快樂巴利palinanda.cc

人施設論·一法人施設 Niddeso 1. Ekakapuggalapaññatti

本經目錄一法的解說。

1已對照

解說

一、一法人施設

一、哪種人是時解脫者呢?此處有一種人,時時、適時地以身觸八解脫而住,並以慧見某些漏滅盡——這種人稱為“時解脫者”。

1Katamo ca puggalo samayavimutto? Idhekacco puggalo kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā [phassitvā (sī. pī.)] viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘samayavimutto’’.
2已對照

二、哪種人是不時解脫者呢?此處有一種人,並非時時、適時地以身觸八解脫而住,而以慧見諸漏滅盡——這種人稱為“不時解脫者”。一切聖者於聖解脫都是不時解脫者。

2Katamo ca puggalo asamayavimutto? Idhekacco puggalo na heva kho kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘asamayavimutto’’. Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe asamayavimuttā.
3已對照

三、哪種人是動法者呢?此處有一種人,是色俱行或無色俱行諸等至的獲得者。而他不是隨願而得者,不是不難而得者,不是豐足而得者;並非隨其所欲之處、隨其所欲之[等至]、隨其所欲之久,能入也能出。這是有處、有機會的:那人的那些等至會由於放逸而動搖——這種人稱為“動法者”。

3Katamo ca puggalo kuppadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘kuppadhammo’’.
4已對照

四、哪種人是不動法者呢?此處有一種人,是色俱行或無色俱行諸等至的獲得者。而他是隨願而得者、不難而得者、豐足而得者;隨其所欲之處、隨其所欲之[等至]、隨其所欲之久,能入也能出。這是無處、無機會的:那人的那些等至會由於放逸而動搖——這種人稱為“不動法者”。一切聖者於聖解脫都是不動法者。

4Katamo ca puggalo akuppadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘akuppadhammo’’. Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe akuppadhammā.
5已對照

五、哪種人是退失法者呢?此處有一種人,是色俱行或無色俱行諸等至的獲得者。而他不是隨願而得者,不是不難而得者,不是豐足而得者;並非隨其所欲之處、隨其所欲之[等至]、隨其所欲之久,能入也能出。這是有處、有機會的:那人會由於放逸而從那些等至退失——這種人稱為“退失法者”。

5Katamo ca puggalo parihānadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ so puggalo pamādamāgamma tāhi samāpattīhi parihāyeyya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘parihānadhammo’’.
6已對照

六、哪種人是不退失法者呢?此處有一種人,是色俱行或無色俱行諸等至的獲得者。而他是隨願而得者、不難而得者、豐足而得者;隨其所欲之處、隨其所欲之[等至]、隨其所欲之久,能入也能出。這是無處、無機會的:那人會由於放逸而從那些等至退失——這種人稱為“不退失法者”。一切聖者於聖解脫都是不退失法者。

6Katamo ca puggalo aparihānadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so puggalo pamādamāgamma tāhi samāpattīhi parihāyeyya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘aparihānadhammo’’. Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe aparihānadhammā.
7已對照

七、哪種人是以思能[不退]者呢?此處有一種人,是色俱行或無色俱行諸等至的獲得者。而他不是隨願而得者,不是不難而得者,不是豐足而得者;並非隨其所欲之處、隨其所欲之[等至]、隨其所欲之久,能入也能出。若他隨思,便不從那些等至退失。若不隨思,便從那些等至退失——這種人稱為“以思能[不退]者”。

7Katamo ca puggalo cetanābhabbo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Sace anusañceteti, na parihāyati tāhi samāpattīhi. Sace na anusañceteti, parihāyati tāhi samāpattīhi – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘cetanābhabbo’’.
8已對照

八、哪種人是以隨護能[不退]者呢?此處有一種人,是色俱行或無色俱行諸等至的獲得者。而他不是隨願而得者,不是不難而得者,不是豐足而得者;並非隨其所欲之處、隨其所欲之[等至]、隨其所欲之久,能入也能出。若他隨護,便不從那些等至退失。若不隨護,便從那些等至退失——這種人稱為“以隨護能[不退]者”。

8Katamo ca puggalo anurakkhaṇābhabbo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Sace anurakkhati, na parihāyati tāhi samāpattīhi. Sace na anurakkhati, parihāyati tāhi samāpattīhi – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘anurakkhaṇābhabbo’’.
9已對照

九、哪種人是凡夫呢?凡是三結未斷,也未為舍斷那些法而行道的人——這種人稱為“凡夫”。

9Katamo ca puggalo puthujjano? Yassa puggalassa tīṇi saṃyojanāni appahīnāni; na ca tesaṃ dhammānaṃ pahānāya paṭipanno – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘puthujjano’’.
10已對照

