快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 十一集·依止品 Nissayavaggo

本經目錄一、依止品一、為了什麼目的經二、不思經三、第一近依經四、第二近依經五、第三近依經六、衰患經七、想經八、作意經九、薩陀經十、孔雀飼食處經依止品第一。

已對照

一、依止品

1. Nissayavaggo
已對照

一、為了什麼目的經

1. Kimatthiyasuttaṃ
1PTS 5.311緬 3.515已對照

一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說——“尊者,諸善戒以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,諸善戒以無追悔為目的,以無追悔為功德。”

1. [a. ni. 10.1] Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kimatthiyāni, bhante, kusalāni sīlāni kimānisaṃsānī’’ti? ‘‘Avippaṭisāratthāni kho, ānanda, kusalāni sīlāni avippaṭisārānisaṃsānī’’ti.
已對照

“尊者,那麼無追悔以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,無追悔以愉悅為目的,以愉悅為功德。”

‘‘Avippaṭisāro pana, bhante, kimatthiyo kimānisaṃso’’? ‘‘Avippaṭisāro kho, ānanda, pāmojjattho pāmojjānisaṃso’’.
已對照

“尊者,那麼愉悅以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,愉悅以喜為目的,以喜為功德。”

‘‘Pāmojjaṃ pana, bhante, kimatthiyaṃ kimānisaṃsaṃ’’? ‘‘Pāmojjaṃ kho, ānanda, pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ’’.
已對照

“尊者,那麼喜以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,喜以輕安為目的,以輕安為功德。”

‘‘Pīti pana, bhante, kimatthiyā kimānisaṃsā’’? ‘‘Pīti kho, ānanda, passaddhatthā passaddhānisaṃsā’’.
已對照

“尊者,那麼輕安以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,輕安以樂為目的,以樂為功德。”

‘‘Passaddhi pana, bhante, kimatthiyā kimānisaṃsā’’? ‘‘Passaddhi kho, ānanda, sukhatthā sukhānisaṃsā’’.
已對照

“尊者,那麼樂以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,樂以定為目的,以定為功德。”

‘‘Sukhaṃ pana, bhante, kimatthiyaṃ kimānisaṃsaṃ’’? ‘‘Sukhaṃ kho, ānanda, samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ’’.
緬 3.516已對照

“尊者,那麼定以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,定以如實知見為目的,以如實知見為功德。”

‘‘Samādhi pana, bhante, kimatthiyo kimānisaṃso’’? ‘‘Samādhi kho, ānanda, yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso’’.
已對照

“尊者,那麼如實知見以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,如實知見以厭離為目的,以厭離為功德。”

‘‘Yathābhūtañāṇadassanaṃ pana, bhante, kimatthiyaṃ kimānisaṃsaṃ’’? ‘‘Yathābhūtañāṇadassanaṃ kho, ānanda, nibbidatthaṃ nibbidānisaṃsaṃ’’.
PTS 5.312已對照

“尊者,那麼厭離以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,厭離以離貪為目的,以離貪為功德。”

‘‘Nibbidā, pana, bhante, kimatthiyā kimānisaṃsā’’? ‘‘Nibbidā kho, ānanda, virāgatthā virāgānisaṃsā ’’.
已對照

“尊者,那麼離貪以什麼為目的?以什麼為功德?”“阿難,離貪以解脫知見為目的,以解脫知見為功德。

‘‘Virāgo pana, bhante, kimatthiyo kimānisaṃso’’? ‘‘Virāgo kho, ānanda, vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso.
已對照

“阿難,如是,諸善戒以無追悔為目的,以無追悔為功德;無追悔以愉悅為目的,以愉悅為功德;愉悅以喜為目的,以喜為功德;喜以輕安為目的,以輕安為功德;輕安以樂為目的,以樂為功德;樂以定為目的,以定為功德;定以如實知見為目的,以如實知見為功德;如實知見以厭離為目的,以厭離為功德;厭離以離貪為目的,以離貪為功德;離貪以解脫知見為目的,以解脫知見為功德。阿難,如是,諸善戒依次第趣向最上。”第一[經]。

‘‘Iti kho, ānanda, kusalāni sīlāni avippaṭisāratthāni avippaṭisārānisaṃsāni, avippaṭisāro pāmojjattho pāmojjānisaṃso, pāmojjaṃ pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ, pīti passaddhatthā passaddhānisaṃsā, passaddhi sukhatthā sukhānisaṃsā, sukhaṃ samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ, samādhi yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso, yathābhūtañāṇadassanaṃ nibbidatthaṃ nibbidānisaṃsaṃ, nibbidā virāgatthā virāgānisaṃsā, virāgo vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso. Iti kho, ānanda, kusalāni sīlāni anupubbena aggāya parentī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、不思經

2. Cetanākaraṇīyasuttaṃ
2已對照

二、“諸比丘,對持戒、戒已具足者而言,不必以思而作:‘願我生起無追悔。’諸比丘,這是法性:持戒、戒已具足者生起無追悔。

2. [a. ni. 10.2] ‘‘Sīlavato, bhikkhave, sīlasampannassa na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘avippaṭisāro me uppajjatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ sīlavato sīlasampannassa avippaṭisāro uppajjati.
已對照

