快樂巴利palinanda.cc

雙論·界雙論 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa 4. Dhātuyamakaṃ 1. Paṇṇattivāro (Ka) uddeso

本經目錄界雙論終。

1已對照

禮敬那位世尊、阿羅漢、正等正覺者

四、界雙論

一、施設分

(甲)總說

一、十八界——眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、色界(rūpadhātu)、聲界、香界、味界、觸界、眼識界、耳識界、鼻識界、舌識界、身識界、意界、意識界、法界。

1Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, sotadhātu, ghānadhātu, jivhādhātu, kāyadhātu, rūpadhātu, saddadhātu, gandhadhātu, rasadhātu, phoṭṭhabbadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu.
2已對照

一、句清淨分

(甲)順

二、(甲)眼是眼界嗎?

(乙)眼界是眼嗎?

(甲)耳是耳界嗎?

(乙)耳界是耳嗎?……乃至……

(甲)眼識是眼識界嗎?

(乙)眼識界是眼識嗎?……乃至……

(甲)意是意界嗎?

(乙)意界是意嗎?

(甲)意識是意識界嗎?

(乙)意識界是意識嗎?

(甲)法是法界嗎?

(乙)法界是法嗎?

2(Ka) cakkhu cakkhudhātu? (Kha) cakkhudhātu cakkhu? (Ka) sotaṃ sotadhātu? (Kha) sotadhātu sotaṃ?…Pe… (Ka) cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇadhātu? (Kha) cakkhuviññāṇadhātu cakkhuviññāṇaṃ?…Pe… (Ka) mano manodhātu? (Kha) manodhātu mano? (Ka) manoviññāṇaṃ manoviññāṇadhātu? (Kha) manoviññāṇadhātu manoviññāṇaṃ? (Ka) dhammo dhammadhātu? (Kha) dhammadhātu dhammo?
3已對照

(乙)逆

三、(甲)非眼是非眼界嗎?

(乙)非眼界是非眼嗎?

(甲)非耳是非耳界嗎?

(乙)非耳界是非耳嗎?……乃至……

(甲)非眼識是非眼識界嗎?

(乙)非眼識界是非眼識嗎?……乃至……

(甲)非意是非意界嗎?

(乙)非意界是非意嗎?

(甲)非意識是非意識界嗎?

(乙)非意識界是非意識嗎?

(甲)非法是非法界嗎?

(乙)非法界是非法嗎?

3(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na cakkhudhātu na cakkhu? (Ka) na sotaṃ na sotadhātu? (Kha) na sotadhātu na sotaṃ?…Pe… (Ka) na cakkhuviññāṇaṃ na cakkhuviññāṇadhātu? (Kha) na cakkhuviññāṇadhātu na cakkhuviññāṇaṃ?…Pe… (Ka) na mano na manodhātu? (Kha) na manodhātu na mano? (Ka) na manoviññāṇaṃ na manoviññāṇadhātu? (Kha) na manoviññāṇadhātu na manoviññāṇaṃ? (Ka) na dhammo na dhammadhātu? (Kha) na dhammadhātu na dhammo?
4已對照

二、句清淨根輪分

(甲)順

四、(甲)眼是眼界嗎?

(乙)界是耳界嗎?……乃至……

(甲)眼是眼界嗎?

(乙)界是法界嗎?

(如在處雙論中結成了輪,在此也應同樣結成輪。)

4(Ka) cakkhu cakkhudhātu? (Kha) dhātū [dhātu (sī. ka.) aññehi yamakehi saṃsanditabbaṃ] sotadhātu?…Pe… (Ka) cakkhu cakkhudhātu? (Kha) dhātū dhammadhātu? (Yathā āyatanayamake cakkaṃ bandhitaṃ evamidha cakkaṃ bandhitabbaṃ.)
5已對照

(乙)逆

五、(甲)非眼是非眼界嗎?

(乙)非界是非耳界嗎?

(甲)非眼是非眼界嗎?

(乙)非界是非鼻界嗎?……乃至……

(甲)非眼是非眼界嗎?

(乙)非界是非法界嗎?……乃至……

(甲)非法是非法界嗎?

