快樂巴利palinanda.cc

論事·第八品 Aṭṭhamavaggo (73) 1. Chagatikathā

503已對照

八、第八品

(七十三)一、六趣論

五百零三、[有]六趣嗎?是的。不是世尊說過五趣——地獄、畜生胎、餓鬼界、人、天——嗎?是的。若世尊說過五趣——地獄、畜生胎、餓鬼界、人、天,那麼,喂,也就不應當這樣說:“[有]六趣。”

[有]六趣嗎?是的。不是迦羅矜遮阿修羅與餓鬼同色、同受用、同食、同壽,與餓鬼一同嫁娶嗎?是的。若迦羅矜遮阿修羅與餓鬼同色、同受用、同食、同壽,與餓鬼一同嫁娶,那麼,喂,也就不應當這樣說:“[有]六趣。”

[有]六趣嗎?是的。不是毗摩質多羅的眷屬與諸天同色、同受用、同食、同壽,與諸天一同嫁娶嗎?是的。若毗摩質多羅的眷屬與諸天同色、同受用、同食、同壽,與諸天一同嫁娶,那麼,喂,也就不應當這樣說:“[有]六趣。”

[有]六趣嗎?是的。不是毗摩質多羅的眷屬是先前的天嗎?是的。若毗摩質多羅的眷屬是先前的天,那麼,喂,也就不應當這樣說:“[有]六趣。”

503Cha gatiyoti? Āmantā. Nanu pañca gatiyo vuttā bhagavatā – nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devāti [ma. ni. 1.153]? Āmantā. Hañci pañca gatiyo vuttā bhagavatā – nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā; no ca vata re vattabbe – ‘‘cha gatiyo’’ti. Cha gatiyoti? Āmantā. Nanu kālakañcikā [kālakañjikā (sī. syā. kaṃ.), kāḷakañjakā (pī.)] surā petānaṃ samānavaṇṇā samānabhogā samānāhārā samānāyukā petehi saha āvāhavivāhaṃ gacchantīti? Āmantā. Hañci kālakañcikā asurā petānaṃ samānavaṇṇā samānabhogā samānāhārā samānāyukā petehi saha āvāhavivāhaṃ gacchanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘cha gatiyo’’ti. Cha gatiyoti? Āmantā. Nanu vepacittiparisā devānaṃ samānavaṇṇā samānabhogā samānāhārā samānāyukā devehi saha āvāhavivāhaṃ gacchantīti? Āmantā. Hañci vepacittiparisā devānaṃ samānavaṇṇā samānabhogā samānāhārā samānāyukā devehi saha āvāhavivāhaṃ gacchanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘cha gatiyo’’ti. Cha gatiyoti? Āmantā. Nanu vepacittiparisā pubbadevāti? Āmantā. Hañci vepacittiparisā pubbadevā, no ca vata re vattabbe – ‘‘cha gatiyo’’ti.
504已對照

五百零四、不應說“[有]六趣”嗎?是的。不是有阿修羅眾嗎?是的。若有阿修羅眾,那麼,喂,就應當這樣說:“[有]六趣。”

504Na vattabbaṃ – ‘‘cha gatiyo’’ti? Āmantā. Nanu atthi asurakāyoti, āmantā. Hañci atthi asurakāyo, tena vata re vattabbe – ‘‘cha gatiyo’’ti.
505已對照

六趣論終。

八、第八品

(七十四)二、中有論

五百零五、有中有嗎?是的。是欲有嗎?不應這樣說……乃至……有中有嗎?是的。是色有嗎?不應這樣說……乃至……有中有嗎?是的。是無色有嗎?不應這樣說……乃至……有中有嗎?是的。在欲有與色有之間有中有嗎?不應這樣說……乃至……有中有嗎?是的。在色有與無色有之間有中有嗎?不應這樣說……乃至……

在欲有與色有之間沒有中有嗎?是的。若在欲有與色有之間沒有中有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有中有。”在色有與無色有之間沒有中有嗎?是的。若在色有與無色有之間沒有中有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有中有。”

505Atthi antarābhavoti? Āmantā. Kāmabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi antarābhavoti? Āmantā. Rūpabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi antarābhavoti? Āmantā. Arūpabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi antarābhavoti? Āmantā. Kāmabhavassa ca rūpabhavassa ca antare atthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi antarābhavoti? Āmantā. Rūpabhavassa ca arūpabhavassa ca antare atthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāmabhavassa ca rūpabhavassa ca antare natthi antarābhavoti? Āmantā. Hañci kāmabhavassa ca rūpabhavassa ca antare natthi antarābhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi antarābhavo’’ti. Rūpabhavassa ca arūpabhavassa ca antare natthi antarābhavoti? Āmantā. Hañci rūpabhavassa ca arūpabhavassa ca antare natthi antarābhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi antarābhavo’’ti.
506已對照

五百零六、有中有嗎?是的。它是第五生、第六趣、第八識住、第十眾生居嗎?不應這樣說……乃至……有中有嗎?是的。中有是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往中有的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往中有的眾生嗎?不應這樣說……乃至……眾生在中有中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在中有中有色、受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……中有是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

506Atthi antarābhavoti? Āmantā. Pañcamī sā yoni, chaṭṭhamī sā gati, aṭṭhamī sā viññāṇaṭṭhiti, dasamo so sattāvāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi antarābhavoti? Āmantā. Antarābhavo bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi antarābhavūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi antarābhavūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… antarābhave sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… antarābhave atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… antarābhavo pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
507已對照

五百零七、有欲有,欲有是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?是的。有中有,中有是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往欲有的業嗎?是的。有趣往中有的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往欲有的眾生嗎?是的。有趣往中有的眾生嗎?不應這樣說……乃至……眾生在欲有中生、老、死、死沒、投生嗎?是的。眾生在中有中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在欲有中有色、受、想、行、識嗎?是的。在中有中有色、受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……欲有是五蘊有嗎?是的。中有是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

有色有,色有是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?是的。有中有,中有是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往色有的業嗎?是的。有趣往中有的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往色有的眾生嗎?是的。有趣往中有的眾生嗎?不應這樣說……乃至……眾生在色有中生、老、死、死沒、投生嗎?是的。眾生在中有中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在色有中有色、受、想、行、識嗎?是的。在中有中有色、受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……色有是五蘊有嗎?是的。中有是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

有無色有,無色有是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?是的。有中有,中有是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往無色有的業嗎?是的。有趣往中有的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往無色有的眾生嗎?是的。有趣往中有的眾生嗎?不應這樣說……乃至……眾生在無色有中生、老、死、死沒、投生嗎?是的。眾生在中有中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在無色有中有受、想、行、識嗎?是的。在中有中有受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……無色有是四蘊有嗎?是的。中有是四蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

507Atthi kāmabhavo, kāmabhavo bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Atthi antarābhavo, antarābhavo bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi kāmabhavūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi antarābhavūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi kāmabhavūpagā sattāti? Āmantā. Atthi antarābhavūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmabhave sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Antarābhave sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmabhave atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Antarābhave atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmabhavo pañcavokārabhavoti? Āmantā. Antarābhavo pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi rūpabhavo, rūpabhavo bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Atthi antarābhavo, antarābhavo bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpabhavūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi antarābhavūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpabhavūpagā sattāti? Āmantā. Atthi antarābhavūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpabhave sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Antarābhave sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpabhave atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Antarābhave atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpabhavo pañcavokārabhavoti? Āmantā. Antarābhavo pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arūpabhavo, arūpabhavo bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Atthi antarābhavo, antarābhavo bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi arūpabhavūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi antarābhavūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi arūpabhavūpagā sattāti? Āmantā. Atthi antarābhavūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpabhave sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Antarābhave sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpabhave atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Antarābhave atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpabhavo catuvokārabhavoti? Āmantā. Antarābhavo catuvokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
508已對照