“諸比丘,對無追悔者而言,不必以思而作:‘願我生起愉悅。’諸比丘,這是法性:無追悔者生起愉悅。

‘‘Avippaṭisārissa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘pāmojjaṃ me uppajjatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ avippaṭisārissa pāmojjaṃ uppajjati.
已對照

“諸比丘,對愉悅者而言,不必以思而作:‘願我生起喜。’諸比丘,這是法性:愉悅者生起喜。

‘‘Pamuditassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘pīti me uppajjatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ pamuditassa pīti uppajjati.
已對照

“諸比丘,對意有喜者而言,不必以思而作:‘願我的身輕安。’諸比丘,這是法性:意有喜者的身輕安。

‘‘Pītimanassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘kāyo me passambhatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ pītimanassa kāyo passambhati.
緬 3.517已對照

“諸比丘,對身輕安者而言,不必以思而作:‘我感受樂。’諸比丘,這是法性:身輕安者感受樂。

‘‘Passaddhakāyassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘sukhaṃ vediyāmī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ passaddhakāyo sukhaṃ vediyati.
已對照

“諸比丘,對有樂者而言,不必以思而作:‘願我的心得定。’諸比丘,這是法性:有樂者的心得定。

‘‘Sukhino, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘cittaṃ me samādhiyatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ sukhino cittaṃ samādhiyati.
PTS 5.313已對照

“諸比丘,對得定者而言,不必以思而作:‘我如實知、見。’諸比丘,這是法性:得定者如實知、見。

‘‘Samāhitassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘yathābhūtaṃ jānāmi passāmī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ samāhito yathābhūtaṃ jānāti passati.
已對照

“諸比丘,對如實知、見者而言,不必以思而作:‘我厭離。’諸比丘,這是法性:如實知、見者厭離。

‘‘Yathābhūtaṃ, bhikkhave, jānato passato na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘nibbindāmī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati.
已對照

“諸比丘,對已厭離者而言,不必以思而作:‘我離貪。’諸比丘,這是法性:已厭離者離貪。

‘‘Nibbinnassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘virajjāmī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ nibbinno virajjati.
已對照

“諸比丘,對已離貪者而言,不必以思而作:‘我作證解脫知見。’諸比丘,這是法性:已離貪者作證解脫知見。

‘‘Virattassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘vimuttiñāṇadassanaṃ sacchikaromī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ viratto vimuttiñāṇadassanaṃ sacchikaroti.
已對照

“諸比丘,如是,離貪以解脫知見為目的,以解脫知見為功德;厭離以離貪為目的,以離貪為功德;如實知見以厭離為目的,以厭離為功德;定以如實知見為目的,以如實知見為功德;樂以定為目的,以定為功德;輕安以樂為目的,以樂為功德;喜以輕安為目的,以輕安為功德;愉悅以喜為目的,以喜為功德;無追悔以愉悅為目的,以愉悅為功德;諸善戒以無追悔為目的,以無追悔為功德。諸比丘,如是,諸法令諸法流注,諸法令諸法圓滿,導向從此岸到彼岸。”第二[經]。

‘‘Iti kho, bhikkhave, virāgo vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso, nibbidā virāgatthā virāgānisaṃsā, yathābhūtañāṇadassanaṃ nibbidatthaṃ nibbidānisaṃsaṃ, samādhi yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso, sukhaṃ samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ, passaddhi sukhatthā sukhānisaṃsā, pīti passaddhatthā passaddhānisaṃsā, pāmojjaṃ pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ, avippaṭisāro pāmojjattho pāmojjānisaṃso, kusalāni sīlāni avippaṭisāratthāni avippaṭisārānisaṃsāni. Iti kho, bhikkhave, dhammā dhamme abhisandenti, dhammā dhamme paripūrenti apārā pāraṃ gamanāyā’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、第一近依經

3. Paṭhamaupanisāsuttaṃ
3PTS 5.314緬 3.518已對照

三、“諸比丘,對破戒、戒已失壞者而言,無追悔的近依已被破壞;當無追悔不存在時,對無追悔已失壞者而言,愉悅的近依已被破壞;當愉悅不存在時,對愉悅已失壞者而言,喜的近依已被破壞;當喜不存在時,對喜已失壞者而言,輕安的近依已被破壞;當輕安不存在時,對輕安已失壞者而言,樂的近依已被破壞;當樂不存在時,對樂已失壞者而言,正定的近依已被破壞;當正定不存在時,對正定已失壞者而言,如實知見的近依已被破壞;當如實知見不存在時,對如實知見已失壞者而言,厭離的近依已被破壞;當厭離不存在時,對厭離已失壞者而言,離貪的近依已被破壞;當離貪不存在時,對離貪已失壞者而言,解脫知見的近依已被破壞。