十、哪種人是種姓者呢?緊接於哪些法之後有聖法的降入,具足那些法的[人]——這種人稱為“種姓者”。

10Katamo ca puggalo gotrabhū? Yesaṃ dhammānaṃ samanantarā ariyadhammassa avakkanti hoti tehi dhammehi samannāgato – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘gotrabhū’’.
11已對照

十一、哪種人是因怖畏而止息者呢?七種有學,以及具戒的諸凡夫,是因怖畏而止息者。阿羅漢是無怖畏而止息者。

11Katamo ca puggalo bhayūparato? Satta sekkhā bhayūparatā, ye ca puthujjanā sīlavanto. Arahā abhayūparato.
12已對照

十二、哪種人是不能趣入者呢?凡那些具足業障、具足煩惱障、具足異熟障,無信者、無意欲者、劣慧者、聾啞[般]者,不能於諸善法中入於正性決定的人——這些人稱為“不能趣入者”。

12Katamo ca puggalo abhabbāgamano? Ye te puggalā kammāvaraṇena samannāgatā, kilesāvaraṇena samannāgatā, vipākāvaraṇena samannāgatā, assaddhā acchandikā duppaññā eḷā, abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime vuccanti puggalā ‘‘abhabbāgamanā’’.
13已對照

十三、哪種人是能趣入者呢?凡那些不具足業障、不具足煩惱障、不具足異熟障,有信者、有意欲者、有慧者、非聾啞[般]者,能於諸善法中入於正性決定的人——這些人稱為“能趣入者”。

13Katamo ca puggalo bhabbāgamano? Ye te puggalā na kammāvaraṇena samannāgatā, na kilesāvaraṇena samannāgatā, na vipākāvaraṇena samannāgatā, saddhā chandikā paññavanto [paññavantā (sī.)] aneḷā, bhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime vuccanti puggalā ‘‘bhabbāgamanā’’.
14已對照

十四、哪種人是決定者呢?五種無間[業]者,凡那些決定的邪見者,以及八種聖者,是決定者。其餘的人是不決定者。

14Katamo ca puggalo niyato? Pañca puggalā ānantarikā, ye ca micchādiṭṭhikā niyatā, aṭṭha ca ariyapuggalā niyatā. Avasesā puggalā aniyatā.
15已對照

十五、哪種人是行道者呢?四種具道者是行道者,四種具果者是住於果者。

15Katamo ca puggalo paṭipannako? Cattāro maggasamaṅgino puggalā paṭipannakā, cattāro phalasamaṅgino puggalā phale ṭhitā.
16已對照

十六、哪種人是等首者呢?凡是諸漏的遍盡與生命的遍盡無前無後的人——這種人稱為“等首者”。

16Katamo ca puggalo samasīsī? Yassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘samasīsī’’.
17已對照

十七、哪種人是住劫者呢?若此人為作證須陀洹果而行道,而又正值劫的焚燒之時,只要此人尚未作證須陀洹果,劫便不會被焚燒。這種人稱為“住劫者”。一切具道之人都是住劫者。

17Katamo ca puggalo ṭhitakappī? Ayañca puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno assa, kappassa ca uḍḍayhanavelā assa, neva tāva kappo uḍḍayheyya yāvāyaṃ puggalo na sotāpattiphalaṃ sacchikaroti. Ayaṃ vuccati puggalo ‘‘ṭhitakappī’’. Sabbepi maggasamaṅgino puggalā ṭhitakappino.
18已對照

十八、哪種人是聖者呢?八種聖者是聖者。其餘的人是非聖者。

18Katamo ca puggalo ariyo? Aṭṭha ariyapuggalā ariyā. Avasesā puggalā anariyā.
19已對照

十九、哪種人是有學呢?四種具道者、三種具果者是“有學”。阿羅漢是無學。其餘的人是非有學非無學。

19Katamo ca puggalo sekkho? Cattāro maggasamaṅgino tayo phalasamaṅgino puggalā ‘‘sekkhā’’. Arahā asekkho. Avasesā puggalā nevasekkhanāsekkhā.
20已對照

二十、哪種人是三明者呢?具足三明的人[是]“三明者”。

20Katamo ca puggalo tevijjo? Tīhi vijjāhi samannāgato puggalo ‘‘tevijjo’’.
21已對照

二十一、哪種人是具六神通者呢?具足六神通的人[是]“具六神通者”。

21Katamo ca puggalo chaḷabhiñño? Chahi abhiññāhi samannāgato puggalo ‘‘chaḷabhiñño’’.
22已對照

