快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 十集·優波離品 Upālivaggo

本經目錄(十)五、優波離品一、受用諸欲者經二、怖畏經三、持何見經四、跋耆摩醯多經五、鬱低迦經六、俱迦那經七、應供養者經八、長老經九、優波離經十、不能經優波離品第五。第二五十[經]完畢。

已對照

(十)五、優波離品

(10) 5. Upālivaggo
已對照

一、受用諸欲者經

1. Kāmabhogīsuttaṃ
91已對照

九十一、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,給孤獨居士來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的給孤獨居士這樣說——

91. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
PTS 5.177已對照

“居士,世間有這十種受用諸欲者存在、可得。哪十種[受用諸欲者]呢?居士,在此,某位受用諸欲者以非法、以強暴遍求財物;以非法、以強暴遍求財物之後,不使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。

‘‘Dasayime, gahapati, kāmabhogī santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame dasa? Idha, gahapati, ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena; adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti [na attānaṃ sukheti pīṇeti (sī. syā. pī.) evamuparipi] na saṃvibhajati na puññāni karoti.
緬 3.399已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以非法、以強暴遍求財物;以非法、以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena; adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karoti.
已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以非法、以強暴遍求財物;以非法、以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena; adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti.
已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物;以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物之後,不使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi; dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti.
已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物;以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi; dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karoti.
已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物;以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi; dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti.
已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物;以法、不以強暴遍求財物之後,不使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti.
PTS 5.178已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物;以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karoti.
緬 3.400已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物;以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德。而他對那些財物貪著、迷醉、沉溺,不見過患,無出離之慧而受用。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti. Te ca bhoge gathito [gadhito (ka.) a. ni. 3.124 passitabbaṃ] mucchito ajjhosanno [ajjhāpanno (sabbattha) a. ni. 3.124 suttavaṇṇanā ṭīkā oloketabbā] anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati.
已對照

“居士,又在此,某位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物;以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德。而他對那些財物不貪著、不迷醉、不沉溺,見其過患,以出離之慧而受用。

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti. Te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati.
已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以非法、以強暴遍求財物,以非法、以強暴遍求財物之後,不使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。居士,這位受用諸欲者因三處而應受呵責。‘以非法、以強暴遍求財物’——因這第一處而應受呵責。‘不使自己快樂、滿足’——因這第二處而應受呵責。‘不分與、不作諸福德’——因這第三處而應受呵責。居士,這位受用諸欲者因這三處而應受呵責。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī tīhi ṭhānehi gārayho. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Na attānaṃ sukheti na pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi tīhi ṭhānehi gārayho.
已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以非法、以強暴遍求財物,以非法、以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。居士,這位受用諸欲者因二處而應受呵責,因一處而應受稱讚。‘以非法、以強暴遍求財物’——因這第一處而應受呵責。‘使自己快樂、滿足’——因這一處而應受稱讚。‘不分與、不作諸福德’——因這第二處而應受呵責。居士,這位受用諸欲者因這二處而應受呵責,因這一處而應受稱讚。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī dvīhi ṭhānehi gārayho ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti iminā dutiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi dvīhi ṭhānehi gārayho iminā ekena ṭhānena pāsaṃso.
PTS 5.179緬 3.401已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以非法、以強暴遍求財物,以非法、以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德。居士,這位受用諸欲者因一處而應受呵責,因二處而應受稱讚。‘以非法、以強暴遍求財物’——因這一處而應受呵責。‘使自己快樂、滿足’——因這第一處而應受稱讚。‘分與、作諸福德’——因這第二處而應受稱讚。居士,這位受用諸欲者因這一處而應受呵責,因這二處而應受稱讚。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī ekena ṭhānena gārayho dvīhi ṭhānehi pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī iminā ekena ṭhānena gārayho, imehi dvīhi ṭhānehi pāsaṃso.
已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物,以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物之後,不使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。居士,這位受用諸欲者因一處而應受稱讚,因三處而應受呵責。‘以法、不以強暴遍求財物’——因這一處而應受稱讚。‘以非法、以強暴遍求財物’——因這第一處而應受呵責。‘不使自己快樂、滿足’——因這第二處而應受呵責。‘不分與、不作諸福德’——因這第三處而應受呵責。居士,這位受用諸欲者因這一處而應受稱讚,因這三處而應受呵責。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi, dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī ekena ṭhānena pāsaṃso tīhi ṭhānehi gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Na attānaṃ sukheti na pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī iminā ekena ṭhānena pāsaṃso imehi tīhi ṭhānehi gārayho.
PTS 5.180已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物,以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。居士,這位受用諸欲者因二處而應受稱讚,因二處而應受呵責。‘以法、不以強暴遍求財物’——因這第一處而應受稱讚。‘以非法、以強暴遍求財物’——因這第一處而應受呵責。‘使自己快樂、滿足’——因這第二處而應受稱讚。‘不分與、不作諸福德’——因這第二處而應受呵責。居士,這位受用諸欲者因這二處而應受稱讚,因這二處而應受呵責。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi, dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī dvīhi ṭhānehi pāsaṃso dvīhi ṭhānehi gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi dvīhi ṭhānehi pāsaṃso imehi dvīhi ṭhānehi gārayho.
緬 3.402已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物,以法與非法、或以強暴或不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德。居士,這位受用諸欲者因三處而應受稱讚,因一處而應受呵責。‘以法、不以強暴遍求財物’——因這第一處而應受稱讚。‘以非法、以強暴遍求財物’——因這一處而應受呵責。‘使自己快樂、滿足’——因這第二處而應受稱讚。‘分與、作諸福德’——因這第三處而應受稱讚。居士,這位受用諸欲者因這三處而應受稱讚,因這一處而應受呵責。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi, dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī tīhi ṭhānehi pāsaṃso ekena ṭhānena gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena pāsaṃso. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi tīhi ṭhānehi pāsaṃso iminā ekena ṭhānena gārayho.
已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物,以法、不以強暴遍求財物之後,不使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。居士,這位受用諸欲者因一處而應受稱讚,因二處而應受呵責。‘以法、不以強暴遍求財物’——因這一處而應受稱讚。‘不使自己快樂、滿足’——因這第一處而應受呵責。‘不分與、不作諸福德’——因這第二處而應受呵責。居士,這位受用諸欲者因這一處而應受稱讚,因這二處而應受呵責。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī ekena ṭhānena pāsaṃso dvīhi ṭhānehi gārayho. Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na attānaṃ sukheti na pīṇetī’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī iminā ekena ṭhānena pāsaṃso imehi dvīhi ṭhānehi gārayho.
PTS 5.181已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物,以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,不分與、不作諸福德。居士,這位受用諸欲者因二處而應受稱讚,因一處而應受呵責。‘以法、不以強暴遍求財物’——因這第一處而應受稱讚。‘使自己快樂、滿足’——因這第二處而應受稱讚。‘不分與、不作諸福德’——因這一處而應受呵責。居士,這位受用諸欲者因這二處而應受稱讚,因這一處而應受呵責。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī dvīhi ṭhānehi pāsaṃso ekena ṭhānena gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti iminā ekena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi dvīhi ṭhānehi pāsaṃso iminā ekena ṭhānena gārayho.
緬 3.403已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物,以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德,而他對那些財物貪著、迷醉、沉溺,不見過患,無出離之慧而受用。居士,這位受用諸欲者因三處而應受稱讚,因一處而應受呵責。‘以法、不以強暴遍求財物’——因這第一處而應受稱讚。‘使自己快樂、滿足’——因這第二處而應受稱讚。‘分與、作諸福德’——因這第三處而應受稱讚。‘他對那些財物貪著、迷醉、沉溺,不見過患,無出離之慧而受用’——因這一處而應受呵責。居士,這位受用諸欲者因這三處而應受稱讚,因這一處而應受呵責。

‘‘Tatra, gahapati yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, te ca bhoge gathito mucchito ajjhosanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī tīhi ṭhānehi pāsaṃso ekena ṭhānena gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Te ca bhoge gathito mucchito ajjhosanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjatī’ti, iminā ekena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi tīhi ṭhānehi pāsaṃso iminā ekena ṭhānena gārayho.
已對照

