快樂巴利palinanda.cc

人施設論·五法人施設 Pañcakapuggalapaññatti

本經目錄五法的解說。

191已對照

五、五法人施設

一百九十一、此中,那既違犯又有悔恨、也不如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些已生起的惡不善法無餘地滅去的人,對他應當這樣說:“具壽有由違犯而生的諸漏,由悔恨而生的諸漏在增長。善哉,願具壽舍斷由違犯而生的諸漏、除遣由悔恨而生的諸漏,修習心與慧。這樣,具壽將與那第五種人完全相等。”

此中,那違犯[卻]沒有悔恨、也不如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些已生起的惡不善法無餘地滅去的人,對他應當這樣說:“具壽有由違犯而生的諸漏,由悔恨而生的諸漏不在增長。善哉,願具壽舍斷由違犯而生的諸漏,修習心與慧。這樣,具壽將與那第五種人完全相等。”

此中,那不違犯[卻]有悔恨、也不如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些已生起的惡不善法無餘地滅去的人,對他應當這樣說:“具壽沒有由違犯而生的諸漏,由悔恨而生的諸漏在增長。善哉,願具壽除遣由悔恨而生的諸漏,修習心與慧。這樣,具壽將與那第五種人完全相等。”

此中,那不違犯也沒有悔恨、也不如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些惡不善法無餘地滅去的人,對他應當這樣說:“具壽沒有由違犯而生的諸漏,由悔恨而生的諸漏不在增長。善哉,願具壽修習心與慧。這樣,具壽將與那第五種人完全相等。”這四種人被那第五種人這樣教誡、這樣教導,便次第達到諸漏的滅盡。

191Tatra yvāyaṃ puggalo ārabhati ca vippaṭisārī ca hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā [ārabbhajā (ka.) a. ni. 5.142] āsavā saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Tatra yvāyaṃ puggalo ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Tatra yvāyaṃ puggalo na ārabhati vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Tatra yvāyaṃ puggalo na ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Ime cattāro puggalā amunā pañcamena puggalena evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā anupubbena āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇanti.
192已對照

一百九十二、人怎樣是施後輕蔑的呢?此處有一種人,施與某人衣、缽食、坐臥處、病緣藥資具,他這樣想:“我施與,這人接受。”他施與之後便輕蔑那人。人就是這樣施後輕蔑的。

人怎樣是因共住而輕蔑的呢?此處有一種人,與某人共住兩年或三年,他因共住而輕蔑那人。人就是這樣因共住而輕蔑的。

人怎樣是張口即受者呢?此處有一種人,當他人的稱讚或毀謗被說出時,他迅速就信解。人就是這樣是張口即受者。

人怎樣是輕浮者呢?此處有一種人,信短暫、敬奉短暫、愛短暫、淨信短暫。人就是這樣是輕浮者。

人怎樣是遲鈍、愚痴者呢?此處有一種人,不知善與不善法,不知有罪與無罪法,不知劣與勝法,不知黑白相對法。人就是這樣是遲鈍、愚痴者。

192Kathañca puggalo datvā avajānāti? Idhekacco puggalo yassa puggalassa deti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tassa evaṃ hoti – ‘‘ahaṃ dammi, ayaṃ [ayaṃ pana (syā. ka.) a. ni. 5.141] paṭiggaṇhātī’’ti, tamenaṃ datvā avajānāti. Evaṃ puggalo datvā avajānāti. Kathañca puggalo saṃvāsena avajānāti? Idhekacco puggalo yena puggalena saddhiṃ saṃvasati dve vā tīṇi vā vassāni, tamenaṃ saṃvāsena avajānāti. Evaṃ puggalo saṃvāsena avajānāti. Kathañca puggalo ādheyyamukho hoti? Idhekacco puggalo parassa vaṇṇe vā avaṇṇe vā bhāsiyamāne khippaññeva adhimuccitā hoti. Evaṃ puggalo ādheyyamukho hoti. Kathañca puggalo lolo hoti? Idhekacco puggalo ittarasaddho hoti ittarabhattī ittarapemo ittarappasādo. Evaṃ puggalo lolo hoti. Kathañca puggalo mando momūho hoti? Idhekacco puggalo kusalākusale dhamme na jānāti, sāvajjānavajje dhamme na jānāti, hīnappaṇīte dhamme na jānāti, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme na jānāti. Evaṃ puggalo mando momūho hoti.
193已對照