(乙)非界是非眼界嗎?……乃至……

(甲)非法是非法界嗎?

(乙)非界是非意識界嗎?(應結成輪。)

5(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na dhātū na sotadhātu? (Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na dhātū na ghānadhātu?…Pe… (Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na dhātū na dhammadhātu?…Pe… (Ka) na dhammo na dhammadhātu? (Kha) na dhātū na cakkhudhātu?…Pe… (Ka) na dhammo na dhammadhātu? (Kha) na dhātū na manoviññāṇadhātu? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
6已對照

三、純界分

(甲)順

六、(甲)眼是界嗎?

(乙)界是眼嗎?

(甲)耳是界嗎?

(乙)界是耳嗎?

鼻是界嗎?……乃至……舌是界嗎?……身是界嗎?……色是界嗎?……聲是界嗎?……香是界嗎?……味是界嗎?……觸是界嗎?……

(甲)眼識是界嗎?

(乙)界是眼識嗎?

(甲)耳識是界嗎?

(乙)界是耳識嗎?

……鼻識嗎?……乃至……舌識嗎?……身識嗎?

(甲)意是界嗎?

(乙)界是意嗎?

(甲)意識是界嗎?

(乙)界是意識嗎?

(甲)法是界嗎?

(乙)界是法嗎?

6(Ka) cakkhu dhātu? (Kha) dhātū cakkhu? (Ka) sotaṃ dhātu? (Kha) dhātū sotaṃ? Ghānaṃ dhātu?…Pe… jivhā dhātu?… Kāyo dhātu?… Rūpaṃ dhātu?… Saddo dhātu?… Gandho dhātu?… Raso dhātu?… Phoṭṭhabbo dhātu?… (Ka) cakkhuviññāṇaṃ dhātu? (Kha) dhātū cakkhuviññāṇaṃ? (Ka) sotaviññāṇaṃ dhātu? (Kha) dhātū sotaviññāṇaṃ? … Ghānaviññāṇaṃ?…Pe… jivhāviññāṇaṃ?… Kāyaviññāṇaṃ? (Ka) mano dhātu? (Kha) dhātū mano? (Ka) manoviññāṇaṃ dhātu? (Kha) dhātū manoviññāṇaṃ? (Ka) dhammo dhātu? (Kha) dhātū dhammo?
7已對照

(乙)逆

七、(甲)非眼是非界嗎?

(乙)非界是非眼嗎?

(甲)非耳是非界嗎?

(乙)非界是非耳嗎?

……非鼻嗎?……非舌嗎?……非身嗎?……非色嗎?……非聲嗎?……非香嗎?……非味嗎?……非觸嗎?

(甲)非眼識是非界嗎?

(乙)非界是非眼識嗎?

……非耳識嗎?……乃至……非鼻識嗎?……非舌識嗎?

(甲)非身識是非界嗎?

(乙)非界是非身識嗎?

(甲)非意是非界嗎?

(乙)非界是非意嗎?

(甲)非意識是非界嗎?

(乙)非界是非意識嗎?

(甲)非法是非界嗎?

(乙)非界是非法嗎?

7(Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na cakkhu? (Ka) na sotaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na sotaṃ? … Na ghānaṃ?… Na jivhā?… Na kāyo?… Na rūpaṃ? … Na saddo?… Na gandho?… Na raso?… Na phoṭṭhabbo? (Ka) na cakkhuviññāṇaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na cakkhuviññāṇaṃ? … Na sotaviññāṇaṃ?…Pe… na ghānaviññāṇaṃ?… Na jivhāviññāṇaṃ? (Ka) na kāyaviññāṇaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na kāyaviññāṇaṃ? (Ka) na mano na dhātu? (Kha) na dhātū na mano? (Ka) na manoviññāṇaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na manoviññāṇaṃ? (Ka) na dhammo na dhātu? (Kha) na dhātū na dhammo?
8已對照

四、純界根輪分

(甲)順

八、(甲)眼是界嗎?

(乙)界是耳嗎?……乃至……

(甲)眼是界嗎?

(乙)界是法嗎?……乃至……

(甲)法是界嗎?

(乙)界是眼嗎?……乃至……

(甲)法是界嗎?

