( ) katthaci dissati] ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣不是善知相者呢?諸比丘,於此,比丘不如實了知‘愚者以業為相,智者以業為相’。諸比丘,這樣比丘便不是善知相者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na lakkhaṇakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘kammalakkhaṇo bālo, kammalakkhaṇo paṇḍito’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na lakkhaṇakusalo hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣不是除蠅卵者呢?諸比丘,於此,比丘容忍已生的欲尋,不捨斷它、不除遣它、不令它滅盡、不令它歸於不存在;已生的瞋恚尋……已生的害尋……對一再生起的惡不善法,[他]容忍,不捨斷它們、不除遣它們、不令它們滅盡、不令它們歸於不存在。諸比丘,這樣比丘便不是除蠅卵者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na āsāṭikaṃ hāretā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na āsāṭikaṃ hāretā hoti.
PTS 5.349緬 3.548已對照

“諸比丘,比丘怎樣不是覆瘡者呢?諸比丘,於此,比丘以眼見色後,取於相,取隨相。若不守護眼根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,[而]他不為防護它而行道,不守護眼根,不致力於眼根的律儀。以耳聞聲後……以鼻嗅香後……以舌嘗味後……以身觸所觸後……以意識知法後,取於相,取隨相。若不守護意根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,[而]他不為防護它而行道,不守護意根,不致力於意根的律儀。諸比丘,這樣比丘便不是覆瘡者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati; na rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ nāpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati; na rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ nāpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na vaṇaṃ paṭicchādetā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣不是作煙者呢?諸比丘,於此,比丘不把如所聽聞、如所習得的法廣為他人宣說。諸比丘,這樣比丘便不是作煙者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na dhūmaṃ kattā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu na [ma. ni. 1.346-347 pana ayaṃ nakāro dhammantipadassa anantaraṃ dissati] yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ desetā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na dhūmaṃ kattā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣不知渡處呢?諸比丘,於此,比丘對那些多聞者、通曉阿含者、持法者、持律者、持論母者的比丘,不時時前往請問、發問:‘尊者,這是怎樣?這是什麼義?’那些具壽便不為他開顯未開顯的,不明瞭未明瞭的,也不於種種可疑之處除遣其疑。諸比丘,這樣比丘便不知渡處。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na titthaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā na paripucchati na paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva na vivaranti, anuttānīkatañca na uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ na paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na titthaṃ jānāti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣不知已飲呢?諸比丘,於此,比丘在如來所宣示的法與律被講說時,得不到義喜,得不到法喜,得不到與法相應的愉悅。諸比丘,這樣比丘便不知已飲。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na pītaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne na labhati atthavedaṃ, na labhati dhammavedaṃ, na labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na pītaṃ jānāti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣不知道路呢?諸比丘,於此,比丘不如實了知八支聖道。諸比丘,這樣比丘便不知道路。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na vīthiṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na vīthiṃ jānāti.
PTS 5.350已對照

“諸比丘,比丘怎樣不是善知牧地者呢?諸比丘,於此,比丘不如實了知四念處。諸比丘,這樣比丘便不是善知牧地者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na gocarakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na gocarakusalo hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是無餘而榨乳者呢?諸比丘,於此,有信的居士們捧上[資具]而奉請比丘[受用]衣、缽食、坐臥處、病緣藥資具。於此,比丘不知領受的分量。諸比丘,這樣比丘便是無餘而榨乳者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu anavasesadohī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuṃ saddhā gahapatikā abhihaṭṭhuṃ pavārenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi. Tatra bhikkhu mattaṃ na jānāti paṭiggahaṇāya. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu anavasesadohī hoti.
緬 3.549已對照

“諸比丘,比丘怎樣對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首的比丘不是以特別的恭敬而恭敬者呢?諸比丘,於此,比丘對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首的比丘,不於顯處與屏處現起慈的身業,不[現起]慈的語業……不於顯處與屏處現起慈的意業。諸比丘,這樣比丘便對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首的比丘不是以特別的恭敬而恭敬者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, te na atirekapūjāya pūjetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, tesu na mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca, na mettaṃ vacīkammaṃ… na mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, na te atirekapūjāya pūjetā hoti.
已對照

“諸比丘,具足這十一種法的比丘,不能在這法與律中達到增長、增廣、廣大。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ.
已對照

