快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 十集·雙品 Yamakavaggo

本經目錄(七)二、雙品一、無明經二、渴愛經三、已至究竟經四、不壞淨信經五、第一樂經六、第二樂經七、第一那羅迦波那經八、第二那羅迦波那經九、第一論事經十、第二論事經雙品第二。

已對照

(七)二、雙品

(7) 2. Yamakavaggo
已對照

一、無明經

1. Avijjāsuttaṃ
61PTS 5.113緬 3.346已對照

六十一、“諸比丘,無明的前際不可知——‘在此之前無有無明,之後才生起’。諸比丘,雖如此說,然而可知:‘無明有此緣。’

“諸比丘,我說無明也是有食的,不是無食的。什麼是無明的食呢?應說是‘五蓋’。諸比丘,我說五蓋也是有食的,不是無食的。什麼是五蓋的食呢?應說是‘三惡行’。諸比丘,我說三惡行也是有食的,不是無食的。什麼是三惡行的食呢?應說是‘根不律儀(indriyaasaṃvara)’。諸比丘,我說根不律儀也是有食的,不是無食的。什麼是根不律儀的食呢?應說是‘失念不正知(asatāsampajañña)’。諸比丘,我說失念不正知也是有食的,不是無食的。什麼是失念不正知的食呢?應說是‘不如理作意’。諸比丘,我說不如理作意也是有食的,不是無食的。什麼是不如理作意的食呢?應說是‘不信’。諸比丘,我說不信也是有食的,不是無食的。什麼是不信的食呢?應說是‘聽聞非正法’。諸比丘,我說聽聞非正法也是有食的,不是無食的。什麼是聽聞非正法的食呢?應說是‘親近非善士’。

“諸比丘,如是,親近非善士圓滿了,便使聽聞非正法圓滿;聽聞非正法圓滿了,便使不信圓滿;不信圓滿了,便使不如理作意圓滿;不如理作意圓滿了,便使失念不正知圓滿;失念不正知圓滿了,便使根不律儀圓滿;根不律儀圓滿了,便使三惡行圓滿;三惡行圓滿了,便使五蓋圓滿;五蓋圓滿了,便使無明圓滿。這無明的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

“諸比丘,猶如在山頂上天降大雨點( )時,那水順著低處流下,注滿山的峽谷、裂隙與支溝;山的峽谷、裂隙與支溝注滿了,便注滿諸小坑;諸小坑注滿了,便注滿諸大坑;諸大坑注滿了,便注滿諸小河;諸小河注滿了,便注滿諸大河;諸大河注滿了,便注滿大海;這大海的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

“同樣,諸比丘,親近非善士圓滿了,便使聽聞非正法圓滿;聽聞非正法圓滿了,便使不信圓滿;不信圓滿了,便使不如理作意圓滿;不如理作意圓滿了,便使失念不正知圓滿;失念不正知圓滿了,便使根不律儀圓滿;根不律儀圓滿了,便使三惡行圓滿;三惡行圓滿了,便使五蓋圓滿;五蓋圓滿了,便使無明圓滿;這無明的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

“諸比丘,我說明與解脫也是有食的,不是無食的。什麼是明與解脫的食呢?應說是‘七覺支’。諸比丘,我說七覺支也是有食的,不是無食的。什麼是七覺支的食呢?應說是‘四念處’。諸比丘,我說四念處也是有食的,不是無食的。什麼是四念處的食呢?應說是‘三善行’。諸比丘,我說三善行也是有食的,不是無食的。什麼是三善行的食呢?應說是‘根律儀’。諸比丘,我說根律儀也是有食的,不是無食的。什麼是根律儀的食呢?應說是‘正念正知’。諸比丘,我說正念正知也是有食的,不是無食的。什麼是正念正知的食呢?應說是‘如理作意’。諸比丘,我說如理作意也是有食的,不是無食的。什麼是如理作意的食呢?應說是‘信’。諸比丘,我說信也是有食的,不是無食的。什麼是信的食呢?應說是‘聽聞正法’。諸比丘,我說聽聞正法也是有食的,不是無食的。什麼是聽聞正法的食呢?應說是‘親近善士’。