(乙)界是意識嗎?(應結成輪。)

8(Ka) cakkhu dhātu? (Kha) dhātū sotaṃ?…Pe… (Ka) cakkhu dhātu? (Kha) dhātū dhammo?…Pe… (Ka) dhammo dhātu? (Kha) dhātū cakkhu?…Pe… (Ka) dhammo dhātu? (Kha) dhātū manoviññāṇaṃ? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
9已對照

(乙)逆

九、(甲)非眼是非界嗎?

(乙)非界是非耳嗎?

(甲)非眼是非界嗎?

(乙)非界是非鼻嗎?……乃至……。

(甲)非眼是非界嗎?

(乙)非界是非法嗎?……乃至……

(甲)非法是非界嗎?

(乙)非界是非眼嗎?……乃至……

(甲)非法是非界嗎?

(乙)非界是非意識嗎?(應結成輪。)

9(Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na sotaṃ? (Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na ghānaṃ?…Pe…. (Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na dhammo?…Pe… (Ka) na dhammo na dhātu? (Kha) na dhātū na cakkhu?…Pe… (Ka) na dhammo na dhātu? (Kha) na dhātū na manoviññāṇaṃ? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
10已對照

施設總說分。

(乙)解說

一、句清淨分

(甲)順

十、(甲)眼是眼界嗎?

天眼、慧眼是眼,不是眼界。眼界既是眼,也是眼界。

(乙)眼界是眼嗎?是的。

(甲)耳是耳界嗎?

天耳、渴愛之流是“耳”(sota),不是耳界。耳界既是耳,也是耳界。

(乙)耳界是耳嗎?是的。

(甲)鼻是鼻界嗎?是的。

(乙)鼻界是鼻嗎?是的。(舌也與鼻界相同。)

(甲)身是身界嗎?

除了身界,其餘的身[是身],不是身界。身界既是身,也是身界。

(乙)身界是身嗎?是的。

(甲)色是色界嗎?

除了色界,其餘的色[是色],不是色界。色界既是色,也是色界。

(乙)色界是色嗎?是的。(聲與鼻相同。)

(甲)香是香界嗎?

戒香、定香、慧香是香,不是香界。香界既是香,也是香界。

(乙)香界是香嗎?是的。

(甲)味是味界嗎?

義味、法味、解脫味是味,不是味界。味界既是味,也是味界。

(乙)味界是味嗎?是的。(觸與鼻相同。)

(甲)眼識是眼識界嗎?是的。

(乙)眼識界是眼識嗎?是的。

耳識……乃至……鼻識……舌識……身識……。

(甲)意是意界嗎?

除了意界,其餘的意[是意],不是意界。意界既是意,也是意界。

(乙)意界是意嗎?是的。

(甲)意識是意識界嗎?是的。

(乙)意識界是意識嗎?是的。

(甲)法是法界嗎?