五百零八、有中有嗎?是的。一切眾生都有中有嗎?不應這樣說……乃至……一切眾生都沒有中有嗎?是的。若一切眾生都沒有中有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有中有。”

有中有嗎?是的。無間[業]的人有中有嗎?不應這樣說……乃至……無間[業]的人沒有中有嗎?是的。若無間[業]的人沒有中有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有中有。”

非無間[業]的人有中有嗎?是的。無間[業]的人有中有嗎?不應這樣說……乃至……無間[業]的人沒有中有嗎?是的。非無間[業]的人沒有中有嗎?不應這樣說……乃至……趣往地獄的人……乃至……趣往無想眾生的人……乃至……趣往無色[界]的人有中有嗎?不應這樣說……乃至……趣往無色[界]的人沒有中有嗎?是的。若趣往無色[界]的人沒有中有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有中有。”

非趣往無色[界]的人有中有嗎?是的。趣往無色[界]的人有中有嗎?不應這樣說……乃至……趣往無色[界]的人沒有中有嗎?是的。非趣往無色[界]的人沒有中有嗎?不應這樣說……乃至……

508Atthi antarābhavoti? Āmantā. Sabbesaññeva sattānaṃ atthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe …pe… sabbesaññeva sattānaṃ natthi antarābhavoti? Āmantā. Hañci sabbesaññeva sattānaṃ natthi antarābhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi antarābhavo’’ti. Atthi antarābhavoti? Āmantā. Ānantariyassa puggalassa atthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ānantariyassa puggalassa natthi antarābhavoti? Āmantā. Hañci ānantariyassa puggalassa natthi antarābhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi antarābhavo’’ti. Na ānantariyassa puggalassa atthi antarābhavoti? Āmantā. Ānantariyassa puggalassa atthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ānantariyassa puggalassa natthi antarābhavoti? Āmantā. Na ānantariyassa puggalassa natthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirayūpagassa puggalassa…pe… asaññasattūpagassa puggalassa …pe… arūpūpagassa puggalassa atthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpūpagassa puggalassa natthi antarābhavoti? Āmantā. Hañci arūpūpagassa puggalassa natthi antarābhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi antarābhavo’’ti. Na arūpūpagassa puggalassa atthi antarābhavoti? Āmantā. Arūpūpagassa puggalassa atthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpūpagassa puggalassa natthi antarābhavoti? Āmantā. Na arūpūpagassa puggalassa natthi antarābhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
509已對照

五百零九、不應說“有中有”嗎?是的。不是有中般涅槃的人嗎?是的。若有中般涅槃的人,那麼,喂,就應當這樣說:“有中有。”

由於有中般涅槃的人,就有中有嗎?是的。由於有生般涅槃的人,就有生般有嗎?不應這樣說……乃至……由於有中般涅槃的人,就有中有嗎?是的。無行般涅槃的人……乃至……由於有有行般涅槃的人,就有有行有嗎?不應這樣說……乃至……

509Na vattabbaṃ atthi antarābhavoti? Āmantā. Nanu antarāparinibbāyī puggalo atthīti? Āmantā. Hañci antarāparinibbāyī puggalo atthi, tena vata re [no ca vata re (sī. ka.), no vata re (syā.)] vattabbe – ‘‘atthi antarābhavo’’ti. Antarāparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi antarābhavoti? Āmantā. Upahaccaparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi upahaccabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… antarāparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi antarābhavoti? Āmantā. Asaṅkhāraparinibbāyī puggalo…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi sasaṅkhārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
510已對照

中有論終。

八、第八品

(七十五)三、欲功德論

五百一十、唯五欲功德是欲界嗎?是的。不是有與它相關的欲嗎?是的。若有與它相關的欲,那麼,喂,也就不應當這樣說:“唯五欲功德是欲界。”不是有與它相關的貪、與它相關的欲、與它相關的欲貪、與它相關的思惟、與它相關的貪、與它相關的思惟貪、與它相關的喜、與它相關的喜悅、與它相關的喜與喜悅嗎?是的。若有與它相關的喜與喜悅,那麼,喂,也就不應當這樣說:“唯五欲功德是欲界。”

唯五欲功德是欲界嗎?是的。人們的眼不是欲界嗎?不應這樣說……乃至……人們的耳……乃至……人們的鼻……乃至……人們的舌……乃至……人們的身……乃至……人們的意不是欲界嗎?不應這樣說……乃至……

人們的意不是欲界嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“世間[所]宣說的五欲功德,以意為第六;

於此處離卻欲,如是便從苦得解脫。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“人們的意不是欲界。”

510Pañceva kāmaguṇā kāmadhātūti? Āmantā. Nanu atthi tappaṭisaññutto chandoti? Āmantā. Hañci atthi tappaṭisaññutto chando, no ca vata re vattabbe – ‘‘pañceva kāmaguṇā kāmadhātū’’ti. Nanu atthi tappaṭisaññutto rāgo tappaṭisaññutto chando tappaṭisaññutto chandarāgo tappaṭisaññutto saṅkappo tappaṭisaññutto rāgo tappaṭisaññutto saṅkapparāgo tappaṭisaññuttā pīti tappaṭisaññuttaṃ somanassaṃ tappaṭisaññuttaṃ pītisomanassanti? Āmantā. Hañci atthi tappaṭisaññuttaṃ pītisomanassaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘pañceva kāmaguṇā kāmadhātū’’ti. Pañceva kāmaguṇā kāmadhātūti? Āmantā. Manussānaṃ cakkhu na kāmadhātūti? Na hevaṃ vattabbe…pe… manussānaṃ sotaṃ…pe… manussānaṃ ghānaṃ…pe… manussānaṃ jivhā…pe… manussānaṃ kāyo…pe… manussānaṃ mano na kāmadhātūti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Manussānaṃ mano na kāmadhātūti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Pañca kāmaguṇā loke, manocchaṭṭhā paveditā; Ettha chandaṃ virājetvā, evaṃ dukkhā pamuccatī’’ti [su. ni. 173; saṃ. ni. 1.30]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘manussānaṃ mano na kāmadhātū’’ti.
511已對照

五百一十一、唯五欲功德是欲界嗎?是的。欲功德是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往欲功德的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往欲功德的眾生嗎?不應這樣說……乃至……眾生在欲功德中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在欲功德中有色、受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……欲功德是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……在欲功德中有正等正覺者出現、有獨覺佛出現、有一對弟子出現嗎?不應這樣說……乃至……

欲界是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?是的。欲功德是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往欲界的業嗎?是的。有趣往欲功德的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往欲界的眾生嗎?是的。有趣往欲功德的眾生嗎?不應這樣說……乃至……

眾生在欲界中生、老、死、死沒、投生嗎?是的。眾生在欲功德中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在欲界中有色、受、想、行、識嗎?是的。在欲功德中有色、受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……欲界是五蘊有嗎?是的。欲功德是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……在欲界中有正等正覺者出現、有獨覺佛出現、有一對弟子出現嗎?是的。在欲功德中有正等正覺者出現、有獨覺佛出現、有一對弟子出現嗎?不應這樣說……乃至……

