快樂巴利palinanda.cc

雙論·諦雙論 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa 5. Saccayamakaṃ 1. Paṇṇattivāro (Ka) uddeso

本經目錄遍知分。諦雙論終。

1已對照

禮敬那位世尊、阿羅漢、正等正覺者

五、諦雙論

一、施設分

(甲)總說

一、四諦——苦諦、集諦、滅諦、道諦。

1Cattāri saccāni – dukkhasaccaṃ, samudayasaccaṃ nirodhasaccaṃ, maggasaccaṃ.
2已對照

一、句清淨分

(甲)順

二、(甲)苦是苦諦嗎?

(乙)苦諦是苦嗎?

(甲)集是集諦嗎?

(乙)集諦是集嗎?

(甲)滅是滅諦嗎?

(乙)滅諦是滅嗎?

(甲)道是道諦嗎?

(乙)道諦是道嗎?

2(Ka) dukkhaṃ dukkhasaccaṃ? (Kha) dukkhasaccaṃ dukkhaṃ? (Ka) samudayo samudayasaccaṃ? (Kha) samudayasaccaṃ samudayo? (Ka) nirodho nirodhasaccaṃ? (Kha) nirodhasaccaṃ nirodho? (Ka) maggo maggasaccaṃ? (Kha) maggasaccaṃ maggo?
3已對照

(乙)逆

三、(甲)非苦是非苦諦嗎?

(乙)非苦諦是非苦嗎?

(甲)非集是非集諦嗎?

(乙)非集諦是非集嗎?

(甲)非滅是非滅諦嗎?

(乙)非滅諦是非滅嗎?

(甲)非道是非道諦嗎?

(乙)非道諦是非道嗎?

3(Ka) na dukkhaṃ na dukkhasaccaṃ? (Kha) na dukkhasaccaṃ na dukkhaṃ? (Ka) na samudayo na samudayasaccaṃ? (Kha) na samudayasaccaṃ na samudayo? (Ka) na nirodho na nirodhasaccaṃ? (Kha) na nirodhasaccaṃ na nirodho? (Ka) na maggo na maggasaccaṃ? (Kha) na maggasaccaṃ na maggo?
4已對照

二、句清淨根輪分

(甲)順

四、(甲)苦是苦諦嗎?

(乙)諦是集諦嗎?

(甲)苦是苦諦嗎?

(乙)諦是滅諦嗎?

(甲)苦是苦諦嗎?

(乙)諦是道諦嗎?

(甲)集是集諦嗎?

(乙)諦是苦諦嗎?

(甲)集是集諦嗎?

(乙)諦是滅諦嗎?

(甲)集是集諦嗎?

(乙)諦是道諦嗎?

(甲)滅是滅諦嗎?

(乙)諦是苦諦嗎?

(甲)滅是滅諦嗎?

(乙)諦是集諦嗎?

(甲)滅是滅諦嗎?

(乙)諦是道諦嗎?

(甲)道是道諦嗎?

(乙)諦是苦諦嗎?

(甲)道是道諦嗎?

(乙)諦是集諦嗎?

(甲)道是道諦嗎?

(乙)諦是滅諦嗎?

4(Ka) dukkhaṃ dukkhasaccaṃ? (Kha) saccā samudayasaccaṃ? (Ka) dukkhaṃ dukkhasaccaṃ? (Kha) saccā nirodhasaccaṃ? (Ka) dukkhaṃ dukkhasaccaṃ? (Kha) saccā maggasaccaṃ? (Ka) samudayo samudayasaccaṃ? (Kha) saccā dukkhasaccaṃ? (Ka) samudayo samudayasaccaṃ? (Kha) saccā nirodhasaccaṃ? (Ka) samudayo samudayasaccaṃ? (Kha) saccā maggasaccaṃ? (Ka) nirodho nirodhasaccaṃ? (Kha) saccā dukkhasaccaṃ? (Ka) nirodho nirodhasaccaṃ? (Kha) saccā samudayasaccaṃ? (Ka) nirodho nirodhasaccaṃ? (Kha) saccā maggasaccaṃ? (Ka) maggo maggasaccaṃ? (Kha) saccā dukkhasaccaṃ? (Ka) maggo maggasaccaṃ? (Kha) saccā samudayasaccaṃ? (Ka) maggo maggasaccaṃ? (Kha) saccā nirodhasaccaṃ?
5已對照

(乙)逆

五、(甲)非苦是非苦諦嗎?

(乙)非諦是非集諦嗎?

(甲)非苦是非苦諦嗎?

(乙)非諦是非滅諦嗎?

(甲)非苦是非苦諦嗎?

(乙)非諦是非道諦嗎?

(甲)非集是非集諦嗎?

(乙)非諦是非苦諦嗎?

(甲)非集是非集諦嗎?

(乙)非諦是非滅諦嗎?

(甲)非集是非集諦嗎?

(乙)非諦是非道諦嗎?

(甲)非滅是非滅諦嗎?

(乙)非諦是非苦諦嗎?

(甲)非滅是非滅諦嗎?

(乙)非諦是非集諦嗎?

(甲)非滅是非滅諦嗎?

(乙)非諦是非道諦嗎?

(甲)非道是非道諦嗎?

(乙)非諦是非苦諦嗎?

(甲)非道是非道諦嗎?

(乙)非諦是非集諦嗎?

(甲)非道是非道諦嗎?

(乙)非諦是非滅諦嗎?

5(Ka) na dukkhaṃ na dukkhasaccaṃ? (Kha) na saccā na samudayasaccaṃ? (Ka) na dukkhaṃ na dukkhasaccaṃ? (Kha) na saccā na nirodhasaccaṃ? (Ka) na dukkhaṃ na dukkhasaccaṃ? (Kha) na saccā na maggasaccaṃ? (Ka) na samudayo na samudayasaccaṃ? (Kha) na saccā na dukkhasaccaṃ? (Ka) na samudayo na samudayasaccaṃ? (Kha) na saccā na nirodhasaccaṃ? (Ka) na samudayo na samudayasaccaṃ? (Kha) na saccā na maggasaccaṃ? (Ka) na nirodho na nirodhasaccaṃ? (Kha) na saccā na dukkhasaccaṃ? (Ka) na nirodho na nirodhasaccaṃ? (Kha) na saccā na samudayasaccaṃ? (Ka) na nirodho na nirodhasaccaṃ? (Kha) na saccā na maggasaccaṃ? (Ka) na maggo na maggasaccaṃ? (Kha) na saccā na dukkhasaccaṃ? (Ka) na maggo na maggasaccaṃ? (Kha) na saccā na samudayasaccaṃ? (Ka) na maggo na maggasaccaṃ? (Kha) na saccā na nirodhasaccaṃ?
6已對照

三、純諦分

(甲)順

六、(甲)苦是諦嗎?

(乙)諦是苦嗎?

(甲)集是諦嗎?

(乙)諦是集嗎?

(甲)滅是諦嗎?

(乙)諦是滅嗎?

(甲)道是諦嗎?

(乙)諦是道嗎?

6(Ka) dukkhaṃ saccaṃ? (Kha) saccā dukkhaṃ? (Ka) samudayo saccaṃ? (Kha) saccā samudayo? (Ka) nirodho saccaṃ? (Kha) saccā nirodho? (Ka) maggo saccaṃ? (Kha) saccā maggo?
7已對照

(乙)逆

七、(甲)非苦是非諦嗎?

(乙)非諦是非苦嗎?

(甲)非集是非諦嗎?

(乙)非諦是非集嗎?

(甲)非滅是非諦嗎?

(乙)非諦是非滅嗎?

(甲)非道是非諦嗎?

(乙)非諦是非道嗎?

7(Ka) na dukkhaṃ na saccaṃ? (Kha) na saccā na dukkhaṃ? (Ka) na samudayo na saccaṃ? (Kha) na saccā na samudayo? (Ka) na nirodho na saccaṃ? (Kha) na saccā na nirodho? (Ka) na maggo na saccaṃ? (Kha) na saccā na maggo?
8已對照

四、純諦根輪分

(甲)順

八、(甲)苦是諦嗎?

(乙)諦是集嗎?

(甲)苦是諦嗎?

(乙)諦是滅嗎?

(甲)苦是諦嗎?

(乙)諦是道嗎?

集是諦嗎?

諦是苦嗎?……乃至……諦是道嗎?

滅是諦嗎?

諦是苦嗎?……乃至……諦是道嗎?

(甲)道是諦嗎?

(乙)諦是苦嗎?

(甲)道是諦嗎?

(乙)諦是集嗎?

(甲)道是諦嗎?

(乙)諦是滅嗎?

8(Ka) dukkhaṃ saccaṃ? (Kha) saccā samudayo? (Ka) dukkhaṃ saccaṃ? (Kha) saccā nirodho? (Ka) dukkhaṃ saccaṃ? (Kha) saccā maggo? Samudayo saccaṃ? Saccā dukkhaṃ?…Pe… saccā maggo? Nirodho saccaṃ? Saccā dukkhaṃ?…Pe… saccā maggo? (Ka) maggo saccaṃ? (Kha) saccā dukkhaṃ? (Ka) maggo saccaṃ? (Kha) saccā samudayo? (Ka) maggo saccaṃ? (Kha) saccā nirodho?
9已對照

(乙)逆

九、(甲)非苦是非諦嗎?

(乙)非諦是非集嗎?

(甲)非苦是非諦嗎?

(乙)非諦是非滅嗎?

(甲)非苦是非諦嗎?

(乙)非諦是非道嗎?

非集是非諦嗎?

非諦是非苦嗎?……乃至……非諦是非道嗎?

非滅是非諦嗎?

非諦是非苦嗎?……乃至……非諦是非道嗎?

(甲)非道是非諦嗎?

(乙)非諦是非苦嗎?

(甲)非道是非諦嗎?

(乙)非諦是非集嗎?

(甲)非道是非諦嗎?

(乙)非諦是非滅嗎?

9(Ka) na dukkhaṃ na saccaṃ? (Kha) na saccā na samudayo? (Ka) na dukkhaṃ na saccaṃ? (Kha) na saccā na nirodho? (Ka) na dukkhaṃ na saccaṃ? (Kha) na saccā na maggo? Na samudayo na saccaṃ? Na saccā na dukkhaṃ?…Pe… na saccā na maggo? Na nirodho na saccaṃ? Na saccā na dukkhaṃ?…Pe… na saccā na maggo? (Ka) na maggo na saccaṃ? (Kha) na saccā na dukkhaṃ? (Ka) na maggo na saccaṃ? (Kha) na saccā na samudayo? (Ka) na maggo na saccaṃ? (Kha) na saccā na nirodho?
10已對照

施設總說分。

一、施設分

(乙)解說

一、句清淨分

(甲)順

十、(甲)苦是苦諦嗎?是的。

(乙)苦諦是苦嗎?

除了身的苦、心的苦,其餘的苦諦[是苦諦],不是苦。身的苦、心的苦既是苦,也是苦諦。

(甲)集是集諦嗎?

除了集諦,其餘的集[是集],不是集諦。集諦既是集,也是集諦。

(乙)集諦是集嗎?是的。

(甲)滅是滅諦嗎?

除了滅諦,其餘的滅[是滅],不是滅諦。滅諦既是滅,也是滅諦。

(乙)滅諦是滅嗎?是的。

(甲)道是道諦嗎?

除了道諦,其餘的道[是道],不是道諦。道諦既是道,也是道諦。

(乙)道諦是道嗎?是的。

10(Ka) dukkhaṃ dukkhasaccanti? Āmantā. (Kha) dukkhasaccaṃ dukkhanti? Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ ṭhapetvā avasesaṃ dukkhasaccaṃ [avasesaṃ dukkhasaccaṃ dukkhasaccaṃ (syā.) evamuparipi], na dukkhaṃ. Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ dukkhañceva dukkhasaccañca. (Ka) samudayo samudayasaccanti? Samudayasaccaṃ ṭhapetvā avaseso samudayo, na samudayasaccaṃ. Samudayasaccaṃ samudayo ceva samudayasaccañca. (Kha) samudayasaccaṃ samudayoti? Āmantā. (Ka) nirodho nirodhasaccanti? Nirodhasaccaṃ ṭhapetvā avaseso nirodho, na nirodhasaccaṃ. Nirodhasaccaṃ nirodho ceva nirodhasaccañca. (Kha) nirodhasaccaṃ nirodhoti? Āmantā. (Ka) maggo maggasaccanti? Maggasaccaṃ ṭhapetvā avaseso maggo, na maggasaccaṃ. Maggasaccaṃ maggo ceva maggasaccañca. (Kha) maggasaccaṃ maggoti? Āmantā.
11已對照

(乙)逆

十一、(甲)非苦是非苦諦嗎?

除了身的苦、心的苦,其餘的不是苦,是苦諦。除了苦與苦諦,其餘的既不是苦,也不是苦諦。

(乙)非苦諦是非苦嗎?是的。

(甲)非集是非集諦嗎?是的。

(乙)非集諦是非集嗎?

除了集諦,其餘的不是集諦,是集。除了集與集諦,其餘的既不是集,也不是集諦。

(甲)非滅是非滅諦嗎?是的。

(乙)非滅諦是非滅嗎?

除了滅諦,其餘的不是滅諦,是滅。除了滅與滅諦,其餘的既不是滅,也不是滅諦。

(甲)非道是非道諦嗎?是的。

(乙)非道諦是非道嗎?

除了道諦,其餘的不是道諦,是道。除了道與道諦,其餘的既不是道,也不是道諦。

11(Ka) na dukkhaṃ na dukkhasaccanti? Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ ṭhapetvā avasesaṃ na dukkhaṃ [avasesaṃ dukkhasaccaṃ na dukkhaṃ (sī. syā. ka.) evaṃ avasesesu tīsu saccesu] dukkhasaccaṃ. Dukkhañca dukkhasaccañca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva dukkhaṃ na ca dukkhasaccaṃ. (Kha) na dukkhasaccaṃ na dukkhanti? Āmantā. (Ka) na samudayo na samudayasaccanti? Āmantā. (Kha) na samudayasaccaṃ na samudayoti? Samudayasaccaṃ ṭhapetvā avaseso na samudayasaccaṃ, samudayo. Samudayañca samudayasaccañca ṭhapetvā avaseso na ceva samudayo na ca samudayasaccaṃ. (Ka) na nirodho na nirodhasaccanti? Āmantā. (Kha) na nirodhasaccaṃ na nirodhoti? Nirodhasaccaṃ ṭhapetvā avaseso na nirodhasaccaṃ, nirodho. Nirodhañca nirodhasaccañca ṭhapetvā avaseso na ceva nirodho na ca nirodhasaccaṃ. (Ka) na maggo na maggasaccanti? Āmantā. (Kha) na maggasaccaṃ na maggoti? Maggasaccaṃ ṭhapetvā avaseso na maggasaccaṃ, maggo. Maggañca maggasaccañca ṭhapetvā avaseso na ceva maggo na ca maggasaccaṃ.
12已對照

二、句清淨根輪分

(甲)順

十二、(甲)苦是苦諦嗎?是的。

(乙)諦是集諦嗎?