“諸比丘,如是,親近善士圓滿了,便使聽聞正法圓滿;聽聞正法圓滿了,便使信圓滿;信圓滿了,便使如理作意圓滿;如理作意圓滿了,便使正念正知圓滿;正念正知圓滿了,便使根律儀圓滿;根律儀圓滿了,便使三善行圓滿;三善行圓滿了,便使四念處圓滿;四念處圓滿了,便使七覺支圓滿;七覺支圓滿了,便使明與解脫圓滿;這明與解脫的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

“諸比丘,猶如在山頂上天降大雨點時,那水順著低處流下,注滿山的峽谷、裂隙與支溝;山的峽谷、裂隙與支溝注滿了,便注滿諸小坑;諸小坑注滿了,便注滿諸大坑;諸大坑注滿了,便注滿諸小河;諸小河注滿了,便注滿諸大河;諸大河注滿了,便注滿大海;這大海的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

“同樣,諸比丘,親近善士圓滿了,便使聽聞正法圓滿;聽聞正法圓滿了,便使信圓滿;信圓滿了,便使如理作意圓滿;如理作意圓滿了,便使正念正知圓滿;正念正知圓滿了,便使根律儀圓滿;根律儀圓滿了,便使三善行圓滿;三善行圓滿了,便使四念處圓滿;四念處圓滿了,便使七覺支圓滿;七覺支圓滿了,便使明與解脫圓滿;這明與解脫的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。”第一[經]。

61. ‘‘Purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati avijjāya – ‘ito pubbe avijjā nāhosi, atha pacchā samabhavī’ti. Evañcetaṃ, bhikkhave, vuccati, atha ca pana paññāyati – ‘idappaccayā avijjā’ti.
‘‘Avijjampāhaṃ [avijjampahaṃ (sī. syā.)], bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro avijjāya? ‘Pañca nīvaraṇā’tissa vacanīyaṃ. Pañcapāhaṃ, bhikkhave, nīvaraṇe sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ? ‘Tīṇi duccaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, duccaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇaṃ duccaritānaṃ? ‘Indriyaasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyaasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa? ‘Asatāsampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Asatāsampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asatāsampajaññassa? ‘Ayonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Ayonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro ayonisomanasikārassa? ‘Assaddhiya’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhiyampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhiyassa? ‘Asaddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Asaddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asaddhammassavanassa? ‘Asappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
‘‘Iti kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti, asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti. Evametissā avijjāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante ( ) [(galagalāyante) (sī.), (gaḷagaḷāyante) (syā.)] taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe [kussubbhe (sī.), kusubbhe (syā.), kusombhe (ka.) a. ni. 3.96] paripūrenti. Kusobbhā paripūrā mahāsobbhe [mahāsombhe (ka.)] paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti, asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti; evametissā avijjāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Vijjāvimuttimpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro vijjāvimuttiyā? ‘Satta bojjhaṅgā’tissa vacanīyaṃ. Sattapāhaṃ, bhikkhave, bojjhaṅge sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ? ‘Cattāro satipaṭṭhānā’tissa vacanīyaṃ. Cattāropāhaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ? ‘Tīṇi sucaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, sucaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇaṃ sucaritānaṃ? ‘Indriyasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyasaṃvarassa? ‘Satisampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Satisampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro satisampajaññassa? ‘Yonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Yonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro yonisomanasikārassa? ‘Saddhā’tissa vacanīyaṃ. Saddhampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhāya? ‘Saddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Saddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhammassavanassa? ‘Sappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
‘‘Iti kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūrī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. Taṇhāsuttaṃ
已對照

二、渴愛經

62已對照

六十二、“諸比丘,有愛的前際不可知——‘在此之前無有有愛,之後才生起’。諸比丘,雖如此說,然而可知:‘有愛有此緣。’

62. ‘‘Purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati bhavataṇhāya – ‘ito pubbe bhavataṇhā nāhosi, atha pacchā samabhavī’ti. Evañcetaṃ, bhikkhave, vuccati, atha ca pana paññāyati – ‘idappaccayā bhavataṇhā’ti.
PTS 5.117緬 3.349已對照