511Pañceva kāmaguṇā kāmadhātūti? Āmantā. Kāmaguṇā bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi kāmaguṇūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi kāmaguṇūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmaguṇe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmaguṇe atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmaguṇā pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmaguṇe sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasambuddhā uppajjanti, sāvakayugaṃ uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāmadhātu bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Kāmaguṇā bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi kāmadhātūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi kāmaguṇūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi kāmadhātūpagā sattāti? Āmantā. Atthi kāmaguṇūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāmadhātuyā sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Kāmaguṇe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… kāmadhātuyā atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Kāmaguṇe atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmadhātu pañcavokārabhavoti? Āmantā. Kāmaguṇā pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmadhātuyā sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasabuddhā uppajjanti, sāvakayugaṃ uppajjatīti? Āmantā. Kāmaguṇe sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasambuddhā uppajjanti, sāvakayugaṃ uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
512已對照

五百一十二、不應說“唯五欲功德是欲界”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的;耳所識的諸聲……乃至……鼻所識的諸香……乃至……舌所識的諸味……乃至……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。”確有[這]經嗎?是的。那麼,唯五欲功德是欲界。

512Na vattabbaṃ – ‘‘pañceva kāmaguṇā kāmadhātū’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā! Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā…pe… jivhāviññeyyā rasā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi pañceva kāmaguṇā kāmadhātūti.
513已對照

欲功德論終。

八、第八品

(七十六)四、欲論

五百一十三、唯五處是諸欲嗎?是的。不是有與它相關的欲嗎?是的。若有與它相關的欲,那麼,喂,也就不應當這樣說:“唯五處是諸欲。”不是有與它相關的貪、與它相關的欲、與它相關的欲貪、與它相關的思惟、與它相關的貪、與它相關的思惟貪、與它相關的喜、與它相關的喜悅、與它相關的喜與喜悅嗎?是的。若有與它相關的喜與喜悅,那麼,喂,也就不應當這樣說:“唯五處是諸欲。”

513Pañcevāyatanā kāmāti? Āmantā. Nanu atthi tappaṭisaṃyutto chandoti? Āmantā. Hañci atthi tappaṭisaṃyutto chando, no ca vata re vattabbe – ‘‘pañcevāyatanā kāmā’’ti. Nanu atthi tappaṭisaṃyutto rāgo tappaṭisaṃyutto chando tappaṭisaṃyutto chandarāgo tappaṭisaṃyutto saṅkappo tappaṭisaṃyutto rāgo tappaṭisaṃyutto saṅkapparāgo tappaṭisaṃyuttā pīti tappaṭisaṃyuttaṃ somanassaṃ tappaṭisaṃyuttaṃ pītisomanassanti? Āmantā. Hañci atthi tappaṭisaṃyuttaṃ pītisomanassaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘pañcevāyatanā kāmā’’ti.
514已對照

五百一十四、不應說“唯五處是諸欲”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色……乃至……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。”確有[這]經嗎?是的。那麼,唯五處是諸欲。

唯五處是諸欲嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色……乃至……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。然而,諸比丘,這些並不是欲;在聖者之律中,這些稱為欲功德。”——

“人之慾乃是[其]所思念之貪,

世間那些絢麗[之物]並非諸欲;

人之慾乃是[其]所思念之貪,

世間諸絢麗[之物]一如故住;

而諸堅固者於此調伏欲求。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“唯五處是諸欲。”

514Na vattabbaṃ – ‘‘pañcevāyatanā kāmā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā! Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi pañcevāyatanā kāmāti. Pañcevāyatanā kāmāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā! Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Api ca, bhikkhave, nete kāmā kāmaguṇā nāmete ariyassa vinaye vucca’’nti – ‘‘Saṅkapparāgo purisassa kāmo, Na te kāmā yāni citrāni loke; Saṅkapparāgo purisassa kāmo, Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke; Athettha dhīrā vinayanti chanda’’nti [a. ni. 6.63 nibbedhikasutte]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘pañcevāyatanā kāmā’’ti.
515已對照

欲論終。

八、第八品

(七十七)五、色界論

五百一十五、有色諸法是色界嗎?是的。色是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往色的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往色的眾生嗎?不應這樣說……乃至……眾生在色中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在色中有色、受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……色是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

色界是有、趣……乃至……自體獲得嗎?是的。色是有、趣……乃至……自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往色界的業嗎?是的。有趣往色的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往色界的眾生嗎?是的。有趣往色的眾生嗎?不應這樣說……乃至……

眾生在色界中生、老、死、死沒、投生嗎?是的。眾生在色中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在色界中有色、受、想、行、識嗎?是的。在色中有色、受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……色界是五蘊有嗎?是的。色是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

515Rūpino dhammā rūpadhātūti? Āmantā. Rūpaṃ bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpe atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpadhātu bhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Rūpaṃ bhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpadhātūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi rūpūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpadhātūpagā sattāti? Āmantā. Atthi rūpūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpadhātuyā sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Rūpe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpadhātuyā atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Rūpe atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpadhātu pañcavokārabhavoti? Āmantā. Rūpaṃ pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
516已對照

五百一十六、有色諸法是色界,欲界中有色嗎?是的。那欲界就是那色界嗎?不應這樣說……乃至……那欲界就是那色界嗎?是的。具足欲有的人具足兩種有——欲有與色有嗎?不應這樣說。

516Rūpino dhammā rūpadhātu, kāmadhātuyā atthi rūpanti? Āmantā. Sāva kāmadhātu, sā rūpadhātūti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sāva kāmadhātu, sā rūpadhātūti? Āmantā. Kāmabhavena samannāgato puggalo dvīhi bhavehi samannāgato hoti – kāmabhavena ca rūpabhavena cāti? Na hevaṃ vattabbe.
517已對照

色界論終。

八、第八品

(七十八)六、無色界論

五百一十七、非色諸法是無色界嗎?是的。受是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往受的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往受的眾生嗎?不應這樣說……乃至……眾生在受中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在受中有受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……受是四蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

無色界是有、趣……乃至……自體獲得嗎?是的。受是有、趣……乃至……自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……有趣往無色界的業嗎?是的。有趣往受的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往無色界的眾生嗎?是的。有趣往受的眾生嗎?不應這樣說……乃至……

眾生在無色界中生、老、死、死沒、投生嗎?是的。眾生在受中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……在無色界中有受、想、行、識嗎?是的。在受中有受、想、行、識嗎?不應這樣說……乃至……無色界是四蘊有嗎?是的。受是四蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

517Arūpino dhammā arūpadhātūti? Āmantā. Vedanā bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi vedanūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi vedanūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vedanāya sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vedanāya atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vedanā catuvokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arūpadhātu bhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Vedanā bhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi arūpadhātūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi vedanūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi arūpadhātūpagā sattāti? Āmantā. Atthi vedanūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arūpadhātuyā sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Vedanāya sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpadhātuyā atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Vedanāya atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpadhātu catuvokārabhavoti? Āmantā. Vedanā catuvokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
518已對照

五百一十八、非色諸法是無色界,欲界中有受、想、行、識嗎?是的。那欲界就是那無色界嗎?不應這樣說……乃至……那欲界就是那無色界嗎?是的。具足欲有的人具足兩種有——欲有與無色有嗎?不應這樣說……乃至……

有色諸法是色界,非色諸法是無色界,欲界中有色、受、想、行、識嗎?是的。那欲界就是那色界、就是那無色界嗎?不應這樣說……乃至……那欲界就是那色界、就是那無色界嗎?是的。具足欲有的人具足三種有——欲有、色有與無色有嗎?不應這樣說……乃至……