“居士,此中,那位受用諸欲者以法、不以強暴遍求財物,以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德,而他對那些財物不貪著、不迷醉、不沉溺,見其過患,以出離之慧而受用。居士,這位受用諸欲者因四處而應受稱讚。‘以法、不以強暴遍求財物’——因這第一處而應受稱讚。‘使自己快樂、滿足’——因這第二處而應受稱讚。‘分與、作諸福德’——因這第三處而應受稱讚。‘他對那些財物不貪著、不迷醉、不沉溺,見其過患,以出離之慧而受用’——因這第四處而應受稱讚。居士,這位受用諸欲者因這四處而應受稱讚。

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī catūhi ṭhānehi pāsaṃso. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjatī’ti, iminā catutthena ṭhānena pāsaṃso. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi catūhi ṭhānehi pāsaṃso.
PTS 5.182已對照

“居士,這就是世間存在、可得的十種受用諸欲者。居士,這十種受用諸欲者之中,凡這位以法、不以強暴遍求財物,以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德,而對那些財物不貪著、不迷醉、不沉溺,見其過患,以出離之慧而受用的受用諸欲者,他是這十種受用諸欲者中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。居士,猶如從牛有乳,從乳有酪,從酪有生酥,從生酥有熟酥,從熟酥有醍醐(sappimaṇḍa),醍醐被稱為其中最上的。

‘‘Ime kho, gahapati, dasa kāmabhogī santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ kho, gahapati, dasannaṃ kāmabhogīnaṃ yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ imesaṃ dasannaṃ kāmabhogīnaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho [mokkho (ka. sī.) a. ni. 4.95; 5.181; saṃ. ni. 3.662] ca uttamo ca pavaro ca. Seyyathāpi, gahapati, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo. Sappimaṇḍo tattha aggamakkhāyati.
緬 3.404已對照

同樣,居士,這十種受用諸欲者之中,凡這位以法、不以強暴遍求財物,以法、不以強暴遍求財物之後,使自己快樂、滿足,分與、作諸福德,而對那些財物不貪著、不迷醉、不沉溺,見其過患,以出離之慧而受用的受用諸欲者,他是這十種受用諸欲者中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。”第一[經]。

Evamevaṃ kho, gahapati, imesaṃ dasannaṃ kāmabhogīnaṃ yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ imesaṃ dasannaṃ kāmabhogīnaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho [mokkho (ka. sī.) a. ni. 5.181] ca uttamo ca pavaro cā’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、怖畏經

2. Bhayasuttaṃ
92已對照

九十二、那時,給孤獨居士來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的給孤獨居士這樣說——

92. [a. ni. 9.27; saṃ. ni. 5.1024] Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“居士,當聖弟子的五種怖畏與怨已平息,並且具足四須陀洹支,並且他的聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’

‘‘Yato, kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto. Sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.
PTS 5.183已對照

“哪五種怖畏與怨已平息呢?居士,凡殺生者以殺生為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——離殺生者既不生出現法的怖畏與怨,也不生出來世的怖畏與怨,也不感受心的苦、憂。對離殺生者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, pāṇātipātā paṭivirato neva diṭṭhadhammikampi [neva diṭṭhadhammikaṃ] bhayaṃ veraṃ pasavati na samparāyikampi [na samparāyikaṃ] bhayaṃ veraṃ pasavati na cetasikampi [na cetasikaṃ (sī. syā. pī.)] dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
緬 3.405已對照

“居士,凡取不與者……乃至……欲邪行者……虛妄語者……住於谷酒、花果酒[等]酒類之放逸者,以[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類者既不生出現法的怖畏與怨,也不生出來世的怖畏與怨,也不感受心的苦、憂。對離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。這五種怖畏與怨已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, adinnādāyī…pe… kāmesumicchācārī… musāvādī… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato neva diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati na samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
PTS 5.184已對照

“具足哪四須陀洹支呢?居士,於此,聖弟子對佛具足不壞淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……佛陀、世尊。’對法具足不壞淨信——‘法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。’對僧具足不壞淨信——‘世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正當行道者,也就是四雙八輩之人——這就是世尊的弟子僧,應供養、應款待、應奉施、應合掌,是世間無上的福田。’具足聖者所愛樂的諸戒——無毀、無穿、無斑、無雜、自在、智者所贊、不被執取、導向定。他具足這四須陀洹支。

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā…pe… buddho bhagavā’ti; dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti; saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti; ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti ‘akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi’. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
已對照

“什麼是他以慧已善見、已善通達的聖正理呢?居士,於此,聖弟子這樣思察:‘如是,此[緣]存在時此[果]便有;由此[緣]的生起此[果]便生起;此[緣]不存在時此[果]便不有;由此[緣]之滅此[果]便滅,即:以無明為緣而有行;以行為緣而有識;以識為緣而有名色;以名色為緣而有六處;以六處為緣而有觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛;以愛為緣而有取;以取為緣而有有;以有為緣而有生;以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’這就是他以慧已善見、已善通達的聖正理。

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti; imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti; imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti; avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’ti. Ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
緬 3.406已對照

“居士,當聖弟子的這五種怖畏與怨已平息,並且具足這四須陀洹支,並且他的這聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”第二[經]。

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、持何見經

3. Kiṃdiṭṭhikasuttaṃ
93PTS 5.185已對照

九十三、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,給孤獨居士在日中時分從舍衛城出來,為見世尊。那時,給孤獨居士這樣想——“現在還不是見世尊的時候,世尊正在宴默獨處;也不是見令意增長的比丘們的時候,令意增長的比丘們正在宴默獨處。我何不前往其他外道的遊方者們的園林呢?”

93. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati divā divassa sāvatthiyā nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho tāva bhagavantaṃ dassanāya. Paṭisallīno bhagavā. Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṃ akālo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti.
已對照

於是給孤獨居士前往其他外道的遊方者們的園林。那時,其他外道的遊方者們聚集、集會,喧譁著,發出高聲、大聲,談論著種種畜生論而坐著。那些其他外道的遊方者遠遠看見給孤獨居士走來;看見之後,便互相安頓[威儀與言語]——“諸位請寂靜,諸位請勿作聲。這位沙門喬達摩的弟子給孤獨居士正來到園中。凡是住在舍衛城的沙門喬達摩的在家白衣弟子,這位給孤獨居士就是其中之一。而那些具壽們喜好寂靜、受寂靜之調伏、稱讚寂靜。或許他知道這眾會寂靜,便會想到可以前來。”

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentā nisinnā honti. Addasaṃsu kho te aññatitthiyā paribbājakā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna aññamaññaṃ saṇṭhāpesuṃ – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ anāthapiṇḍiko gahapati ārāmaṃ āgacchati samaṇassa gotamassa sāvako. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā sāvatthiyaṃ paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro anāthapiṇḍiko gahapati. Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti.
PTS 5.186緬 3.407已對照

於是那些其他外道的遊方者就沉默了。於是給孤獨居士來到那些其他外道的遊方者之處;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。給孤獨居士坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對他這樣說——“居士,你說吧,沙門喬達摩是持什麼見的?”“尊者們,我並不知道世尊的一切見。”

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena te aññatitthiyā paribbājakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ – ‘‘vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhiko samaṇo gotamo’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, bhante, bhagavato sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāmī’’ti.
已對照

“居士,如此說來,你不知道沙門喬達摩的一切見。居士,你說吧,比丘們是持什麼見的?”“尊者們,比丘們的一切見我也不知道。”

‘‘Iti kira tvaṃ, gahapati, na samaṇassa gotamassa sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāsi; vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhikā bhikkhū’’ti? ‘‘Bhikkhūnampi kho ahaṃ, bhante, na sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāmī’’ti.
已對照

“居士,如此說來,你既不知道沙門喬達摩的一切見,也不知道比丘們的一切見。居士,你說吧,你自己是持什麼見的?”“尊者們,要解答我們持什麼見,這對我們並不難。請諸位具壽先各自解答自己的見執吧,之後要解答我們持什麼見,對我們也不會難。”