“諸比丘,我說有愛也是有食的,不是無食的。什麼是有愛的食呢?應說是‘無明’。諸比丘,我說無明也是有食的,不是無食的。什麼是無明的食呢?應說是‘五蓋’。諸比丘,我說五蓋也是有食的,不是無食的。什麼是五蓋的食呢?應說是‘三惡行’。諸比丘,我說三惡行也是有食的,不是無食的。什麼是三惡行的食呢?應說是‘根不律儀’。諸比丘,我說根不律儀也是有食的,不是無食的。什麼是根不律儀的食呢?應說是‘失念不正知’。諸比丘,我說失念不正知也是有食的,不是無食的。什麼是失念不正知的食呢?應說是‘不如理作意’。諸比丘,我說不如理作意也是有食的,不是無食的。什麼是不如理作意的食呢?應說是‘不信’。諸比丘,我說不信也是有食的,不是無食的。什麼是不信的食呢?應說是‘聽聞非正法’。諸比丘,我說聽聞非正法也是有食的,不是無食的。什麼是聽聞非正法的食呢?應說是‘親近非善士’。

‘‘Bhavataṇhāmpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro bhavataṇhāya? ‘Avijjā’tissa vacanīyaṃ. Avijjampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro avijjāya? ‘Pañca nīvaraṇā’tissa vacanīyaṃ. Pañca nīvaraṇepāhaṃ, bhikkhave, sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ? ‘Tīṇi duccaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, duccaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇannaṃ duccaritānaṃ? ‘Indriyaasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyaasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa? ‘Asatāsampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Asatāsampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asatā sampajaññassa? ‘Ayonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Ayonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro ayonisomanasikārassa? ‘Assaddhiya’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhiyampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhiyassa? ‘Assaddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhammassavanassa? ‘Asappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
已對照

“諸比丘,如是,親近非善士圓滿了,便使聽聞非正法圓滿;聽聞非正法圓滿了,便使不信圓滿;不信圓滿了,便使不如理作意圓滿;不如理作意圓滿了,便使失念不正知圓滿;失念不正知圓滿了,便使根不律儀圓滿;根不律儀圓滿了,便使三惡行圓滿;三惡行圓滿了,便使五蓋圓滿;五蓋圓滿了,便使無明圓滿;無明圓滿了,便使有愛圓滿;這有愛的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

‘‘Iti kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti, assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti, avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti; evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
緬 3.350已對照

“諸比丘,猶如在山頂上天降大雨點時,那水順著低處流下,注滿山的峽谷、裂隙與支溝;山的峽谷、裂隙與支溝注滿了,便注滿諸小坑;諸小坑注滿了,便注滿諸大坑;諸大坑注滿了,便注滿諸小河;諸小河注滿了,便注滿諸大河;諸大河注滿了,便注滿大海;這大海的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.
PTS 5.118已對照

“同樣,諸比丘,親近非善士圓滿了,便使聽聞非正法圓滿;聽聞非正法圓滿了,便使不信圓滿;不信圓滿了,便使不如理作意圓滿;不如理作意圓滿了,便使失念不正知圓滿;失念不正知圓滿了,便使根不律儀圓滿;根不律儀圓滿了,便使三惡行圓滿;三惡行圓滿了,便使五蓋圓滿;五蓋圓滿了,便使無明圓滿;無明圓滿了,便使有愛圓滿;這有愛的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti, assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti, avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti; evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
已對照

“諸比丘,我說明與解脫也是有食的,不是無食的。什麼是明與解脫的食呢?應說是‘七覺支’。諸比丘,我說七覺支也是有食的,不是無食的。什麼是七覺支的食呢?應說是‘四念處’。諸比丘,我說四念處也是有食的,不是無食的。什麼是四念處的食呢?應說是‘三善行’。諸比丘,我說三善行也是有食的,不是無食的。什麼是三善行的食呢?應說是‘根律儀’。諸比丘,我說根律儀也是有食的,不是無食的。什麼是根律儀的食呢?應說是‘正念正知’。諸比丘,我說正念正知也是有食的,不是無食的。什麼是正念正知的食呢?應說是‘如理作意’。諸比丘,我說如理作意也是有食的,不是無食的。什麼是如理作意的食呢?應說是‘信’。諸比丘,我說信也是有食的,不是無食的。什麼是信的食呢?應說是‘聽聞正法’。諸比丘,我說聽聞正法也是有食的,不是無食的。什麼是聽聞正法的食呢?應說是‘親近善士’。