518Arūpino dhammā arūpadhātu, kāmadhātuyā atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Sāva kāmadhātu, sā arūpadhātūti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sāva kāmadhātu, sā arūpadhātūti? Āmantā. Kāmabhavena samannāgato puggalo dvīhi bhavehi samannāgato hoti – kāmabhavena ca arūpabhavena cāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpino dhammā rūpadhātu, arūpino dhammā arūpadhātu, kāmadhātuyā atthi rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Sāva kāmadhātu, sā rūpadhātu, sā arūpadhātūti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sāva kāmadhātu, sā rūpadhātu, sā arūpadhātūti? Āmantā. Kāmabhavena samannāgato puggalo tīhi bhavehi samannāgato hoti – kāmabhavena ca rūpabhavena ca arūpabhavena cāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
519已對照

無色界論終。

八、第八品

(七十九)七、色界之處論

五百一十九、色界中有具六處的自體嗎?是的。那裡有鼻處嗎?是的。那裡有香處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有舌處嗎?是的。那裡有味處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有身處嗎?是的。那裡有觸處嗎?不應這樣說……乃至……

那裡沒有香處嗎?是的。那裡沒有鼻處嗎?不應這樣說……乃至……那裡沒有味處嗎?是的。那裡沒有舌處嗎?不應這樣說……乃至……那裡沒有觸處嗎?是的。那裡沒有身處嗎?不應這樣說……乃至……

519Atthi saḷāyataniko attabhāvo rūpadhātuyāti? Āmantā. Atthi tattha ghānāyatananti? Āmantā. Atthi tattha gandhāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha jivhāyatananti? Āmantā. Atthi tattha rasāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha kāyāyatananti? Āmantā. Atthi tattha phoṭṭhabbāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi tattha gandhāyatananti? Āmantā. Natthi tattha ghānāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthi tattha rasāyatananti? Āmantā. Natthi tattha jivhāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthi tattha phoṭṭhabbāyatananti? Āmantā. Natthi tattha kāyāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
520已對照

五百二十、那裡有眼處,有色處嗎?是的。那裡有鼻處,有香處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有眼處,有色處嗎?是的。那裡有舌處,有味處……乃至……那裡有身處,有觸處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有耳處,有聲處……乃至……那裡有意處,有法處嗎?是的。那裡有鼻處,有香處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有意處,有法處嗎?是的。那裡有舌處,有味處……乃至……那裡有身處,有觸處嗎?不應這樣說……乃至……

那裡有鼻處,沒有香處嗎?是的。那裡有眼處,沒有色處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有鼻處,沒有香處嗎?是的。那裡有耳處,沒有聲處……乃至……那裡有意處,沒有法處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有舌處,沒有味處……乃至……那裡有身處,沒有觸處嗎?是的。那裡有眼處,沒有色處嗎?不應這樣說……乃至……那裡有身處,沒有觸處嗎?是的。那裡有耳處,沒有聲處……乃至……那裡有意處,沒有法處嗎?不應這樣說……乃至……

520Atthi tattha cakkhāyatanaṃ, atthi rūpāyatananti? Āmantā. Atthi tattha ghānāyatanaṃ, atthi gandhāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha cakkhāyatanaṃ, atthi rūpāyatananti? Āmantā. Atthi tattha jivhāyatanaṃ, atthi rasāyatanaṃ…pe… atthi tattha kāyāyatanaṃ, atthi phoṭṭhabbāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha sotāyatanaṃ, atthi saddāyatanaṃ…pe… atthi tattha manāyatanaṃ, atthi dhammāyatananti? Āmantā. Atthi tattha ghānāyatanaṃ, atthi gandhāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha manāyatanaṃ, atthi dhammāyatananti? Āmantā. Atthi tattha jivhāyatanaṃ, atthi rasāyatananti…pe… atthi tattha kāyāyatanaṃ, atthi phoṭṭhabbāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi tattha ghānāyatanaṃ, natthi gandhāyatananti? Āmantā. Atthi tattha cakkhāyatanaṃ, natthi rūpāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha ghānāyatanaṃ, natthi gandhāyatananti? Āmantā. Atthi tattha sotāyatanaṃ, natthi saddāyatanaṃ…pe… atthi tattha manāyatanaṃ, natthi dhammāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha jivhāyatanaṃ, natthi rasāyatanaṃ…pe… atthi tattha kāyāyatanaṃ, natthi phoṭṭhabbāyatananti? Āmantā. Atthi tattha cakkhāyatanaṃ, natthi rūpāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha kāyāyatanaṃ, natthi phoṭṭhabbāyatananti? Āmantā. Atthi tattha sotāyatanaṃ, natthi saddāyatanaṃ …pe… atthi tattha manāyatanaṃ, natthi dhammāyatananti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
521已對照

五百二十一、那裡有眼處,有色處,以那眼見那色嗎?是的。那裡有鼻處,有香處,以那鼻嗅那香嗎?不應這樣說……乃至……那裡有眼處,有色處,以那眼見那色嗎?是的。那裡有舌處,有味處,以那舌嘗那味……乃至……那裡有身處,有觸處,以那身觸那所觸嗎?不應這樣說……乃至……

那裡有耳處,有聲處……乃至……那裡有意處,有法處,以那意識知那法嗎?是的。那裡有鼻處,有香處,以那鼻嗅那香嗎?不應這樣說……乃至……那裡有意處,有法處,以那意識知那法嗎?是的。那裡有舌處,有味處……乃至……那裡有身處,有觸處,以那身觸那所觸嗎?不應這樣說……乃至……

那裡有鼻處,有香處,卻不以那鼻嗅那香嗎?是的。那裡有眼處,有色處,卻不以那眼見那色嗎?不應這樣說……乃至……那裡有鼻處,有香處,卻不以那鼻嗅那香嗎?是的。那裡有耳處,有聲處……乃至……那裡有意處,有法處,卻不以那意識知那法嗎?不應這樣說……乃至……

那裡有舌處,有味處……乃至……那裡有身處,有觸處,卻不以那身觸那所觸嗎?是的。那裡有耳處,有聲處……乃至……那裡有意處,有法處,卻不以那意識知那法嗎?不應這樣說……乃至……

521Atthi tattha cakkhāyatanaṃ atthi rūpāyatanaṃ, tena cakkhunā taṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Atthi tattha ghānāyatanaṃ atthi gandhāyatanaṃ, tena ghānena taṃ gandhaṃ ghāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha cakkhāyatanaṃ atthi rūpāyatanaṃ, tena cakkhunā taṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Atthi tattha jivhāyatanaṃ atthi rasāyatanaṃ, tāya jivhāya taṃ rasaṃ sāyati…pe… atthi tattha kāyāyatanaṃ atthi phoṭṭhabbāyatanaṃ, tena kāyena taṃ phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi tattha sotāyatanaṃ atthi saddāyatanaṃ…pe… atthi tattha manāyatanaṃ atthi dhammāyatanaṃ, tena manena taṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Atthi tattha ghānāyatanaṃ atthi gandhāyatanaṃ, tena ghānena taṃ gandhaṃ ghāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha manāyatanaṃ atthi dhammāyatanaṃ, tena manena taṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Atthi tattha jivhāyatanaṃ atthi rasāyatanaṃ…pe… atthi tattha kāyāyatanaṃ atthi phoṭṭhabbāyatanaṃ, tena kāyena taṃ phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi tattha ghānāyatanaṃ atthi gandhāyatanaṃ, na ca tena ghānena taṃ gandhaṃ ghāyatīti? Āmantā. Atthi tattha cakkhāyatanaṃ atthi rūpāyatanaṃ, na ca tena cakkhunā taṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi tattha ghānāyatanaṃ atthi gandhāyatanaṃ, na ca tena ghānena taṃ gandhaṃ ghāyatīti? Āmantā. Atthi tattha sotāyatanaṃ atthi saddāyatanaṃ…pe… atthi tattha manāyatanaṃ atthi dhammāyatanaṃ, na ca tena manena taṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi tattha jivhāyatanaṃ atthi rasāyatanaṃ…pe… atthi tattha kāyāyatanaṃ atthi phoṭṭhabbāyatanaṃ, na ca tena kāyena taṃ phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Āmantā. Atthi tattha sotāyatanaṃ atthi saddāyatanaṃ…pe… atthi tattha manāyatanaṃ atthi dhammāyatanaṃ, na ca tena manena taṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
522已對照