3. [a. ni. 5.24; 10.3] ‘‘Dussīlassa, bhikkhave, sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro. Avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ. Pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti. Pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi. Passaddhiyā asati passaddhivipannassa hatūpanisaṃ hoti sukhaṃ. Sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi. Sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ. Yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpanisā hoti nibbidā. Nibbidāya asati nibbidāvipannassa hatūpaniso hoti virāgo. Virāge asati virāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“諸比丘,猶如一棵枝葉已失壞的樹,它的外皮也不能達到圓滿,樹皮也……邊材也……心材也不能達到圓滿;同樣,諸比丘,對破戒、戒已失壞者而言,無追悔的近依已被破壞;當無追悔不存在時,對無追悔已失壞者而言,愉悅的近依已被破壞……乃至……解脫知見。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“諸比丘,對持戒、戒已具足者而言,無追悔的近依具足;當無追悔存在時,對無追悔已具足者而言,愉悅的近依具足;當愉悅存在時,對愉悅已具足者而言,喜的近依具足;當喜存在時,對喜已具足者而言,輕安的近依具足;當輕安存在時,對輕安已具足者而言,樂的近依具足;當樂存在時,對樂已具足者而言,正定的近依具足;當正定存在時,對正定已具足者而言,如實知見的近依具足;當如實知見存在時,對如實知見已具足者而言,厭離的近依具足;當厭離存在時,對厭離已具足者而言,離貪的近依具足;當離貪存在時,對離貪已具足者而言,解脫知見的近依具足。

‘‘Sīlavato, bhikkhave, sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ, pāmojje sati pāmojjasampannassa upanisasampannā hoti pīti, pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannā hoti passaddhi, passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ, sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi, sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampannā hoti nibbidā, nibbidāya sati nibbidāsampannassa upanisasampanno hoti virāgo, virāge sati virāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“諸比丘,猶如一棵枝葉具足的樹,它的外皮也達到圓滿,樹皮也……邊材也……心材也達到圓滿;同樣,諸比丘,對持戒、戒已具足者而言,無追悔的近依具足;當無追悔存在時,對無追悔已具足者而言,近依具足……乃至……解脫知見。”第三[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第二近依經

4. Dutiyaupanisāsuttaṃ
4PTS 5.315緬 3.519已對照

四、在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

4. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti [bhikkhavoti (sī. syā. pī.) evaṃ sabbattha a. ni. 10.4]. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已對照

“賢友們,對破戒、戒已失壞者而言,無追悔的近依已被破壞;當無追悔不存在時,對無追悔已失壞者而言,愉悅的近依已被破壞;當愉悅不存在時,對愉悅已失壞者而言,喜的近依已被破壞;當喜不存在時,對喜已失壞者而言,輕安的近依已被破壞;當輕安不存在時,對輕安已失壞者而言,樂的近依已被破壞;當樂不存在時,對樂已失壞者而言,正定的近依已被破壞;當正定不存在時,對正定已失壞者而言,如實知見的近依已被破壞;當如實知見不存在時,對如實知見已失壞者而言,厭離的近依已被破壞;當厭離不存在時,對厭離已失壞者而言,離貪的近依已被破壞;當離貪不存在時,對離貪已失壞者而言,解脫知見的近依已被破壞。

‘‘Dussīlassa, āvuso, sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ, pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti, pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi, passaddhiyā asati passaddhivipannassa hatūpanisaṃ hoti sukhaṃ, sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi, sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpanisā hoti nibbidā, nibbidāya asati nibbidāvipannassa hatūpaniso hoti virāgo, virāge asati virāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“賢友們,猶如一棵枝葉已失壞的樹,它的外皮也不能達到圓滿,樹皮也……邊材也……心材也不能達到圓滿;同樣,賢友們,對破戒、戒已失壞者而言,無追悔的近依已被破壞;當無追悔不存在時,對無追悔已失壞者而言,愉悅的近依已被破壞……乃至……解脫知見。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.
PTS 5.316緬 3.520已對照

“賢友們,對持戒、戒已具足者而言,無追悔的近依具足;當無追悔存在時,對無追悔已具足者而言,愉悅的近依具足;當愉悅存在時,對愉悅已具足者而言,喜的近依具足;當喜存在時,對喜已具足者而言,輕安的近依具足;當輕安存在時,對輕安已具足者而言,樂的近依具足;當樂存在時,對樂已具足者而言,正定的近依具足;當正定存在時,對正定已具足者而言,如實知見的近依具足;當如實知見存在時,對如實知見已具足者而言,厭離的近依具足;當厭離存在時,對厭離已具足者而言,離貪的近依具足;當離貪存在時,對離貪已具足者而言,解脫知見的近依具足。

‘‘Sīlavato, āvuso, sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ, pāmojje sati pāmojjasampannassa upanisasampannā hoti pīti, pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannā hoti passaddhi, passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ, sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi, sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampannā hoti nibbidā, nibbidāya sati nibbidāsampannassa upanisasampanno hoti virāgo, virāge sati virāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“賢友們,猶如一棵枝葉具足的樹,它的外皮也達到圓滿,樹皮也……邊材也……心材也達到圓滿;同樣,賢友們,對持戒、戒已具足者而言,無追悔的近依具足;當無追悔存在時,對無追悔已具足者而言,愉悅的近依具足……乃至……解脫知見。”第四[經]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、第三近依經