‘‘Iti kira tvaṃ, gahapati, na samaṇassa gotamassa sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāsi napi bhikkhūnaṃ sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāsi; vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhikosi tuva’’nti? ‘‘Etaṃ kho, bhante, amhehi na dukkaraṃ byākātuṃ yaṃdiṭṭhikā mayaṃ. Iṅgha tāva āyasmanto yathāsakāni diṭṭhigatāni byākarontu, pacchāpetaṃ amhehi na dukkaraṃ bhavissati byākātuṃ yaṃdiṭṭhikā maya’’nti.
已對照

這樣說時,某位遊方者對給孤獨居士這樣說——“‘世間是常,唯此是真實,餘者虛妄’——居士,我是持這樣見的。”

Evaṃ vutte aññataro paribbājako anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’’ti.
已對照

另一位遊方者也對給孤獨居士這樣說——“‘世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄’——居士,我是持這樣見的。”

Aññataropi kho paribbājako anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’’ti.
已對照

另一位遊方者也對給孤獨居士這樣說——“‘世間有邊……乃至……世間無邊……命即是身……命異身異……如來死後存在……如來死後不存在……如來死後既存在又不存在……如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄’——居士,我是持這樣見的。”

Aññataropi kho paribbājako anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’’ti.
PTS 5.187已對照

這樣說時,給孤獨居士對那些遊方者這樣說——“尊者們,這位具壽這樣說:‘世間是常,唯此是真實,餘者虛妄——居士,我是持這樣見的。’這位具壽的這個見,或是以自己的不如理作意為因而生起的,或是以他人之聲為緣[而生起的]。而這個見是已生的、有為的、思所造的、緣生的。而凡是任何已生的、有為的、思所造的、緣生的,那即是無常。凡無常的即是苦。凡苦的,這位具壽正是黏著於它,這位具壽正是投靠於它。

Evaṃ vutte anāthapiṇḍiko gahapati te paribbājake etadavoca – ‘‘yvāyaṃ, bhante, āyasmā evamāha – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’ti, imassa ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā. Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato.
緬 3.408已對照

“尊者們,這位具壽也這樣說:‘世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄——居士,我是持這樣見的。’這位具壽的這個見,也或是以自己的不如理作意為因而生起的,或是以他人之聲為緣[而生起的]。而這個見是已生的、有為的、思所造的、緣生的。而凡是任何已生的、有為的、思所造的、緣生的,那即是無常。凡無常的即是苦。凡苦的,這位具壽正是黏著於它,這位具壽正是投靠於它。

‘‘Yopāyaṃ, bhante, āyasmā evamāha – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’ti, imassāpi ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā. Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato.
已對照

“尊者們,這位具壽也這樣說:‘世間有邊……乃至……世間無邊……命即是身……命異身異……如來死後存在……如來死後不存在……如來死後既存在又不存在……如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄——居士,我是持這樣見的。’這位具壽的這個見,也或是以自己的不如理作意為因而生起的,或是以他人之聲為緣[而生起的]。而這個見是已生的、有為的、思所造的、緣生的。而凡是任何已生的、有為的、思所造的、緣生的,那即是無常。凡無常的即是苦。凡苦的,這位具壽正是黏著於它,這位具壽正是投靠於它。”

‘‘Yopāyaṃ, bhante, āyasmā evamāha – ‘antavā loko …pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’ti, imassāpi ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā. Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato’’ti.
PTS 5.188已對照

這樣說時,那些遊方者對給孤獨居士這樣說——“居士,我們所有人都已各自解答了自己的見執。居士,你說吧,你自己是持什麼見的?”“尊者們,凡是任何已生的、有為的、思所造的、緣生的,那即是無常。凡無常的即是苦。‘凡苦的,那便是:這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——尊者們,我是持這樣見的。”

Evaṃ vutte te paribbājakā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavocuṃ – ‘‘byākatāni kho, gahapati, amhehi sabbeheva yathāsakāni diṭṭhigatāni. Vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhikosi tuva’’nti? ‘‘Yaṃ kho, bhante, kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. ‘Yaṃ dukkhaṃ taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, bhante’’ti.
已對照

“居士,凡是任何已生的、有為的、思所造的、緣生的,那即是無常。凡無常的即是苦。凡苦的,居士,你正是黏著於它;居士,你正是投靠於它。”

‘‘Yaṃ kho, gahapati, kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeva tvaṃ, gahapati, allīno, tadeva tvaṃ, gahapati, ajjhupagato’’ti.
已對照

“尊者們,凡是任何已生的、有為的、思所造的、緣生的,那即是無常。凡無常的即是苦。‘凡苦的,那便是:這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——這已被[我]以正慧如實這樣善見了。並且我如實了知超出它的出離。”

‘‘Yaṃ kho, bhante, kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. ‘Yaṃ dukkhaṃ taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, nameso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ. Tassa ca uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti.
緬 3.409已對照

這樣說時,那些遊方者默然、神情沮喪、垂肩、低頭、沉鬱而無言以對地坐著。於是給孤獨居士知道那些遊方者默然、神情沮喪、垂肩、低頭、沉鬱而無言以對,便從座而起,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的給孤獨居士把[自己]與那些其他外道的遊方者之間所有的交談,全都告知了世尊。“善哉,善哉,居士!居士,那些愚痴人應當這樣時時以如法[之言]善加折伏。”

Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṃsu. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati te paribbājake tuṇhībhūte maṅkubhūte pattakkhandhe adhomukhe pajjhāyante appaṭibhāne viditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati yāvatako ahosi tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. ‘‘Sādhu sādhu, gahapati! Evaṃ kho te, gahapati, moghapurisā kālena kālaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetabbā’’ti.
PTS 5.189已對照

於是世尊以法語為給孤獨居士開示、勸導、激勵、令歡喜。於是給孤獨居士被世尊以法語開示、勸導、激勵、令歡喜之後,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。

Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
已對照

那時,給孤獨居士離去不久,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,即使是在這法與律中受具足戒已一百年的比丘,他也正會這樣以如法[之言]善加折伏其他外道的遊方者,就像[他們]被給孤獨居士所折伏的那樣。”第三[經]。

Atha kho bhagavā acirapakkante anāthapiṇḍike gahapatimhi bhikkhū āmantesi – ‘‘yopi so, bhikkhave, bhikkhu vassasatupasampanno [bhikkhu dīgharattaṃ avedhi dhammo (syā.)] imasmiṃ dhammavinaye, sopi evamevaṃ aññatitthiye paribbājake sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇheyya yathā taṃ anāthapiṇḍikena gahapatinā niggahitā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、跋耆摩醯多經

4. Vajjiyamāhitasuttaṃ
94已對照

九十四、一時,世尊住在瞻波的伽伽羅蓮花池畔。那時,跋耆摩醯多居士在日中時分從瞻波出來,為見世尊。那時,跋耆摩醯多居士這樣想——“現在還不是見世尊的時候,世尊正在宴默獨處;也不是見令意增長的比丘們的時候,令意增長的比丘們也正在宴默獨處。我何不前往其他外道的遊方者們的園林呢?”

94. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Atha kho vajjiyamāhito gahapati divā divassa campāya nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho vajjiyamāhitassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho tāva bhagavantaṃ dassanāya. Paṭisallīno bhagavā. Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṃ akālo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyāpi bhikkhū. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti.
緬 3.410已對照

於是跋耆摩醯多居士前往其他外道的遊方者們的園林。那時,那些其他外道的遊方者們聚集、集會,喧譁著,發出高聲、大聲,談論著種種畜生論而坐著。

Atha kho vajjiyamāhito gahapati yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena te aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentā nisinnā honti.
PTS 5.190已對照

那些其他外道的遊方者遠遠看見跋耆摩醯多居士走來;看見之後,便互相安頓[威儀與言語]——“諸位請寂靜。諸位請勿作聲。這位沙門喬達摩的弟子跋耆摩醯多居士來了。凡是住在瞻波的沙門喬達摩的在家白衣弟子,這位跋耆摩醯多居士就是其中之一。而那些具壽們喜好寂靜、受寂靜之調伏、稱讚寂靜。或許他知道這眾會寂靜,便會想到可以前來。”

Addasaṃsu kho te aññatitthiyā paribbājakā vajjiyamāhitaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna aññamaññaṃ saṇṭhāpesuṃ – ‘‘appasaddā bhonto hontu. Mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ vajjiyamāhito gahapati āgacchati samaṇassa gotamassa sāvako. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā campāyaṃ paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro vajjiyamāhito gahapati. Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti.
已對照

於是那些其他外道的遊方者就沉默了。於是跋耆摩醯多居士來到那些其他外道的遊方者之處;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。跋耆摩醯多居士坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對他這樣說——“居士,據說沙門喬達摩呵責一切苦行,對一切修苦行、活命粗陋者一向譏毀、非難,是真的嗎?”“尊者們,世尊並不呵責一切苦行,也不對一切修苦行、活命粗陋者一向譏毀、非難。尊者們,世尊呵責應呵責的,稱讚應稱讚的。尊者們,世尊呵責應呵責的、稱讚應稱讚的,世尊是分別說者。世尊在這件事上不是一向說者。”

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho vajjiyamāhito gahapati yena te aññatitthiyā paribbājakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho vajjiyamāhitaṃ gahapatiṃ te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira, gahapati, samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’’ti? ‘‘Na kho, bhante, bhagavā sabbaṃ tapaṃ garahati napi sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadati. Gārayhaṃ kho, bhante, bhagavā garahati, pasaṃsitabbaṃ pasaṃsati. Gārayhaṃ kho pana, bhante, bhagavā garahanto pasaṃsitabbaṃ pasaṃsanto vibhajjavādo bhagavā. Na so bhagavā ettha ekaṃsavādo’’ti.
已對照

這樣說時,某位遊方者對跋耆摩醯多居士這樣說——“居士,且慢!你所稱讚的那位沙門喬達摩,是毀滅[眾生]者、無施設者。”“尊者們,在這一點上,我也要以如法[之言]對諸位具壽說:尊者們,‘這是善’,是世尊所施設的;尊者們,‘這是不善’,是世尊所施設的。如是,世尊施設善與不善,世尊是有施設者;世尊不是毀滅[眾生]者、無施設者。”

Evaṃ vutte aññataro paribbājako vajjiyamāhitaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘āgamehi tvaṃ, gahapati, yassa tvaṃ samaṇassa gotamassa vaṇṇaṃ bhāsati, samaṇo gotamo venayiko appaññattiko’’ti? ‘‘Etthapāhaṃ, bhante, āyasmante vakkhāmi sahadhammena – ‘idaṃ kusala’nti, bhante, bhagavatā paññattaṃ; ‘idaṃ akusala’nti, bhante, bhagavatā paññattaṃ. Iti kusalākusalaṃ bhagavā paññāpayamāno sapaññattiko bhagavā; na so bhagavā venayiko appaññattiko’’ti.
PTS 5.191緬 3.411已對照

這樣說時,那些遊方者默然、神情沮喪、垂肩、低頭、沉鬱而無言以對地坐著。於是跋耆摩醯多居士知道那些遊方者默然、神情沮喪、垂肩、低頭、沉鬱而無言以對,便從座而起,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的跋耆摩醯多居士把[自己]與那些其他外道的遊方者之間所有的交談,全都告知了世尊。

Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṃsu. Atha kho vajjiyamāhito gahapati te paribbājake tuṇhībhūte maṅkubhūte pattakkhandhe adhomukhe pajjhāyante appaṭibhāne viditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vajjiyamāhito gahapati yāvatako ahosi tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
已對照

“善哉,善哉,居士!居士,那些愚痴人應當這樣時時以如法[之言]善加折伏。居士,我不說一切苦行都應當修;居士,我也不說一切苦行都不應當修。居士,我不說一切受持都應當受持;居士,我也不說一切受持都不應當受持。居士,我不說一切精勤都應當勤修;居士,我也不說一切精勤都不應當勤修。居士,我不說一切舍離都應當舍離。居士,我也不說一切舍離都不應當舍離。居士,我不說一切解脫都應當解脫;居士,我也不說一切解脫都不應當解脫。

‘‘Sādhu sādhu, gahapati! Evaṃ kho te, gahapati, moghapurisā kālena kālaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetabbā. Nāhaṃ, gahapati, sabbaṃ tapaṃ tapitabbanti vadāmi; na ca panāhaṃ, gahapati, sabbaṃ tapaṃ na tapitabbanti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbaṃ samādānaṃ samāditabbanti vadāmi; na panāhaṃ, gahapati, sabbaṃ samādānaṃ na samāditabbanti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbaṃ padhānaṃ padahitabbanti vadāmi; na panāhaṃ, gahapati, sabbaṃ padhānaṃ na padahitabbanti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbo paṭinissaggo paṭinissajjitabboti vadāmi. Na panāhaṃ, gahapati, sabbo paṭinissaggo na paṭinissajjitabboti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbā vimutti vimuccitabbāti vadāmi; na panāhaṃ, gahapati, sabbā vimutti na vimuccitabbāti vadāmi.
PTS 5.192已對照

“居士,若人修某種苦行時,不善法增長、善法衰退,我說這樣的苦行不應當修。居士,而若人修某種苦行時,不善法衰退、善法增長,我說這樣的苦行應當修。

‘‘Yañhi, gahapati, tapaṃ tapato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ tapaṃ na tapitabbanti vadāmi. Yañca khvassa gahapati, tapaṃ tapato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ tapaṃ tapitabbanti vadāmi.
已對照

“居士,若人受持某種受持[之行]時,不善法增長、善法衰退,我說這樣的受持不應當受持。居士,而若人受持某種受持[之行]時,不善法衰退、善法增長,我說這樣的受持應當受持。

‘‘Yañhi, gahapati, samādānaṃ samādiyato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ samādānaṃ na samāditabbanti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, samādānaṃ samādiyato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ samādānaṃ samāditabbanti vadāmi.
已對照

“居士,若人勤修某種精勤時,不善法增長、善法衰退,我說這樣的精勤不應當勤修。居士,而若人勤修某種精勤時,不善法衰退、善法增長,我說這樣的精勤應當勤修。

‘‘Yañhi, gahapati, padhānaṃ padahato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ padhānaṃ na padahitabbanti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, padhānaṃ padahato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ padhānaṃ padahitabbanti vadāmi.
緬 3.412已對照

“居士,若人舍離某種舍離時,不善法增長、善法衰退,我說這樣的舍離不應當舍離。居士,而若人舍離某種舍離時,不善法衰退、善法增長,我說這樣的舍離應當舍離。

‘‘Yañhi, gahapati, paṭinissaggaṃ paṭinissajjato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpo paṭinissaggo na paṭinissajjitabboti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, paṭinissaggaṃ paṭinissajjato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpo paṭinissaggo paṭinissajjitabboti vadāmi.
已對照

“居士,若人以某種解脫而解脫時,不善法增長、善法衰退,我說這樣的解脫不應當解脫。居士,而若人以某種解脫而解脫時,不善法衰退、善法增長,我說這樣的解脫應當解脫。”

‘‘Yañhi, gahapati, vimuttiṃ vimuccato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpā vimutti na vimuccitabbāti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, vimuttiṃ vimuccato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpā vimutti vimuccitabbāti vadāmī’’ti.
已對照

於是跋耆摩醯多居士被世尊以法語開示、勸導、激勵、令歡喜之後,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。

Atha kho vajjiyamāhito gahapati bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
已對照

那時,跋耆摩醯多居士離去不久,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,即使是在這法與律中長久以來少塵垢的比丘,他也正會這樣以如法[之言]善加折伏其他外道的遊方者,就像[他們]被跋耆摩醯多居士所折伏的那樣。”第四[經]。