五百二十二、那裡有鼻處,有香處,以那鼻嗅那香嗎?是的。那裡有根香、心材香、樹皮香、葉香、花香、果香、生腥香、腥臭香、好香、惡香嗎?不應這樣說……乃至……

那裡有舌處,有味處,以那舌嘗那味嗎?是的。那裡有根味、莖味、樹皮味、葉味、花味、果味、酸、甜、苦、辛、鹹、鹼、甜酸、澀、可口、不可口嗎?不應這樣說……乃至……

那裡有身處,有觸處,以那身觸那所觸嗎?是的。那裡有堅硬、柔軟、細滑、粗澀、樂觸、苦觸、重、輕嗎?不應這樣說……乃至……

522Atthi tattha ghānāyatanaṃ atthi gandhāyatanaṃ, tena ghānena taṃ gandhaṃ ghāyatīti? Āmantā. Atthi tattha mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmagandho vissagandho sugandho duggandhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi tattha jivhāyatanaṃ atthi rasāyatanaṃ, tāya jivhāya taṃ rasaṃ sāyatīti? Āmantā. Atthi tattha mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṃ madhuraṃ tittakaṃ kaṭukaṃ loṇiyaṃ khāriyaṃ lambilaṃ kasāvo sādu asādūti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi tattha kāyāyatanaṃ atthi phoṭṭhabbāyatanaṃ, tena kāyena taṃ phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Āmantā. Atthi tattha kakkhaḷaṃ mudukaṃ saṇhaṃ pharusaṃ sukhasamphassaṃ dukkhasamphassaṃ garukaṃ lahukanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
523已對照

五百二十三、不應說“色界中有具六處的自體”嗎?是的。不是那裡有鼻相、舌相、身相嗎?是的。若那裡有鼻相、舌相、身相,那麼,喂,就應當這樣說:“色界中有具六處的自體。”

523Na vattabbaṃ – ‘‘saḷāyataniko attabhāvo rūpadhātuyā’’ti? Āmantā. Nanu atthi tattha ghānanimittaṃ jivhānimittaṃ kāyanimittanti? Āmantā. Hañci atthi tattha ghānanimittaṃ jivhānimittaṃ kāyanimittaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘saḷāyataniko attabhāvo rūpadhātuyā’’ti.
524已對照

色界之處論終。

八、第八品

(八十)八、無色中有色論

五百二十四、諸無色[界]中有色嗎?是的。是色有、色趣、色眾生居、色輪迴、色生、色自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……不是無色有、無色趣、無色眾生居、無色輪迴、無色生、無色自體獲得嗎?是的。若是無色有……乃至……無色自體獲得,那麼,喂,也就不應當這樣說:“諸無色[界]中有色。”

諸無色[界]中有色嗎?是的。是五蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……不是四蘊有……乃至……自體獲得嗎?是的。若是四蘊有、趣……乃至……自體獲得,那麼,喂,也就不應當這樣說:“諸無色[界]中有色。”

524Atthi rūpaṃ arūpesūti? Āmantā. Rūpabhavo rūpagati rūpasattāvāso rūpasaṃsāro rūpayoni rūpattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu arūpabhavo arūpagati arūpasattāvāso arūpasaṃsāro arūpayoni arūpattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci arūpabhavo…pe… arūpattabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi rūpaṃ arūpesū’’ti. Atthi rūpaṃ arūpesūti? Āmantā. Pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu catuvokārabhavo…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi rūpaṃ arūpesū’’ti.
525已對照

五百二十五、色界中有色,而那是色有、色趣、色眾生居、色輪迴、色生、色自體獲得嗎?是的。諸無色[界]中有色,而那是色有、色趣……乃至……色自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……色界中有色,而那是五蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?是的。諸無色[界]中有色,而那是五蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……諸無色[界]中有色,而那是無色有、無色趣、無色眾生居、無色輪迴、無色生、無色自體獲得嗎?是的。色界中有色,而那是無色有、無色趣……乃至……無色自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……諸無色[界]中有色,而那是四蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?是的。色界中有色,而那是四蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

525Atthi rūpaṃ rūpadhātuyā, so ca rūpabhavo rūpagati rūpasattāvāso rūpasaṃsāro rūpayoni rūpattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Atthi rūpaṃ arūpesu, so ca rūpabhavo rūpagati…pe… rūpattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpaṃ rūpadhātuyā, so ca pañcavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Atthi rūpaṃ arūpesu, so ca pañcavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi rūpaṃ arūpesu, so ca arūpabhavo arūpagati arūpasattāvāso arūpasaṃsāro arūpayoni arūpattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Atthi rūpaṃ rūpadhātuyā [arūpadhātuyā (sabbattha)], so ca arūpabhavo arūpagati…pe… arūpattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpaṃ arūpesu, so ca catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Atthi rūpaṃ rūpadhātuyā [arūpadhātuyā (sabbattha)], so ca catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
526已對照

五百二十六、諸無色[界]中有色嗎?是的。世尊不是說過諸色的出離即是無色嗎?是的。若世尊說過諸色的出離即是無色,那麼,喂,也就不應當這樣說:“諸無色[界]中有色。”

世尊說過諸色的出離即是無色,諸無色[界]中有色嗎?是的。世尊說過諸欲的出離即是出離(nekkhamma),諸出離中有諸欲,諸無漏[法]中有諸漏,諸不繫屬的[法]中有諸系屬的[法]嗎?不應這樣說……乃至……

526Atthi rūpaṃ arūpesūti? Āmantā. Nanu rūpānaṃ nissaraṇaṃ arūpaṃ [itivu. 72; a. ni. 5.200; dī. ni. 3.321] vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci rūpānaṃ nissaraṇaṃ arūpaṃ [itivu. 72; a. ni. 5.200; dī. ni. 3.321] vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi rūpaṃ arūpesū’’ti. Rūpānaṃ nissaraṇaṃ arūpaṃ vuttaṃ bhagavatā, atthi rūpaṃ arūpesūti? Āmantā. Kāmānaṃ nissaraṇaṃ nekkhammaṃ vuttaṃ bhagavatā, atthi nekkhammesu kāmā, atthi anāsavesu āsavā, atthi apariyāpannesu pariyāpannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
527已對照

無色中有色論終。

八、第八品

(八十一)九、色是業論

五百二十七、由善心所等起的身業之色是善的嗎?是的。是有所緣的,它有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?不應這樣說……乃至……不是無所緣的,它沒有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?是的。若是無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“由善心所等起的身業之色是善的。”

由善心所等起的觸是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的身業之色是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的受……乃至……想……思……信……精進……念……定……乃至……慧是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的身業之色是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的身業之色是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的觸是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的身業之色是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的受……乃至……想……思……信……精進……念……定……乃至……慧是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

527Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalanti? Āmantā. Sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Āmantā. Hañci anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti, no ca vata re vattabbe – ‘‘kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusala’’nti. Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā… cetanā… saddhā… vīriyaṃ… sati… samādhi…pe… paññā kusalā sārammaṇā, atthi tāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā… cetanā… saddhā… vīriyaṃ… sati… samādhi…pe… paññā kusalā anārammaṇā, natthi tāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
528已對照

五百二十八、由善心所等起的身業之色是善的嗎?是的。凡由善心所等起的任何色,那一切都是善的嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的身業之色是善的嗎?是的。由善心所等起的色處是善的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的身業之色是善的嗎?是的。由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是善的嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的色處是無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是無記的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是無記的嗎?不應這樣說……乃至……

528Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalanti? Āmantā. Yaṃ kiñci kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpaṃ sabbaṃ taṃ kusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ kusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu … āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu kusalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ abyākatanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu … tejodhātu …pe… vāyodhātu abyākatāti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
529已對照

五百二十九、由善心所等起的身業之色是無所緣的、善的嗎?是的。由善心所等起的色處是無所緣的、善的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的身業之色是無所緣的、善的嗎?是的。由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是無所緣的、善的嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的色處是無所緣的、無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是無所緣的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是無所緣的、無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是無所緣的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……

529Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ kusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu anārammaṇā kusalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ abyākatanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ … rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu anārammaṇā abyākatāti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
530已對照

五百三十、由善心所等起的身業之色是與觸不相應的、善的嗎?是的。由善心所等起的色處是與觸不相應的、善的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的身業之色是與觸不相應的、善的嗎?是的。由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是與觸不相應的、善的嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的色處是與觸不相應的、無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是與觸不相應的、無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……

530Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ phassavippayuttaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ phassavippayuttaṃ kusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ phassavippayuttaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu phassavippayuttā kusalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu phassavippayuttā abyākatāti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
531已對照

五百三十一、由善心所等起的身業之色是無所緣的、與觸不相應的、善的嗎?是的。由善心所等起的色處是無所緣的、與觸不相應的、善的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的身業之色是無所緣的、與觸不相應的、善的嗎?是的。由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是無所緣的、與觸不相應的、善的嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的色處是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?是的。由善心所等起的身業之色是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……

531Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ kusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ kusalanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu anārammaṇā phassavippayuttā kusalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu anārammaṇā phassavippayuttā abyākatāti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
532已對照

五百三十二、由善心所等起的語業之色是善的嗎?是的。是有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……不是無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。若是無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“由善心所等起的語業之色是善的。”

由善心所等起的觸是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的語業之色是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的受……乃至……想……思……信……精進……念……定……乃至……慧是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的語業之色是善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的語業之色是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的觸是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由善心所等起的語業之色是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由善心所等起的受……乃至……想……思……信……精進……念……定……乃至……慧是善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

由善心所等起的語業之色是善的嗎?是的。凡由善心所等起的任何色,那一切都是善的嗎?不應這樣說……乃至……如身業,語業也是如此。

532Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ kusalanti? Āmantā. Sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Hañci anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhi; no ca vata re vattabbe – ‘‘kusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ kusala’’nti. Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ kusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā… cetanā… saddhā… vīriyaṃ… sati… samādhi…pe… paññā kusalā sārammaṇā, atthi tāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ kusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ kusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ kusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā… cetanā… saddhā… vīriyaṃ… sati… samādhi…pe… paññā kusalā anārammaṇā, natthi tāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ kusalanti? Āmantā. Yaṃ kiñci kusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpaṃ sabbaṃ taṃ kusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yathā kāyakammaṃ tathā vacīkammanti.
533已對照

五百三十三、由不善心所等起的身業之色是不善的嗎?是的。是有所緣的,它有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?不應這樣說……乃至……不是無所緣的,它沒有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?是的。若是無所緣的,它沒有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“由不善心所等起的身業之色是不善的。”

由不善心所等起的觸是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的身業之色是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的受……乃至……想……思……貪……瞋……痴……慢……見……疑……昏沉……掉舉……無慚……乃至……無愧是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的身業之色是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的身業之色是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的觸是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的身業之色是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的受……乃至……想……思……貪……瞋……痴……慢……見……疑……昏沉……掉舉……無慚……乃至……無愧是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的身業之色是不善的嗎?是的。凡由不善心所等起的任何色,那一切都是不善的嗎?不應這樣說……乃至……

533Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ akusalanti? Āmantā. Sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Āmantā. Hañci anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhi; no ca vata re vattabbe – ‘‘akusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ akusala’’nti. Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ akusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā… cetanā… rāgo… doso… moho… māno… diṭṭhi… vicikicchā… thinaṃ… uddhaccaṃ… ahirikaṃ…pe… anottappaṃ akusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ akusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ akusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ akusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā… cetanā… rāgo… doso… moho… māno… diṭṭhi… vicikicchā… thinaṃ… uddhaccaṃ… ahirikaṃ…pe… anottappaṃ akusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ kāyakammaṃ rūpaṃ akusalanti? Āmantā. Yaṃ kiñci akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpaṃ sabbaṃ taṃ akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
534已對照

五百三十四、由不善心所等起的語業之色是不善的嗎?是的。是有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……不是無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。若是無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“由不善心所等起的語業之色是不善的。”

由不善心所等起的觸是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的受……乃至……想……思……貪……瞋……痴……慢……見……疑……昏沉……掉舉……無慚……乃至……無愧是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是不善的、有所緣的,它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的語業之色是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的觸是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的語業之色是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。由不善心所等起的受……乃至……想……思……貪……瞋……痴……慢……見……疑……昏沉……掉舉……無慚……乃至……無愧是不善的、無所緣的,它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的語業之色是不善的嗎?是的。凡由不善心所等起的任何色,那一切都是不善的嗎?不應這樣說……乃至……

534Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalanti? Āmantā. Sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Hañci anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhi; no ca vata re vattabbe – ‘‘akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusala’’nti. Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā … cetanā… rāgo… doso… moho… māno… diṭṭhi… vicikicchā… thinaṃ… uddhaccaṃ… ahirikaṃ…pe… anottappaṃ akusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalaṃ sārammaṇaṃ, atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā…pe… saññā… cetanā… rāgo… doso… moho… māno… diṭṭhi… vicikicchā… thinaṃ… uddhaccaṃ… ahirikaṃ…pe… anottappaṃ akusalaṃ anārammaṇaṃ, natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalanti? Āmantā. Yaṃ kiñci akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpaṃ sabbaṃ taṃ akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
535已對照

五百三十五、由不善心所等起的語業之色是不善的嗎?是的。由不善心所等起的色處是不善的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的語業之色是不善的嗎?是的。由不善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是不善的嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的色處是無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無記的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無記的嗎?不應這樣說……乃至……

535Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ abyākatanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo abyākatoti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
536已對照

五百三十六、由不善心所等起的語業之色是無所緣的、不善的嗎?是的。由不善心所等起的色處是無所緣的、不善的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的語業之色是無所緣的、不善的嗎?是的。由不善心所等起的聲處……乃至……香處……乃至……味處……乃至……觸處……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是無所緣的、不善的嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的色處是無所緣的、無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無所緣的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……乃至……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是無所緣的、無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無所緣的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……

536Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo anārammaṇo akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ abyākatanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ…pe… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo anārammaṇo abyākatoti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
537已對照