“諸比丘,具足十一種支的牧牛者,能守護牛群、使之增長。具足哪十一種[支]呢?諸比丘,於此,牧牛者是知色者,是善知相者,是除蠅卵者,是覆瘡者,是作煙者,知渡處,知已飲,知道路,是善知牧地者,並且是留餘而榨乳者;對那些為牛之父、為牛群導首的公牛,他是以特別的恭敬而恭敬者——諸比丘,具足這十一種支的牧牛者,能守護牛群、使之增長。

‘‘Ekādasahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gopālako bhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, gopālako rūpaññū hoti, lakkhaṇakusalo hoti, āsāṭikaṃ hāretā hoti, vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, dhūmaṃ kattā hoti, titthaṃ jānāti, pītaṃ jānāti, vīthiṃ jānāti, gocarakusalo hoti, sāvasesadohī ca hoti, ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā te atirekapūjāya pūjetā hoti – imehi kho, bhikkhave, ekādasahi aṅgehi samannāgato gopālako bhabbo gogaṇaṃ pariharituṃ phātiṃ kātuṃ.
PTS 5.351已對照

“諸比丘,正是這樣:具足十一種法的比丘,能在這法與律中達到增長、增廣、廣大。具足哪十一種[法]呢?諸比丘,於此,比丘是知色者,是善知相者,是除蠅卵者,是覆瘡者,是作煙者,知渡處,知已飲,知道路,是善知牧地者,並且是留餘而榨乳者;對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首的比丘,他是以特別的恭敬而恭敬者。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ. Katamehi ekādasahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti, lakkhaṇakusalo hoti, āsāṭikaṃ hāretā hoti, vaṇaṃ paṭicchādetā hoti, dhūmaṃ kattā hoti, titthaṃ jānāti, pītaṃ jānāti, vīthiṃ jānāti, gocarakusalo hoti, sāvasesadohī ca hoti, ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te atirekapūjāya pūjetā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是知色者呢?諸比丘,於此,比丘對任何色,如實了知‘[這是]四大種與四大種所造之色’。諸比丘,這樣比丘便是知色者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṃ kiñci rūpaṃ ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti.
緬 3.550已對照

“諸比丘,比丘怎樣是善知相者呢?諸比丘,於此,比丘如實了知‘愚者以業為相,智者以業為相’。諸比丘,這樣比丘便是善知相者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu lakkhaṇakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘kammalakkhaṇo bālo, kammalakkhaṇo paṇḍito’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu lakkhaṇakusalo hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是除蠅卵者呢?諸比丘,於此,比丘不容忍已生的欲尋,舍斷它、除遣它、令它滅盡、令它歸於不存在;已生的瞋恚尋……已生的害尋……對一再生起的惡不善法,[他]不容忍,舍斷它們、除遣它們、令它們滅盡、令它們歸於不存在。諸比丘,這樣比丘便是除蠅卵者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu āsāṭikaṃ hāretā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu āsāṭikaṃ hāretā hoti.
PTS 5.352已對照

“諸比丘,比丘怎樣是覆瘡者呢?諸比丘,於此,比丘以眼見色後,不取於相,不取隨相。若不守護眼根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護眼根,致力於眼根的律儀。以耳聞聲後……以鼻嗅香後……以舌嘗味後……以身觸所觸後……以意識知法後,不取於相,不取隨相。若不守護意根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護意根,致力於意根的律儀。諸比丘,這樣比丘便是覆瘡者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇaṃ paṭicchādetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇaṃ paṭicchādetā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是作煙者呢?諸比丘,於此,比丘把如所聽聞、如所習得的法廣為他人宣說。諸比丘,這樣比丘便是作煙者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhūmaṃ kattā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ desetā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dhūmaṃ kattā hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣知渡處呢?諸比丘,於此,比丘對那些多聞者、通曉阿含者、持法者、持律者、持論母者的比丘,時時前往請問、發問:‘尊者,這是怎樣?這是什麼義?’那些具壽便為他開顯未開顯的,明瞭未明瞭的,並於種種可疑之處除遣其疑。諸比丘,這樣比丘便知渡處。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu titthaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu titthaṃ jānāti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣知已飲呢?諸比丘,於此,比丘在如來所宣示的法與律被講說時,獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。諸比丘,這樣比丘便知已飲。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pītaṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pītaṃ jānāti.
緬 3.551已對照

“諸比丘,比丘怎樣知道路呢?諸比丘,於此,比丘如實了知八支聖道。諸比丘,這樣比丘便知道路。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vīthiṃ jānāti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vīthiṃ jānāti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣是善知牧地者呢?諸比丘,於此,比丘如實了知四念處。諸比丘,這樣比丘便是善知牧地者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gocarakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu gocarakusalo hoti.
PTS 5.353已對照