5. Tatiyaupanisāsuttaṃ
5已對照

五、在那裡,具壽阿難召喚諸比丘……乃至……“賢友們,對破戒、戒已失壞者而言,無追悔的近依已被破壞;當無追悔不存在時,對無追悔已失壞者而言,愉悅的近依已被破壞;當愉悅不存在時,對愉悅已失壞者而言,喜的近依已被破壞;當喜不存在時,對喜已失壞者而言,輕安的近依已被破壞;當輕安不存在時,對輕安已失壞者而言,樂的近依已被破壞;當樂不存在時,對樂已失壞者而言,正定的近依已被破壞;當正定不存在時,對正定已失壞者而言,如實知見的近依已被破壞;當如實知見不存在時,對如實知見已失壞者而言,厭離的近依已被破壞;當厭離不存在時,對厭離已失壞者而言,離貪的近依已被破壞;當離貪不存在時,對離貪已失壞者而言,解脫知見的近依已被破壞。

5. [a. ni. 10.5] Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘dussīlassa, āvuso, sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ, pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti, pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi, passaddhiyā asati passaddhivipannassa hatūpanisaṃ hoti sukhaṃ, sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi, sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpanisā hoti nibbidā, nibbidāya asati nibbidāvipannassa hatūpaniso hoti virāgo, virāge asati virāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“賢友們,猶如一棵枝葉已失壞的樹,它的外皮也不能達到圓滿,樹皮也……邊材也……心材也不能達到圓滿;同樣,賢友們,對破戒、戒已失壞者而言,無追悔的近依已被破壞;當無追悔不存在時,對無追悔已失壞者而言,愉悅的近依已被破壞……乃至……解脫知見。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.
PTS 5.317緬 3.521已對照

“賢友們,對持戒、戒已具足者而言,無追悔的近依具足;當無追悔存在時,對無追悔已具足者而言,愉悅的近依具足;當愉悅存在時,對愉悅已具足者而言,喜的近依具足;當喜存在時,對喜已具足者而言,輕安的近依具足;當輕安存在時,對輕安已具足者而言,樂的近依具足;當樂存在時,對樂已具足者而言,正定的近依具足;當正定存在時,對正定已具足者而言,如實知見的近依具足;當如實知見存在時,對如實知見已具足者而言,厭離的近依具足;當厭離存在時,對厭離已具足者而言,離貪的近依具足;當離貪存在時,對離貪已具足者而言,解脫知見的近依具足。

‘‘Sīlavato, āvuso, sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ, pāmojje sati pāmojjasampannassa upanisasampannā hoti pīti, pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannā hoti passaddhi, passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ, sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi, sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampannā hoti nibbidā, nibbidāya sati nibbidāsampannassa upanisasampanno hoti virāgo, virāge sati virāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
已對照

“賢友們,猶如一棵枝葉具足的樹,它的外皮也達到圓滿,樹皮也……邊材也……心材也達到圓滿;同樣,賢友們,對持戒、戒已具足者而言,無追悔的近依具足;當無追悔存在時,對無追悔已具足者而言,愉悅的近依具足……乃至……解脫知見。”第五[經]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro, avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Pañcamaṃ.
已對照

六、衰患經

6. Byasanasuttaṃ
6已對照

六、“諸比丘,凡是辱罵、謾罵諸同梵行者、誹謗聖者的比丘,這是有處、有機會的:他會遭遇十一種衰患中的某一種衰患。

6. ‘‘Yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ, ṭhānametaṃ avakāso yaṃ so ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyya.
PTS 5.318已對照

哪十一種[衰患]呢?未證得的不能證得,已證得的退失,他的諸正法不得清淨,或者於諸正法成為增上慢者,或者不樂而修梵行,或者犯某種染汙的罪,或者捨棄學處而還俗,或者遭受嚴重的病患,或者陷入瘋狂、心亂,昏昧而命終,身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄——諸比丘,凡是辱罵、謾罵諸同梵行者、誹謗聖者的比丘,這是有處、有機會的:他會遭遇這十一種衰患中的某一種衰患。

Katamesaṃ ekādasannaṃ? Anadhigataṃ nādhigacchati, adhigatā parihāyati, saddhammassa na vodāyanti, saddhammesu vā adhimāniko hoti, anabhirato vā brahmacariyaṃ carati, aññataraṃ vā saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati, sikkhaṃ vā paccakkhāya hīnāyāvattati, gāḷhaṃ vā rogātaṅkaṃ phusati, ummādaṃ vā pāpuṇāti cittakkhepaṃ vā, sammūḷho kālaṃ karoti, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati – yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ, ṭhānametaṃ avakāso yaṃ so imesaṃ ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyya. [( ) etthantare pāṭho sī. syā. kaṃ. pī. potthakesu na dissati]
已對照

“諸比丘,凡是辱罵、謾罵諸同梵行者、誹謗聖者的比丘,這是無處、無機會的:他不遭遇十一種衰患中的任何一種衰患。

‘‘Yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ, aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ na nigaccheyya.
緬 3.522已對照