五百三十七、由不善心所等起的語業之色是與觸不相應的、不善的嗎?是的。由不善心所等起的色處是與觸不相應的、不善的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的語業之色是與觸不相應的、不善的嗎?是的。由不善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是與觸不相應的、不善的嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的色處是與觸不相應的、無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的語業之色是無所緣的、與觸不相應的、不善的嗎?是的。由不善心所等起的色處是無所緣的、與觸不相應的、不善的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的語業之色是無所緣的、與觸不相應的、不善的嗎?是的。由不善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是無所緣的、與觸不相應的、不善的嗎?不應這樣說……乃至……

由不善心所等起的色處是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……由不善心所等起的聲處……乃至……香處……味處……觸處……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?是的。由不善心所等起的語業之色是無所緣的、與觸不相應的、無記的嗎?不應這樣說……乃至……

537Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ phassavippayuttaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ phassavippayuttaṃ akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ phassavippayuttaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo phassavippayutto akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo anārammaṇo phassavippayutto abyākatoti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ akusalanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo anārammaṇo phassavippayutto akusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpāyatanaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalena cittena samuṭṭhitaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo anārammaṇo phassavippayutto abyākatoti? Āmantā. Akusalena cittena samuṭṭhitaṃ vacīkammaṃ rūpaṃ anārammaṇaṃ phassavippayuttaṃ abyākatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
538已對照

五百三十八、不應說“色既是善的,也是不善的”嗎?是的。不是身業、語業既是善的,也是不善的嗎?是的。若身業、語業既是善的,也是不善的,那麼,喂,就應當這樣說:“色既是善的,也是不善的。”

色既是善的,也是不善的嗎?是的。眼處既是善的,也是不善的嗎?不應這樣說……乃至……色既是善的,也是不善的嗎?是的。耳處……乃至……鼻處……舌處……身處……色處……聲處……香處……味處……觸處……地界……水界……火界……乃至……風界、不淨、淚、血、汗既是善的,也是不善的嗎?不應這樣說……乃至……

身是色,身業是色嗎?是的。意是色,意業是色嗎?不應這樣說……乃至……意是非色,意業是非色嗎?是的。身是非色,身業是非色嗎?不應這樣說……乃至……

“身是色”,“身業是色”嗎?是的。“眼處是色”,“眼識是色”嗎?不應這樣說……乃至……“身是色”,“身業是色”嗎?是的。“耳處是色”,“耳識是色”嗎?不應這樣說……乃至……“身是色”,“身業是色”嗎?是的。“鼻處是色”,“鼻識是色”嗎?不應這樣說……乃至……“身是色”,“身業是色”嗎?是的。“舌處是色”,“舌識是色”嗎?不應這樣說……乃至……“身是色”,“身業是色”嗎?是的。“身處是色”,“身識是色”嗎?不應這樣說……乃至……

538Na vattabbaṃ – ‘‘rūpaṃ kusalampi akusalampī’’ti? Āmantā. Nanu kāyakammaṃ vacīkammaṃ kusalampi akusalampīti? Āmantā. Hañci kāyakammaṃ vacīkammaṃ kusalampi akusalampi, tena vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ kusalampi akusalampī’’ti. Rūpaṃ kusalampi akusalampīti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ kusalampi akusalampīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ kusalampi akusalampīti? Āmantā. Sotāyatanaṃ…pe… ghānāyatanaṃ… jivhāyatanaṃ… kāyāyatanaṃ… rūpāyatanaṃ… saddāyatanaṃ… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ … phoṭṭhabbāyatanaṃ… pathavīdhātu… āpodhātu… tejodhātu…pe… vāyodhātu asuci assu lohitaṃ sedo kusalopi akusalopīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāyo rūpaṃ, kāyakammaṃ rūpanti? Āmantā. Mano rūpaṃ, manokammaṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe …pe… mano arūpaṃ, manokammaṃ arūpanti? Āmantā. Kāyo arūpaṃ, kāyakammaṃ arūpanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāyo rūpanti, kāyakammaṃ rūpanti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ rūpanti, cakkhuviññāṇaṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyo rūpanti, kāyakammaṃ rūpanti? Āmantā. Sotāyatanaṃ rūpanti, sotaviññāṇaṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyo rūpanti, kāyakammaṃ rūpanti? Āmantā. Ghānāyatanaṃ rūpanti, ghānaviññāṇaṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyo rūpanti, kāyakammaṃ rūpanti? Āmantā. Jivhāyatanaṃ rūpanti, jivhāviññāṇaṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyo rūpanti, kāyakammaṃ rūpanti? Āmantā. Kāyāyatanaṃ rūpanti, kāyaviññāṇaṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
539已對照

五百三十九、色是業嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我說思即是業。[人]思了之後,以身、語、意造業。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“色是業。”

色是業嗎?是的。世尊不是說過嗎:“阿難,或者,有身時,以身思為因而生起內在的苦樂。阿難,或者,有語時,以語思為因而生起內在的苦樂。阿難,或者,有意時,以意思為因而生起內在的苦樂。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“色是業。”

色是業嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,三種身思是不善身業,導致苦的、有苦異熟的;諸比丘,四種語思是不善語業,導致苦的、有苦異熟的;諸比丘,三種意思是不善意業,導致苦的、有苦異熟的;諸比丘,三種身思是善身業,導致樂的、有樂異熟的;諸比丘,四種語思是善語業,導致樂的、有樂異熟的;諸比丘,三種意思是善意業,導致樂的、有樂異熟的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“色是業。”

色是業嗎?是的。世尊不是說過嗎:“阿難,如果這愚痴人三彌提被遊方者波吒釐子這樣問時,這樣回答:‘賢友波吒釐子,以身、語、意作了能感受樂的故思之業後,他感受樂;賢友波吒釐子,以身、語、意作了能感受苦的故思之業後,他感受苦;賢友波吒釐子,以身、語、意作了能感受不苦不樂的故思之業後,他感受不苦不樂。’阿難,這樣回答的愚痴人三彌提,就是對遊方者波吒釐子作了正確的回答。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“色是業。”

539Rūpaṃ kammanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘cetanāhaṃ, bhikkhave, kammaṃ vadāmi; cetayitvā kammaṃ karoti kāyena vācāya manasā’’ti [a. ni. 6.63 nibbedhikasutte]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘rūpaṃ kamma’’nti. Rūpaṃ kammanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘kāye vā, ānanda [hānanda (saṃ. ni. 2.25)], sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; vācāya vā, ānanda [hānanda (saṃ. ni. 2.25)], sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; mane vā, ānanda [hānanda (saṃ. ni. 2.25)], sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti [saṃ. ni. 2.25; a. ni. 4.171]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘rūpaṃ kamma’’nti. Rūpaṃ kammanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tividhā, bhikkhave, kāyasañcetanā akusalaṃ kāyakammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākaṃ; catubbidhā, bhikkhave, vacīsañcetanā akusalaṃ vacīkammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākaṃ; tividhā, bhikkhave, manosañcetanā akusalaṃ manokammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākaṃ; tividhā, bhikkhave, kāyasañcetanā kusalaṃ kāyakammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākaṃ; catubbidhā, bhikkhave, vacīsañcetanā kusalaṃ vacīkammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākaṃ; tividhā, bhikkhave, manosañcetanā kusalaṃ manokammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipāka’’nti [a. ni. 10.217 thokaṃ pana visadisaṃ]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘rūpaṃ kamma’’nti. Rūpaṃ kammanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sacāyaṃ, ānanda, samiddhi moghapuriso pāṭaliputtassa [potaliputtassa (ma. ni. 3.300)] paribbājakassa evaṃ puṭṭho evaṃ byākareyya – ‘sañcetaniyaṃ, āvuso pāṭaliputta, kammaṃ katvā kāyena vācāya manasā sukhavedaniyaṃ sukhaṃ so vedayati; sañcetaniyaṃ, āvuso pāṭaliputta, kammaṃ katvā kāyena vācāya manasā dukkhavedaniyaṃ dukkhaṃ so vedayati; sañcetaniyaṃ, āvuso pāṭaliputta, kammaṃ katvā kāyena vācāya manasā adukkhamasukhavedaniyaṃ adukkhamasukhaṃ so vedayatī’ti, evaṃ byākaramāno kho, ānanda, samiddhi moghapuriso pāṭaliputtassa paribbājakassa sammā byākaramāno byākareyyā’’ti [ma. ni. 3.300]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘rūpaṃ kamma’’nti.
540已對照