Atha kho bhagavā acirapakkante vajjiyamāhite gahapatimhi bhikkhū āmantesi – ‘‘yopi so, bhikkhave, bhikkhu dīgharattaṃ apparajakkho imasmiṃ dhammavinaye, sopi evamevaṃ aññatitthiye paribbājake sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇheyya yathā taṃ vajjiyamāhitena gahapatinā niggahitā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、鬱低迦經

5. Uttiyasuttaṃ
95PTS 5.193已對照

九十五、那時,鬱低迦遊方者來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的鬱低迦遊方者對世尊這樣說——“喬達摩尊師,世間是常,唯此是真實,餘者虛妄嗎?”“鬱低迦,這一點我不作解答:‘世間是常,唯此是真實,餘者虛妄。’”

95. Atha kho uttiyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho uttiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, uttiya, mayā – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
已對照

“那麼,喬達摩尊師,世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄嗎?”“鬱低迦,這一點我也不作解答:‘世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄。’”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti? ‘‘Etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
緬 3.413已對照

“喬達摩尊師,世間有邊……乃至……世間無邊……命即是身……命異身異……如來死後存在……如來死後不存在……如來死後既存在又不存在……如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄嗎?”“鬱低迦,這一點我也不作解答:‘如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄。’”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā … na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti? ‘‘Etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
已對照

“‘喬達摩尊師,世間是常,唯此是真實,餘者虛妄嗎?’被這樣問時,您說:‘鬱低迦,這一點我不作解答:世間是常,唯此是真實,餘者虛妄。’

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti, iti puṭṭho samāno ‘abyākataṃ kho etaṃ, uttiya, mayā – sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.
已對照

“‘那麼,喬達摩尊師,世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄嗎?’被這樣問時,您說:‘鬱低迦,這一點我也不作解答:世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄。’

‘‘‘Kiṃ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti, iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.
PTS 5.194已對照

“‘喬達摩尊師,世間有邊……乃至……世間無邊……命即是身……命異身異……如來死後存在……如來死後不存在……如來死後既存在又不存在……如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄嗎?’被這樣問時,您說:‘鬱低迦,這一點我也不作解答:如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄。’那麼,喬達摩尊師究竟解答了什麼呢?”

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti, iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi. Atha kiñcarahi bhotā gotamena byākata’’nti?
已對照

“鬱低迦,我以證知為弟子們說法,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃。”

‘‘Abhiññāya kho ahaṃ, uttiya, sāvakānaṃ dhammaṃ desemi sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti.
已對照

“喬達摩尊師以證知為弟子們所說的這法——為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃——是全世間由它被導出,還是一半,或三分之一呢?”這樣說時,世尊默然。

‘‘Yaṃ panetaṃ bhavaṃ gotamo abhiññāya sāvakānaṃ dhammaṃ desesi sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, sabbo vā [sabbo ca (ka.)] tena loko nīyati [nīyissati (sī.), niyyāssati (syā.), niyyaṃssati (pī.)] upaḍḍho vā tibhāgo vā’’ti [tibhāgo vāti padehi (ka.)]? Evaṃ vutte bhagavā tuṇhī ahosi.
緬 3.414已對照

那時,具壽阿難這樣想——“願鬱低迦遊方者不要得到這樣的惡見執:‘沙門喬達摩被我問到一切[問題]中最上的問題,卻使[問題]窘沉而不解答,想必是無力[解答]。’那將長夜導致鬱低迦遊方者的不利與苦。”

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘mā hevaṃ kho uttiyo paribbājako pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭilabhi – ‘sabbasāmukkaṃsikaṃ vata me samaṇo gotamo pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti, no vissajjeti, na nūna visahatī’ti. Tadassa uttiyassa paribbājakassa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
PTS 5.195已對照

於是具壽阿難對鬱低迦遊方者這樣說——“那麼,鬱低迦賢友,我為你說個譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所說之義。鬱低迦賢友,譬如國王的邊境城市,有堅固的城基、堅固的城牆與城門樓,只有一道門;那裡有一位賢明、幹練、有智慧的守門人,阻攔不認識的人,放入認識的人。他沿著這座城市四周的巡行道次第巡視。沿著巡行道次第巡視時,他看不見城牆的接縫或裂口,甚至連一隻貓能鑽出去的[缺口]都沒有。然而他並沒有這樣的知:‘有這麼多生物出入這座城市。’而他在此是這樣[想]的:‘凡是任何粗大的生物出入這座城市,它們全都是從這道門出入的。’

Atha kho āyasmā ānando uttiyaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘tenahāvuso uttiya, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Seyyathāpi, āvuso uttiya, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ [daḷhuddāpaṃ (sī. pī.)] daḷhapākāratoraṇaṃ ekadvāraṃ. Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā ñātānaṃ pavesetā. So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṃ anukkamati. Anupariyāyapathaṃ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṃ vā pākāravivaraṃ vā, antamaso biḷāranikkhamanamattampi. No ca khvassa evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā’ti. Atha khvassa evamettha hoti – ‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te iminā dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.
已對照

“鬱低迦賢友,同樣,如來並沒有這樣的熱望:‘全世間由它被導出,或一半,或三分之一。’而如來在此是這樣[想]的:‘凡是曾經、正在或將要從世間被導出的,他們全都是舍斷了五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——,於四念處心善安住,如實修習七覺支之後[而被導出]。他們就是這樣曾經、正在或將要從世間被導出的。’鬱低迦賢友,你先前問世尊的那個問題,你又以另一種方式向世尊問了那同一個問題。因此世尊沒有為你解答它。”第五[經]。

‘‘Evamevaṃ kho, āvuso uttiya, na tathāgatassa evaṃ ussukkaṃ hoti – ‘sabbo vā tena loko nīyati, upaḍḍho vā, tibhāgo vā’ti. Atha kho evamettha tathāgatassa hoti – ‘ye kho keci lokamhā nīyiṃsu vā nīyanti vā nīyissanti vā, sabbe te pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā. Evamete [evametena (ka.)] lokamhā nīyiṃsu vā nīyanti vā nīyissanti vā’ti. Yadeva kho tvaṃ [yadeva khvettha (ka.)], āvuso uttiya, bhagavantaṃ pañhaṃ [imaṃ pañhaṃ (syā. ka.)] apucchi tadevetaṃ pañhaṃ bhagavantaṃ aññena pariyāyena apucchi. Tasmā te taṃ bhagavā na byākāsī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、俱迦那經

6. Kokanudasuttaṃ
96PTS 5.196緬 3.415已對照

九十六、一時,具壽阿難住在王舍城溫泉園。那時,具壽阿難在夜的破曉時分起身,前往溫泉洗浴肢體。在溫泉洗浴肢體、上岸之後,只披一衣而站立,正擦乾肢體。俱迦那遊方者也在夜的破曉時分起身,前往溫泉洗浴肢體。

96. ‘‘Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā ānando rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapodāya [tapode (ka.)] gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Kokanudopi kho paribbājako rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ.
已對照

俱迦那遊方者遠遠看見具壽阿難走來;看見之後,對具壽阿難這樣說——“賢友,這裡是誰?”“賢友,是我,一位比丘。”

Addasā kho kokanudo paribbājako āyasmantaṃ ānandaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kvettha [ko tettha (sī.), kvattha (pī. ka.)], āvuso’’ti? ‘‘Ahamāvuso, bhikkhū’’ti.
已對照

“賢友,是哪些比丘中的?”“賢友,是釋迦子沙門中的。”

‘‘Katamesaṃ, āvuso, bhikkhūna’’nti? ‘‘Samaṇānaṃ, āvuso, sakyaputtiyāna’’nti.
已對照

“我們想請問具壽某一要點,如果具壽給[我們]機會解答問題的話。”“賢友,問吧,聽了我們才會知道。”

‘‘Puccheyyāma mayaṃ āyasmantaṃ kiñcideva desaṃ, sace āyasmā okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Pucchāvuso, sutvā vedissāmā’’ti.
已對照

“尊師,‘世間是常,唯此是真實,餘者虛妄’——您是持這樣見的嗎?”“賢友,我不是持這樣見的:‘世間是常,唯此是真實,餘者虛妄。’”