除了法界,其餘的法[是法],不是法界。法界既是法,也是法界。

(乙)法界是法嗎?是的。

10(Ka) cakkhu cakkhudhātūti? Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca. (Kha) cakkhudhātu cakkhūti? Āmantā. (Ka) sotaṃ sotadhātūti? Dibbasotaṃ taṇhāsotaṃ sotaṃ, na sotadhātu. Sotadhātu sotañceva sotadhātu ca. (Kha) sotadhātu sotanti? Āmantā. (Ka) ghānaṃ ghānadhātūti? Āmantā. (Kha) ghānadhātu ghānanti? Āmantā. (Jivhāpi ghānadhātusadisā). (Ka) kāyo kāyadhātūti? Kāyadhātuṃ ṭhapetvā avaseso kāyo [avaseso kāyo kāyo (syā.)], na kāyadhātu. Kāyadhātu kāyo ceva kāyadhātu ca. (Kha) kāyadhātu kāyoti? Āmantā. (Ka) rūpaṃ rūpadhātūti? Rūpadhātuṃ ṭhapetvā avasesaṃ rūpaṃ, na rūpadhātu. Rūpadhātu rūpañceva rūpadhātu ca. (Kha) rūpadhātu rūpanti? Āmantā. (Saddo ghānasadiso). (Ka) gandho gandhadhātūti? Sīlagandho samādhigandho paññāgandho gandho, na gandhadhātu. Gandhadhātu gandho ceva gandhadhātu ca. (Kha) gandhadhātu gandhoti? Āmantā. (Ka) raso rasadhātūti? Attharaso dhammaraso vimuttiraso raso, na rasadhātu. Rasadhātu raso ceva rasadhātu ca. (Kha) rasadhātu rasoti? Āmantā. (Phoṭṭhabbo ghānasadiso). (Ka) cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇadhātūti? Āmantā. (Kha) cakkhuviññāṇadhātu cakkhuviññāṇanti? Āmantā. Sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ…. (Ka) mano manodhātūti? Manodhātuṃ ṭhapetvā avaseso mano, na manodhātu. Manodhātu mano ceva manodhātu ca. (Kha) manodhātu manoti? Āmantā. (Ka) manoviññāṇaṃ manoviññāṇadhātūti? Āmantā. (Kha) manoviññāṇadhātu manoviññāṇanti? Āmantā. (Ka) dhammo dhammadhātūti? Dhammadhātuṃ ṭhapetvā avaseso dhammo, na dhammadhātu. Dhammadhātu dhammo ceva dhammadhātu ca. (Kha) dhammadhātu dhammoti? Āmantā.
11已對照

(乙)逆

十一、(甲)非眼是非眼界嗎?是的。

(乙)非眼界是非眼嗎?

天眼、慧眼不是眼界,是眼。除了眼與眼界,其餘的既不是眼,也不是眼界。

(甲)非耳是非耳界嗎?是的。

(乙)非耳界是非耳嗎?

天耳、渴愛之流不是耳界,是“耳”。除了耳與耳界,其餘的既不是耳,也不是耳界。

(甲)非鼻是非鼻界嗎?是的。

(乙)非鼻界是非鼻嗎?是的。

非舌……(略說;兩邊都是“是的”)。

(甲)非身是非身界嗎?是的。

(乙)非身界是非身嗎?

除了身界,其餘的不是身界,是身。除了身與身界,其餘的既不是身,也不是身界。

(甲)非色是非色界嗎?是的。

(乙)非色界是非色嗎?

除了色界,其餘的不是色界,是色。除了色與色界,其餘的既不是色,也不是色界。

非聲……乃至……非香是非香界嗎?是的。

非香界是非香嗎?

戒香、定香、慧香不是香界,是香。除了香與香界,其餘的既不是香,也不是香界。

(甲)非味是非味界嗎?是的。

(乙)非味界是非味嗎?

義味、法味、解脫味不是味界,是味。除了味與味界,其餘的既不是味,也不是味界。

非觸……乃至……非眼識是非眼識界嗎?是的。

非眼識界是非眼識嗎?是的。

非耳識……乃至……非鼻識……非舌識……非身識……。

(甲)非意是非意界嗎?是的。

(乙)非意界是非意嗎?

除了意界,其餘的不是意界,是意。除了意與意界,其餘的既不是意,也不是意界。

(甲)非意識是非意識界嗎?是的。

(乙)非意識界是非意識嗎?是的。

(甲)非法是非法界嗎?是的。

(乙)非法界是非法嗎?