集諦既是諦,也是集諦。其餘的諦不是集諦。

苦是苦諦嗎?是的。

諦是滅諦嗎?……乃至……諦是道諦嗎?

道諦既是諦,也是道諦。其餘的諦不是道諦。

12(Ka) dukkhaṃ dukkhasaccanti? Āmantā. (Kha) saccā samudayasaccanti? Samudayasaccaṃ saccañceva samudayasaccañca. Avasesā saccā [avasesā saccā saccā (syā.)] na samudayasaccaṃ. Dukkhaṃ dukkhasaccanti? Āmantā. Saccā nirodhasaccanti?…Pe… saccā maggasaccanti? Maggasaccaṃ saccañceva maggasaccañca. Avasesā saccā na maggasaccaṃ.
13已對照

十三、集是集諦嗎?

除了集諦,其餘的集[是集],不是集諦。集諦既是集,也是集諦。諦是苦諦嗎?……乃至……諦是滅諦嗎?……乃至……諦是道諦嗎?

道諦既是諦,也是道諦。其餘的諦不是道諦。

13Samudayo samudayasaccanti? Samudayasaccaṃ ṭhapetvā avaseso samudayo, na samudayasaccaṃ. Samudayasaccaṃ samudayo ceva samudayasaccañca. Saccā dukkhasaccanti? …Pe… saccā nirodhasaccanti?…Pe… saccā maggasaccanti? Maggasaccaṃ saccañceva maggasaccañca. Avasesā saccā na maggasaccaṃ.
14已對照

十四、滅是滅諦嗎?

除了滅諦,其餘的滅[是滅],不是滅諦。滅諦既是滅,也是滅諦。

諦是苦諦嗎?……乃至……諦是集諦嗎?……乃至……諦是道諦嗎?

道諦既是諦,也是道諦。其餘的諦不是道諦。

14Nirodho nirodhasaccanti? Nirodhasaccaṃ ṭhapetvā avaseso nirodho, na nirodhasaccaṃ. Nirodhasaccaṃ nirodho ceva nirodhasaccañca. Saccā dukkhasaccanti?…Pe… saccā samudayasaccanti? …Pe… saccā maggasaccanti? Maggasaccaṃ saccañceva maggasaccañca. Avasesā saccā na maggasaccaṃ.
15已對照

十五、道是道諦嗎?

除了道諦,其餘的道[是道],不是道諦。道諦既是道,也是道諦。

諦是苦諦嗎?……乃至……諦是集諦嗎?……乃至……諦是滅諦嗎?

滅諦既是諦,也是滅諦。其餘的諦不是滅諦。

15Maggo maggasaccanti? Maggasaccaṃ ṭhapetvā avaseso maggo, na maggasaccaṃ. Maggasaccaṃ maggo ceva maggasaccañca. Saccā dukkhasaccanti?…Pe… saccā samudayasaccanti? …Pe… saccā nirodhasaccanti? Nirodhasaccaṃ saccañceva nirodhasaccañca. Avasesā saccā na nirodhasaccaṃ.
16已對照

(乙)逆

十六、(甲)非苦是非苦諦嗎?

除了身的苦、心的苦,其餘的不是苦,是苦諦。除了苦與苦諦,其餘的既不是苦,也不是苦諦。

(乙)非諦是非集諦嗎?是的。

非苦是非苦諦嗎?

除了身的苦、心的苦,其餘的不是苦,是苦諦。除了苦與苦諦,其餘的既不是苦,也不是苦諦。

非諦是非滅諦嗎?……乃至……非諦是非道諦嗎?是的。

16(Ka) na dukkhaṃ na dukkhasaccanti? Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ ṭhapetvā avasesaṃ na dukkhaṃ, dukkhasaccaṃ. Dukkhañca dukkhasaccañca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva dukkhaṃ na ca dukkhasaccaṃ. (Kha) na saccā na samudayasaccanti? Āmantā. Na dukkhaṃ na dukkhasaccanti? Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ ṭhapetvā avasesaṃ na dukkhaṃ, dukkhasaccaṃ. Dukkhañca dukkhasaccañca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva dukkhaṃ na ca dukkhasaccaṃ. Na saccā na nirodhasaccanti?…Pe… na saccā na maggasaccanti? Āmantā.
17已對照

十七、(甲)非集是非集諦嗎?是的。

(乙)非諦是非苦諦嗎?是的。

非集是非集諦嗎?是的。

非諦是非滅諦嗎?……乃至……非諦是非道諦嗎?是的。

17(Ka) na samudayo na samudayasaccanti? Āmantā. (Kha) na saccā na dukkhasaccanti? Āmantā. Na samudayo na samudayasaccanti? Āmantā. Na saccā na nirodhasaccanti?…Pe… na saccā na maggasaccanti? Āmantā.
18已對照

十八、非滅是非滅諦嗎?是的。

非諦是非苦諦嗎?……乃至……非諦是非集諦嗎?……乃至……非諦是非道諦嗎?是的。

18Na nirodho na nirodhasaccanti? Āmantā. Na saccā na dukkhasaccanti?…Pe… na saccā na samudayasaccanti?…Pe… na saccā na maggasaccanti? Āmantā.
19已對照

十九、(甲)非道是非道諦嗎?是的。

(乙)非諦是非苦諦嗎?是的。

非道是非道諦嗎?是的。

非諦是非集諦嗎?……乃至……非諦是非滅諦嗎?是的。

19(Ka) na maggo na maggasaccanti? Āmantā. (Kha) na saccā na dukkhasaccanti? Āmantā. Na maggo na maggasaccanti? Āmantā. Na saccā na samudayasaccanti?…Pe… na saccā na nirodhasaccanti? Āmantā.
20已對照

三、純諦分

(甲)順

二十、(甲)苦是諦嗎?是的。

(乙)諦是苦諦嗎?

苦諦既是諦,也是苦諦。其餘的諦不是苦諦。

集是諦嗎?是的……乃至……。

滅是諦嗎?是的……乃至……。

(甲)道是諦嗎?是的。

(乙)諦是道諦嗎?

道諦既是諦,也是道諦。其餘的諦不是道諦。

20(Ka) dukkhaṃ saccanti? Āmantā. (Kha) saccā dukkhasaccanti? Dukkhasaccaṃ saccañceva dukkhasaccañca. Avasesā saccā na dukkhasaccaṃ. Samudayo saccanti? Āmantā…pe…. Nirodho saccanti? Āmantā…pe…. (Ka) maggo saccanti? Āmantā. (Kha) saccā maggasaccanti? Maggasaccaṃ saccañceva maggasaccañca. Avasesā saccā na maggasaccaṃ.
21已對照

(乙)逆

二十一、(甲)非苦是非諦嗎?

除了苦,其餘的諦不是苦,是諦。除了苦與諦,其餘的既不是苦,也不是諦。

(乙)非諦是非苦諦嗎?是的。

非集是非諦嗎?

除了集……乃至……除了滅……乃至……。

(甲)非道是非諦嗎?

除了道,其餘的諦不是道,是諦。除了道與諦,其餘的既不是道,也不是諦。

(乙)非諦是非道諦嗎?是的。

21(Ka) na dukkhaṃ na saccanti? Dukkhaṃ ṭhapetvā avasesā saccā na dukkhaṃ, saccā. Dukkhañca saccañca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva dukkhaṃ na ca saccā. (Kha) na saccā na dukkhasaccanti? Āmantā. Na samudayo na saccanti? Samudayaṃ ṭhapetvā…pe… nirodhaṃ ṭhapetvā…pe…. (Ka) na maggo na saccanti? Maggaṃ ṭhapetvā avasesā saccā na maggo, saccā. Maggañca saccañca ṭhapetvā avasesā na ceva maggo na ca saccā. (Kha) na saccā na maggasaccanti? Āmantā.
22已對照

四、純諦根輪分

(甲)順

二十二、(甲)苦是諦嗎?是的。

(乙)諦是集諦嗎?

集諦既是諦,也是集諦。其餘的諦不是集諦。

苦是諦嗎?是的。

諦是滅諦嗎?……乃至……。諦是道諦嗎?

道諦既是諦,也是道諦。其餘的諦不是道諦。

集是諦嗎?是的。……乃至……。

滅是諦嗎?是的。……乃至……。

道是諦嗎?是的。

諦是苦諦嗎?……乃至……諦是集諦嗎?……乃至……諦是滅諦嗎?

滅諦既是諦,也是滅諦。其餘的諦不是滅諦。

22(Ka) dukkhaṃ saccanti? Āmantā. (Kha) saccā samudayasaccanti? Samudayasaccaṃ saccañceva samudayasaccañca. Avasesā saccā na samudayasaccaṃ. Dukkhaṃ saccanti? Āmantā. Saccā nirodhasaccanti?…Pe…. Saccā maggasaccanti? Maggasaccaṃ saccañceva maggasaccañca. Avasesā saccā na maggasaccaṃ. Samudayo saccanti? Āmantā.…Pe…. Nirodho saccanti? Āmantā.…Pe…. Maggo saccanti? Āmantā. Saccā dukkhasaccanti?…Pe… saccā samudayasaccanti? …Pe… saccā nirodhasaccanti? Nirodhasaccaṃ saccañceva nirodhasaccañca. Avasesā saccā na nirodhasaccaṃ.
23已對照

(乙)逆

二十三、(甲)非苦是非諦嗎?

除了苦,其餘的諦不是苦,是諦。除了苦與諦,其餘的既不是苦,也不是諦。

(乙)非諦是非集諦嗎?是的。

非苦是非諦嗎?

除了苦,其餘的諦不是苦,是諦。除了苦與諦,其餘的既不是苦,也不是諦。

非諦是非滅諦嗎?……乃至……非諦是非道諦嗎?是的。

23(Ka) na dukkhaṃ na saccanti? Dukkhaṃ ṭhapetvā avasesā saccā na dukkhaṃ, saccā. Dukkhañca saccañca ṭhapetvā avasesā na ceva dukkhaṃ na ca saccā. (Kha) na saccā na samudayasaccanti? Āmantā. Na dukkhaṃ na saccanti? Dukkhaṃ ṭhapetvā avasesā saccā na dukkhaṃ, saccā. Dukkhañca saccañca ṭhapetvā avasesā na ceva dukkhaṃ na ca saccā. Na saccā na nirodhasaccanti?…Pe… na saccā na maggasaccanti? Āmantā.
24已對照

二十四、非集是非諦嗎?

除了集,其餘的諦不是集,是諦。除了集與諦,其餘的既不是集,也不是諦。

非諦是非苦諦嗎?……乃至……。

24Na samudayo na saccanti? Samudayaṃ ṭhapetvā avasesā saccā na samudayo, saccā. Samudayañca saccañca ṭhapetvā avasesā na ceva samudayo na ca saccā. Na saccā na dukkhasaccanti?…Pe….
25已對照

二十五、非滅是非諦嗎?

除了滅……乃至……。

25Na nirodho na saccanti? Nirodhaṃ ṭhapetvā…pe….
26已對照

二十六、(甲)非道是非諦嗎?

除了道,其餘的諦不是道,是諦。除了道與諦,其餘的既不是道,也不是諦。

(乙)非諦是非苦諦嗎?是的。

非道是非諦嗎?

除了道,其餘的諦不是道,是諦。除了道與諦,其餘的既不是道,也不是諦。

非諦是非集諦嗎?是的。……乃至……。

非諦是非滅諦嗎?是的。

26(Ka) na maggo na saccanti? Maggaṃ ṭhapetvā avasesā saccā na maggo, saccā. Maggañca saccañca ṭhapetvā avasesā na ceva maggo na ca saccā. (Kha) na saccā na dukkhasaccanti? Āmantā. Na maggo na saccanti? Maggaṃ ṭhapetvā avasesā saccā na maggo, saccā. Maggañca saccañca ṭhapetvā avasesā na ceva maggo na ca saccā. Na saccā na samudayasaccanti? Āmantā.…Pe…. Na saccā na nirodhasaccanti? Āmantā.
27已對照

施設解說分。

二、轉起分 一、生分

(一)現在分

(甲)順·人

二十七、(甲)凡誰的苦諦生起,他的集諦生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中與渴愛不相應的心的生剎那,他們的苦諦生起,而他們的集諦不生起。在渴愛的生剎那,他們的苦諦生起,集諦也生起。

(乙)或者,凡誰的集諦生起,他的苦諦生起嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦生起,他的道諦生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中與道不相應的心的生剎那,他們的苦諦生起,而他們的道諦不生起。在五蘊有中的道的生剎那,他們的苦諦生起,道諦也生起。

(乙)或者,凡誰的道諦生起,他的苦諦生起嗎?

在無色[界]中的道的生剎那,他們的道諦生起,而他們的苦諦不生起。在五蘊有中的道的生剎那,他們的道諦生起,苦諦也生起。

27(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa samudayasaccaṃ uppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte taṇhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjati. Taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca uppajjati samudayasaccañca uppajjati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ uppajjati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ uppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte maggavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjati. Pañcavokāre maggassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ uppajjati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Arūpe maggassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati. Pañcavokāre maggassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca uppajjati dukkhasaccañca uppajjati.
28已對照

二十八、(甲)凡誰的集諦生起,他的道諦生起嗎?不是。

(乙)或者,凡誰的道諦生起,他的集諦生起嗎?不是。

28(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ uppajjatīti? No. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ uppajjati tassa samudayasaccaṃ uppajjatīti? No.
29已對照

(乙)順·處所

二十九、(甲)凡苦諦生起之處,集諦在那裡生起嗎?