‘‘Kiṃ nu kho, bho, ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti – evaṃdiṭṭhi [evaṃdiṭṭhiko (syā.)] bhava’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
已對照

“那麼,尊師,‘世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄’——您是持這樣見的嗎?”“賢友,我不是持這樣見的:‘世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄。’”

‘‘Kiṃ pana, bho, ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti – evaṃdiṭṭhi bhava’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
PTS 5.197已對照

“尊師,世間有邊……乃至……世間無邊……命即是身……命異身異……如來死後存在……如來死後不存在……如來死後既存在又不存在……如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄——您是持這樣見的嗎?”“賢友,我不是持這樣見的:‘如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄。’”

‘‘Kiṃ nu kho, bho, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhava’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
緬 3.416已對照

“那麼,尊師是不知、不見嗎?”“賢友,我並非不知、不見。賢友,我知,我見。”

‘‘Tena hi bhavaṃ na jānāti, na passatī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, na jānāmi na passāmi. Jānāmahaṃ, āvuso, passāmī’’ti.
已對照

“‘尊師,世間是常,唯此是真實,餘者虛妄——您是持這樣見的嗎?’被這樣問時,您說:‘賢友,我不是持這樣見的:世間是常,唯此是真實,餘者虛妄。’

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho, sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhava’nti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.
已對照

“‘那麼,尊師,世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄——您是持這樣見的嗎?’被這樣問時,您說:‘賢友,我不是持這樣見的:世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄。’

‘‘‘Kiṃ pana, bho, asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhava’nti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.
已對照

“‘尊師,世間有邊……乃至……世間無邊……命即是身……命異身異……如來死後存在……如來死後不存在……如來死後既存在又不存在……如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄——您是持這樣見的嗎?’被這樣問時,您說:‘賢友,我不是持這樣見的:如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄。’

‘‘Kiṃ nu kho, bho, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhavanti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.
已對照

“‘那麼,尊師是不知、不見嗎?’被這樣問時,您說:‘賢友,我並非不知、不見。賢友,我知,我見。’賢友,那麼這番話的義應當怎樣看呢?”

‘‘‘Tena hi bhavaṃ na jānāti na passatī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, na jānāmi na passāmi. Jānāmahaṃ, āvuso, passāmī’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?
PTS 5.198已對照

“賢友,‘世間是常,唯此是真實,餘者虛妄’——這是見執。賢友,‘世間是無常,唯此是真實,餘者虛妄’——這是見執。世間有邊……乃至……世間無邊……命即是身……命異身異……如來死後存在……如來死後不存在……如來死後既存在又不存在……賢友,‘如來死後既非存在又非不存在,唯此是真實,餘者虛妄’——這是見執。

‘‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṃ. ‘Asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṃ. Antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṃ.
緬 3.417已對照

“賢友,凡是見所及,凡是見處、見的執持、見纏、見的等起、見的根除所及,那我都知,那我都見。我既知它、見它,怎麼會說‘我不知、不見’呢?賢友,我知,我見。”

‘‘Yāvatā, āvuso, diṭṭhi [diṭṭhigatā (sabbattha)] yāvatā diṭṭhiṭṭhānaṃ diṭṭhiadhiṭṭhānaṃ diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ diṭṭhisamuṭṭhānaṃ diṭṭhisamugghāto [yāvatā diṭṭhiṭṭhāna adhiṭṭhāna pariyuṭṭhāna samuṭṭhāna samugghāto (sī. pī.)], tamahaṃ jānāmi tamahaṃ passāmi. Tamahaṃ jānanto tamahaṃ passanto kyāhaṃ vakkhāmi – ‘na jānāmi na passāmī’ti? Jānāmahaṃ, āvuso, passāmī’’ti.
已對照

“具壽名叫什麼?諸同梵行者又以什麼[名]認識具壽呢?”“賢友,我的名字是‘阿難’;諸同梵行者也以‘阿難’認識我。”“尊師,原來我們是在與大師交談,卻不知道‘[這是]具壽阿難’。因為我們若是知道‘這位是具壽阿難’,就連這麼多[話]也不會想到要說了。請具壽阿難原諒我。”第六[經]。

‘‘Ko nāmo āyasmā, kathañca panāyasmantaṃ sabrahmacārī jānantī’’ti? ‘‘‘Ānando’ti kho me, āvuso, nāmaṃ. ‘Ānando’ti ca pana maṃ sabrahmacārī jānantī’’ti. ‘‘Mahācariyena vata kira, bho, saddhiṃ mantayamānā na jānimha – ‘āyasmā ānando’ti. Sace hi mayaṃ jāneyyāma – ‘ayaṃ āyasmā ānando’ti, ettakampi no nappaṭibhāyeyya [nappaṭibhāseyyāma (ka.) nappaṭibhāseyya (bahūsu) ma. ni. 3.216 passitabbaṃ]. Khamatu ca me āyasmā ānando’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、應供養者經

7. Āhuneyyasuttaṃ
97PTS 5.199緬 3.418已對照

九十七、“諸比丘,具足十種法的比丘,是應供養者、應款待者、應奉施者、應合掌者,是世間無上的福田。

“具足哪十種[法]呢?諸比丘,在此,比丘具戒,以波羅提木叉律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習。

“他是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者。凡是那些初善、中善、後善的,具足義理與文句的,顯示完全圓滿、遍淨的梵行的法,他對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達。

“他是善友者、善伴者、善隨從者。

“他是持正見者,具足正確之見。

“他體驗多種神變:一身能變成多身,多身能合成一身;或顯現,或隱沒;穿越牆壁、垣牆、山嶽,無所障礙,猶如在虛空中;出沒於大地之中,猶如在水中;在水上行走而不沉沒,猶如在地上;在虛空中結跏趺坐而行,猶如有翼之鳥;甚至以手觸摸、撫摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界。

“他以清淨、超人的天耳界,聽見天的與人的兩種聲音,無論遠的還是近的。

“他以心遍知其他眾生、其他人的心:有貪的心,了知為‘有貪的心’;離貪的心,了知為‘離貪的心’;有瞋的心……離瞋的心……有痴的心……離痴的心……萎縮的心……散亂的心……廣大的心……不廣大的心……有上的心……無上的心……得定的心……無定的心……解脫的心……未解脫的心,了知為‘未解脫的心’。

“他回憶起多種宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十萬生、許多壞劫、許多成劫、許多壞成劫——‘我在那裡有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,我生於那裡;在那裡也有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,生於此處。’他這樣連同行相、連同細節地回憶起多種宿住。

“他以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去:‘諸君,這些眾生確實具足身惡行、具足語惡行、具足意惡行,誹謗聖者,持邪見,受持邪見之業;他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。諸君,而這些眾生具足身善行、具足語善行、具足意善行,不誹謗聖者,持正見,受持正見之業;他們身壞命終之後,投生於善趣、天界。’他這樣以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去。

“由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。諸比丘,具足這十種法的比丘,是應供養者、應款待者、應奉施者、應合掌者,是世間無上的福田。”第七[經]。

97. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.
‘‘Katamehi dasahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
‘‘Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
‘‘Kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
‘‘Sammādiṭṭhiko hoti sammādassanena samannāgato.
‘‘Anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti; bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati [parimasati (sī.)] parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.
‘‘Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.
‘‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti. Sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāti; vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘vītarāgaṃ citta’nti pajānāti; sadosaṃ vā cittaṃ… vītadosaṃ vā cittaṃ… samohaṃ vā cittaṃ… vītamohaṃ vā cittaṃ… saṃkhittaṃ vā cittaṃ… vikkhittaṃ vā cittaṃ… mahaggataṃ vā cittaṃ… amahaggataṃ vā cittaṃ… sauttaraṃ vā cittaṃ… anuttaraṃ vā cittaṃ… samāhitaṃ vā cittaṃ… asamāhitaṃ vā cittaṃ… vimuttaṃ vā cittaṃ… avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāti.
‘‘Anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
‘‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata kho bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
‘‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、長老經