除了法界,其餘的不是法界,是法。除了法與法界,其餘的既不是法,也不是法界。

11(Ka) na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā. (Kha) na cakkhudhātu na cakkhūti? Dibbacakkhu paññācakkhu na cakkhudhātu, cakkhu. Cakkhuñca cakkhudhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva cakkhu na ca cakkhudhātu. (Ka) na sotaṃ na sotadhātūti? Āmantā. (Kha) na sotadhātu na sotanti? Dibbasotaṃ taṇhāsotaṃ na sotadhātu, sotaṃ. Sotañca sotadhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva sotaṃ na ca sotadhātu. (Ka) na ghānaṃ na ghānadhātūti? Āmantā. (Kha) na ghānadhātu na ghānanti? Āmantā. Na jivhā… (saṃkhittaṃ [yaṃ saṃkhittaṃ (syā.)], ubhato āmantā). (Ka) na kāyo na kāyadhātūti? Āmantā. (Kha) na kāyadhātu na kāyoti? Kāyadhātuṃ ṭhapetvā avaseso na kāyadhātu, kāyo. Kāyañca kāyadhātuñca ṭhapetvā avaseso [avaseso kāyo (syā.)] na ceva kāyo na ca kāyadhātu. (Ka) na rūpaṃ na rūpadhātūti? Āmantā. (Kha) na rūpadhātu na rūpanti? Rūpadhātuṃ ṭhapetvā avasesaṃ na rūpadhātu, rūpaṃ. Rūpañca rūpadhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva rūpaṃ na ca rūpadhātu. Na saddo…pe… na gandho na gandhadhātūti? Āmantā. Na gandhadhātu na gandhoti? Sīlagandho samādhigandho paññāgandho na gandhadhātu, gandho. Gandhañca gandhadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva gandho na ca gandhadhātu. (Ka) na raso na rasadhātūti? Āmantā. (Kha) na rasadhātu na rasoti? Attharaso dhammaraso vimuttiraso na rasadhātu, raso. Rasañca rasadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva raso na ca rasadhātu. Na phoṭṭhabbo…pe… na cakkhuviññāṇaṃ na cakkhuviññāṇadhātūti? Āmantā. Na cakkhuviññāṇadhātu na cakkhuviññāṇanti? Āmantā. Na sotaviññāṇaṃ…pe… na ghānaviññāṇaṃ… na jivhāviññāṇaṃ… na kāyaviññāṇaṃ…. (Ka) na mano na manodhātūti? Āmantā. (Kha) na manodhātu na manoti? Manodhātuṃ ṭhapetvā avaseso na manodhātu, mano. Manañca manodhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva mano na ca manodhātu. (Ka) na manoviññāṇaṃ na manoviññāṇadhātūti? Āmantā. (Kha) na manoviññāṇadhātu na manoviññāṇanti? Āmantā. (Ka) na dhammo na dhammadhātūti? Āmantā. (Kha) na dhammadhātu na dhammoti? Dhammadhātuṃ ṭhapetvā avaseso na dhammadhātu, dhammo. Dhammañca dhammadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva dhammo na ca dhammadhātu.
12已對照

二、句清淨根輪分

(甲)順

十二、(甲)眼是眼界嗎?

天眼、慧眼是眼,不是眼界。眼界既是眼,也是眼界。

(乙)界是耳界嗎?

耳界既是界,也是耳界。其餘的界不是耳界。

(甲)眼是眼界嗎?

天眼、慧眼是眼,不是眼界。眼界既是眼,也是眼界。界是鼻界……乃至……界是法界嗎?

法界既是界,也是法界。其餘的界不是法界。

(如處雙論中的施設,界雙論中的施設也是這樣。應結成輪。)

12(Ka) cakkhu cakkhudhātūti? Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca. (Kha) dhātū sotadhātūti? Sotadhātu dhātu ceva sotadhātu ca. Avasesā dhātū [avasesā dhātū dhātū (syā.)] na sotadhātu. (Ka) cakkhu cakkhudhātūti? Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca. Dhātū ghānadhātu…pe… dhātū dhammadhātūti? Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu. (Yathā āyatanayamake paṇṇatti evaṃ dhātuyamakepi paṇṇatti. Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
13已對照

(乙)逆

十三、(甲)非眼是非眼界嗎?是的。

(乙)非界是非耳界嗎?是的。

非眼是非眼界嗎?是的。

非界是非鼻界……乃至……非界是非法界嗎?是的。

(應結成輪,兩邊與其餘的全都是“是的”。)

13(Ka) na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na sotadhātūti? Āmantā. Na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā. Na dhātū na ghānadhātu…pe… na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ, sabbe āmantā ubhatopi sesepi).
14已對照

三、純界分

(甲)順

十四、(甲)眼是界嗎?是的。

(乙)界是眼界嗎?

眼界既是界,也是眼界。其餘的界不是眼界。

耳是界嗎?是的。

鼻……乃至……舌……身……色……聲……香……味……觸……。

(甲)眼識是界嗎?是的。

(乙)界是眼識界嗎?