在無想眾生[界]中,苦諦在那裡生起,而集諦不在那裡生起。在四蘊有、五蘊有中,苦諦在那裡生起,集諦也在那裡生起。

(乙)或者,凡……乃至……嗎?是的。

(甲)凡苦諦生起之處,道諦在那裡生起嗎?

在苦界、無想眾生[界]中,苦諦在那裡生起,而道諦不在那裡生起。在其餘的四蘊有、五蘊有中,苦諦在那裡生起,道諦也在那裡生起。

(乙)或者,凡道諦生起之處,苦諦在那裡生起嗎?是的。

29(Ka) yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tattha samudayasaccaṃ uppajjatīti? Asaññasatte tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tattha samudayasaccaṃ uppajjati. Catuvokāre pañcavokāre tattha dukkhasaccañca uppajjati samudayasaccañca uppajjati. (Kha) yattha vā pana…pe…? Āmantā. (Ka) yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tattha maggasaccaṃ uppajjatīti? Apāye asaññasatte tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tattha maggasaccaṃ uppajjati. Avasese catuvokāre pañcavokāre tattha dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjati. (Kha) yattha vā pana maggasaccaṃ uppajjati tattha dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Āmantā.
30已對照

三十、(甲)凡集諦生起之處,道諦在那裡生起嗎?

在苦界中,集諦在那裡生起,而道諦不在那裡生起。在其餘的四蘊有、五蘊有中,集諦在那裡生起,道諦也在那裡生起。

(乙)或者,凡……乃至……嗎?是的。

30(Ka) yattha samudayasaccaṃ uppajjati tattha maggasaccaṃ uppajjatīti? Apāye tattha samudayasaccaṃ uppajjati, no ca tattha maggasaccaṃ uppajjati. Avasese catuvokāre pañcavokāre tattha samudayasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjati. (Kha) yattha vā pana…pe…? Āmantā.
31已對照

(丙)順·人與處所

三十一、凡誰的苦諦在何處生起,他的集諦在那裡生起嗎?……乃至……。

31Yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjatīti?…Pe….
32已對照

(人[分]、人與處所[分]也應同樣詳說。)

(丁)逆·人

三十二、(甲)凡誰的苦諦不生起,他的集諦不生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦不生起,他的苦諦不生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中與渴愛不相應的心的生剎那,他們的集諦不生起,而他們的苦諦並非不生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦不生起,苦諦也不生起。

(甲)凡誰的苦諦不生起,他的道諦不生起嗎?

在無色[界]中的道的生剎那,他們的苦諦不生起,而他們的道諦並非不生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中果的生剎那,他們的苦諦不生起,道諦也不生起。

(乙)或者,凡誰的道諦不生起,他的苦諦不生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中與道不相應的心的生剎那,他們的道諦不生起,而他們的苦諦並非不生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中果的生剎那,他們的道諦不生起,苦諦也不生起。

32(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nuppajjati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte taṇhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca nuppajjati dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ nuppajjatīti? Arūpe maggassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe phalassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte maggavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe phalassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nuppajjati dukkhasaccañca nuppajjati.
33已對照

三十三、(甲)凡誰的集諦不生起,他的道諦不生起嗎?

在道的生剎那,他們的集諦不生起,而他們的道諦並非不生起。在一切[眾生]心的壞滅剎那,在與渴愛不相應且與道不相應的心的生剎那,入滅盡定者、無想眾生,他們的集諦不生起,道諦也不生起。

(乙)或者,凡誰的道諦不生起,他的集諦不生起嗎?

在渴愛的生剎那,他們的道諦不生起,而他們的集諦並非不生起。在一切[眾生]心的壞滅剎那,在與道不相應且與渴愛不相應的心的生剎那,入滅盡定者、無想眾生,他們的道諦不生起,集諦也不生起。

33(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ nuppajjatīti? Maggassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttamaggavippayuttacittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjati tassa samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe maggavippayuttataṇhāvippayuttacittassa [taṇhāvippayuttamaggavippayuttacittassa (sī.) evaṃ puggalokāsepi nirodhavārepi] uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccañca nuppajjati samudayasaccañca nuppajjati.
34已對照

(戊)逆·處所

三十四、(甲)凡苦諦不生起之處,集諦不在那裡生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡集諦不生起之處,苦諦不在那裡生起嗎?生起。

(甲)凡苦諦不生起之處,道諦不在那裡生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡道諦不生起之處,苦諦不在那裡生起嗎?生起。

34(Ka) yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tattha samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Natthi. (Kha) yattha vā pana samudayasaccaṃ nuppajjati tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Uppajjati. (Ka) yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tattha maggasaccaṃ nuppajjatīti? Natthi. (Kha) yattha vā pana maggasaccaṃ nuppajjati tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Uppajjati.
35已對照

三十五、(甲)凡集諦不生起之處,道諦不在那裡生起嗎?是的。

(乙)或者,凡道諦不生起之處,集諦不在那裡生起嗎?

在苦界中,道諦不在那裡生起,而集諦並非不在那裡生起。在無想眾生[界]中,道諦不在那裡生起,集諦也不在那裡生起。

35(Ka) yattha samudayasaccaṃ nuppajjati tattha maggasaccaṃ nuppajjatīti? Āmantā. (Kha) yattha vā pana maggasaccaṃ nuppajjati tattha samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Apāye tattha maggasaccaṃ nuppajjati, no ca tattha samudayasaccaṃ nuppajjati. Asaññasatte tattha maggasaccañca nuppajjati samudayasaccañca nuppajjati.
36已對照

(己)逆·人與處所

三十六、(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的集諦不在那裡生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不生起,他的苦諦不在那裡生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中與渴愛不相應的心的生剎那,他們的集諦不在那裡生起,而他們的苦諦並非不在那裡生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦不在那裡生起,苦諦也不在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的道諦不在那裡生起嗎?

在無色[界]中的道的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不在那裡生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,道諦也不在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不生起,他的苦諦不在那裡生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中與道不相應的心的生剎那,他們的道諦不在那裡生起,而他們的苦諦並非不在那裡生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中果的生剎那,他們的道諦不在那裡生起,苦諦也不在那裡生起。

36(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nuppajjati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte taṇhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjati dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjatīti? Arūpe maggassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe phalassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte maggavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe phalassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjati dukkhasaccañca nuppajjati.
37已對照

三十七、(甲)凡誰的集諦在何處不生起,他的道諦不在那裡生起嗎?

在道的生剎那,他們的集諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不在那裡生起。在一切[眾生]心的壞滅剎那,在與渴愛不相應且與道不相應的心的生剎那,無想眾生,他們的集諦不在那裡生起,道諦也不在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不生起,他的集諦不在那裡生起嗎?

在渴愛的生剎那,他們的道諦不在那裡生起,而他們的集諦並非不在那裡生起。在一切[眾生]心的壞滅剎那,在與道不相應且與渴愛不相應的心的生剎那,無想眾生,他們的道諦不在那裡生起,集諦也不在那裡生起。

37(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjatīti? Maggassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttamaggavippayuttacittassa uppādakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe maggavippayuttataṇhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjati samudayasaccañca nuppajjati.
38已對照

(二)過去分

(甲)順·人

三十八、(甲)凡誰的苦諦曾生起,他的集諦曾生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦曾生起,他的苦諦曾生起嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦曾生起,他的道諦曾生起嗎?

未現觀者,他們的苦諦曾生起,而他們的道諦不曾生起。已現觀者,他們的苦諦曾生起,道諦也曾生起。

(乙)或者,凡誰的……乃至……曾生起嗎?是的。

38(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa samudayasaccaṃ uppajjitthāti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ uppajjittha tassa dukkhasaccaṃ uppajjitthāti? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa maggasaccaṃ uppajjitthāti? Anabhisametāvīnaṃ tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ tesaṃ dukkhasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana…pe… uppajjitthāti? Āmantā.
39已對照

三十九、(甲)凡誰的集諦曾生起,他的道諦曾生起嗎?

未現觀者,他們的集諦曾生起,而他們的道諦不曾生起。已現觀者,他們的集諦曾生起,道諦也曾生起。

(乙)或者,凡誰的……乃至……曾生起嗎?是的。

39(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjittha tassa maggasaccaṃ uppajjitthāti? Anabhisametāvīnaṃ tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ tesaṃ samudayasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana…pe… uppajjitthāti? Āmantā.
40已對照

(乙)順·處所

四十、凡苦諦曾生起之處……乃至……。

(處所[分]於一切處也相同。聖典的差別與前面的處所[分]相同。)

40Yattha dukkhasaccaṃ uppajjittha…pe…. (Yatthakampi sabbattha sadisaṃ. Tantinānākaraṇaṃ heṭṭhā yatthakasadisaṃ).
41已對照

(丙)順·人與處所

四十一、(甲)凡誰的苦諦在何處曾生起,他的集諦曾在那裡生起嗎?

淨居天者在第二心轉起時,無想眾生,他們的苦諦曾在那裡生起,而他們的集諦不曾在那裡生起。其餘四蘊有者、五蘊有者,他們的苦諦曾在那裡生起,集諦也曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰在何處……乃至……曾生起嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦在何處曾生起,他的道諦曾在那裡生起嗎?

淨居天者在第二心轉起時,未現觀者、無想眾生,他們的苦諦曾在那裡生起,而他們的道諦不曾在那裡生起。已現觀者,他們的苦諦曾在那裡生起,道諦也曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰在何處……乃至……曾生起嗎?是的。

41(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjittha. Itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjittha samudayasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha…pe… uppajjitthāti? Āmantā. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha…pe… uppajjitthāti? Āmantā.
42已對照

四十二、(甲)凡誰的集諦在何處曾生起,他的道諦曾在那裡生起嗎?

淨居天者在第二不善心轉起時,未現觀者,他們的集諦曾在那裡生起,而他們的道諦不曾在那裡生起。已現觀者,他們的集諦曾在那裡生起,道諦也曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰在何處……乃至……曾生起嗎?是的。

42(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ uppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ dutiye akusale citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha…pe… uppajjitthāti? Āmantā.
43已對照

(丁)逆·人

四十三、(甲)凡誰的苦諦不曾生起,他的集諦不曾生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的……乃至……不曾生起嗎?沒有。

(甲)凡誰的苦諦不曾生起,他的道諦不曾生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的道諦不曾生起,他的苦諦不曾生起嗎?曾生起。

43(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa samudayasaccaṃ nuppajjitthāti? Natthi. (Kha) yassa vā pana…pe… nuppajjitthāti? Natthi. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Natthi. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjittha tassa dukkhasaccaṃ nuppajjitthāti? Uppajjittha.
44已對照

四十四、(甲)凡誰的集諦不曾生起,他的道諦不曾生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的……乃至……不曾生起嗎?曾生起。

44(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjittha tassa maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Natthi. (Kha) yassa vā pana…pe… nuppajjitthāti? Uppajjittha.
45已對照

(戊)逆·處所

四十五、凡苦諦不曾生起之處……乃至……。

45Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha…pe….
46已對照

(己)逆·人與處所

四十六、(甲)凡誰的苦諦在何處不曾生起,他的集諦不曾在那裡生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不曾生起,他的苦諦不曾在那裡生起嗎?

淨居天者在第二心轉起時,無想眾生,他們的集諦不曾在那裡生起,而他們的苦諦並非不曾在那裡生起。投生淨居天時,他們的集諦不曾在那裡生起,苦諦也不曾在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處不曾生起,他的道諦不曾在那裡生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不曾生起,他的苦諦不曾在那裡生起嗎?

淨居天者在第二心轉起時,未現觀者、無想眾生,他們的道諦不曾在那裡生起,而他們的苦諦並非不曾在那裡生起。投生淨居天時,他們的道諦不曾在那裡生起,苦諦也不曾在那裡生起。

46(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjitthāti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjittha dukkhasaccañca nuppajjittha. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjittha dukkhasaccañca nuppajjittha.
47已對照

四十七、(甲)凡誰的集諦在何處不曾生起,他的道諦不曾在那裡生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不曾生起,他的集諦不曾在那裡生起嗎?

淨居天者在第二不善心轉起時,未現觀者,他們的道諦不曾在那裡生起,而他們的集諦並非不曾在那裡生起。淨居天者在第二心轉起時,無想眾生,他們的道諦不曾在那裡生起,集諦也不曾在那裡生起。

47(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ dutiye akusale citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjittha. Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjittha samudayasaccañca nuppajjittha.
48已對照

(三)未來分

(甲)順·人

四十八、(甲)凡誰的苦諦將生起,他的集諦將生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的苦諦將生起,而他們的集諦不將生起。其餘者,他們的苦諦將生起,集諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦將生起,他的道諦將生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的苦諦將生起,而他們的道諦不將生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦將生起,道諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的……乃至……將生起嗎?是的。

48(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjissati tassa samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ dukkhasaccañca uppajjissati samudayasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjissati tassa maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccañca uppajjissati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana…pe… uppajjissatīti? Āmantā.
49已對照

四十九、(甲)凡誰的集諦將生起,他的道諦將生起嗎?