‘‘Vijjāvimuttimpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro vijjāvimuttiyā? ‘Satta bojjhaṅgā’tissa vacanīyaṃ. Sattapāhaṃ, bhikkhave, bojjhaṅge sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ? ‘Cattāro satipaṭṭhānā’tissa vacanīyaṃ. Cattāropāhaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ? ‘Tīṇi sucaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, sucaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇannaṃ sucaritānaṃ? ‘Indriyasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyasaṃvarassa? ‘Satisampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Satisampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro satisampajaññassa? ‘Yonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Yonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro yonisomanasikārassa? ‘Saddhā’tissa vacanīyaṃ. Saddhampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhāya? ‘Saddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Saddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhammassavanassa? ‘Sappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
PTS 5.119緬 3.351已對照

“諸比丘,如是,親近善士圓滿了,便使聽聞正法圓滿;聽聞正法圓滿了,便使信圓滿;信圓滿了,便使如理作意圓滿;如理作意圓滿了,便使正念正知圓滿;正念正知圓滿了,便使根律儀圓滿;根律儀圓滿了,便使三善行圓滿;三善行圓滿了,便使四念處圓滿;四念處圓滿了,便使七覺支圓滿;七覺支圓滿了,便使明與解脫圓滿;這明與解脫的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。

‘‘Iti kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūri.
已對照

“諸比丘,猶如在山頂上天降大雨點時,那水順著低處流下……乃至……這大海的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。同樣,諸比丘,親近善士圓滿了,便使聽聞正法圓滿……乃至……這明與解脫的食就是如此,[它的]圓滿也是如此。”第二[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ…pe… evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri. Evamevaṃ kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti…pe… evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūrī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、已至究竟經

3. Niṭṭhaṅgatasuttaṃ
63PTS 5.120已對照

六十三、“諸比丘,凡是於我已得決定者(niṭṭhaṃ gatā),他們全都是具足見者。在那些具足見者之中,五種[人]在此[世]究竟,五種[人]舍此[世]而究竟。哪五種[人]在此[世]究竟呢?極七有者、家家者、一種子者、斯陀含,以及凡就在現法中[成為]阿羅漢者——這五種[人]在此[世]究竟。哪五種[人]舍此[世]而究竟呢?中般涅槃者、生般涅槃者、無行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者——這五種[人]舍此[世]而究竟。諸比丘,凡是於我已得決定者,他們全都是具足見者。在那些具足見者之中,這五種[人]在此[世]究竟,這五種[人]舍此[世]而究竟。”第三[經]。

63. ‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā, sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、不壞淨信經

4. Aveccappasannasuttaṃ
64緬 3.352已對照

六十四、“諸比丘,凡是對我具不壞淨信者(aveccappasanna),他們全都是須陀洹。在那些須陀洹之中,五種[人]在此[世]究竟,五種[人]舍此[世]而究竟。哪五種[人]在此[世]究竟呢?極七有者、家家者、一種子者、斯陀含,以及凡就在現法中[成為]阿羅漢者——這五種[人]在此[世]究竟。哪五種[人]舍此[世]而究竟呢?中般涅槃者、生般涅槃者、無行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者——這五種[人]舍此[世]而究竟。諸比丘,凡是對我具不壞淨信者,他們全都是須陀洹。在那些須陀洹之中,這五種[人]在此[世]究竟,這五種[人]舍此[世]而究竟。”第四[經]。

64. ‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第一樂經

5. Paṭhamasukhasuttaṃ
65PTS 5.121已對照

六十五、一時,具壽舍利弗住在摩揭陀那羅迦村。那時,遊方者沙曼荼迦尼(Sāmaṇḍakāni)來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的遊方者沙曼荼迦尼對具壽舍利弗這樣說——

65. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake. Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已對照

“舍利弗賢友,什麼是樂?什麼是苦?”“賢友,出現(abhinibbatti)是苦,不出現是樂。賢友,當有出現時,可期待這苦——寒、熱、飢、渴、大便、小便、火的觸、杖的觸、刀的觸,親族與朋友也聚集、會合而惱害[他]。賢友,當有出現時,可期待這苦。賢友,當無出現時,可期待這樂——無寒、無熱、無飢、無渴、無大便、無小便、無火的觸、無杖的觸、無刀的觸,親族與朋友也不聚集、會合而惱害[他]。賢友,當無出現時,可期待這樂。”第五[經]。