眼識界既是界,也是眼識界。其餘的界不是眼識界。耳識……乃至……鼻識……舌識……身識……。

(甲)意是界嗎?是的。

(乙)界是意界嗎?

意界既是界,也是意界。其餘的界不是意界。

(甲)意識是界嗎?是的。

(乙)界是意識界嗎?

意識界既是界,也是意識界。其餘的界不是意識界。

(甲)法是界嗎?是的。

(乙)界是法界嗎?

法界既是界,也是法界。其餘的界不是法界。

14(Ka) cakkhu dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū cakkhudhātūti? Cakkhudhātu dhātu ceva cakkhudhātu ca. Avasesā dhātū na cakkhudhātu. Sotaṃ dhātūti? Āmantā. Ghānaṃ…pe… jivhā… kāyo… rūpaṃ… saddo… gandho… raso… phoṭṭhabbo…. (Ka) cakkhuviññāṇaṃ dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū cakkhuviññāṇadhātūti? Cakkhuviññāṇadhātu dhātu ceva cakkhuviññāṇadhātu ca. Avasesā dhātū na cakkhuviññāṇadhātu. Sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ…. (Ka) mano dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū manodhātūti? Manodhātu dhātu ceva manodhātu ca. Avasesā dhātū na manodhātu. (Ka) manoviññāṇaṃ dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū manoviññāṇadhātūti? Manoviññāṇadhātu dhātu ceva manoviññāṇadhātu ca. Avasesā dhātū na manoviññāṇadhātu. (Ka) dhammo dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū dhammadhātūti? Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu.
15已對照

(乙)逆

十五、(甲)非眼是非界嗎?

除了眼,其餘的界不是眼,是界。除了眼與界,其餘的既不是眼,也不是界。

(乙)非界是非眼嗎?是的。

非耳是非界嗎?

除了耳……乃至……除了鼻……乃至……除了舌……乃至……。

(甲)非身是非界嗎?是的。

(乙)非界是非身界嗎?是的。

非色是非界嗎?

除了色……乃至……聲……香……味……觸……眼識……乃至……除了意識……乃至……。

(甲)非法是非界嗎?是的。

(乙)非界是非法界嗎?是的。

15(Ka) na cakkhu na dhātūti? Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhu, dhātu. Cakkhuñca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātū. (Kha) na dhātū na cakkhūti? Āmantā. Na sotaṃ na dhātūti? Sotaṃ ṭhapetvā…pe… ghānaṃ ṭhapetvā…pe… jivha ṭhapetvā…pe…. (Ka) na kāyo na dhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na kāyadhātūti? Āmantā. Na rūpaṃ na dhātūti? Rūpaṃ ṭhapetvā…pe… saddaṃ… gandhaṃ… rasaṃ… phoṭṭhabbaṃ… cakkhuviññāṇaṃ…pe… manoviññāṇaṃ ṭhapetvā…pe…. (Ka) na dhammo na dhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā.
16已對照

四、純界根輪分

(甲)順

十六、(甲)眼是界嗎?是的。

(乙)界是耳界嗎?

耳界既是界,也是耳界。其餘的界不是耳界。

眼是界嗎?是的。

界是鼻界……乃至……界是法界嗎?

法界既是界,也是法界。其餘的界不是法界。(應結成輪。)

16(Ka) cakkhu dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū sotadhātūti? Sotadhātu dhātu ceva sotadhātu ca. Avasesā dhātū na sotadhātu. Cakkhu dhātūti? Āmantā. Dhātū ghānadhātu…pe… dhātū dhammadhātūti? Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
17已對照

(乙)逆

十七、(甲)非眼是非界嗎?

除了眼,其餘的界不是眼界。除了眼與界,其餘的既不是眼,也不是界。

(乙)非界是非耳界嗎?是的。

非眼是非界嗎?