二十二、哪種人是正等正覺者呢?此處有一種人,於前所未聞之法中,自己現正覺諸諦;並於其中證得一切知性、於諸力[證得]自在——這種人稱為“正等正覺者”。

22Katamo ca puggalo sammāsambuddho? Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati; tattha ca sabbaññutaṃ pāpuṇāti, balesu ca vasībhāvaṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sammāsambuddho’’.
23已對照

二十三、哪種人是獨覺佛呢?此處有一種人,於前所未聞之法中,自己現正覺諸諦;然而不於其中證得一切知性,也不於諸力[證得]自在——這種人稱為“獨覺佛”。

23Katamo ca puggalo paccekasambuddho? Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati; na ca tattha sabbaññutaṃ pāpuṇāti, na ca balesu vasībhāvaṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘paccekasambuddho’’.
24已對照

二十四、哪種人是俱分解脫者呢?此處有一種人,以身觸八解脫而住;並以慧見諸漏滅盡——這種人稱為“俱分解脫者”。

24Katamo ca puggalo ubhatobhāgavimutto? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati; paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘ubhatobhāgavimutto’’.
25已對照

二十五、哪種人是慧解脫者呢?此處有一種人,並未以身觸八解脫而住;而以慧見諸漏滅盡。這種人稱為“慧解脫者”。

25Katamo ca puggalo paññāvimutto? Idhekacco puggalo na heva kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati; paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo ‘‘paññāvimutto’’.
26已對照

二十六、哪種人是身證者呢?此處有一種人,以身觸八解脫而住;並以慧見某些漏滅盡。這種人稱為“身證者”。

26Katamo ca puggalo kāyasakkhī? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati; paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo ‘‘kāyasakkhī’’.
27已對照

二十七、哪種人是見至者呢?此處有一種人,如實了知“此是苦”,如實了知“此是苦集”,如實了知“此是苦滅”,如實了知“此是導至苦滅之道”。且如來所宣說的諸法已被他以慧善見、善察。並以慧見某些漏滅盡——這種人稱為“見至者”。

27Katamo ca puggalo diṭṭhippatto? Idhekacco puggalo ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. Paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘diṭṭhippatto’’.
28已對照

二十八、哪種人是信解脫者呢?此處有一種人,如實了知“此是苦”,如實了知“此是苦集”,如實了知“此是苦滅”,如實了知“此是導至苦滅之道”。且如來所宣說的諸法已被他以慧善見、善察。並以慧見某些漏滅盡,然而不如見至者那樣——這種人稱為“信解脫者”。

28Katamo ca puggalo saddhāvimutto? Idhekacco puggalo ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. Paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, no ca kho yathā diṭṭhippattassa – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘saddhāvimutto’’.
29已對照

二十九、哪種人是隨法行者呢?凡是為作證須陀洹果而行道的人,若其慧根增上,[便]修習以慧為運載、以慧為先導的聖道——這種人稱為“隨法行者”。為作證須陀洹果而行道的人[是]隨法行者,住於果者[是]見至者。

29Katamo ca puggalo dhammānusārī? Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti, paññāvāhiṃ paññāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘dhammānusārī’’. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dhammānusārī phale ṭhito diṭṭhippatto.
30已對照

三十、哪種人是隨信行者呢?凡是為作證須陀洹果而行道的人,若其信根增上,[便]修習以信為運載、以信為先導的聖道——這種人稱為“隨信行者”。為作證須陀洹果而行道的人[是]隨信行者,住於果者[是]信解脫者。

30Katamo ca puggalo saddhānusārī? Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, saddhāvāhiṃ saddhāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘saddhānusārī’’. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo saddhānusārī phale ṭhito saddhāvimutto.
31已對照

三十一、哪種人是極七有者呢?此處有一種人,由於三結的滅盡而成為須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。他在天與人中七次奔馳、輪迴之後,作苦的終結——這種人稱為“極七有者”。

31Katamo ca puggalo sattakkhattuparamo? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano [sambodhiparāyaṇo (sī. ka.)]. So sattakkhattuṃ deve ca mānuse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sattakkhattuparamo’’.
32已對照

三十二、哪種人是家家者呢?此處有一種人,由於三結的滅盡而成為須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。他在兩個或三個家族中奔馳、輪迴之後,作苦的終結——這種人稱為“家家者”。

32Katamo ca puggalo kolaṅkolo? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano. So dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘kolaṅkolo’’.
33已對照

三十三、哪種人是一種子者呢?此處有一種人,由於三結的滅盡而成為須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。他只生起一次人的有之後,作苦的終結——這種人稱為“一種子者”。