8. Therasuttaṃ
98緬 3.420已對照

九十八、“諸比丘,具足十種法的長老比丘,無論住在哪一方,都安樂而住。具足哪十種[法]呢?他是長老,閱歷長久,出家已久;具戒……乃至……受持學處而學習;是多聞者……乃至……以見善通達;兩部波羅提木叉為他詳細善誦、善分別、善轉、善決斷,依經、依隨文;是善於平息諍事之生起者;是愛法者、言談可愛者,於增上法、增上律有廣大的愉悅;對隨得的衣、缽食、坐臥處、病緣藥資具知足;於前進、後退[時]令人淨信,於俗家之間就座[時]善加防護;是那屬於增上心的、現法樂住的四禪的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者;由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。諸比丘,具足這十種法的長老比丘,無論住在哪一方,都安樂而住。”第八[經]。

98. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati, phāsuyeva viharati. Katamehi dasahi? Thero hoti rattaññū cirapabbajito, sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu, bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdho, ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso, adhikaraṇasamuppādavūpasamakusalo hoti, dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo, santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena, pāsādiko hoti abhikkantapaṭikkante [abhikkantapaṭikkanto (ka.)] susaṃvuto antaraghare nisajjāya, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati, phāsuyeva viharatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、優波離經

9. Upālisuttaṃ
99PTS 5.202緬 3.421已對照

九十九、那時,具壽優波離來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽優波離對世尊這樣說——“尊者,我想要親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處。”

“優波離,林野、叢林邊地的邊遠坐臥處實在難以居處,遠離難行,於獨一難以安樂;我想,對於不能獲得定的比丘,諸林會奪去[他的]心。優波離,若有人這樣說:‘我雖不能獲得定,也要親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處。’對他而言,這[事]是可預期的——‘他將沉沒,或將浮起。’

“優波離,譬如有一個大湖泊。這時,來了一頭七肘或七肘半[高]的象龍。它會這樣想:‘我何不下到這湖泊中,玩洗耳之戲,玩洗背之戲;玩了洗耳之戲、玩了洗背之戲之後,沐浴、飲水,然後上岸,隨意而去。’它便下到那湖泊中,玩洗耳之戲,玩洗背之戲;玩了洗耳之戲、玩了洗背之戲之後,沐浴、飲水,然後上岸,隨意而去。這是什麼緣故呢?優波離,[它的]身體大,在深處得到立足處。

“這時,來了一隻兔或一隻貓。它會這樣想:‘我是誰,象龍又是誰!我何不下到這湖泊中,玩洗耳之戲,玩洗背之戲;玩了洗耳之戲、玩了洗背之戲之後,沐浴、飲水,然後上岸,隨意而去。’它便倉促地、不省思地跳進那湖泊。對它而言,這[事]是可預期的——‘它將沉沒,或將浮起。’這是什麼緣故呢?優波離,[它的]身體小,在深處得不到立足處。同樣,優波離,若有人這樣說:‘我雖不能獲得定,也要親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處。’對他而言,這[事]是可預期的——‘他將沉沒,或將浮起。’

“優波離,猶如年幼、諸根遲鈍、仰臥的童子,以自己的屎尿嬉戲。優波離,你認為怎樣?這豈不是純然、完全的孩童之戲嗎?”“是的,尊者。”

“優波離,那童子後來隨著長大、隨著諸根的成熟,凡是童子們的種種玩具,即:小犁、擊棒、翻筋斗、風車、葉鬥、小車、小弓,他便玩那些。優波離,你認為怎樣?這嬉戲豈不是比先前的嬉戲更超越、更殊勝嗎?”“是的,尊者。”

“優波離,那童子後來隨著長大、隨著諸根的成熟,便具足、擁有五欲功德而享樂——眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的;耳所識的諸聲……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。優波離,你認為怎樣?這嬉戲豈不是比先前的諸嬉戲更超越、更殊勝嗎?”“是的,尊者。”

“優波離,而在此,如來出現於世間,是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。他自己以證智證知這個有諸天、魔、梵天的世間,以及有沙門、婆羅門、諸天與人的人眾之後,予以宣說。他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行。

“居士、居士之子,或出生於其他某個家族者聽聞那法。他聽聞那法之後,獲得對如來的信心。他具足如此獲得的信心,這樣思察——‘在家生活是狹窄的塵垢之道,出家則是空曠開闊的。住在家中,不容易行持完全圓滿、完全清淨、如磨光的螺貝般的梵行。我何不剃除鬚髮,披上袈裟衣,舍離俗家而出家,成為無家者呢?’

“後來某個時候,他捨棄少量財產或捨棄大量財產,捨棄少數親眷或捨棄眾多親眷,剃除鬚髮,披上袈裟衣,舍離俗家而出家,成為無家者。

“他如此出家之後,具足比丘們的學處與共住,舍斷殺生,遠離殺生,放下棍棒,放下刀劍,有慚愧,具同情心,懷著利益、悲憫一切眾生生命之心而住。

“舍斷不與取,遠離不與取,只取所與,只期待所與;他以非盜賊、清淨的自身而住。

“舍斷非梵行,是梵行者,遠行[於非梵行之外],遠離在俗之法——淫慾。

“舍斷虛妄語,遠離虛妄語,是說真實語者、以真實連結真實者、堅定者、可信賴者、不欺世間者。

“舍斷離間語,遠離離間語;從這裡聽到的不去那裡說以離間這些人,或從那裡聽到的不來這裡說以離間那些人。他就這樣使分裂者和合、使和合者[更]相應,樂於和合,喜於和合,欣於和合,是說能成就和合之語者。

“舍斷粗惡語,遠離粗惡語;凡是無瑕、悅耳、可愛、沁入人心、文雅、為眾人所喜、為眾人所意的語言,他便是說這樣語言者。

“舍斷雜穢語,遠離雜穢語,是應時而說者、說真實者、說義利者、說法者、說律者;他是說值得藏於心中之語者,[所說]應時、有依據、有分限、具足義利。

“他遠離損害種子類與草木類,是一食者、止於[非]夜食者、遠離非時食者。遠離觀看歌舞奏樂等違逆之事,遠離佩戴、裝飾、塗飾花鬘香料脂粉之處,遠離高床大床,遠離接受金銀,遠離接受生谷,遠離接受生肉,遠離接受婦女童女,遠離接受婢奴,遠離接受山羊與綿羊,遠離接受雞與豬,遠離接受象、牛、馬與母馬,遠離接受田地與地產,遠離受使傳信與跑腿,遠離買賣,遠離假秤、假稱、假量,遠離賄賂、欺詐、詐偽、行騙,遠離砍殺、殺害、綁縛、攔路搶劫、掠奪、暴力行為。

“他滿足於護身之衣、護腹之施食。無論他去往何處,都只隨身攜帶[這些]而行。猶如有翼之鳥,無論飛往何處,都只以自己的雙翼為負擔而飛;正是如此,比丘滿足於護身之衣、護腹之施食,無論他去往何處,都只隨身攜帶[這些]而行。他具足這聖潔的戒蘊,內心感受無過失之樂。

“他以眼見色後,不取於相,不取隨相。若不守護眼根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護眼根,致力於眼根的律儀。以耳聞聲後……以鼻嗅香後……以舌嘗味後……以身觸所觸後……以意識知法後,不取於相,不取隨相。若不守護意根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護意根,致力於意根的律儀。他具足這聖潔的根律儀,內心感受無染汙之樂。

“他在前進、返回時保持正知,向前看、向旁看時保持正知,屈、伸[肢體]時保持正知,持僧伽梨、缽與衣時保持正知,食、飲、嚼、嘗時保持正知,大便、小便時保持正知,行走、站立、坐著、睡眠、覺醒、說話、沉默時保持正知。

“他具足這聖潔的戒蘊,具足這聖潔的根律儀,具足這聖潔的念與正知之後,前往僻靜的坐臥處——林野、樹下、山嶽、峽谷、山洞、墳場、叢林邊地、露地、草堆。他去到林野、或去到樹下、或去到空屋,結跏趺而坐,保持其身正直,使念現起於面前。