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sukhaṃ, kiṃ dukkha’’nti? ‘‘Abhinibbatti kho, āvuso, dukkhā, anabhinibbatti sukhā. Abhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo aggisamphasso daṇḍasamphasso satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma rosenti. Abhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ. Anabhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – na sītaṃ na uṇhaṃ na jighacchā na pipāsā na uccāro na passāvo na aggisamphasso na daṇḍasamphasso na satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma na rosenti. Anabhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkha’’nti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第二樂經

6. Dutiyasukhasuttaṃ
66PTS 5.122已對照

六十六、一時,具壽舍利弗住在摩揭陀那羅迦村。那時,遊方者沙曼荼迦尼來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的遊方者沙曼荼迦尼對具壽舍利弗這樣說——

66. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake. Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
緬 3.353已對照

“舍利弗賢友,在這法與律中,什麼是樂?什麼是苦?”“賢友,在這法與律中,不欣樂(anabhirati)是苦,欣樂(abhirati)是樂。賢友,當有不欣樂時,可期待這苦——行走時也得不到樂與適悅,站立時……坐著時……躺臥時……前往村落時……前往林野時……前往樹下時……前往空閒處時……前往露地時……在比丘眾中時也得不到樂與適悅。賢友,當有不欣樂時,可期待這苦。

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, sāriputta, imasmiṃ dhammavinaye sukhaṃ, kiṃ dukkha’’nti? ‘‘Anabhirati kho, āvuso, imasmiṃ dhammavinaye dukkhā, abhirati sukhā. Anabhiratiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃ nādhigacchati, ṭhitopi… nisinnopi… sayānopi… gāmagatopi… araññagatopi… rukkhamūlagatopi… suññāgāragatopi… abbhokāsagatopi… bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ nādhigacchati. Anabhiratiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ.
已對照

“賢友,當有欣樂時,可期待這樂——行走時也得到樂與適悅,站立時……坐著時……躺臥時……前往村落時……前往林野時……前往樹下時……前往空閒處時……前往露地時……在比丘眾中時也得到樂與適悅。賢友,當有欣樂時,可期待這樂。”第六[經]。

‘‘Abhiratiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati, ṭhitopi… nisinnopi… sayānopi… gāmagatopi… araññagatopi… rukkhamūlagatopi… suññāgāragatopi… abbhokāsagatopi… bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati. Abhiratiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkha’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第一那羅迦波那經

7. Paṭhamanaḷakapānasuttaṃ
67已對照

六十七、一時,世尊在憍薩羅國遊行,與大比丘僧團一同來到憍薩羅人一個名叫那羅迦波那(Naḷakapāna)的市鎮。世尊就住在那羅迦波那的波羅奢林(Palāsavana)。那時,正值布薩日(tadahuposathe),世尊為比丘僧團所圍繞而坐。於是,世尊以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜,直到深夜,[然後]環視默然又默然的比丘僧團,對具壽舍利弗說——

67. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena naḷakapānaṃ nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
PTS 5.123已對照

“舍利弗,比丘僧團已離去昏沉睡眠。舍利弗,願[說與]諸比丘的法語顯現於你[心中]。我的背疼痛,我要伸展它。”“是的,尊者。”具壽舍利弗應諾世尊。

‘‘Vigatathinamiddho [vigatathīnamiddho (sī. syā. kaṃ. pī.)] kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. Piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.
已對照

於是,世尊把僧伽梨疊成四層敷設好,以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知,作意起身之想。在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
緬 3.354已對照

“賢友們,凡任何人,於諸善法無信,無慚……無愧……無精進……於諸善法無慧,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期衰損,而非增長。賢友們,譬如在黑分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色衰損,於圓輪衰損,於光衰損,於高與圍衰損;同樣,賢友們,凡任何人,於諸善法無信,無慚……無愧……無精進……於諸善法無慧,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期衰損,而非增長。

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī [hiri (sī. syā. kaṃ. pī.)] natthi… ottappaṃ natthi … vīriyaṃ [viriyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, āvuso, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
已對照

“賢友們,‘無信的人’——這是退失;賢友們,‘無慚的人’——這是退失;賢友們,‘無愧的人’——這是退失;賢友們,‘懈怠的人’——這是退失;賢友們,‘劣慧的人’——這是退失;賢友們,‘忿怒的人’——這是退失;賢友們,‘怨恨的人’——這是退失;賢友們,‘有惡欲的人’——這是退失;賢友們,‘有惡友的人’——這是退失;賢友們,‘持邪見的人’——這是退失。