哪十一種[衰患]呢?未證得的不能證得,已證得的退失,他的諸正法不得清淨,或者於諸正法成為增上慢者,或者不樂而修梵行,或者犯某種染汙的罪,或者捨棄學處而還俗,或者遭受嚴重的病患,或者陷入瘋狂、心亂,昏昧而命終,身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄——諸比丘,凡是辱罵、謾罵諸同梵行者、誹謗聖者的比丘,這是無處、無機會的:他不遭遇這十一種衰患中的任何一種衰患。”第六[經]。

Katamesaṃ ekādasannaṃ? Anadhigataṃ nādhigacchati, adhigatā parihāyati, saddhammassa na vodāyanti, saddhammesu vā adhimāniko hoti, anabhirato vā brahmacariyaṃ carati, aññataraṃ vā saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati, sikkhaṃ vā paccakkhāya hīnāyāvattati, gāḷhaṃ vā rogātaṅkaṃ phusati, ummādaṃ vā pāpuṇāti cittakkhepaṃ vā, sammūḷho kālaṃ karoti, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati – yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ, aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so imesaṃ ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ na nigaccheyyā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、想經

7. Saññāsuttaṃ
7已對照

七、那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說——

7. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“尊者,比丘能否有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assāti?
PTS 5.319緬 3.523已對照

“阿難,比丘能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Siyā, ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa; saññī ca pana assā’’ti.
已對照

“尊者,那麼,比丘如何能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa, saññī ca pana assāti.
已對照

“阿難,在此,比丘是有這樣之想者:‘這是寂靜的,這是殊勝的,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。’阿難,比丘便如是能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者,於水不會是有水想者,於火不會是有火想者,於風不會是有風想者,於空無邊處不會是有空無邊處想者,於識無邊處不會是有識無邊處想者,於無所有處不會是有無所有處想者,於非想非非想處不會是有非想非非想處想者,於此世不會是有此世想者,於他世不會是有他世想者,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, ānanda, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa, saññī ca pana assā’’ti.
PTS 5.320已對照

那時,具壽阿難歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後,來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對具壽舍利弗這樣說——

Atha kho āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
緬 3.524已對照

“賢友舍利弗,比丘能否有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”“賢友阿難,比丘能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Siyā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa, saññī pana assāti. ‘‘Siyā, āvuso ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa, saññī ca pana assā’’ti.
已對照

“賢友舍利弗,那麼,比丘如何能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者?”

‘‘Yathā kathaṃ panāvuso sāriputta, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa, saññī ca pana assā’’ti?
已對照

“賢友阿難,在此,比丘是有這樣之想者:‘這是寂靜的,這是殊勝的,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。’賢友阿難,比丘便如是能有這樣的定之獲得:於地不會是有地想者……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡也不會是有想者;卻仍是有想者。”

‘‘Idha, āvuso ānanda, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, āvuso ānanda, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi na saññī assa, saññī ca pana assā’’ti.
PTS 5.321已對照

“稀有啊,賢友!未曾有啊,賢友!導師與弟子,義理與義理、文句與文句竟會相合、相契、不相違——即在最上句上!賢友,剛才我前往世尊之處,問了這件事。世尊也以這些字、以這些語句、以這些文句為我解答了這件事,正如具壽舍利弗[所解答的]一樣。稀有啊,賢友!未曾有啊,賢友!導師與弟子,義理與義理、文句與文句竟會相合、相契、不相違——即在最上句上!”第七[經]。

‘‘Acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso! Yatra hi nāma satthu ceva sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na viggayhissati, yadidaṃ aggapadasmiṃ! Idānāhaṃ, āvuso, bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. Bhagavāpi me etehi akkharehi etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi āyasmā sāriputto. Acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yatra hi nāma satthu ceva sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na viggayhissati, yadidaṃ aggapadasmi’’nti! Sattamaṃ.
已對照

八、作意經

8. Manasikārasuttaṃ
8已對照

八、那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說——

8. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
緬 3.525已對照

“尊者,比丘能否有這樣的定之獲得:於眼不會作意,於色不會作意,於耳不會作意,於聲不會作意,於鼻不會作意,於香不會作意,於舌不會作意,於味不會作意,於身不會作意,於所觸不會作意,於地不會作意,於水不會作意,於火不會作意,於風不會作意,於空無邊處不會作意,於識無邊處不會作意,於無所有處不會作意,於非想非非想處不會作意,於此世不會作意,於他世不會作意,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那[些]也不會作意;卻仍會作意?”