那些不將獲得道的凡夫,他們的集諦將生起,而他們的道諦不將生起。那些將獲得道者,他們的集諦將生起,道諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的道諦將生起,他的集諦將生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,他們的道諦將生起,而他們的集諦不將生起。那些將獲得道者,他們的道諦將生起,集諦也將生起。

49(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjissati tassa maggasaccaṃ uppajjissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccañca uppajjissati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ uppajjissati tassa samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccañca uppajjissati samudayasaccañca uppajjissati.
50已對照

(乙)順·處所

五十、凡苦諦將生起之處……乃至……。

50Yattha dukkhasaccaṃ uppajjissati…pe….
51已對照

(丙)順·人與處所

五十一、(甲)凡誰的苦諦在何處將生起,他的集諦將在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者、無想眾生,他們的苦諦將在那裡生起,而他們的集諦不將在那裡生起。其餘四蘊有者、五蘊有者,他們的苦諦將在那裡生起,集諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處將生起……乃至……將生起嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦在何處將生起,他的道諦將在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者、無想眾生,他們的苦諦將在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦將在那裡生起,道諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將生起,他的苦諦將在那裡生起嗎?是的。

51(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjissati. Itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjissati samudayasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ uppajjissati…pe… uppajjissatīti? Āmantā. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjissati tassa tattha maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti, ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjissati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjissatīti? Āmantā.
52已對照

五十二、(甲)凡誰的集諦在何處將生起,他的道諦將在那裡生起嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的集諦將在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡生起。那些將獲得道者,他們的集諦將在那裡生起,道諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將生起,他的集諦將在那裡生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,他們的道諦將在那裡生起,而他們的集諦不將在那裡生起。那些將獲得道者,他們的道諦將在那裡生起,集諦也將在那裡生起。

52(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ uppajjissati tassa tattha maggasaccaṃ uppajjissatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjissati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccañca uppajjissati samudayasaccañca uppajjissati.
53已對照

(丁)逆·人

五十三、(甲)凡誰的苦諦不將生起,他的集諦不將生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦不將生起,他的苦諦不將生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將生起,而他們的苦諦並非不將生起。具足最後心者,他們的集諦不將生起,苦諦也不將生起。

(甲)凡誰的苦諦不將生起,他的道諦不將生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的道諦不將生起,他的苦諦不將生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將生起,而他們的苦諦並非不將生起。具足最後心者,他們的道諦不將生起,苦諦也不將生起。

53(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjissati tassa samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ samudayasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjissati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjissati tassa maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ maggasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjissati.
54已對照

五十四、(甲)凡誰的集諦不將生起,他的道諦不將生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將生起,而他們的道諦並非不將生起。具足最上道者、阿羅漢,他們的集諦不將生起,道諦也不將生起。

(乙)或者,凡誰的道諦不將生起,他的集諦不將生起嗎?

那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將生起,而他們的集諦並非不將生起。具足最上道者、阿羅漢,他們的道諦不將生起,集諦也不將生起。

54(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ tesaṃ samudayasaccañca nuppajjissati maggasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjissati tassa samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ tesaṃ maggasaccañca nuppajjissati samudayasaccañca nuppajjissati.
55已對照

(戊)逆·處所

五十五、凡苦諦不將生起之處……乃至……。

55Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjissati…pe….
56已對照

(己)逆·人與處所

五十六、(甲)凡誰的苦諦在何處不將生起,他的集諦不將在那裡生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不將生起,他的苦諦不將在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者、無想眾生,他們的集諦不將在那裡生起,而他們的苦諦並非不將在那裡生起。具足最後心者,他們的集諦不將在那裡生起,苦諦也不將在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處不將生起,他的道諦不將在那裡生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將生起,他的苦諦不將在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者、無想眾生,他們的道諦不將在那裡生起,而他們的苦諦並非不將在那裡生起。具足最後心者,他們的道諦不將在那裡生起,苦諦也不將在那裡生起。

56(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjissati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjissati.
57已對照

五十七、(甲)凡誰的集諦在何處不將生起,他的道諦不將在那裡生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將在那裡生起,而他們的道諦並非不將在那裡生起。具足最上道者、阿羅漢、無想眾生,他們的集諦不將在那裡生起,道諦也不將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將生起,他的集諦不將在那裡生起嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將在那裡生起,而他們的集諦並非不將在那裡生起。具足最上道者、阿羅漢、無想眾生,他們的道諦不將在那裡生起,集諦也不將在那裡生起。

57(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjissati maggasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjissati samudayasaccañca nuppajjissati.
58已對照

(四)現在過去分

(甲)順·人

五十八、(甲)凡誰的苦諦生起,他的集諦曾生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦曾生起,他的苦諦生起嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦曾生起,而他們的苦諦不生起。一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的集諦曾生起,苦諦也生起。

(甲)凡誰的苦諦生起,他的道諦曾生起嗎?未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,而他們的道諦不曾生起。已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,道諦也曾生起。

(乙)或者,凡誰的道諦曾生起,他的苦諦生起嗎?

已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的道諦曾生起,而他們的苦諦不生起。已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦曾生起,苦諦也生起。

58(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa samudayasaccaṃ uppajjitthāti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ uppajjittha tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati. Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca uppajjittha dukkhasaccañca uppajjati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ uppajjitthāti? Anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ uppajjittha tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati. Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca uppajjittha dukkhasaccañca uppajjati.
59已對照

五十九、(甲)凡誰的集諦生起,他的道諦曾生起嗎?

在未現觀者渴愛的生剎那,他們的集諦生起,而他們的道諦不曾生起。在已現觀者渴愛的生剎那,他們的集諦生起,道諦也曾生起。

(乙)或者,凡誰的道諦曾生起,他的集諦生起嗎?

在已現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者,他們的道諦曾生起,而他們的集諦不生起。在已現觀者渴愛的生剎那,他們的道諦曾生起,集諦也生起。

59(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ uppajjitthāti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ uppajjittha tassa samudayasaccaṃ uppajjatīti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ tesaṃ maggasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjati. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca uppajjittha samudayasaccañca uppajjati.
60已對照

(乙)順·處所

六十、凡苦諦生起之處……乃至……(處所[分]全都相同)。

60Yattha dukkhasaccaṃ uppajjati…pe… (yatthakā sadisā sabbe).
61已對照

(丙)順·人與處所

六十一、(甲)凡誰的苦諦在何處生起,他的集諦曾在那裡生起嗎?

在淨居天者投生心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦在那裡生起,而他們的集諦不曾在那裡生起。其餘者投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦在那裡生起,集諦也曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處曾生起,他的苦諦在那裡生起嗎?

從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦曾在那裡生起,而他們的苦諦不在那裡生起。投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,他們的集諦曾在那裡生起,苦諦也在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處生起,他的道諦曾在那裡生起嗎?

在淨居天者投生心的生剎那,未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦在那裡生起,而他們的道諦不曾在那裡生起。已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦在那裡生起,道諦也曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處曾生起,他的苦諦在那裡生起嗎?

已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的道諦曾在那裡生起,而他們的苦諦不在那裡生起。已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦曾在那裡生起,苦諦也在那裡生起。

61(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa [uppatticittassa (syā.)] uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjittha. Itaresaṃ catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjati samudayasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ uppajjittha tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati. Catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjittha dukkhasaccañca uppajjati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha maggasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa uppādakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjittha tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati. Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca uppajjittha dukkhasaccañca uppajjati.
62已對照

六十二、(甲)凡誰的集諦在何處生起,他的道諦曾在那裡生起嗎?

在未現觀者渴愛的生剎那,他們的集諦在那裡生起,而他們的道諦不曾在那裡生起。在已現觀者渴愛的生剎那,他們的集諦在那裡生起,道諦也曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處曾生起,他的集諦在那裡生起嗎?

在已現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦曾在那裡生起,而他們的集諦不在那裡生起。在已現觀者渴愛的生剎那,他們的道諦曾在那裡生起,集諦也在那裡生起。

62(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ uppajjati tassa tattha maggasaccaṃ uppajjitthāti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjittha. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjittha tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjatīti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjati. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca uppajjittha samudayasaccañca uppajjati.
63已對照

(丁)逆·人

六十三、(甲)凡誰的苦諦不生起,他的集諦不曾生起嗎?

曾生起。

(乙)或者,凡誰的集諦不曾生起,他的苦諦不生起嗎?沒有。

(甲)凡誰的苦諦不生起,他的道諦不曾生起嗎?

已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,而他們的道諦並非不曾生起。未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦不生起,道諦也不曾生起。

(乙)或者,凡誰的道諦不曾生起,他的苦諦不生起嗎?

未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦不曾生起,而他們的苦諦並非不生起。未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的道諦不曾生起,苦諦也不生起。

63(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa samudayasaccaṃ nuppajjitthāti? Uppajjittha. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nuppajjittha tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Natthi. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjittha. Anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjittha tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nuppajjittha dukkhasaccañca nuppajjati.
64已對照

六十四、(甲)凡誰的集諦不生起,他的道諦不曾生起嗎?

在已現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者,他們的集諦不生起,而他們的道諦並非不曾生起。在未現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的集諦不生起,道諦也不曾生起。

(乙)或者,凡誰的道諦不曾生起,他的集諦不生起嗎?

在未現觀者渴愛的生剎那,他們的道諦不曾生起,而他們的集諦並非不生起。在未現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的道諦不曾生起,集諦也不生起。

64(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjittha. Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjittha tassa samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati. Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccañca nuppajjittha samudayasaccañca nuppajjati.
65已對照

(戊)逆·處所

六十五、凡苦諦不生起之處……乃至……。

65Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati…pe….
66已對照

(己)逆·人與處所

六十六、(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的集諦不曾在那裡生起嗎?

從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,而他們的集諦並非不曾在那裡生起。在淨居天者投生心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦不在那裡生起,集諦也不曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不曾生起,他的苦諦不在那裡生起嗎?

在淨居天者投生心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的集諦不曾在那裡生起,而他們的苦諦並非不在那裡生起。在淨居天者投生心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的集諦不曾在那裡生起,苦諦也不在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的道諦不曾在那裡生起嗎?

已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不曾在那裡生起。在淨居天者投生心的壞滅剎那,未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦不在那裡生起,道諦也不曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不曾生起,他的苦諦不在那裡生起嗎?

在淨居天者投生心的生剎那,未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的道諦不曾在那裡生起,而他們的苦諦並非不在那裡生起。在淨居天者投生心的壞滅剎那,未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的道諦不曾在那裡生起,苦諦也不在那裡生起。

66(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjitthāti? Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjittha. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca nuppajjati samudayasaccañca nuppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjittha dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjittha. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa uppādakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjittha dukkhasaccañca nuppajjati.
67已對照

六十七、(甲)凡誰的集諦在何處不生起,他的道諦不曾在那裡生起嗎?

在已現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不曾在那裡生起。淨居天者在第二心轉起時,在未現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的集諦不在那裡生起,道諦也不曾在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不曾生起,他的集諦不在那裡生起嗎?

在未現觀者渴愛的生剎那,他們的道諦不曾在那裡生起,而他們的集諦並非不在那裡生起。淨居天者在第二心轉起時,在未現觀者渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的道諦不曾在那裡生起,集諦也不在那裡生起。

67(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjitthāti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjittha. Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati. Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjittha samudayasaccañca nuppajjati.
68已對照

(五)現在未來分

(甲)順·人

六十八、(甲)凡誰的苦諦生起,他的集諦將生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,他們的苦諦生起,而他們的集諦不將生起。其餘者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,集諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的集諦將生起,他的苦諦生起嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦將生起,而他們的苦諦不生起。一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的集諦將生起,苦諦也生起。

(甲)凡誰的苦諦生起,他的道諦將生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,而他們的道諦不將生起。在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,道諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的道諦將生起,他的苦諦生起嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的道諦將生起,而他們的苦諦不生起。在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦將生起,苦諦也生起。

68(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati. Itaresaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca uppajjati samudayasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ uppajjissati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati. Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca uppajjissati dukkhasaccañca uppajjati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ uppajjissati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca uppajjissati dukkhasaccañca uppajjati.
69已對照

六十九、(甲)凡誰的集諦生起,他的道諦將生起嗎?

那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦生起,而他們的道諦不將生起。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦生起,道諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的道諦將生起,他的集諦生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者、無想眾生,他們的道諦將生起,而他們的集諦不生起。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦將生起,集諦也生起。

69(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ uppajjissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ uppajjissati tassa samudayasaccaṃ uppajjatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye [paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye (sī. syā.) puggalokāsavārepi] caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca uppajjissati samudayasaccañca uppajjati.
70已對照

(乙)順·處所

七十、凡苦諦生起之處……乃至……(處所[分]也應作得與人與處所[分]相同)。

70Yattha dukkhasaccaṃ uppajjati…pe… (yatthakampi yassayatthakasadisaṃ kātabbaṃ).
71已對照

(丙)順·人與處所

七十一、(甲)凡誰的苦諦在何處生起,他的集諦將在那裡生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦在那裡生起,而他們的集諦不將在那裡生起。其餘者投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦在那裡生起,集諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處將生起,他的苦諦在那裡生起嗎?

從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦將在那裡生起,而他們的苦諦不在那裡生起。投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,他們的集諦將在那裡生起,苦諦也在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處生起,他的道諦將在那裡生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡生起。在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦在那裡生起,道諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將生起,他的苦諦在那裡生起嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的道諦將在那裡生起,而他們的苦諦不在那裡生起。在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦將在那裡生起,苦諦也在那裡生起。

71(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjissati. Itaresaṃ catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjati samudayasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ uppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati. Catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjissati dukkhasaccañca uppajjati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca uppajjissati dukkhasaccañca uppajjati.
72已對照

七十二、(甲)凡誰的集諦在何處生起,他的道諦將在那裡生起嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡生起。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦在那裡生起,道諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將生起,他的集諦在那裡生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦將在那裡生起,而他們的集諦不在那裡生起。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦將在那裡生起,集諦也在那裡生起。

72(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ uppajjati tassa tattha maggasaccaṃ uppajjissatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjati maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca uppajjissati samudayasaccañca uppajjati.
73已對照

(丁)逆·人

七十三、(甲)凡誰的苦諦不生起,他的集諦不將生起嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,而他們的集諦並非不將生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,集諦也不將生起。

(乙)或者,凡誰的集諦不將生起,他的苦諦不生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,他們的集諦不將生起,而他們的苦諦並非不生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,他們的集諦不將生起,苦諦也不生起。

(甲)凡誰的苦諦不生起,他的道諦不將生起嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,而他們的道諦並非不將生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,道諦也不將生起。

(乙)或者,凡誰的道諦不將生起,他的苦諦不生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦不將生起,而他們的苦諦並非不生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,他們的道諦不將生起,苦諦也不生起。

73(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati samudayasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjati.
74已對照

七十四、(甲)凡誰的集諦不生起,他的道諦不將生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者、無想眾生,他們的集諦不生起,而他們的道諦並非不將生起。具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不生起,道諦也不將生起。

(乙)或者,凡誰的道諦不將生起,他的集諦不生起嗎?

那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦不將生起,而他們的集諦並非不生起。具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦不將生起,集諦也不生起。

74(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissānti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjissati tassa samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ maggasaccañca nuppajjissati samudayasaccañca nuppajjati.
75已對照

(戊)逆·處所

七十五、凡苦諦不生起之處……乃至……。

75Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati…pe….
76已對照

(己)逆·人與處所

七十六、(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的集諦不將在那裡生起嗎?