一百九十三、此中哪五種人是譬如戰士的人呢?有五種戰士:此處有某位戰士一見塵頭,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能投入戰爭。此處有某位戰士就是這樣的。這是世間存在、可得的第一種戰士。

再者,此處有某位戰士能忍受塵頭,然而一見旗頂,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能投入戰爭。此處有某位戰士就是這樣的。這是世間存在、可得的第二種戰士。

再者,此處有某位戰士能忍受塵頭,能忍受旗頂,然而一聽喧嚷,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能投入戰爭。此處有某位戰士就是這樣的。這是世間存在、可得的第三種戰士。

再者,此處有某位戰士能忍受塵頭,能忍受旗頂,能忍受喧嚷,然而在交戰中受挫、失常。此處有某位戰士就是這樣的。這是世間存在、可得的第四種戰士。

再者,此處有某位戰士能忍受塵頭,能忍受旗頂,能忍受喧嚷,能忍受交戰。他戰勝那場戰爭、成為戰勝者,而就居於那同一戰場。此處有某位戰士就是這樣的。這是世間存在、可得的第五種戰士。這就是世間存在、可得的五種戰士。

193Tattha katame pañca yodhājīvūpamā puggalā? Pañca yodhājīvā – idhekacco yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati [satthambhati (sī.) a. ni. 5.141] na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ paṭhamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ dutiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva [ussādanaṃyeva (sī.), ussādanaññeva (syā. ka.) a. ni. 5.141] sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ tatiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ catuttho yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ. So taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ pañcamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Ime pañca yodhājīvā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.
194已對照

一百九十四、同樣,比丘之中有這五種譬如戰士的人存在、可得。哪五種[人]呢?此處有某位比丘一見塵頭,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能持守梵行。他顯露學處的羸弱,捨棄學處而還俗。什麼是他的塵頭呢?在此,比丘聽說——“在某某村或市鎮中,有女人或少女,容色端麗、可觀、可喜,具足最上的膚色之美。”他聽了那[話],就沉沒、頹喪,不能挺立,不能持守梵行。他顯露學處的羸弱,捨棄學處而還俗。這就是他的塵頭。

猶如那位戰士一見塵頭,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能投入戰爭;這個人與他相似。此處有某一種人就是這樣的。這是比丘之中存在、可得的第一種譬如戰士的人。

194Evamevaṃ pañcime yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu. Katame pañca? Idhekacco bhikkhu rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ [santānetuṃ (sī. syā.) a. ni. 5.75], sikkhādubbalyaṃ āvikatvā [āvīkatvā (sī.)] sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa rajaggasmiṃ? Idha bhikkhu suṇāti – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’’ti. So taṃ sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa rajaggasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ paṭhamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
195已對照

一百九十五、再者,此處有某位比丘能忍受塵頭,然而一見旗頂,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能持守梵行。他顯露學處的羸弱,捨棄學處而還俗。什麼是他的旗頂呢?在此,比丘並不是聽說——“在某某村或市鎮中,有女人或少女,容色端麗、可觀、可喜,具足最上的膚色之美。”而是親自看見女人或少女,容色端麗、可觀、可喜,具足最上的膚色之美。他看見那[人],就沉沒、頹喪,不能挺立,不能持守梵行。他顯露學處的羸弱,捨棄學處而還俗。這就是他的旗頂。

猶如那位戰士能忍受塵頭,然而一見旗頂,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能投入戰爭;這個人與他相似。此處有某一種人就是這樣的。這是比丘之中存在、可得的第二種譬如戰士的人。

195Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa dhajaggasmiṃ? Idha bhikkhu na heva kho suṇāti – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’’ti, api ca kho sāmaṃ [sāmaṃyeva (sī.)] passati itthiṃ vā kumāriṃ vā abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ. So taṃ disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa dhajaggasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ dutiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
196已對照

一百九十六、再者,此處有某位比丘能忍受塵頭,能忍受旗頂,然而一聽喧嚷,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能持守梵行。他顯露學處的羸弱,捨棄學處而還俗。什麼是他的喧嚷呢?在此,當比丘去到林野、或去到樹下、或去到空屋時,女人走近[他],嘲笑[他]、與[他]搭話、[拍手]大笑、戲弄[他]。他被女人嘲笑、搭話、大笑、戲弄時,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能持守梵行。他顯露學處的羸弱,捨棄學處而還俗。這就是他的喧嚷。