‘‘Siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya, na rūpaṃ manasi kareyya, na sotaṃ manasi kareyya, na saddaṃ manasi kareyya, na ghānaṃ manasi kareyya, na gandhaṃ manasi kareyya, na jivhaṃ manasi kareyya, na rasaṃ manasi kareyya, na kāyaṃ manasi kareyya, na phoṭṭhabbaṃ manasi kareyya, na pathaviṃ manasi kareyya, na āpaṃ manasi kareyya, na tejaṃ manasi kareyya, na vāyaṃ manasi kareyya, na ākāsānañcāyatanaṃ manasi kareyya, na viññāṇañcāyatanaṃ manasi kareyya, na ākiñcaññāyatanaṃ manasi kareyya, na nevasaññānāsaññāyatanaṃ manasi kareyya, na idhalokaṃ manasi kareyya, na paralokaṃ manasi kareyya, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyyā’’ti?
PTS 5.322已對照

“阿難,比丘能有這樣的定之獲得:於眼不會作意,於色不會作意,於耳不會作意,於聲不會作意,於鼻不會作意,於香不會作意,於舌不會作意,於味不會作意,於身不會作意,於所觸不會作意,於地不會作意,於水不會作意,於火不會作意,於風不會作意,於空無邊處不會作意,於識無邊處不會作意,於無所有處不會作意,於非想非非想處不會作意,於此世不會作意,於他世不會作意,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那[些]也不會作意;卻仍會作意。”

‘‘Siyā, ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya, na rūpaṃ manasi kareyya, na sotaṃ manasi kareyya, na saddaṃ manasi kareyya, na ghānaṃ manasi kareyya, na gandhaṃ manasi kareyya, na jivhaṃ manasi kareyya, na rasaṃ manasi kareyya, na kāyaṃ manasi kareyya, na phoṭṭhabbaṃ manasi kareyya, na pathaviṃ manasi kareyya, na āpaṃ manasi kareyya, na tejaṃ manasi kareyya, na vāyaṃ manasi kareyya, na ākāsānañcāyatanaṃ manasi kareyya, na viññāṇañcāyatanaṃ manasi kareyya, na ākiñcaññāyatanaṃ manasi kareyya, na nevasaññānāsaññāyatanaṃ manasi kareyya, na idhalokaṃ manasi kareyya, na paralokaṃ manasi kareyya, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyyā’’ti.
已對照

“尊者,那麼,比丘如何能有這樣的定之獲得:於眼不會作意,於色不會作意……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那[些]也不會作意;卻仍會作意?”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya, na rūpaṃ manasi kareyya… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyyā’’ti?
緬 3.526已對照

“阿難,在此,比丘這樣作意:‘這是寂靜的,這是殊勝的,即:一切行的止息、一切依的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。’阿難,比丘便如是能有這樣的定之獲得:於眼不會作意,於色不會作意……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那[些]也不會作意;卻仍會作意。”第八[經]。

‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ manasi karoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, ānanda, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya, na rūpaṃ manasi kareyya…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、薩陀經

9. Saddhasuttaṃ
9PTS 5.323已對照

九、一時,世尊住在那提迦的磚屋。那時,具壽薩陀(Saddha)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽薩陀這樣說——

9. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho āyasmā saddho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ saddhaṃ bhagavā etadavoca –
PTS 5.324已對照

“薩陀,你要作良種的禪思,不要作馬駒的禪思。馬駒的禪思是怎樣的呢?薩陀,馬駒被系在飼槽邊,禪思著‘草料,草料’。這是什麼緣故呢?薩陀,因為被系在飼槽邊的馬駒不會這樣想:‘今天調馬的御者會讓我做什麼調練呢?我該怎樣回應他呢?’它被系在飼槽邊,禪思著‘草料,草料’。正是這樣,薩陀,在此,有某人駒,無論去到林野、去到樹下、去到空屋,都以被欲貪所纏縛、被欲貪所壓制的心而住,也不如實了知已生起的欲貪的出離。他把欲貪本身置於內,思慮、極思慮、遍思慮、離思慮;以被瞋恚所纏縛的心而住……以被昏沉睡眠所纏縛的心而住……以被掉舉追悔所纏縛的心而住……以被疑所纏縛、被疑所壓制的心而住,也不如實了知已生起的疑的出離。他把疑本身置於內,思慮、極思慮、遍思慮、離思慮。他依止地而禪思,依止水而禪思,依止火而禪思,依止風而禪思,依止空無邊處而禪思,依止識無邊處而禪思,依止無所有處而禪思,依止非想非非想處而禪思,依止此世而禪思,依止他世而禪思,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,也依止那而禪思。薩陀,人駒的禪思就是這樣的。

‘‘Ājānīyajhāyitaṃ kho, saddha, jhāya; mā khaḷuṅkajhāyitaṃ [ājānīyajjhāyitaṃ kho saddha jhāyatha, mā khaḷuṅkajjhāyitaṃ (sī. pī.)]. Kathañca, khaḷuṅkajhāyitaṃ hoti? Assakhaḷuṅko hi, saddha, doṇiyā baddho [bandho (syā. ka.)] ‘yavasaṃ yavasa’nti jhāyati. Taṃ kissa hetu? Na hi, saddha, assakhaḷuṅkassa doṇiyā baddhassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ [kammassāhaṃ (ka.)] paṭikaromī’ti. So doṇiyā baddho ‘yavasaṃ yavasa’nti jhāyati. Evamevaṃ kho, saddha, idhekacco purisakhaḷuṅko araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. So kāmarāgaṃyeva antaraṃ katvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati avajjhāyati, byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati… thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati… uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati… vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. So vicikicchaṃyeva antaraṃ katvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati avajjhāyati. So pathavimpi nissāya jhāyati, āpampi nissāya jhāyati, tejampi nissāya jhāyati, vāyampi nissāya jhāyati, ākāsānañcāyatanampi nissāya jhāyati, viññāṇañcāyatanampi nissāya jhāyati, ākiñcaññāyatanampi nissāya jhāyati, nevasaññānāsaññāyatanampi nissāya jhāyati, idhalokampi nissāya jhāyati, paralokampi nissāya jhāyati, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi nissāya jhāyati. Evaṃ kho, saddha, purisakhaḷuṅkajhāyitaṃ hoti.
PTS 5.325緬 3.527已對照