從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,而他們的集諦並非不將在那裡生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,在無色[界]中最上道與果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,集諦也不將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不將生起,他的苦諦不在那裡生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的集諦不將在那裡生起,而他們的苦諦並非不在那裡生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的集諦不將在那裡生起,苦諦也不在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的道諦不將在那裡生起嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不將在那裡生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,在無色[界]中最上道與果的生剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦不在那裡生起,道諦也不將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將生起,他的苦諦不在那裡生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的道諦不將在那裡生起,而他們的苦諦並非不在那裡生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的道諦不將在那裡生起,苦諦也不在那裡生起。

76(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca nuppajjati samudayasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññattā cavantānaṃ arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjissati dukkhasaccañca nuppajjati.
77已對照

七十七、(甲)凡誰的集諦在何處不生起,他的道諦不將在那裡生起嗎?

在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不將在那裡生起。具足最上道者、阿羅漢、苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的集諦不在那裡生起,道諦也不將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將生起,他的集諦不在那裡生起嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦不將在那裡生起,而他們的集諦並非不在那裡生起。具足最上道者、阿羅漢、苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的道諦不將在那裡生起,集諦也不在那裡生起。

77(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ, āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjissati samudayasaccañca nuppajjati.
78已對照

(六)過去未來分

(甲)順·人

七十八、(甲)凡誰的苦諦曾生起,他的集諦將生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的苦諦曾生起,而他們的集諦不將生起。其餘者,他們的苦諦曾生起,集諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的集諦將生起,他的苦諦曾生起嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦曾生起,他的道諦將生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的苦諦曾生起,而他們的道諦不將生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦曾生起,道諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

78(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ dukkhasaccañca uppajjittha samudayasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ uppajjissati tassa dukkhasaccaṃ uppajjitthāti? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.
79已對照

七十九、(甲)凡誰的集諦曾生起,他的道諦將生起嗎?具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的集諦曾生起,而他們的道諦不將生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的集諦曾生起,道諦也將生起。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

79(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjittha tassa maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti, ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.
80已對照

(乙)順·處所

八十、凡苦諦曾生起之處……乃至……。

80Yattha dukkhasaccaṃ uppajjittha…pe….
81已對照

(丙)順·人與處所

八十一、(甲)凡誰的苦諦在何處曾生起,他的集諦將在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者、無想眾生,他們的苦諦曾在那裡生起,而他們的集諦不將在那裡生起。其餘四蘊有者、五蘊有者,他們的苦諦曾在那裡生起,集諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處將生起,他的苦諦曾在那裡生起嗎?

投生淨居天時,他們的集諦將在那裡生起,而他們的苦諦不曾在那裡生起。其餘四蘊有者、五蘊有者,他們的集諦將在那裡生起,苦諦也曾在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處曾生起,他的道諦將在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者、無想眾生,他們的苦諦曾在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦曾在那裡生起,道諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將生起,他的苦諦曾在那裡生起嗎?

投生淨居天時,他們的道諦將在那裡生起,而他們的苦諦不曾在那裡生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的道諦將在那裡生起,苦諦也曾在那裡生起。

81(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjissati. Itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjittha samudayasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ uppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjittha. Itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjissati dukkhasaccañca uppajjittha. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjittha. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccañca uppajjissati dukkhasaccañca uppajjittha.
82已對照

八十二、(甲)凡誰的集諦在何處曾生起,他的道諦將在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者,他們的集諦曾在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的集諦曾在那裡生起,道諦也將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將生起,他的集諦曾在那裡生起嗎?

淨居天者在第二心轉起時,他們的道諦將在那裡生起,而他們的集諦不曾在那裡生起。在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的道諦將在那裡生起,集諦也曾在那裡生起。

82(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ uppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjittha maggasaccañca uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ uppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjitthāti? Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne tesaṃ tattha maggasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjittha. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccañca uppajjissati samudayasaccañca uppajjittha.
83已對照

(丁)逆·人

八十三、(甲)凡誰的苦諦不曾生起,他的集諦不將生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的集諦不將生起,他的苦諦不曾生起嗎?曾生起。

(甲)凡誰的苦諦不曾生起,他的道諦不將生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的道諦不將生起,他的苦諦不曾生起嗎?曾生起。

83(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Natthi. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjitthāti? Uppajjittha. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Natthi. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjitthāti? Uppajjittha.
84已對照

八十四、(甲)凡誰的集諦不曾生起,他的道諦不將生起嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的道諦不將生起,他的集諦不曾生起嗎?曾生起。

84(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjittha tassa maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Natthi. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nuppajjissati tassa samudayasaccaṃ nuppajjitthāti? Uppajjittha.
85已對照

(戊)逆·處所

八十五、凡苦諦不曾生起之處……乃至……。

85Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha…pe….
86已對照

(己)逆·人與處所

八十六、(甲)凡誰的苦諦在何處不曾生起,他的集諦不將在那裡生起嗎?將生起。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不將生起,他的苦諦不曾在那裡生起嗎?曾生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處不曾生起,他的道諦不將在那裡生起嗎?將生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將生起,他的苦諦不曾在那裡生起嗎?曾生起。

86(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjitthāti? Uppajjittha. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Uppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjitthāti? Uppajjittha.
87已對照

八十七、(甲)凡誰的集諦在何處不曾生起,他的道諦不將在那裡生起嗎?

淨居天者在第二心轉起時,他們的集諦不曾在那裡生起,而他們的道諦並非不將在那裡生起。無想眾生,他們的集諦不曾在那裡生起,道諦也不將在那裡生起。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將生起,他的集諦不曾在那裡生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者,他們的道諦不將在那裡生起,而他們的集諦並非不曾在那裡生起。無想眾生,他們的道諦不將在那裡生起,集諦也不曾在那裡生起。

87(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nuppajjittha tassa tattha maggasaccaṃ nuppajjissatīti? Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati. Asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjittha maggasaccañca nuppajjissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nuppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjitthāti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjittha. Asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca nuppajjissati samudayasaccañca nuppajjittha.
88已對照

生分。

二、轉起 二、滅分

(一)現在分

(甲)順·人

八十八、(甲)凡誰的苦諦滅,他的集諦滅嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中與渴愛不相應的心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,而他們的集諦不滅。在渴愛的壞滅剎那,他們的苦諦滅,集諦也滅。

(乙)或者,凡誰的集諦滅,他的苦諦滅嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦滅,他的道諦滅嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中與道不相應的心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,而他們的道諦不滅。在五蘊有中的道的壞滅剎那,他們的苦諦滅,道諦也滅。

(乙)或者,凡誰的道諦滅,他的苦諦滅嗎?

在無色[界]中的道的壞滅剎那,他們的道諦滅,而他們的苦諦不滅。在五蘊有中的道的壞滅剎那,他們的道諦滅,苦諦也滅。

88(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa samudayasaccaṃ nirujjhatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte taṇhāvippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhati. Taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhati samudayasaccañca nirujjhati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa maggasaccaṃ nirujjhatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte maggavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhati. Pañcavokāre maggassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Arūpe maggassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati. Pañcavokāre maggassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nirujjhati dukkhasaccañca nirujjhati.
89已對照

八十九、(甲)凡誰的集諦滅,他的道諦滅嗎?不是。

(乙)或者,凡誰的道諦滅,他的集諦滅嗎?不是。

89(Ka) yassa samudayasaccaṃ nirujjhati tassa maggasaccaṃ nirujjhatīti? No. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhati tassa samudayasaccaṃ nirujjhatīti? No.
90已對照

(乙)順·處所

九十、凡苦諦滅之處,集諦在那裡滅嗎?

在無想眾生[界]中,苦諦在那裡滅……乃至……。

(處所[分]在生[分]、滅[分]、生滅[分]中都相同,沒有差別。)

90Yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati tattha samudayasaccaṃ nirujjhatīti? Asaññasatte tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati…pe…. (Yatthakaṃ uppādepi nirodhepi uppādanirodhepi sadisaṃ, natthi nānākaraṇaṃ).
91已對照

(丙)順·人與處所

九十一、凡誰的苦諦在何處滅……乃至……。

91Yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati…pe….
92已對照

(人與處所[分]也應同樣詳說。)

(丁)逆·人

九十二、(甲)凡誰的苦諦不滅,他的集諦不滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦不滅,他的苦諦不滅嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中與渴愛不相應的心的壞滅剎那,他們的集諦不滅,而他們的苦諦並非不滅。一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的集諦不滅,苦諦也不滅。

(甲)凡誰的苦諦不滅,他的道諦不滅嗎?

在無色[界]中的道的壞滅剎那,他們的苦諦不滅,而他們的道諦並非不滅。一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中果的壞滅剎那,他們的苦諦不滅,道諦也不滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不滅,他的苦諦不滅嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中與道不相應的心的壞滅剎那,他們的道諦不滅,而他們的苦諦並非不滅。一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中果的壞滅剎那,他們的道諦不滅,苦諦也不滅。

92(Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte taṇhāvippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhati dukkhasaccañca na nirujjhati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa maggasaccaṃ na nirujjhatīti? Arūpe maggassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati. Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe phalassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte maggavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe phalassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca na nirujjhati dukkhasaccañca na nirujjhati.
93已對照

九十三、(甲)凡誰的集諦不滅,他的道諦不滅嗎?

在道的壞滅剎那,他們的集諦不滅,而他們的道諦並非不滅。在一切[眾生]心的生剎那,在與渴愛不相應且與道不相應的心的壞滅剎那,入滅盡定者、無想眾生,他們的集諦不滅,道諦也不滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不滅,他的集諦不滅嗎?

在渴愛的壞滅剎那,他們的道諦不滅,而他們的集諦並非不滅。在一切[眾生]心的生剎那,在與道不相應且與渴愛不相應的心的壞滅剎那,入滅盡定者、無想眾生,他們的道諦不滅,集諦也不滅。

93(Ka) yassa samudayasaccaṃ na nirujjhati tassa maggasaccaṃ na nirujjhatīti? Maggassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati. Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttamaggavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhatīti? Taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati. Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe maggavippayuttataṇhāvippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccañca na nirujjhati samudayasaccañca na nirujjhati.
94已對照

(戊)逆·處所

九十四、凡苦諦不滅之處……乃至……。

94Yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati…pe….
95已對照

(己)逆·人與處所

九十五、凡誰的苦諦在何處不滅……乃至……。

(人[分]、人與處所[分]也相同;在人與處所[分]中也不應作“入滅盡定者”這[一語]。)

95Yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati…pe…. (Yassakampi [yassakampi yatthakampi (sī. syā.)] yassayatthakampi sadisaṃ, yassayatthakepi nirodhasamāpannānanti cetaṃ na kātabbaṃ).
96已對照

(二)過去分

(甲)順·人

九十六、凡誰的苦諦曾滅,他的集諦曾滅嗎?是的。

(如在生分中順、逆都分別了過去的問,在滅[分]中也應如是分別,沒有差別。)

96Yassa dukkhasaccaṃ nirujjhittha tassa samudayasaccaṃ nirujjhitthāti? Āmantā. (Yathā uppādavāre atītā pucchā anulomampi paccanīkampi vibhattā evaṃ nirodhepi vibhajitabbā, natthi nānākaraṇaṃ).
97已對照

(三)未來分

(甲)順·人

九十七、(甲)凡誰的苦諦將滅,他的集諦將滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的苦諦將滅,而他們的集諦不將滅。其餘者,他們的苦諦將滅,集諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦將滅,他的道諦將滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的苦諦將滅,而他們的道諦不將滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦將滅,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

97(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti [paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe (sī. syā.) uppādavāre pana pāṭhantaraṃ natthi] tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhissati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhissati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana…pe…. Āmantā.
98已對照

九十八、(甲)凡誰的集諦將滅,他的道諦將滅嗎?

那些不將獲得道的凡夫,他們的集諦將滅,而他們的道諦不將滅。那些將獲得道者,他們的集諦將滅,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦將滅,他的集諦將滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,他們的道諦將滅,而他們的集諦不將滅。那些將獲得道者,他們的道諦將滅,集諦也將滅。

98(Ka) yassa samudayasaccaṃ nirujjhissati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccañca nirujjhissati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca nirujjhissati.
99已對照

(乙)順·處所

九十九、凡苦諦將滅之處……乃至……。

99Yattha dukkhasaccaṃ nirujjhissati…pe….
100已對照

(丙)順·人與處所

一百、凡誰的苦諦在何處將滅,他的集諦將在那裡滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者、無想眾生,他們的苦諦將在那裡滅,而他們的集諦不將在那裡滅。其餘四蘊有者、五蘊有者,他們的苦諦將在那裡滅,集諦也將在那裡滅……乃至……。

100Yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca nirujjhissati…pe….
101已對照

(人[分]、人與處所[分]也相同。)

(丁)逆·人

一百零一、(甲)凡誰的苦諦不將滅,他的集諦不將滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦不將滅,他的苦諦不將滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將滅,而他們的苦諦並非不將滅。在最後心的壞滅剎那,他們的集諦不將滅,苦諦也不將滅。

(甲)凡誰的苦諦不將滅,他的道諦不將滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的苦諦不將滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將滅,而他們的苦諦並非不將滅。在最後心的壞滅剎那,他們的道諦不將滅,苦諦也不將滅。

101(Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhissati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhissati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhissati.
102已對照

一百零二、(甲)凡誰的集諦不將滅,他的道諦不將滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將滅,而他們的道諦並非不將滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,他們的集諦不將滅,道諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的集諦不將滅嗎?

那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將滅,而他們的集諦並非不將滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,他們的道諦不將滅,集諦也不將滅。

102(Ka) yassa samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhissati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca na nirujjhissati.
103已對照

(戊)逆·處所

一百零三、凡苦諦不將滅之處……乃至……。

103Yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhissati…pe….
104已對照

(己)逆·人與處所

一百零四、(甲)凡誰的苦諦在何處不將滅,他的集諦不將在那裡滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不將滅,他的苦諦不將在那裡滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者、無想眾生,他們的集諦不將在那裡滅,而他們的苦諦並非不將在那裡滅。在最後心的壞滅剎那,他們的集諦不將在那裡滅,苦諦也不將在那裡滅。

(甲)凡誰的苦諦在何處不將滅,他的道諦不將在那裡滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的苦諦不將在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者、無想眾生,他們的道諦不將在那裡滅,而他們的苦諦並非不將在那裡滅。在最後心的壞滅剎那,他們的道諦不將在那裡滅,苦諦也不將在那裡滅。

104(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhissati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhissati.
105已對照

一百零五、(甲)凡誰的集諦在何處不將滅,他的道諦不將在那裡滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將在那裡滅,而他們的道諦並非不將在那裡滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢、無想眾生,他們的集諦不將在那裡滅,道諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的集諦不將在那裡滅嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將在那裡滅,而他們的集諦並非不將在那裡滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢、無想眾生,他們的道諦不將在那裡滅,集諦也不將在那裡滅。

105(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhissati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca na nirujjhissati.
106已對照

(四)現在過去分

(甲)順·人

一百零六、(甲)凡誰的苦諦滅,他的集諦曾滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦曾滅,他的苦諦滅嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的集諦曾滅,而他們的苦諦不滅。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的集諦曾滅,苦諦也滅。

(甲)凡誰的苦諦滅,他的道諦曾滅嗎?