除了眼,其餘的界不是眼,是界。除了眼與界,其餘的既不是眼,也不是界。非界是非鼻界……乃至……非界是非法界嗎?是的。

(甲)非法是非界嗎?是的。

(乙)非界是非眼界嗎?是的。

非法是非界嗎?是的。

非界是非耳界……乃至……非界是非意識界嗎?是的。(應結成輪。)

(如處雙論的施設,界雙論的施設也應同樣詳說。)

17(Ka) na cakkhu na dhātūti? Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhudhātu. Cakkhuñca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātu. (Kha) na dhātū na sotadhātūti? Āmantā. Na cakkhu na dhātūti? Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhu, dhātu. Cakkhu ca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātu. Na dhātū na ghānadhātu…pe… na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā. (Ka) na dhammo na dhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na cakkhudhātūti? Āmantā. Na dhammo na dhātūti? Āmantā. Na dhātū na sotadhātu…pe… na dhātū na manoviññāṇadhātūti? Āmantā. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ). (Yathā āyatanayamakassa paṇṇatti evaṃ dhātuyamakassa paṇṇatti vitthāretabbā)
18已對照

施設解說分。

二、轉起分 一、生分

(一)現在分

(甲)順·人

十八、(甲)凡誰的眼界生起,他的耳界生起嗎?

有眼而無耳者投生時,他們的眼界生起,而他們的耳界不生起。有眼且有耳者投生時,他們的眼界生起,耳界也生起。

(乙)或者,凡誰的耳界生起,他的眼界生起嗎?

有耳而無眼者投生時,他們的耳界生起,而他們的眼界不生起。有耳且有眼者投生時,他們的耳界生起,眼界也生起。

(甲)凡誰的眼界生起,他的鼻界生起嗎?

有眼而無鼻者投生時,他們的眼界生起,而他們的鼻界不生起。有眼且有鼻者投生時,他們的眼界生起,鼻界也生起。

(乙)或者,凡誰的鼻界生起,他的眼界生起嗎?

有鼻而無眼者投生時,他們的鼻界生起,而他們的眼界不生起。有鼻且有眼者投生時,他們的鼻界生起,眼界也生起。

(甲)凡誰的眼界生起,他的色界生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的色界生起,他的眼界生起嗎?

有色而無眼者投生時,他們的色界生起,而他們的眼界不生起。有眼者投生時,他們的色界生起,眼界也生起。

(甲)凡誰的眼界生起,他的意識界生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的意識界生起,他的眼界生起嗎?

有心而無眼者投生時,他們的意識界生起,而他們的眼界不生起。有眼者投生時,他們的意識界生起,眼界也生起。

(甲)凡誰的眼界生起,他的法界生起嗎?是的。

(乙)或者,凡誰的法界生起,他的眼界生起嗎?

無眼者投生時,他們的法界生起,而他們的眼界不生起。有眼者投生時,他們的法界生起,眼界也生起。

(如處雙論已作分別,界雙論也應同樣分別,應作得相同。)

18(Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa sotadhātu uppajjatīti? Sacakkhukānaṃ asotakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu uppajjati, no ca tesaṃ sotadhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ sasotakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu ca uppajjati sotadhātu ca uppajjati. (Kha) yassa vā pana sotadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Sasotakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ sotadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sasotakānaṃ sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ sotadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa ghānadhātu uppajjatīti? Sacakkhukānaṃ aghānakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu uppajjati, no ca tesaṃ ghānadhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ saghānakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu ca uppajjati ghānadhātu ca uppajjati. (Kha) yassa vā pana ghānadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Saghānakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ ghānadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Saghānakānaṃ sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ ghānadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa rūpadhātu uppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana rūpadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Sarūpakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ rūpadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ rūpadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa manoviññāṇadhātu uppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana manoviññāṇadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Sacittakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ manoviññāṇadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ manoviññāṇadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa dhammadhātu uppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana dhammadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ dhammadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ dhammadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Yathā āyatanayamakaṃ vibhattaṃ evaṃ dhātuyamakampi vibhajitabbaṃ, sadisaṃ kātabbaṃ).
19已對照

三、遍知分

十九、凡遍知眼界者,他遍知耳界嗎?是的。……乃至……(界雙論以略說而圓滿)。

19Yo cakkhudhātuṃ parijānāti so sotadhātuṃ parijānātīti? Āmantā.…Pe… (dhātuyamakaṃ paripuṇṇaṃ peyyālena).
已對照

界雙論終。