‘‘Assaddho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘ahiriko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘anottappī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘kusīto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘duppañño purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘kodhano purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘upanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘pāpiccho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘pāpamitto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ.
PTS 5.124已對照

“賢友們,凡任何人,於諸善法有信,有慚……有愧……於諸善法有慧,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。賢友們,譬如在白分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色增長,於圓輪增長,於光增長,於高與圍增長;同樣,賢友們,凡任何人,於諸善法有信,有慚……有愧……有精進……於諸善法有慧,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, āvuso, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
緬 3.355已對照

“賢友們,‘有信的人’——這是不退失;賢友們,‘有慚的人’——這是不退失;賢友們,‘有愧的人’——這是不退失;賢友們,‘發起精進的人’——這是不退失;賢友們,‘有慧的人’——這是不退失;賢友們,‘不忿怒的人’——這是不退失;賢友們,‘不怨恨的人’——這是不退失;賢友們,‘少欲的人’——這是不退失;賢友們,‘有善友的人’——這是不退失;賢友們,‘持正見的人’——這是不退失。”

‘‘‘Saddho purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘hirīmā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘ottappī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘āraddhavīriyo purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘paññavā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘akkodhano purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘anupanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘appiccho purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘kalyāṇamitto purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānameta’’nti.
PTS 5.125已對照

於是,世尊起身,對具壽舍利弗說:“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,凡任何人,於諸善法無信,無慚……無愧……無精進……於諸善法無慧,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期衰損,而非增長。舍利弗,譬如在黑分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色衰損,於圓輪衰損,於光衰損,於高與圍衰損;同樣,舍利弗,凡任何人,於諸善法無信……乃至……於諸善法無慧,那麼對他來說,無論夜或晝……乃至……而非增長。

Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, sāriputta! Yassa kassaci, sāriputta, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, sāriputta, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu…pe… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā …pe… no vuddhi.
已對照

“舍利弗,‘無信的人’——這是退失;無慚的……無愧的……懈怠的……劣慧的……忿怒的……怨恨的……有惡欲的……有惡友的……舍利弗,‘持邪見的人’——這是退失。

‘‘‘Assaddho purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṃ; ahiriko… anottappī… kusīto… duppañño… kodhano… upanāhī… pāpiccho… pāpamitto… ‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṃ.
已對照

“舍利弗,凡任何人,於諸善法有信,有慚……有愧……有精進……於諸善法有慧,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。舍利弗,譬如在白分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色增長,於圓輪增長,於光增長,於高與圍增長;同樣,舍利弗,凡任何人,於諸善法有信,有慚……有愧……有精進……於諸善法有慧,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。

‘‘Yassa kassaci, sāriputta, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, sāriputta, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
緬 3.356已對照

“舍利弗,‘有信的人’——這是不退失;有慚的……有愧的……發起精進的……有慧的……不忿怒的……不怨恨的……少欲的……有善友的……舍利弗,‘持正見的人’——這是不退失。”第七[經]。

‘‘‘Saddho purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānametaṃ; hirīmā… ottappī… āraddhavīriyo… paññavā… akkodhano… anupanāhī… appiccho… kalyāṇamitto… ‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānameta’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二那羅迦波那經

8. Dutiyanaḷakapānasuttaṃ
68已對照

六十八、一時,世尊住在那羅迦波那的波羅奢林。那時,正值布薩日,世尊為比丘僧團所圍繞而坐。於是,世尊以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜,直到深夜,[然後]環視默然又默然的比丘僧團,對具壽舍利弗說——

68. Ekaṃ samayaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
PTS 5.126已對照

“舍利弗,比丘僧團已離去昏沉睡眠。舍利弗,願[說與]諸比丘的法語顯現於你[心中]。我的背疼痛,我要伸展它。”“是的,尊者。”具壽舍利弗應諾世尊。

‘‘Vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. Piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.
已對照

於是,世尊把僧伽梨疊成四層敷設好,以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知,作意起身之想。在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhave’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
緬 3.357已對照