未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,而他們的道諦不曾滅。已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,道諦也曾滅。

(乙)或者,凡誰的道諦曾滅,他的苦諦滅嗎?

已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的道諦曾滅,而他們的苦諦不滅。已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的道諦曾滅,苦諦也滅。

106(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa samudayasaccaṃ nirujjhitthāti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nirujjhittha tassa dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca nirujjhittha dukkhasaccañca nirujjhati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa maggasaccaṃ nirujjhitthāti? Anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhittha. Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhittha tassa dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati. Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nirujjhittha dukkhasaccañca nirujjhati.
107已對照

一百零七、(甲)凡誰的集諦滅,他的道諦曾滅嗎?

在未現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的集諦滅,而他們的道諦不曾滅。在已現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的集諦滅,道諦也曾滅。

(乙)或者,凡誰的道諦曾滅,他的集諦滅嗎?

在已現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者,他們的道諦曾滅,而他們的集諦不滅。在已現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的道諦曾滅,集諦也滅。

107(Ka) yassa samudayasaccaṃ nirujjhati tassa maggasaccaṃ nirujjhitthāti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhittha. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhittha tassa samudayasaccaṃ nirujjhatīti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhati. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nirujjhittha samudayasaccañca nirujjhati.
108已對照

(乙)順·處所

一百零八、凡苦諦滅之處……乃至……。

108Yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati…pe….
109已對照

(丙)順·人與處所

一百零九、(甲)凡誰的苦諦在何處滅,他的集諦曾在那裡滅嗎?

在淨居天者投生心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦在那裡滅,而他們的集諦不曾在那裡滅。其餘者從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦在那裡滅,集諦也曾在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處曾滅,他的苦諦在那裡滅嗎?

投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的集諦曾在那裡滅,而他們的苦諦不在那裡滅。從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的集諦曾在那裡滅,苦諦也在那裡滅。

(甲)凡誰的苦諦在何處滅,他的道諦曾在那裡滅嗎?

在淨居天者投生心的壞滅剎那,未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦在那裡滅,而他們的道諦不曾在那裡滅。已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦在那裡滅,道諦也曾在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處曾滅,他的苦諦在那裡滅嗎?

已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的道諦曾在那裡滅,而他們的苦諦不在那裡滅。已現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的道諦曾在那裡滅,苦諦也在那裡滅。

109(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhitthāti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhittha. Itaresaṃ catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca nirujjhati samudayasaccañca nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nirujjhittha tassa tattha dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati. Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca nirujjhittha dukkhasaccañca nirujjhati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhitthāti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhittha. Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhittha tassa tattha dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati. Abhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhittha dukkhasaccañca nirujjhati.
110已對照

一百一十、(甲)凡誰的集諦在何處滅,他的道諦曾在那裡滅嗎?

在未現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的集諦在那裡滅,而他們的道諦不曾在那裡滅。在已現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的集諦在那裡滅,道諦也曾在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處曾滅,他的集諦在那裡滅嗎?

在已現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦曾在那裡滅,而他們的集諦不在那裡滅。在已現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的道諦曾在那裡滅,集諦也在那裡滅。

110(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhitthāti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhittha. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhittha tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhatīti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhati. Abhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhittha samudayasaccañca nirujjhati.
111已對照

(丁)逆·人

一百一十一、(甲)凡誰的苦諦不滅,他的集諦不曾滅嗎?曾滅。

(乙)或者,凡誰的集諦不曾滅,他的苦諦不滅嗎?沒有。

(甲)凡誰的苦諦不滅,他的道諦不曾滅嗎?

已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不滅,而他們的道諦並非不曾滅。未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦不滅,道諦也不曾滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不曾滅,他的苦諦不滅嗎?

未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的道諦不曾滅,而他們的苦諦並非不滅。未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦不曾滅,苦諦也不滅。

111(Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhittha tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Natthi. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa maggasaccaṃ na nirujjhitthāti? Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhittha. Anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhittha tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhittha, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca na nirujjhittha dukkhasaccañca na nirujjhati.
112已對照

一百一十二、(甲)凡誰的集諦不滅,他的道諦不曾滅嗎?

在已現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者,他們的集諦不滅,而他們的道諦並非不曾滅。在未現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的集諦不滅,道諦也不曾滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不曾滅,他的集諦不滅嗎?

在未現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的道諦不曾滅,而他們的集諦並非不滅。在未現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的道諦不曾滅,集諦也不滅。

112(Ka) yassa samudayasaccaṃ na nirujjhati tassa maggasaccaṃ na nirujjhitthāti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhittha. Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhittha tassa samudayasaccaṃ na nirujjhatīti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhittha, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati. Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccañca na nirujjhittha samudayasaccañca na nirujjhati.
113已對照

(戊)逆·處所

一百一十三、凡苦諦不滅之處……乃至……。

113Yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati…pe….
114已對照

(己)逆·人與處所

一百一十四、(甲)凡誰的苦諦在何處不滅,他的集諦不曾在那裡滅嗎?

投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不在那裡滅,而他們的集諦並非不曾在那裡滅。在淨居天者投生心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦不在那裡滅,集諦也不曾在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不曾滅,他的苦諦不在那裡滅嗎?

在淨居天者投生心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的集諦不曾在那裡滅,而他們的苦諦並非不在那裡滅。在淨居天者投生心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的集諦不曾在那裡滅,苦諦也不在那裡滅。

(甲)凡誰的苦諦在何處不滅,他的道諦不曾在那裡滅嗎?

已現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不在那裡滅,而他們的道諦並非不曾在那裡滅。在淨居天者投生心的生剎那,未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦不在那裡滅,道諦也不曾在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不曾滅,他的苦諦不在那裡滅嗎?

在淨居天者投生心的壞滅剎那,未現觀者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的道諦不曾在那裡滅,而他們的苦諦並非不在那裡滅。在淨居天者投生心的生剎那,未現觀者投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的道諦不曾在那裡滅,苦諦也不在那裡滅。

114(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhitthāti? Catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhittha. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca na nirujjhati samudayasaccañca na nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ na nirujjhittha tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhittha dukkhasaccañca na nirujjhati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhitthāti? Abhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhittha. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa uppādakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhittha tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa bhaṅgakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Suddhāvāsānaṃ upapatticittassa uppādakkhaṇe anabhisametāvīnaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhittha dukkhasaccañca na nirujjhati.
115已對照

一百一十五、(甲)凡誰的集諦在何處不滅,他的道諦不曾在那裡滅嗎?

在已現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不在那裡滅,而他們的道諦並非不曾在那裡滅。淨居天者在第二心轉起時,在未現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的集諦不在那裡滅,道諦也不曾在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不曾滅,他的集諦不在那裡滅嗎?

在未現觀者渴愛的壞滅剎那,他們的道諦不曾在那裡滅,而他們的集諦並非不在那裡滅。淨居天者在第二心轉起時,在未現觀者渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的道諦不曾在那裡滅,集諦也不在那裡滅。

115(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ na nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhitthāti? Abhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhittha. Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhittha. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhittha tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhatīti? Anabhisametāvīnaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhati. Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne anabhisametāvīnaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhittha samudayasaccañca na nirujjhati.
116已對照

(五)現在未來分

(甲)順·人

一百一十六、(甲)凡誰的苦諦滅,他的集諦將滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,而他們的集諦不將滅。其餘者死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,集諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的集諦將滅,他的苦諦滅嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的集諦將滅,而他們的苦諦不滅。一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的集諦將滅,苦諦也滅。

(甲)凡誰的苦諦滅,他的道諦將滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,而他們的道諦不將滅。在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦滅,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦將滅,他的苦諦滅嗎?

在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的道諦將滅,而他們的苦諦不滅。在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的道諦將滅,苦諦也滅。

116(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhati samudayasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca nirujjhati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca nirujjhati.
117已對照

一百一十七、(甲)凡誰的集諦滅,他的道諦將滅嗎?

那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的集諦滅,而他們的道諦不將滅。那些將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的集諦滅,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦將滅,他的集諦滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者、無想眾生,他們的道諦將滅,而他們的集諦不滅。那些將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的道諦將滅,集諦也滅。

117(Ka) yassa samudayasaccaṃ nirujjhati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ nirujjhatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca nirujjhati.
118已對照

(乙)順·處所

一百一十八、凡苦諦滅之處……乃至……。

118Yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati…pe….
119已對照

(丙)順·人與處所

一百一十九、(甲)凡誰的苦諦在何處滅,他的集諦將在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦在那裡滅,而他們的集諦不將在那裡滅。其餘者從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦在那裡滅,集諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處將滅,他的苦諦在那裡滅嗎?

投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的集諦將在那裡滅,而他們的苦諦不在那裡滅。從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的集諦將在那裡滅,苦諦也在那裡滅。

(甲)凡誰的苦諦在何處滅,他的道諦將在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦在那裡滅,而他們的道諦不將在那裡滅。在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的苦諦在那裡滅,道諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將滅,他的苦諦在那裡滅嗎?

在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的道諦將在那裡滅,而他們的苦諦不在那裡滅。在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的道諦將在那裡滅,苦諦也在那裡滅。

119(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca nirujjhati samudayasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati. Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca nirujjhati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nirujjhatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhati. Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca nirujjhati.
120已對照

一百二十、(甲)凡誰的集諦在何處滅,他的道諦將在那裡滅嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的集諦在那裡滅,而他們的道諦不將在那裡滅。那些將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的集諦在那裡滅,道諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將滅,他的集諦在那裡滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦將在那裡滅,而他們的集諦不在那裡滅。那些將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的道諦將在那裡滅,集諦也在那裡滅。

120(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca nirujjhati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca nirujjhati.
121已對照

(丁)逆·人

一百二十一、(甲)凡誰的苦諦不滅,他的集諦不將滅嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不滅,而他們的集諦並非不將滅。在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不滅,集諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的集諦不將滅,他的苦諦不滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,他們的集諦不將滅,而他們的苦諦並非不滅。在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,他們的集諦不將滅,苦諦也不滅。

(甲)凡誰的苦諦不滅,他的道諦不將滅嗎?

在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不滅,而他們的道諦並非不將滅。在阿羅漢心的生剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不滅,道諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的苦諦不滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,他們的道諦不將滅,而他們的苦諦並非不滅。在阿羅漢心的生剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,他們的道諦不將滅,苦諦也不滅。

121(Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca na nirujjhati samudayasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati. Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhati.
122已對照

一百二十二、(甲)凡誰的集諦不滅,他的道諦不將滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者、無想眾生,他們的集諦不滅,而他們的道諦並非不將滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不滅,道諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的集諦不滅嗎?

那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的道諦不將滅,而他們的集諦並非不滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦不將滅,集諦也不滅。

122(Ka) yassa samudayasaccaṃ na nirujjhati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne [vattamāne, nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ (sī. syā.)] tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca na nirujjhati.
123已對照

(戊)逆·處所

一百二十三、凡苦諦不滅之處……乃至……。

123Yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati…pe….
124已對照

(己)逆·人與處所

一百二十四、(甲)凡誰的苦諦在何處不滅,他的集諦不將在那裡滅嗎?

投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不在那裡滅,而他們的集諦並非不將在那裡滅。在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,投生無想眾生[界]時,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦不在那裡滅,集諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不將滅,他的苦諦不在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的集諦不將在那裡滅,而他們的苦諦並非不在那裡滅。在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,投生無想眾生[界]時,他們的集諦不將在那裡滅,苦諦也不在那裡滅。

(甲)凡誰的苦諦在何處不滅,他的道諦不將在那裡滅嗎?

在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中的道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不在那裡滅,而他們的道諦並非不將在那裡滅。在阿羅漢心的生剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,他們的苦諦不在那裡滅,道諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的苦諦不在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的道諦不將在那裡滅,而他們的苦諦並非不在那裡滅。在阿羅漢心的生剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,在無色[界]中最上道與果的壞滅剎那,投生無想眾生[界]時,他們的道諦不將在那裡滅,苦諦也不在那裡滅。

124(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca na nirujjhati samudayasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati. Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhati. Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca bhaṅgakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca na nirujjhati.
125已對照

一百二十五、(甲)凡誰的集諦在何處不滅,他的道諦不將在那裡滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不在那裡滅,而他們的道諦並非不將在那裡滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢、苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的集諦不在那裡滅,道諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的集諦不在那裡滅嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,他們的道諦不將在那裡滅,而他們的集諦並非不在那裡滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢、苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的道諦不將在那裡滅,集諦也不在那裡滅。

125(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ na nirujjhati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca na nirujjhiti.
126已對照

(六)過去未來分

(甲)順·人

一百二十六、(甲)凡誰的苦諦曾滅,他的集諦將滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的苦諦曾滅,而他們的集諦不將滅。其餘者,他們的苦諦曾滅,集諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦曾滅,他的道諦將滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的苦諦曾滅,而他們的道諦不將滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦曾滅,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

126(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhittha tassa samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhittha samudayasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nirujjhittha tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccañca nirujjhittha maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.
127已對照

一百二十七、(甲)凡誰的集諦曾滅,他的道諦將滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的集諦曾滅,而他們的道諦不將滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的集諦曾滅,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

127(Ka) yassa samudayasaccaṃ nirujjhittha tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccañca nirujjhittha maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.
128已對照

(乙)順·處所

一百二十八、凡苦諦曾滅之處……乃至……。

128Yattha dukkhasaccaṃ nirujjhittha…pe….
129已對照

(丙)順·人與處所

一百二十九、(甲)凡誰的苦諦在何處曾滅,他的集諦將在那裡滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者、無想眾生,他們的苦諦曾在那裡滅,而他們的集諦不將在那裡滅。其餘四蘊有者、五蘊有者,他們的苦諦曾在那裡滅,集諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處將滅,他的苦諦曾在那裡滅嗎?