猶如那位戰士能忍受塵頭,能忍受旗頂,然而一聽喧嚷,就沉沒、頹喪,不能挺立,不能投入戰爭;這個人與他相似。此處有某一種人就是這樣的。這是比丘之中存在、可得的第三種譬如戰士的人。

196Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa ussāraṇāya? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā ūhasati [uhasati (aṭṭhakathā) a. ni. 5.75] ullapati ujjagghati uppaṇḍeti. So mātugāmena ūhasiyamāno ullapiyamāno ujjagghiyamāno uppaṇḍiyamāno saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa ussāraṇāya. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ tatiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
197已對照

一百九十七、再者,此處有某位比丘能忍受塵頭,能忍受旗頂,能忍受喧嚷,然而在交戰中受挫、失常。什麼是他的交戰呢?在此,當比丘去到林野、或去到樹下、或去到空屋時,女人走近[他],挨著[他]坐下、挨著[他]躺下、撲壓[他]。他被女人挨著坐下、挨著躺下、撲壓時,未捨棄學處、未顯露羸弱,就行了淫慾法。這就是他的交戰。

猶如那位戰士能忍受塵頭,能忍受旗頂,能忍受喧嚷,然而在交戰中受挫、失常;這個人與他相似。此處有某一種人就是這樣的。這是比丘之中存在、可得的第四種譬如戰士的人。

197Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati. Kimassa sampahārasmiṃ? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati. So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno sikkhaṃ appaccakkhāya dubbalyaṃ anāvikatvā methunaṃ dhammaṃ paṭisevati. Idamassa sampahārasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ catuttho yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
198已對照

一百九十八、再者,此處有某位比丘能忍受塵頭,能忍受旗頂,能忍受喧嚷,能忍受交戰。他戰勝那場戰爭、成為戰勝者,而就居於那同一戰場。什麼是他的戰爭的勝利呢?在此,當比丘去到林野、或去到樹下、或去到空屋時,女人走近[他],挨著[他]坐下、挨著[他]躺下、撲壓[他]。他被女人挨著坐下、挨著躺下、撲壓時,[從她手中]解開、掙脫,隨意而去。

他前往僻靜的坐臥處——林野、樹下、山嶽、峽谷、山洞、墳場、叢林邊地、露地、草堆。他去到林野、或去到樹下、或去到空屋,結跏趺而坐,保持其身正直,使念現起於面前。他舍斷對世間的貪欲,以離貪欲之心而住,使心從貪欲中淨化;舍斷瞋恚與惱恨,以無瞋之心而住,懷著利益、悲憫一切眾生生命之心,使心從瞋恚與惱恨中淨化;舍斷昏沉睡眠,離昏沉睡眠而住,有光明想,具念、正知,使心從昏沉睡眠中淨化;舍斷掉舉追悔,不掉舉而住,內心寂靜,使心從掉舉追悔中淨化;舍斷疑,度脫疑惑而住,對諸善法不再猶豫,使心從疑中淨化。

他舍斷這五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪;尋、伺寂止,……第二禪……乃至……第三禪……乃至……成就並住於第四禪。

當他的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,他引導心、使心轉向於漏盡智。他如實了知“此是苦”,如實了知“此是苦之集”,如實了知“此是苦之滅”,如實了知“此是導至苦滅之道”;如實了知“此是諸漏”,如實了知“此是漏之集”,如實了知“此是漏之滅”,如實了知“此是導至漏滅之道”。

當他如此知、如此見時,心從欲漏解脫,心從有漏解脫,心從無明漏解脫。於解脫時,有“已解脫”之智。他了知:“生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。”這就是他的戰爭的勝利。猶如那位戰士能忍受塵頭,能忍受旗頂,能忍受喧嚷,能忍受交戰,他戰勝那場戰爭、成為戰勝者,而就居於那同一戰場;這個人與他相似。此處有某一種人就是這樣的。這是比丘之中存在、可得的第五種譬如戰士的人。這就是比丘之中存在、可得的五種譬如戰士的人。

198Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ. So taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Kimassa saṅgāmavijayasmiṃ? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati. So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno viniveṭhetvā vinimocetvā yena kāmaṃ pakkamati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti; byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṃ parisodheti; thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti; uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti; vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ime āsavā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti pajānāti. Idamassa saṅgāmavijayasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ, so taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ pañcamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu. Ime pañca yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu.
199已對照