“賢友們,凡任何人,於諸善法無信,無慚……無愧……無精進……無慧……無傾耳……無憶持法……無義的詳察……無法隨法行……於諸善法無不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期衰損,而非增長。賢友們,譬如在黑分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色衰損,於圓輪衰損,於光衰損,於高與圍衰損;同樣,賢友們,凡任何人,於諸善法無信,無慚……無愧……無精進……無慧……無傾耳……無憶持法……無義的詳察……無法隨法行……於諸善法無不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期衰損,而非增長。

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, āvuso, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
PTS 5.127已對照

“賢友們,凡任何人,於諸善法有信,有慚……有愧……有精進……有慧……有傾耳……有憶持法……有義的詳察……有法隨法行……於諸善法有不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。賢友們,譬如在白分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色增長,於圓輪增長,於光增長,於高與圍增長;同樣,賢友們,凡任何人,於諸善法有信……乃至……於諸善法有不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。”

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi… sotāvadhānaṃ atthi… dhammadhāraṇā atthi… atthūpaparikkhā atthi… dhammānudhammappaṭipatti atthi… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, āvuso, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī’’ti.
已對照

於是,世尊起身,對具壽舍利弗說:“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,凡任何人,於諸善法無信,無慚……無愧……無慧……無精進……無傾耳……無憶持法……無義的詳察……無法隨法行……於諸善法無不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期衰損,而非增長。舍利弗,譬如在黑分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色衰損,於圓輪衰損,於光衰損,於高與圍衰損;同樣,舍利弗,凡任何人,於諸善法無信……乃至……於諸善法無不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期衰損,而非增長。

Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, sāriputta! Yassa kassaci, sāriputta, saddhā natthi kusalesu dhammesu hirī natthi… ottappaṃ natthi… paññā natthi… vīriyaṃ natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, sāriputta, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
PTS 5.128緬 3.358已對照

“舍利弗,凡任何人,於諸善法有信,有慚……有愧……有精進……有慧……有傾耳……有憶持法……有義的詳察……有法隨法行……於諸善法有不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。舍利弗,譬如在白分,月亮無論夜或晝到來,都只是於顏色增長,於圓輪增長,於光增長,於高與圍增長;同樣,舍利弗,凡任何人,於諸善法有信……乃至……於諸善法有不放逸,那麼對他來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。”第八[經]。

‘‘Yassa kassaci, sāriputta, saddhā atthi kusalesu dhammesu hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi… sotāvadhānaṃ atthi… dhammadhāraṇā atthi… atthūpaparikkhā atthi… dhammānudhammappaṭipatti atthi… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, sāriputta, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一論事經

9. Paṭhamakathāvatthusuttaṃ
69已對照

六十九、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,眾多比丘飯後從乞食處回來,集坐會合於集會堂中,從事種種畜生論(tiracchānakathā)而住,即:國王論、盜賊論、大臣論、軍隊論、怖畏論、戰爭論、食物論、飲料論、衣服論、臥具論、花鬘論、香論、親戚論、車乘論、村莊論、集鎮論、城市論、國土論、女人論、勇士論、街道論、井邊論、先亡論、種種論、世界起源論、海洋起源論、如此有無論。

69. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – [dī. ni. 1.17; ma. ni. 2.223; saṃ. ni. 5.1080; pāci. 508] rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ [itthikathaṃ purisakathaṃ (ka.) ma. ni. aṭṭha. 2.223 passitabbaṃ] sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti.
已對照

於是,世尊於傍晚時分從靜坐起身,來到集會堂;到了之後,坐在所敷設的座位上。坐下之後,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,你們現在為了什麼談論而集坐會合在這裡?你們尚未說完的談論又是什麼呢?”

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?
PTS 5.129已對照

“尊者,在此,我們飯後從乞食處回來,集坐會合於集會堂中,從事種種畜生論而住,即:國王論、盜賊論……乃至……如此有無論。”“諸比丘,你們這些出於信心從家出家、成為無家者的良家子,從事種種畜生論而住,這與你們是不相稱的,即:國王論、盜賊論、大臣論、軍隊論、怖畏論、戰爭論、食物論、飲料論、衣服論、臥具論、花鬘論、香論、親戚論、車乘論、村莊論、集鎮論、城市論、國土論、女人論、勇士論、街道論、井邊論、先亡論、種種論、世界起源論、海洋起源論、如此有無論。