投生淨居天時,他們的集諦將在那裡滅,而他們的苦諦不曾在那裡滅。其餘四蘊有者、五蘊有者,他們的集諦將在那裡滅,苦諦也曾在那裡滅。

(甲)凡誰的苦諦在何處曾滅,他的道諦將在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者、無想眾生,他們的苦諦曾在那裡滅,而他們的道諦不將在那裡滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦曾在那裡滅,道諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將滅,他的苦諦曾在那裡滅嗎?

投生淨居天時,他們的道諦將在那裡滅,而他們的苦諦不曾在那裡滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的道諦將在那裡滅,苦諦也曾在那裡滅。

129(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhittha tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca nirujjhittha samudayasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nirujjhitthāti? Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhittha. Itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca nirujjhittha. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nirujjhittha tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha dukkhasaccañca nirujjhittha maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nirujjhitthāti? Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nirujjhittha. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca nirujjhittha.
130已對照

一百三十、(甲)凡誰的集諦在何處曾滅,他的道諦將在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者,他們的集諦曾在那裡滅,而他們的道諦不將在那裡滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的集諦曾在那裡滅,道諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將滅,他的集諦曾在那裡滅嗎?

淨居天者在第二心轉起時,他們的道諦將在那裡滅,而他們的集諦不曾在那裡滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的道諦將在那裡滅,集諦也曾在那裡滅。

130(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nirujjhittha tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha samudayasaccañca nirujjhittha maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhitthāti. Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhittha. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca nirujjhittha.
131已對照

(丁)逆·人

一百三十一、(甲)凡誰的苦諦不曾滅,他的集諦不將滅嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的集諦不將滅,他的苦諦不曾滅嗎?曾滅。

(甲)凡誰的苦諦不曾滅,他的道諦不將滅嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的苦諦不曾滅嗎?曾滅。

131(Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhittha tassa samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Natthi. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ na nirujjhittha tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Natthi. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.
132已對照

一百三十二、(甲)凡誰的集諦不曾滅,他的道諦不將滅嗎?沒有。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的集諦不曾滅嗎?曾滅。

132(Ka) yassa samudayasaccaṃ na nirujjhittha tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Natthi. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.
133已對照

(戊)逆·處所

一百三十三、凡苦諦不曾滅之處……乃至……。

133Yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhittha…pe….
134已對照

(己)逆·人與處所

一百三十四、(甲)凡誰的苦諦在何處不曾滅,他的集諦不將在那裡滅嗎?將滅。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不將滅,他的苦諦不曾在那裡滅嗎?曾滅。

(甲)凡誰的苦諦在何處不曾滅,他的道諦不將在那裡滅嗎?將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的苦諦不曾在那裡滅嗎?曾滅。

134(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhittha tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ na nirujjhittha tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.
135已對照

一百三十五、(甲)凡誰的集諦在何處不曾滅,他的道諦不將在那裡滅嗎?

淨居天者在第二心轉起時,他們的集諦不曾在那裡滅,而他們的道諦並非不將在那裡滅。無想眾生,他們的集諦不曾在那裡滅,道諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的集諦不曾在那裡滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,苦界者,他們的道諦不將在那裡滅,而他們的集諦並非不曾在那裡滅。無想眾生,他們的道諦不將在那裡滅,集諦也不曾在那裡滅。

135(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ na nirujjhittha tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati. Asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhittha maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhitthāti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti āpāyikānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhittha. Asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca na nirujjhittha.
136已對照

滅分。

二、轉起 三、生滅分

(一)現在分

(甲)順·人

一百三十六、(甲)凡誰的苦諦生起,他的集諦滅嗎?不是。

(乙)或者,凡誰的集諦滅,他的苦諦生起嗎?不是。

(甲)凡誰的苦諦生起,他的道諦滅嗎?不是。

(乙)或者,凡誰的道諦滅,他的苦諦生起嗎?不是。

136(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa samudayasaccaṃ nirujjhatīti? No. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? No. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ nirujjhatīti? No. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? No.
137已對照

一百三十七、(甲)凡誰的集諦生起,他的道諦滅嗎?不是。

(乙)或者,凡誰的道諦滅,他的集諦生起嗎?不是。

137(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ nirujjhatīti? No. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhati tassa samudayasaccaṃ uppajjatīti? No.
138已對照

(乙)順·處所

一百三十八、凡苦諦生起之處,集諦在那裡滅嗎?

在無想眾生[界]中,苦諦在那裡生起,而集諦不在那裡滅……乃至……。

(處所[分]在生分、滅分、生滅分中都相同,沒有差別。)

138Yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tattha samudayasaccaṃ nirujjhatīti? Asaññasatte tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tattha samudayasaccaṃ nirujjhati…pe…. (Yatthakaṃ uppādavārepi nirodhavārepi uppādanirodhavārepi sadisaṃ natthi nānākaraṇaṃ).
139已對照

(丙)順·人與處所

一百三十九、凡誰的苦諦在何處生起,他的集諦在那裡滅嗎?不是。

139Yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhatīti? No.
140已對照

(人[分]、人與處所[分]也相同。)

(丁)逆·人

一百四十、(甲)凡誰的苦諦不生起,他的集諦不滅嗎?

在渴愛的壞滅剎那,他們的苦諦不生起,而他們的集諦並非不滅。一切[眾生]死沒時,在轉起中與渴愛不相應的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,集諦也不滅。

(乙)或者,凡誰的集諦不滅,他的苦諦不生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的集諦不滅,而他們的苦諦並非不生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中與渴愛不相應的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦不滅,苦諦也不生起。

(甲)凡誰的苦諦不生起,他的道諦不滅嗎?

在道的壞滅剎那,他們的苦諦不生起,而他們的道諦並非不滅。一切[眾生]死沒時,在轉起中與道不相應的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,道諦也不滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不滅,他的苦諦不生起嗎?

一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦不滅,而他們的苦諦並非不生起。一切[眾生]死沒時,在轉起中與道不相應的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的道諦不滅,苦諦也不生起。

140(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhatīti? Taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte taṇhāvippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati samudayasaccañca na nirujjhati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte taṇhāvippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhati dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ na nirujjhatīti? Maggassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte maggavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca na nirujjhati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte maggavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca na nirujjhati dukkhasaccañca nuppajjati.
141已對照

一百四十一、(甲)凡誰的集諦不生起,他的道諦不滅嗎?

在道的壞滅剎那,他們的集諦不生起,而他們的道諦並非不滅。在與渴愛不相應的心的生剎那,在與道不相應的心的壞滅剎那,入滅盡定者、無想眾生,他們的集諦不生起,道諦也不滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不滅,他的集諦不生起嗎?

在渴愛的生剎那,他們的道諦不滅,而他們的集諦並非不生起。在與道不相應的心的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心的生剎那,入滅盡定者、無想眾生,他們的道諦不滅,集諦也不生起。

141(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ na nirujjhatīti? Maggassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati. Taṇhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe maggavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca na nirujjhati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhati tassa samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati. Maggavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccañca na nirujjhati samudayasaccañca nuppajjati.
142已對照

(戊)逆·處所

一百四十二、凡苦諦不生起之處……乃至……。

142Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati…pe….
143已對照

(己)逆·人與處所

一百四十三、凡誰的苦諦在何處不生起……乃至……。

(人[分]、人與處所[分]也相同;在人與處所[分]中也不應作“入滅盡定者”。)

143Yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati…pe…. (Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ, yassayatthakepi nirodhasamāpannānanti na kātabbaṃ).
144已對照

(二)過去分

(甲)順·人

一百四十四、(甲)凡誰的苦諦曾生起,他的集諦曾滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

(如在生分中分別了過去的問,在生滅分中也應如是分別順、逆。)

144(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa samudayasaccaṃ nirujjhitthāti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā. (Atītā pucchā yathā uppādavāre vibhattā evaṃ uppādanirodhavārepi anulomampi paccanīkampi vibhajitabbaṃ).
145已對照

(三)未來分

(甲)順·人

一百四十五、(甲)凡誰的苦諦將生起,他的集諦將滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的苦諦將生起,而他們的集諦不將滅。其餘者,他們的苦諦將生起,集諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

(甲)凡誰的苦諦將生起,他的道諦將滅嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的苦諦將生起,而他們的道諦不將滅。在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,他們的苦諦將生起,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的……乃至……嗎?是的。

145(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjissati tassa samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ dukkhasaccañca uppajjissati samudayasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjissati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ dukkhasaccañca uppajjissati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.
146已對照

一百四十六、(甲)凡誰的集諦將生起,他的道諦將滅嗎?

那些不將獲得道的凡夫,他們的集諦將生起,而他們的道諦不將滅。那些將獲得道者,他們的集諦將生起,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦將滅,他的集諦將生起嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,他們的道諦將滅,而他們的集諦不將生起。那些將獲得道者,他們的道諦將滅,集諦也將生起。

146(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjissati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccañca uppajjissati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ uppajjissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca uppajjissati.
147已對照

(乙)順·處所

一百四十七、凡苦諦將生起之處……乃至……。

147Yattha dukkhasaccaṃ uppajjissati…pe….
148已對照

(丙)順·人與處所

一百四十八、凡誰的苦諦在何處將生起,他的集諦將在那裡滅嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者、無想眾生,在那裡,他們的……乃至……其餘四蘊有者、五蘊有者,在那裡,他們的……乃至……。(人[分]、人與處所[分]也相同。)

148Yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjissati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti asaññasattānaṃ tesaṃ tattha …pe… itaresaṃ catuvokārānaṃ pañcavokārānaṃ tesaṃ tattha…pe…. (Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ).
149已對照

(丁)逆·人

一百四十九、(甲)凡誰的苦諦不將生起,他的集諦不將滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的集諦不將滅,他的苦諦不將生起嗎?

具足最上道者、阿羅漢、在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將滅,而他們的苦諦並非不將生起。具足最後心者,他們的集諦不將滅,苦諦也不將生起。

(甲)凡誰的苦諦不將生起,他的道諦不將滅嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的苦諦不將生起嗎?

在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將滅,而他們的苦諦並非不將生起。具足最後心者,他們的道諦不將滅,苦諦也不將生起。

149(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjissati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjissatīti? Aggamaggasamaṅgīnaṃ arahantānaṃ yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca nuppajjissati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjissati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjissatīti? Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca nuppajjissati.
150已對照

一百五十、(甲)凡誰的集諦不將生起,他的道諦不將滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,他們的集諦不將生起,而他們的道諦並非不將滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,他們的集諦不將生起,道諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的集諦不將生起嗎?

那些不將獲得道的凡夫,他們的道諦不將滅,而他們的集諦並非不將生起。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,他們的道諦不將滅,集諦也不將生起。

150(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjissati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjissati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ tesaṃ samudayasaccañca nuppajjissati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ nuppajjissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca nuppajjissati.
151已對照

(戊)逆·處所

一百五十一、凡苦諦不將生起之處……乃至……。

151Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjissati…pe….
152已對照

(己)逆·人與處所

一百五十二、凡誰的苦諦在何處不將生起……乃至……。

(人[分]、人與處所[分]也相同;集諦、道諦有差別:在最上道的壞滅剎那、阿羅漢、無想眾生,他們的道諦不將在那裡滅,集諦也不將在那裡生起。)

152Yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjissati…pe…. (Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ, samudayasaccaṃ maggasaccaṃ nānākaraṇaṃ, aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe, arahantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca nuppajjissati).
153已對照

(四)現在過去分

(甲)順·人

一百五十三、凡誰的苦諦生起,他的集諦曾滅嗎?是的。

或者,凡誰的……乃至……嗎?

(現在過去的問,在生分、生滅分中,人[分]、處所[分]、人與處所[分],順、逆,都相同,應不迷惑地分別。)

153Yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa samudayasaccaṃ nirujjhitthāti? Āmantā. Yassa vā pana…pe…. (Paccuppannaatītā [paccuppannenātītā (syā.)] pucchā uppādavārepi uppādanirodhavārepi yassakampi yatthakampi yassayatthakampi anulomampi paccanīkampi sadisaṃ, asammohantena vibhajitabbā).
154已對照

(五)現在未來分

(甲)順·人

一百五十四、(甲)凡誰的苦諦生起,他的集諦將滅嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,他們的苦諦生起,而他們的集諦不將滅。其餘者投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,集諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的集諦將滅,他的苦諦生起嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦將滅,而他們的苦諦不生起。一切[眾生]投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的集諦將滅,苦諦也生起。

(甲)凡誰的苦諦生起,他的道諦將滅嗎?

在阿羅漢心的生剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,而他們的道諦不將滅。在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦生起,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦將滅,他的苦諦生起嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的道諦將滅,而他們的苦諦不生起。在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦將滅,苦諦也生起。

154(Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca uppajjati samudayasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati. Sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca uppajjati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ uppajjati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca uppajjati.
155已對照

一百五十五、(甲)凡誰的集諦生起,他的道諦將滅嗎?

那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦生起,而他們的道諦不將滅。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦生起,道諦也將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦將滅,他的集諦生起嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者、無想眾生,他們的道諦將滅,而他們的集諦不生起。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦將滅,集諦也生起。

155(Ka) yassa samudayasaccaṃ uppajjati tassa maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca uppajjati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ uppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ uppajjati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca uppajjati.
156已對照

(乙)順·處所

一百五十六、凡苦諦生起之處……乃至……。

156Yattha dukkhasaccaṃ uppajjati…pe….
157已對照

(丙)順·人與處所

一百五十七、(甲)凡誰的苦諦在何處生起,他的集諦將在那裡滅嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦在那裡……乃至……其餘者投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦在那裡……乃至……。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處將滅,他的苦諦在那裡生起嗎?

從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的集諦將在那裡滅,而他們的苦諦不在那裡生起。投生四蘊有、五蘊有時,在轉起中的心的生剎那,他們的集諦將在那裡滅,苦諦也在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處生起,他的道諦將在那裡滅嗎?