一百九十九、此中什麼是五種常乞食者?由於遲鈍、由於愚痴而成為常乞食者;惡欲、為欲所制而成為常乞食者;由於瘋狂、心亂而成為常乞食者;[想著]“[這是]諸佛與佛弟子所稱讚的”而成為常乞食者;然而,唯依於少欲、唯依於知足、唯依於削減、唯依於以此為目的之性而成為常乞食者。此中,凡這位唯依於少欲、唯依於知足、唯依於削減、唯依於以此為目的之性而成為常乞食者的常乞食者,他是這五種常乞食者中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。

猶如從牛有乳,從乳有酪,從酪有生酥,從生酥有熟酥,從熟酥有醍醐,醍醐被稱為其中最上的;同樣,凡這位唯依於少欲、唯依於知足、唯依於削減、唯依於以此為目的之性而成為常乞食者的常乞食者,他是這五種常乞食者中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。這就是五種常乞食者。

199Tattha katame pañca piṇḍapātikā? Mandattā momūhattā piṇḍapātiko hoti, pāpiccho icchāpakato piṇḍapātiko hoti, ummādā cittavikkhepā piṇḍapātiko hoti, ‘‘vaṇṇitaṃ buddhehi buddhasāvakehī’’ti piṇḍapātiko hoti, api ca appicchataṃyeva [appicchaṃyeva (syā.) a. ni. 5.181] nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva [idamaṭṭhitaṃyeva (sī.)] nissāya piṇḍapātiko hoti. Tatra yvāyaṃ piṇḍapātiko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya piṇḍapātiko, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ piṇḍapātikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho [mokkho (sī.)] ca uttamo ca pavaro ca. Seyyathāpi nāma gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ [nonītaṃ (sī.)], navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṃ tattha aggamakkhāyati; evamevaṃ yvāyaṃ piṇḍapātiko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya piṇḍapātiko hoti, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ piṇḍapātikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime pañca piṇḍapātikā.
200已對照

二百、此中什麼是五種時後不食者……乃至……五種一座食者……乃至……五種持糞掃衣者……乃至……五種三衣者……乃至……五種林野住者……乃至……五種樹下住者……乃至……五種露地住者……乃至……五種常坐不臥者……乃至……五種隨處住者……乃至……。

200Tattha katame pañca khalupacchābhattikā…pe… pañca ekāsanikā…pe… pañca paṃsukūlikā…pe… pañca tecīvarikā…pe… pañca āraññikā…pe… pañca rukkhamūlikā …pe… pañca abbhokāsikā…pe… pañca nesajjikā…pe… pañca yathāsanthatikā…pe….
201已對照

二百零一、此中什麼是五種冢間住者?由於遲鈍、由於愚痴而成為冢間住者;惡欲、為欲所制而成為冢間住者;由於瘋狂、心亂而成為冢間住者;[想著]“[這是]諸佛與佛弟子所稱讚的”而成為冢間住者;然而,唯依於少欲、唯依於知足、唯依於削減、唯依於以此為目的之性而成為冢間住者。此中,凡這位唯依於少欲、唯依於知足、唯依於削減、唯依於以此為目的之性而成為冢間住者的冢間住者,他是這五種冢間住者中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。

猶如從牛有乳,從乳有酪,從酪有生酥,從生酥有熟酥,從熟酥有醍醐,醍醐被稱為其中最上的;同樣,凡這位唯依於少欲、唯依於知足、唯依於削減、唯依於以此為目的之性而成為冢間住者的冢間住者,他是這五種冢間住者中的第一者、最勝者、為首者、最上者、最尊者。這就是五種冢間住者。

201Tattha katame pañca sosānikā? Mandattā momūhattā sosāniko hoti, pāpiccho icchāpakato sosāniko hoti, ummādā cittavikkhepā sosāniko hoti, ‘‘vaṇṇitaṃ buddhehi buddhasāvakehī’’ti sosāniko hoti, api ca appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko hoti. Tatra yvāyaṃ sosāniko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ sosānikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Seyyathāpi nāma gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṃ tattha aggamakkhāyati; evamevaṃ yvāyaṃ sosāniko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko hoti, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ sosānikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime pañca sosānikā.
已對照

五法的解說。