“諸比丘,比丘怎樣是留餘而榨乳者呢?諸比丘,於此,有信的居士們捧上[資具]而奉請比丘[受用]衣、缽食、坐臥處、病緣藥資具。於此,比丘知領受的分量。諸比丘,這樣比丘便是留餘而榨乳者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāvasesadohī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuṃ saddhā gahapatikā abhihaṭṭhuṃ pavārenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi. Tatra bhikkhu mattaṃ jānāti paṭiggahaṇāya. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sāvasesadohī hoti.
已對照

“諸比丘,比丘怎樣對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首的比丘是以特別的恭敬而恭敬者呢?諸比丘,於此,比丘對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首者,於顯處與屏處現起慈的身業,[現起]慈的語業……於顯處與屏處現起慈的意業。諸比丘,這樣比丘便對那些長老、閱歷長久、出家已久、為僧團之父、為僧團導首的比丘是以特別的恭敬而恭敬者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, te atirekapūjāya pūjetā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, tesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca, mettaṃ vacīkammaṃ… mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, te atirekapūjāya pūjetā hoti.
已對照

“諸比丘,具足這十一種法的比丘,能在這法與律中達到增長、增廣、廣大。”第七[經]。

‘‘Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjitu’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、第一定經

8. Paṭhamasamādhisuttaṃ
18已對照

十八、那時,眾多比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——

18. [a. ni. 10.6] Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
緬 3.552已對照

“尊者,比丘能否有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
PTS 5.354已對照

“諸比丘,比丘能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Siyā, bhikkhave, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe. … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已對照

“尊者,那麼,比丘如何能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
已對照

“諸比丘,在此,比丘是有這樣之想者:‘這是寂靜的,這是殊勝的,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。’諸比丘,比丘便如是能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”第八[經]。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第二定經

9. Dutiyasamādhisuttaṃ
19已對照

十九、在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

19. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 5.355緬 3.553已對照

“諸比丘,比丘能否有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者……乃至……於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本、以世尊為引導、以世尊為依止。尊者,若世尊親自解說這所說之義,那就好了;聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”

‘‘Siyā nu kho bhikkhave, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa…pe… na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
已對照

“那麼,諸比丘,你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,比丘能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Siyā, bhikkhave, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已對照

“尊者,那麼,比丘如何能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
PTS 5.356已對照

“諸比丘,在此,比丘是有這樣之想者:‘這是寂靜的,這是殊勝的,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。’諸比丘,比丘便如是能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”第九[經]。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe. … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第三定經

10. Tatiyasamādhisuttaṃ
20緬 3.554已對照

二十、那時,眾多比丘來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對具壽舍利弗這樣說——

20. [a. ni. 10.7] Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavocuṃ –
已對照

“賢友舍利弗,比丘能否有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”“賢友們,比丘能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Siyā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已對照

“賢友舍利弗,那麼,比丘如何能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, āvuso sāriputta, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
PTS 5.357已對照

“賢友們,在此,比丘是有這樣之想者:‘這是寂靜的,這是殊勝的,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。’賢友們,比丘便如是能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”第十[經]。

‘‘Idha, āvuso, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, āvuso, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、第四定經

11. Catutthasamādhisuttaṃ
21已對照

二十一、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,比丘能否有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

21. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘siyā nu kho, āvuso, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
緬 3.555已對照

“賢友,我們縱從遠處而來,也正是為了到具壽舍利弗跟前領解這話的義。善哉!願這話的義正歸於具壽舍利弗[來顯明];聽了具壽舍利弗[所說],比丘們將會受持。”

‘‘Dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
PTS 5.358已對照

“那麼,賢友們,你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

‘‘Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已對照

“賢友們,比丘能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Siyā, āvuso bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已對照

“賢友,那麼,比丘如何能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ panāvuso, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti?
已對照

“賢友們,在此,比丘是有這樣之想者:‘這是寂靜的,這是殊勝的,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。’賢友們,比丘便如是能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”第十一[經]。

‘‘Idha, āvuso, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, āvuso, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Ekādasamaṃ.
已對照

隨念品第二。

Anussativaggo dutiyo.
緬 3.556已對照

其攝頌——

摩訶男所說二[經],難提、須菩提;

慈、八城、牧牛者,以及四定[經]。

Tassuddānaṃ –
Dve vuttā mahānāmena, nandiyena subhūtinā;
Mettā aṭṭhako gopālo, cattāro ca samādhināti.