“薩陀,良種的禪思是怎樣的呢?薩陀,賢善的良種馬被系在飼槽邊,不禪思著‘草料,草料’。這是什麼緣故呢?薩陀,因為被系在飼槽邊的賢善的良種馬會這樣想:‘今天調馬的御者會讓我做什麼調練呢?我該怎樣回應他呢?’它被系在飼槽邊,不禪思著‘草料,草料’。薩陀,賢善的良種馬視刺棒的落下如同負債、如同繫縛、如同失財、如同大過。正是這樣,薩陀,賢善的良種人無論去到林野、去到樹下、去到空屋,都以不被欲貪所纏縛、不被欲貪所壓制的心而住,且如實了知已生起的欲貪的出離;以不被瞋恚所纏縛的心而住……以不被昏沉睡眠所纏縛的心而住……以不被掉舉追悔所纏縛的心而住……以不被疑所纏縛、不被疑所壓制的心而住,且如實了知已生起的疑的出離。他不依止地而禪思,不依止水而禪思,不依止火而禪思,不依止風而禪思,不依止空無邊處而禪思,不依止識無邊處而禪思,不依止無所有處而禪思,不依止非想非非想處而禪思,不依止此世而禪思,不依止他世而禪思,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,也不依止那而禪思;卻仍禪思。薩陀,對如此禪思的賢善的良種人,有帝釋的、有梵天的、有生主的諸天,即使在遠處也禮敬——

‘‘Kathañca, saddha, ājānīyajhāyitaṃ hoti? Bhadro hi, saddha, assājānīyo doṇiyā baddho na ‘yavasaṃ yavasa’nti jhāyati. Taṃ kissa hetu? Bhadrassa hi, saddha, assājānīyassa doṇiyā baddhassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti. So doṇiyā baddho na ‘yavasaṃ yavasa’nti jhāyati. Bhadro hi, saddha, assājānīyo yathā iṇaṃ yathā bandhaṃ yathā jāniṃ yathā kaliṃ evaṃ patodassa ajjhoharaṇaṃ samanupassati. Evamevaṃ kho, saddha, bhadro purisājānīyo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati… na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati… na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati… na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. So neva pathaviṃ nissāya jhāyati, na āpaṃ nissāya jhāyati, na tejaṃ nissāya jhāyati, na vāyaṃ nissāya jhāyati, na ākāsānañcāyatanaṃ nissāya jhāyati, na viññāṇañcāyatanaṃ nissāya jhāyati, na ākiñcaññāyatanaṃ nissāya jhāyati, na nevasaññānāsaññāyatanaṃ nissāya jhāyati, na idhalokaṃ nissāya jhāyati, na paralokaṃ nissāya jhāyati, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi nissāya na jhāyati; jhāyati ca pana. Evaṃ jhāyiñca pana, saddha, bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
已對照

‘禮敬您,人中良駿!禮敬您,人中最上者!

‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
已對照

對您,我們不能證知:您依止什麼而禪思。’”

Yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyasī’’ti.
緬 3.528已對照

這樣說時,具壽薩陀對世尊這樣說——“尊者,那麼,如何禪思的賢善的良種人,不依止地而禪思,不依止水而禪思,不依止火而禪思,不依止風而禪思,不依止空無邊處而禪思,不依止識無邊處而禪思,不依止無所有處而禪思,不依止非想非非想處而禪思,不依止此世而禪思,不依止他世而禪思,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,也不依止那而禪思;卻仍禪思呢?尊者,對如何禪思的賢善的良種人,有帝釋的、有梵天的、有生主的諸天,即使在遠處也禮敬——

Evaṃ vutte āyasmā saddho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kathaṃ jhāyī pana, bhante, bhadro purisājānīyo [purisājānīyo jhāyati, so (sī. syā. pī.), purisājānīyo, so (ka.)] neva pathaviṃ nissāya jhāyati, na āpaṃ nissāya jhāyati, na tejaṃ nissāya jhāyati, na vāyaṃ nissāya jhāyati, na ākāsānañcāyatanaṃ nissāya jhāyati, na viññāṇañcāyatanaṃ nissāya jhāyati, na ākiñcaññāyatanaṃ nissāya jhāyati, na nevasaññānāsaññāyatanaṃ nissāya jhāyati, na idhalokaṃ nissāya jhāyati, na paralokaṃ nissāya jhāyati, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi nissāya na jhāyati; jhāyati ca pana? Kathaṃ jhāyiñca pana, bhante, bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
已對照

‘禮敬您,人中良駿!禮敬您,人中最上者!

‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
已對照

對您,我們不能證知:您依止什麼而禪思。’”

Yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyasī’’ti.
PTS 5.326已對照

“薩陀,在此,對賢善的良種人而言,於地的地想已分明,於水的水想已分明,於火的火想已分明,於風的風想已分明,於空無邊處的空無邊處想已分明,於識無邊處的識無邊處想已分明,於無所有處的無所有處想已分明,於非想非非想處的非想非非想處想已分明,於此世的此世想已分明,於他世的他世想已分明,凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,於那裡的想也已分明。薩陀,如此禪思的賢善的良種人,不依止地而禪思……乃至……凡那所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,也不依止那而禪思;卻仍禪思。薩陀,對如此禪思的賢善的良種人,有帝釋的、有梵天的、有生主的諸天,即使在遠處也禮敬——

‘‘Idha, saddha, bhadrassa purisājānīyassa pathaviyaṃ pathavisaññā vibhūtā hoti, āpasmiṃ āposaññā vibhūtā hoti, tejasmiṃ tejosaññā vibhūtā hoti, vāyasmiṃ vāyosaññā vibhūtā hoti, ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññā vibhūtā hoti, viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññā vibhūtā hoti, ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññā vibhūtā hoti, nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññā vibhūtā hoti, idhaloke idhalokasaññā vibhūtā hoti, paraloke paralokasaññā vibhūtā hoti, yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tatrāpi saññā vibhūtā hoti. Evaṃ jhāyī kho, saddha, bhadro purisājānīyo neva pathaviṃ nissāya jhāyati…pe… yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tampi nissāya na jhāyati; jhāyati ca pana. Evaṃ jhāyiñca pana, saddha, bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
已對照

‘禮敬您,人中良駿!禮敬您,人中最上者!

‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
已對照

對您,我們不能證知:您依止什麼而禪思。’”第九[經]。

Yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyasī’’ti. navamaṃ;
已對照

十、孔雀飼食處經

10. Moranivāpasuttaṃ
10已對照

十、一時,世尊住在王舍城孔雀飼食處的遊方者園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

10. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati moranivāpe paribbājakārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
緬 3.529已對照

“諸比丘,具足三種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。具足哪三種[法]呢?無學的戒蘊、無學的定蘊、無學的慧蘊——諸比丘,具足這三種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Asekhena sīlakkhandhena, asekhena samādhikkhandhena, asekhena paññākkhandhena – imehi, kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ.
PTS 5.327已對照

“諸比丘,具足其他三種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。具足哪三種[法]呢?神變示導、記說示導、教誡示導——諸比丘,具足這三種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。

‘‘Aparehipi, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Iddhipāṭihāriyena, ādesanāpāṭihāriyena, anusāsanīpāṭihāriyena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti, accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ.
已對照

“諸比丘,具足其他三種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。具足哪三種[法]呢?正見、正智、正解脫——諸比丘,具足這三種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。

‘‘Aparehipi, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Sammādiṭṭhiyā, sammāñāṇena, sammāvimuttiyā – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ.
已對照

“諸比丘,具足兩種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。具足哪兩種[法]呢?明、行——諸比丘,具足這兩種法的比丘,是究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。諸比丘,梵天常童子(Brahmā Sanaṅkumāra)也說過這首偈頌(gāthā)——

‘‘Dvīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi dvīhi? Vijjāya, caraṇena – imehi kho, bhikkhave, dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Brahmunā pesā, bhikkhave, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā –
已對照

‘剎帝利於人眾中最尊——對那些依憑氏族者而言;

‘‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;
已對照

明與行具足者,他於天與人中最尊。’

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’’ti [dī. ni. 1.277; saṃ. ni. 1.182; 2.245].
PTS 5.328已對照

“諸比丘,常童子所說的這首偈頌確實是善說而非惡說,具足義利而非無義利,為我所認可。諸比丘,我也這樣說——

‘‘Sā kho panesā, bhikkhave, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā subhāsitā, no dubbhāsitā; atthasaṃhitā, no anatthasaṃhitā; anumatā mayā. Ahampi, bhikkhave, evaṃ vadāmi –
緬 3.530已對照

‘剎帝利於人眾中最尊——對那些依憑氏族者而言;

‘‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;
已對照

明與行具足者,他於天與人中最尊。’”第十[經]。

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’’ti. dasamaṃ;
已對照

依止品第一。

Nissayavaggo [nissāyavaggo (syā. kaṃ.)] paṭhamo.
已對照

其攝頌——

為了什麼目的、思、三近依,以及衰患;

兩想、作意,薩陀、孔雀飼食處。

Tassuddānaṃ –
Kimatthiyā cetanā tayo, upanisā byasanena ca;
Dve saññā manasikāro, saddho moranivāpakanti.