33Katamo ca puggalo ekabījī? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano. So ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘ekabījī’’.
34已對照

三十四、哪種人是斯陀含呢?此處有一種人,由於三結的滅盡、貪瞋痴的薄弱,成為斯陀含,只來此世間一次,便作苦的終結——這種人稱為“斯陀含”。

34Katamo ca puggalo sakadāgāmī? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sakadāgāmī’’.
35已對照

三十五、哪種人是阿那含呢?此處有一種人,由於五下分結的滅盡,成為化生者,在那裡般涅槃,不再從彼世間還來——這種人稱為“阿那含”。

35Katamo ca puggalo anāgāmī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘anāgāmī’’.
36已對照

三十六、哪種人是中般涅槃者呢?此處有一種人,由於五下分結的滅盡,成為化生者,在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。他或於受生之後緊接著、或未到壽量的中間,為舍斷上位諸結而生起聖道——這種人稱為“中般涅槃者”。

36Katamo ca puggalo antarāparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So upapannaṃ vā samanantarā appattaṃ vā vemajjhaṃ āyuppamāṇaṃ ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘antarāparinibbāyī’’.
37已對照

三十七、哪種人是生般涅槃者呢?此處有一種人,由於五下分結的滅盡,成為化生者,在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。他超過壽量的中間、或臨近命終時,為舍斷上位諸結而生起聖道——這種人稱為“生般涅槃者”。

37Katamo ca puggalo upahaccaparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So atikkamitvā vemajjhaṃ āyuppamāṇaṃ upahacca vā kālakiriyaṃ [kālaṃ kiriyaṃ (ka.)] ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘upahaccaparinibbāyī’’.
38已對照

三十八、哪種人是無行般涅槃者呢?此處有一種人,由於五下分結的滅盡,成為化生者,在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。他以無行,為舍斷上位諸結而生起聖道——這種人稱為“無行般涅槃者”。

38Katamo ca puggalo asaṅkhāraparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So asaṅkhārena ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘asaṅkhāraparinibbāyī’’.
39已對照

三十九、哪種人是有行般涅槃者呢?此處有一種人,由於五下分結的滅盡,成為化生者,在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。他以有行,為舍斷上位諸結而生起聖道——這種人稱為“有行般涅槃者”。

39Katamo ca puggalo sasaṅkhāraparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So sasaṅkhārena ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sasaṅkhāraparinibbāyī’’.
40已對照

四十、哪種人是上流至色究竟者呢?此處有一種人,由於五下分結的滅盡,成為化生者,在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。他從無煩死後去到無熱,從無熱死後去到善現,從善現死後去到善見,從善見死後去到色究竟;於色究竟為舍斷上位諸結而生起聖道——這種人稱為“上流至色究竟者”。

40Katamo ca puggalo uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So avihā cuto atappaṃ gacchati, atappā cuto sudassaṃ gacchati, sudassā cuto sudassiṃ gacchati, sudassiyā cuto akaniṭṭhaṃ gacchati; akaniṭṭhe ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī’’.
41已對照

四十一、哪種人是須陀洹、為作證須陀洹果而行道者呢?為舍斷三結而行道的人,是為作證須陀洹果而行道者。凡是三結已斷的人——這種人稱為“須陀洹”。

41Katamo ca puggalo sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno? Tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya paṭipanno puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa tīṇi saṃyojanāni pahīnāni – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sotāpanno’’.
42已對照

四十二、為欲貪、瞋恚的薄弱而行道的人,是為作證斯陀含果而行道者。凡是欲貪、瞋恚已薄的人——這種人稱為“斯陀含”。

42Kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvāya paṭipanno puggalo sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa kāmarāgabyāpādā tanubhūtā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sakadāgāmī’’.
43已對照

四十三、為欲貪、瞋恚的無餘舍斷而行道的人,是為作證阿那含果而行道者。凡是欲貪、瞋恚已無餘斷的人——這種人稱為“阿那含”。

43Kāmarāgabyāpādānaṃ anavasesappahānāya paṭipanno puggalo anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa kāmarāgabyāpādā anavasesā pahīnā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘anāgāmī’’.
44已對照

四十四、為色貪、無色貪、慢、掉舉、無明的無餘舍斷而行道的人,是為作證阿羅漢果而行道者。凡是色貪、無色貪、慢、掉舉、無明已無餘斷的人——這種人稱為“阿羅漢”。

44Rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjāya anavasesappahānāya paṭipanno puggalo arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṃ avijjā anavasesā pahīnā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘arahā’’.
已對照

一法的解說。