在阿羅漢心的生剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的苦諦在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡滅。在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的苦諦在那裡生起,道諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將滅,他的苦諦在那裡生起嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的道諦將在那裡滅,而他們的苦諦不在那裡生起。在最上道的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,以及其餘將獲得道者,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦將在那裡滅,苦諦也在那裡生起。

157(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ…pe… itaresaṃ catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ…pe…. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati. Catuvokāraṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca uppajjati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ uppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccañca uppajjati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ uppajjatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ uppajjati. Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhissati dukkhasaccañca uppajjati.
158已對照

一百五十八、(甲)凡誰的集諦在何處生起,他的道諦將在那裡滅嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦在那裡生起,而他們的道諦不將在那裡滅。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的集諦在那裡生起,道諦也將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處將滅,他的集諦在那裡生起嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦將在那裡滅,而他們的集諦不在那裡生起。那些將獲得道者,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦將在那裡滅,集諦也在那裡生起。

158(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ uppajjati tassa tattha maggasaccaṃ nirujjhissatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha samudayasaccañca uppajjati maggasaccañca nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ uppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha maggasaccaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ uppajjati. Ye maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccañca nirujjhissati samudayasaccañca uppajjati.
159已對照

(丁)逆·人

一百五十九、(甲)凡誰的苦諦不生起,他的集諦不將滅嗎?

一切[眾生]死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,而他們的集諦並非不將滅。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,集諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的集諦不將滅,他的苦諦不生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,他們的集諦不將滅,而他們的苦諦並非不生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,他們的集諦不將滅,苦諦也不生起。

(甲)凡誰的苦諦不生起,他的道諦不將滅嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不生起,而他們的道諦並非不將滅。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中最上果的生剎那,他們的苦諦不生起,道諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的苦諦不生起嗎?

在阿羅漢心的生剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,他們的道諦不將滅,而他們的苦諦並非不生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中最上果的生剎那,他們的道諦不將滅,苦諦也不生起。

159(Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati samudayasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ samudayasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggaphalassa uppādakkhaṇe tesaṃ dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggaphalassa uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca nuppajjati.
160已對照

一百六十、(甲)凡誰的集諦不生起,他的道諦不將滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,入滅盡定者、無想眾生,他們的集諦不生起,而他們的道諦並非不將滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不生起,道諦也不將滅。

(乙)或者,凡誰的道諦不將滅,他的集諦不生起嗎?

那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦不將滅,而他們的集諦並非不生起。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的道諦不將滅,集諦也不生起。

160(Ka) yassa samudayasaccaṃ nuppajjati tassa maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Ye puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ samudayasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca nuppajjati.
161已對照

(戊)逆·處所

一百六十一、凡苦諦不生起之處……乃至……。

161Yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati…pe….
162已對照

(己)逆·人與處所

一百六十二、(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的集諦不將在那裡滅嗎?

從四蘊有、五蘊有死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,而他們的集諦並非不將在那裡滅。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦不在那裡生起,集諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的集諦在何處不將滅,他的苦諦不在那裡生起嗎?

在最上道的生剎那,在阿羅漢心的生剎那,在其無間將獲得最上道的那心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的集諦不將在那裡滅,而他們的苦諦並非不在那裡生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,在無色[界]中最上道與果的生剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的集諦不將在那裡滅,苦諦也不在那裡生起。

(甲)凡誰的苦諦在何處不生起,他的道諦不將在那裡滅嗎?

在其無間將獲得最上道的那心的壞滅剎那,以及其餘將獲得道者,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中的道與果的生剎那,他們的苦諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不將在那裡滅。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中最上果的生剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的苦諦不在那裡生起,道諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的苦諦不在那裡生起嗎?

在阿羅漢心的生剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們投生時,在轉起中的心的生剎那,投生無想眾生[界]時,他們的道諦不將在那裡滅,而他們的苦諦並非不在那裡生起。在最上道的壞滅剎那,在阿羅漢心的壞滅剎那,苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們死沒時,在轉起中的心的壞滅剎那,在無色[界]中最上果的生剎那,從無想眾生[界]死沒時,他們的道諦不將在那裡滅,苦諦也不在那裡生起。

162(Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissatīti? Catuvokārā pañcavokārā cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca nuppajjati samudayasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggamaggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca nuppajjati. (Ka) yassa yattha dukkhasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti tassa cittassa bhaṅgakkhaṇe ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggaphalassa uppādakkhaṇe asaññasattā [apāyā asaññasattā (syā.)] cavantānaṃ tesaṃ tattha dukkhasaccañca nuppajjati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha dukkhasaccaṃ nuppajjatīti? Arahantānaṃ cittassa uppādakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ upapajjantānaṃ pavatte cittassa uppādakkhaṇe asaññasattaṃ [apāyaṃ asaññasattaṃ (syā.)] upapajjantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha dukkhasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe aggaphalassa uppādakkhaṇe asaññasattā cavantānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati dukkhasaccañca nuppajjati.
163已對照

一百六十三、(甲)凡誰的集諦在何處不生起,他的道諦不將在那裡滅嗎?

在最上道的生剎那,在某心無間將獲得最上道者,以及其餘將獲得道者,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,他們的集諦不在那裡生起,而他們的道諦並非不將在那裡滅。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢、苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的集諦不在那裡生起,道諦也不將在那裡滅。

(乙)或者,凡誰的道諦在何處不將滅,他的集諦不在那裡生起嗎?

苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的生剎那,他們的道諦不將在那裡滅,而他們的集諦並非不在那裡生起。在最上道的壞滅剎那,阿羅漢、苦界者,以及那些不將獲得道的凡夫,於他們渴愛的壞滅剎那,在與渴愛不相應的心轉起時,無想眾生,他們的道諦不將在那裡滅,集諦也不在那裡生起。

163(Ka) yassa yattha samudayasaccaṃ nuppajjati tassa tattha maggasaccaṃ na nirujjhissatīti? Aggamaggassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā aggamaggaṃ paṭilabhissanti ye caññe maggaṃ paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati, no ca tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha samudayasaccañca nuppajjati maggasaccañca na nirujjhissati. (Kha) yassa vā pana yattha maggasaccaṃ na nirujjhissati tassa tattha samudayasaccaṃ nuppajjatīti? Āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṃ tattha maggasaccaṃ na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha samudayasaccaṃ nuppajjati. Aggamaggassa bhaṅgakkhaṇe arahantānaṃ āpāyikānaṃ ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti tesaṃ taṇhāya bhaṅgakkhaṇe taṇhāvippayuttacitte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha maggasaccañca na nirujjhissati samudayasaccañca nuppajjati.
164已對照

(六)過去未來分

(甲)順·人

一百六十四、凡誰的苦諦曾生起,他的集諦將滅嗎?

(如在滅分中已順、逆都分別了過去未來的問,在生滅分中也應同樣不迷惑地分別。)

164Yassa dukkhasaccaṃ uppajjittha tassa samudayasaccaṃ nirujjhissatīti? (Yathā nirodhavāre atītānāgatā [atītenānāgatā (syā.)] pucchā anulomampi paccanīkampi vibhattā evaṃ uppādanirodhavārepi asammohantena vibhajitabbaṃ).
165已對照

生滅分。

轉起分終。

三、遍知分

一、現在分

一百六十五、(甲)凡遍知苦諦者,他舍斷集諦嗎?是的。

(乙)或者,凡舍斷集諦者,他遍知苦諦嗎?是的。

(甲)凡不遍知苦諦者,他不捨斷集諦嗎?是的。

(乙)或者,凡……乃至……嗎?是的。

165(Ka) yo dukkhasaccaṃ parijānāti so samudayasaccaṃ pajahatīti? Āmantā. (Kha) yo vā pana samudayasaccaṃ pajahati so dukkhasaccaṃ parijānātīti? Āmantā. (Ka) yo dukkhasaccaṃ na parijānāti so samudayasaccaṃ nappajahatīti? Āmantā. (Kha) yo vā pana…pe…? Āmantā.
166已對照

二、過去分

一百六十六、(甲)凡曾遍知苦諦者,他曾舍斷集諦嗎?是的。

(乙)或者,凡……乃至……嗎?是的。

(甲)凡不曾遍知苦諦者,他不曾舍斷集諦嗎?是的。

(乙)或者,凡……乃至……嗎?是的。

166(Ka) yo dukkhasaccaṃ parijānittha so samudayasaccaṃ pajahitthāti? Āmantā. (Kha) yo vā pana…pe…? Āmantā. (Ka) yo dukkhasaccaṃ na parijānittha so samudayasaccaṃ nappajahitthāti? Āmantā. (Kha) yo vā pana…pe…? Āmantā.
167已對照

三、未來分

一百六十七、(甲)凡將遍知苦諦者,他將舍斷集諦嗎?是的。

(乙)或者,凡……乃至……嗎?是的。

(甲)凡不將遍知苦諦者,他不將舍斷集諦嗎?是的。

(乙)或者,凡……乃至……嗎?是的。

167(Ka) yo dukkhasaccaṃ parijānissati so samudayasaccaṃ pajahissatīti? Āmantā. (Kha) yo vā pana…pe…? Āmantā. (Ka) yo dukkhasaccaṃ na parijānissati so samudayasaccaṃ nappajahissatīti? Āmantā. (Kha) yo vā pana…pe…? Āmantā.
168已對照

四、現在過去分

一百六十八、(甲)凡遍知苦諦者,他曾舍斷集諦嗎?不是。

(乙)或者,凡曾舍斷集諦者,他遍知苦諦嗎?不是。

(甲)凡不遍知苦諦者,他不曾舍斷集諦嗎?

阿羅漢不遍知苦諦,而並非不曾舍斷集諦。除了具足最上道者與阿羅漢,其餘的人不遍知苦諦,也不曾舍斷集諦。

(乙)或者,凡不曾舍斷集諦者,他不遍知苦諦嗎?

具足最上道者不曾舍斷集諦,而並非不遍知苦諦。除了具足最上道者與阿羅漢,其餘的人不曾舍斷集諦,也不遍知苦諦。

168(Ka) yo dukkhasaccaṃ parijānāti so samudayasaccaṃ pajahitthāti? No. (Kha) yo vā pana samudayasaccaṃ pajahittha so dukkhasaccaṃ parijānātīti? No. (Ka) yo dukkhasaccaṃ na parijānāti so samudayasaccaṃ nappajahitthāti? Arahā dukkhasaccaṃ na parijānāti, no ca samudayasaccaṃ nappajahittha. Aggamaggasamaṅgiñca arahantañca ṭhapetvā avasesā puggalā dukkhasaccañca na parijānanti samudayasaccañca nappajahittha. (Kha) yo vā pana samudayasaccaṃ nappajahittha so dukkhasaccaṃ na parijānātīti? Aggamaggasamaṅgī samudayasaccaṃ nappajahittha, no ca dukkhasaccaṃ na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca arahantañca ṭhapetvā avasesā puggalā samudayasaccañca nappajahittha dukkhasaccañca na parijānanti.
169已對照

五、現在未來分

一百六十九、(甲)凡遍知苦諦者,他將舍斷集諦嗎?不是。

(乙)或者,凡將舍斷集諦者,他遍知苦諦嗎?不是。

(甲)凡不遍知苦諦者,他不將舍斷集諦嗎?

那些將獲得道者,他們不遍知苦諦,而並非不將舍斷集諦。阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們不遍知苦諦,也不將舍斷集諦。

(乙)或者,凡不將舍斷集諦者,他不遍知苦諦嗎?

具足最上道者不將舍斷集諦,而並非不遍知苦諦。阿羅漢,以及那些不將獲得道的凡夫,他們不將舍斷集諦,也不遍知苦諦。

169(Ka) yo dukkhasaccaṃ parijānāti so samudayasaccaṃ pajahissatīti? No. (Kha) yo vā pana samudayasaccaṃ pajahissati so dukkhasaccaṃ parijānātīti? No. (Ka) yo dukkhasaccaṃ na parijānāti so samudayasaccaṃ nappajahissatīti? Ye maggaṃ paṭilabhissanti te dukkhasaccaṃ na parijānanti, no ca samudayasaccaṃ nappajahissanti. Arahā ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti te dukkhasaccañca na parijānanti samudayasaccañca nappajahissanti. (Kha) yo vā pana samudayasaccaṃ nappajahissati so dukkhasaccaṃ na parijānātīti? Aggamaggasamaṅgī samudayasaccaṃ nappajahissati, no ca dukkhasaccaṃ na parijānāti. Arahā ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti te samudayasaccañca nappajahissanti dukkhasaccañca na parijānanti.
170已對照

六、過去未來分

一百七十、(甲)凡曾遍知苦諦者,他將舍斷集諦嗎?不是。

(乙)或者,凡將舍斷集諦者,他曾遍知苦諦嗎?不是。

(甲)凡不曾遍知苦諦者,他不將舍斷集諦嗎?

那些將獲得道者,他們不曾遍知苦諦,而他們並非不將舍斷集諦。具足最上道者,以及那些不將獲得道的凡夫,他們不曾遍知苦諦,也不將舍斷集諦。

(乙)或者,凡不將舍斷集諦者,他不曾遍知苦諦嗎?

阿羅漢不將舍斷集諦,而並非不曾遍知苦諦。具足最上道者,以及那些不將獲得道的凡夫,他們不將舍斷集諦,也不曾遍知苦諦。

170(Ka) yo dukkhasaccaṃ parijānittha so samudayasaccaṃ pajahissatīti? No. (Kha) yo vā pana samudayasaccaṃ pajahissati so dukkhasaccaṃ parijānitthāti? No. (Ka) yo dukkhasaccaṃ na parijānittha so samudayasaccaṃ nappajahissatīti? Ye maggaṃ paṭilabhissanti te dukkhasaccaṃ na parijānittha, no ca te samudayasaccaṃ nappajahissanti. Aggamaggasamaṅgī ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti te dukkhasaccañca na parijānittha samudayasaccañca nappajahissanti. (Kha) yo vā pana samudayasaccaṃ nappajahissati so dukkhasaccaṃ na parijānitthāti? Arahā samudayasaccaṃ nappajahissati, no ca dukkhasaccaṃ na parijānittha. Aggamaggasamaṅgī ye ca puthujjanā maggaṃ na paṭilabhissanti te samudayasaccañca nappajahissanti dukkhasaccañca na parijānittha.
已對照

遍知分。

已對照

諦雙論終。