“他舍斷對世間的貪欲,以離貪欲之心而住,使心從貪欲中淨化。舍斷瞋恚與惱恨,以無瞋之心而住,懷著利益、悲憫一切眾生生命之心,使心從瞋恚與惱恨中淨化。舍斷昏沉睡眠,離昏沉睡眠而住,有光明想,具念、正知,使心從昏沉睡眠中淨化。舍斷掉舉追悔,不掉舉而住,內心寂靜,使心從掉舉追悔中淨化。舍斷疑,度脫疑惑而住,對諸善法不再猶豫,使心從疑中淨化。

“他舍斷這五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。優波離,你認為怎樣?‘這住豈不是比先前諸住更超越、更殊勝嗎?’”“是的,尊者。”

“優波離,我的弟子們在自身中也見到這法,便親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,然而他們還未達到己利而住。

“再者,優波離,比丘尋、伺寂止……乃至……成就並住於第二禪。優波離,你認為怎樣?‘這住豈不是比先前諸住更超越、更殊勝嗎?’”“是的,尊者。”

“優波離,我的弟子們在自身中也見到這法,便親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,然而他們還未達到己利而住。

“再者,優波離,比丘離喜……乃至……成就並住於第三禪。優波離,你認為怎樣?‘這住豈不是比先前諸住更超越、更殊勝嗎?’”“是的,尊者。”

“優波離,我的弟子們在自身中也見到這法,便親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,然而他們還未達到己利而住。

“再者,優波離,比丘舍斷樂……乃至……第四禪……乃至……

再者,優波離,比丘完全超越色想,有對想滅沒,不作意種種想,[知]‘虛空是無邊的’,成就並住於空無邊處。優波離,你認為怎樣?‘這住豈不是比先前諸住更超越、更殊勝嗎?’”“是的,尊者。”

“優波離,我的弟子們在自身中也見到這法,便親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,然而他們還未達到己利而住。

“再者,優波離,比丘完全超越空無邊處,[知]‘識是無邊的’,成就並住於識無邊處……乃至……

“完全超越識無邊處,[知]‘什麼都沒有’,成就並住於無所有處……乃至……

“完全超越無所有處,[知]‘這是寂靜的,這是殊勝的’,成就並住於非想非非想處。優波離,你認為怎樣?‘這住豈不是比先前諸住更超越、更殊勝嗎?’”“是的,尊者。”

“優波離,我的弟子們在自身中也見到這法,便親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,然而他們還未達到己利而住。

“再者,優波離,比丘完全超越非想非非想處,成就並住於想受滅,而他以慧見了[四諦]之後,諸漏便遍盡了。優波離,你認為怎樣?‘這住豈不是比先前諸住更超越、更殊勝嗎?’”“是的,尊者。”

“優波離,我的弟子們在自身中也見到這法,便親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,並且已達到己利而住。來吧,優波離,你要住在僧團中。你住在僧團中,將會安樂。”第九[經]。

99. Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevitu’’nti.
‘‘Durabhisambhavāni hi kho [durabhisambhavāni kho (sī. pī.)], upāli, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Dukkaraṃ pavivekaṃ durabhiramaṃ. Ekatte haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno. Yo kho, upāli, evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ samādhiṃ alabhamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevissāmī’ti, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘saṃsīdissati vā uplavissati vā’ti [uppilavissati vā (sī. syā. pī.)].
‘‘Seyyathāpi, upāli, mahāudakarahado. Atha āgaccheyya hatthināgo sattaratano vā aḍḍhaṭṭharatano [aṭṭharatano (sī. pī.)] vā. Tassa evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ imaṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ. Kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhatvā [nahātvā (sī. pī.), nhātvā (syā.)] ca pivitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyya’nti. So taṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyya piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyya; kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyya. Taṃ kissa hetu? Mahā, upāli [mahā hupāli (sī. pī.)], attabhāvo gambhīre gādhaṃ vindati.
‘‘Atha āgaccheyya saso vā biḷāro vā. Tassa evamassa – ‘ko cāhaṃ, ko ca hatthināgo! Yaṃnūnāhaṃ imaṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ; kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyya’nti. So taṃ udakarahadaṃ sahasā appaṭisaṅkhā pakkhandeyya. Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘saṃsīdissati vā uplavissati vā’ti. Taṃ kissa hetu? Paritto, upāli, attabhāvo gambhīre gādhaṃ na vindati. Evamevaṃ kho, upāli, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ samādhiṃ alabhamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevissāmī’ti, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘saṃsīdissati vā uplavissati vā’ti.
‘‘Seyyathāpi, upāli, daharo kumāro mando uttānaseyyako sakena muttakarīsena kīḷati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, nanvāyaṃ kevalā paripūrā bālakhiḍḍā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Sa kho so, upāli, kumāro aparena samayena vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya yāni kānici kumārakānaṃ kīḷāpanakāni bhavanti, seyyathidaṃ – vaṅkakaṃ [vaṅkaṃ (sī. pī.)] ghaṭikaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulakaṃ [piṅgulikaṃ (syā.), ciṅkulakaṃ (ka.)] pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ, tehi kīḷati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, nanvāyaṃ khiḍḍā purimāya khiḍḍāya abhikkantatarā ca paṇītatarā cā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Sa kho so, upāli, kumāro aparena samayena vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgibhūto paricāreti cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, nanvāyaṃ khiḍḍā purimāhi khiḍḍāhi abhikkantatarā ca paṇītatarā cā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
[dī. ni. 1.190; ma. ni. 2.233] ‘‘Idha kho pana vo [voti nipātamattaṃ (aṭṭha.)], upāli, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti.
‘‘Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti.
‘‘So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.
‘‘So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī; athenena sucibhūtena attanā viharati.
‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.
‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa.
‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī; samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ.
‘‘So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti. Ekabhattiko hoti rattūparato, virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti, mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti, uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti, jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti, kayavikkayā paṭivirato hoti, tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti, ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti, chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.
‘‘So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. Yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati, seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti. Evamevaṃ bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. Yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti.
‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti.
‘‘So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññe samannāgato vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.
‘‘So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.
‘‘So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.
‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.
‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.
‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe….
Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.
‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati…pe….
‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati…pe….
‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma ‘santametaṃ paṇītameta’nti nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.
‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati; paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, anuppattasadatthā ca viharanti. Iṅgha tvaṃ, upāli, saṅghe viharāhi. Saṅghe te viharato phāsu bhavissatī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、不能經

10. Abhabbasuttaṃ
100已對照

一百、“諸比丘,不捨斷這十種法,就不能作證阿羅漢[果]。哪十種[法]呢?貪、瞋、痴、忿、怨恨、覆蔑、攀齊、嫉、慳、慢——諸比丘,不捨斷這十種法,就不能作證阿羅漢[果]。

100. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame dasa? Rāgaṃ, dosaṃ, mohaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃ, makkhaṃ, paḷāsaṃ, issaṃ, macchariyaṃ, mānaṃ – ime kho bhikkhave, dasa dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ.
已對照

“諸比丘,舍斷這十種法,就能作證阿羅漢[果]。哪十種[法]呢?貪、瞋、痴、忿、怨恨、覆蔑、攀齊、嫉、慳、慢——諸比丘,舍斷這十種法,就能作證阿羅漢[果]。”第十[經]。

‘‘Dasayime, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame dasa? Rāgaṃ, dosaṃ, mohaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃ, makkhaṃ, paḷāsaṃ, issaṃ, macchariyaṃ, mānaṃ – ime kho, bhikkhave, dasa dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātu’’nti. Dasamaṃ.
已對照

優波離品第五。

Upālivaggo pañcamo.
PTS 5.210已對照

其攝頌——

受用諸欲者、怖畏、見,跋耆摩醯多、鬱低迦;

俱迦那、應供養者,長老、優波離、不能。

Tassuddānaṃ –
Kāmabhogī bhayaṃ diṭṭhi, vajjiyamāhituttiyā;
Kokanudo āhuneyyo, thero upāli abhabboti.
已對照

第二五十[經]完畢。

Dutiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.
3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