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharāma, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā’’ti. ‘‘Na kho panetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ, yaṃ tumhe anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā vihareyyātha, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti.
緬 3.359已對照

“諸比丘,有這十種論事(kathāvatthu)。哪十種[論事]呢?少欲之論、知足之論、遠離之論、不雜處之論、發起精進之論、戒之論、定之論、慧之論、解脫之論、解脫知見之論——諸比丘,這就是十種論事。

‘‘Dasayimāni, bhikkhave, kathāvatthūni. Katamāni dasa? Appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathāti – imāni kho, bhikkhave, dasa kathāvatthūni.
已對照

“諸比丘,若你們依次取這十種論事而作談論,你們就能以[你們的]威光壓倒這有如此大神力、大威德的日月的威光,何況外道遊方者呢!”第九[經]。

‘‘Imesaṃ ce tumhe, bhikkhave, dasannaṃ kathāvatthūnaṃ upādāyupādāya kathaṃ katheyyātha, imesampi candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ tejasā tejaṃ pariyādiyeyyātha, ko pana vādo aññatitthiyānaṃ paribbājakāna’’nti! Navamaṃ.
已對照

十、第二論事經

10. Dutiyakathāvatthusuttaṃ
70已對照

七十、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,眾多比丘飯後從乞食處回來,集坐會合於集會堂中,從事種種畜生論而住,即:國王論、盜賊論、大臣論……乃至……如此有無論。

70. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vāti.
PTS 5.130已對照

“諸比丘,有這十種應受稱讚之處(pāsaṃsāni ṭhānāni)。哪十種[處]呢?諸比丘,在此,比丘自己是少欲者,並且是為諸比丘作少欲之論者。‘比丘是少欲者,並且是為諸比丘作少欲之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Dasayimāni, bhikkhave, pāsaṃsāni ṭhānāni. Katamāni dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā ca appiccho hoti, appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Appiccho bhikkhu appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是知足者,並且是為諸比丘作知足之論者。‘比丘是知足者,並且是為諸比丘作知足之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca santuṭṭho hoti, santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Santuṭṭho bhikkhu santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是遠離者,並且是為諸比丘作遠離之論者。‘比丘是遠離者,並且是為諸比丘作遠離之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca pavivitto hoti, pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Pavivitto bhikkhu pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是不雜處者,並且是為諸比丘作不雜處之論者。‘比丘是不雜處者,並且是為諸比丘作不雜處之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca asaṃsaṭṭho hoti, asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Asaṃsaṭṭho bhikkhu asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是發起精進者,並且是為諸比丘作發起精進之論者。‘比丘是發起精進者,並且是為諸比丘作發起精進之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca āraddhavīriyo hoti, vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Āraddhavīriyo bhikkhu vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
緬 3.360已對照

“自己是戒具足者,並且是為諸比丘作戒具足之論者。‘比丘是戒具足者,並且是為諸比丘作戒具足之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Sīlasampanno bhikkhu sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是定具足者,並且是為諸比丘作定具足之論者。‘比丘是定具足者,並且是為諸比丘作定具足之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Samādhisampanno bhikkhu samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是慧具足者,並且是為諸比丘作慧具足之論者。‘比丘是慧具足者,並且是為諸比丘作慧具足之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Paññāsampanno bhikkhu paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是解脫具足者,並且是為諸比丘作解脫具足之論者。‘比丘是解脫具足者,並且是為諸比丘作解脫具足之論者’——這是應受稱讚之處。

‘‘Attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Vimuttisampanno bhikkhu vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已對照

“自己是解脫知見具足者,並且是為諸比丘作解脫知見具足之論者。‘比丘是解脫知見具足者,並且是為諸比丘作解脫知見具足之論者’——這是應受稱讚之處。諸比丘,這就是十種應受稱讚之處。”第十[經]。

‘‘Attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Vimuttiñāṇadassanasampanno bhikkhu vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, dasa pāsaṃsāni ṭhānānī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

雙品第二。

Yamakavaggo dutiyo.
PTS 5.131已對照

其攝頌——

無明、渴愛與究竟,不壞與兩樂;

於那羅迦波那說兩[經],其後兩論事。

Tassuddānaṃ –
Avijjā taṇhā niṭṭhā ca, avecca dve sukhāni ca;
Naḷakapāne dve vuttā, kathāvatthūpare duveti.