色是業論終。

八、第八品

(八十二)十、命根論

五百四十、沒有色命根嗎?是的。沒有有色諸法的壽、住、存續、維持、活動、轉起、護持嗎?不應這樣說……乃至……有有色諸法的壽、住、存續、維持、活動、轉起、護持嗎?是的。若有有色諸法的壽、住、存續、維持、活動、轉起、護持,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有色命根。”

有非色諸法的壽、住、存續、維持、活動、轉起、護持,有非色命根嗎?是的。有有色諸法的壽、住、存續、維持、活動、轉起、護持,有色命根嗎?不應這樣說……乃至……有有色諸法的壽、住、存續、維持、活動、轉起、護持,沒有色命根嗎?是的。有非色諸法的壽、住、存續、維持、活動、轉起、護持,沒有非色命根嗎?不應這樣說……乃至……

非色諸法的壽是非色命根嗎?是的。有色諸法的壽是色命根嗎?不應這樣說……乃至……有色諸法的壽不應說是“色命根”嗎?是的。非色諸法的壽不應說是“非色命根”嗎?不應這樣說……乃至……

540Natthi rūpajīvitindriyanti? Āmantā. Natthi rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanāti? Āmantā. Hañci atthi rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi rūpajīvitindriya’’nti. Atthi arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā, atthi arūpajīvitindriyanti? Āmantā. Atthi rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā, atthi rūpajīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā, natthi rūpajīvitindriyanti? Āmantā. Atthi arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā, natthi arūpajīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu arūpajīvitindriyanti? Āmantā. Rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu rūpajīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu na vattabbaṃ – ‘‘rūpajīvitindriya’’nti? Āmantā. Arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu na vattabbaṃ – ‘‘arūpajīvitindriya’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
541已對照

五百四十一、有色諸法的壽是非色命根嗎?是的。非色諸法的壽是色命根嗎?不應這樣說……乃至……

非色諸法的壽不應說是“色命根”嗎?是的。有色諸法的壽不應說是“非色命根”嗎?不應這樣說……乃至……

有色諸法與非色諸法的壽是非色命根嗎?是的。有色諸法與非色諸法的壽是色命根嗎?不應這樣說……乃至……

有色諸法與非色諸法的壽不應說是“色命根”嗎?是的。有色諸法與非色諸法的壽不應說是“非色命根”嗎?不應這樣說……乃至……沒有色命根嗎?是的。入滅盡定者沒有命根嗎?不應這樣說……乃至……

541Rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu arūpajīvitindriyanti? Āmantā. Arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu rūpajīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu na vattabbaṃ – ‘‘rūpajīvitindriya’’nti? Āmantā. Rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu na vattabbaṃ – ‘‘arūpajīvitindriya’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpīnañca arūpīnañca dhammānaṃ āyu arūpajīvitindriyanti? Āmantā. Rūpīnañca arūpīnañca dhammānaṃ āyu rūpajīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpīnañca arūpīnañca dhammānaṃ āyu na vattabbaṃ – ‘‘rūpajīvitindriya’’nti? Āmantā. Rūpīnañca arūpīnañca dhammānaṃ āyu na vattabbaṃ – ‘‘arūpajīvitindriya’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthi rūpajīvitindriyanti? Āmantā. Nirodhaṃ samāpannassa natthi jīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
542已對照

五百四十二、入滅盡定者有命根嗎?是的。若入滅盡定者有命根,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有色命根。”

入滅盡定者有命根嗎?是的。系屬哪一蘊?系屬行蘊。入滅盡定者有行蘊嗎?不應這樣說……乃至……

入滅盡定者有行蘊嗎?是的。入滅盡定者有受蘊……乃至……想蘊……乃至……識蘊嗎?不應這樣說……乃至……

入滅盡定者有受蘊……乃至……想蘊……乃至……識蘊嗎?是的。[他]並非入滅盡定者嗎?不應這樣說……乃至……

542Nirodhaṃ samāpannassa atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Hañci nirodhaṃ samāpannassa atthi jīvitindriyaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi rūpajīvitindriya’’nti. Nirodhaṃ samāpannassa atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Katamakkhandhapariyāpannanti? Saṅkhārakkhandhapariyāpannanti. Nirodhaṃ samāpannassa atthi saṅkhārakkhandhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhaṃ samāpannassa atthi saṅkhārakkhandhoti? Āmantā. Nirodhaṃ samāpannassa atthi vedanākkhandho…pe… saññākkhandho…pe… viññāṇakkhandhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhaṃ samāpannassa atthi vedanākkhandho…pe… saññākkhandho…pe… viññāṇakkhandhoti? Āmantā. Na nirodhaṃ samāpannoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
543已對照

五百四十三、沒有色命根嗎?是的。無想眾生沒有命根嗎?不應這樣說……乃至……

無想眾生有命根嗎?是的。若無想眾生有命根,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有色命根。”無想眾生有命根嗎?是的。系屬哪一蘊?系屬行蘊。無想眾生有行蘊嗎?不應這樣說……乃至……

無想眾生有行蘊嗎?是的。無想眾生有受蘊……乃至……想蘊……乃至……識蘊嗎?不應這樣說……乃至……

無想眾生有受蘊……乃至……想蘊……乃至……識蘊嗎?是的。[那]是五蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

543Natthi rūpajīvitindriyanti? Āmantā. Asaññasattānaṃ natthi jīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattānaṃ atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Hañci asaññasattānaṃ atthi jīvitindriyaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi rūpajīvitindriya’’nti. Asaññasattānaṃ atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Katamakkhandhapariyāpannanti? Saṅkhārakkhandhapariyāpannanti. Asaññasattānaṃ atthi saṅkhārakkhandhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattānaṃ atthi saṅkhārakkhandhoti? Āmantā. Asaññasattānaṃ atthi vedanākkhandho…pe… saññākkhandho…pe… viññāṇakkhandhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattānaṃ atthi vedanākkhandho…pe… saññākkhandho…pe… viññāṇakkhandhoti? Āmantā. Pañcavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
544已對照

五百四十四、由尋求投生的心所等起的命根,在尋求投生的心壞滅時,一部分壞滅嗎?是的。由尋求投生的心所等起的觸,在尋求投生的心壞滅時,一部分壞滅嗎?不應這樣說……乃至……

由尋求投生的心所等起的觸,在尋求投生的心壞滅時,無餘地壞滅嗎?是的。由尋求投生的心所等起的命根,在尋求投生的心壞滅時,無餘地壞滅嗎?不應這樣說……乃至……

544Upapattesiyena cittena samuṭṭhitaṃ jīvitindriyaṃ upapattesiye citte bhijjamāne ekadesaṃ bhijjatīti? Āmantā. Upapattesiyena cittena samuṭṭhito phasso upapattesiye citte bhijjamāne ekadeso bhijjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Upapattesiyena cittena samuṭṭhito phasso upapattesiye citte bhijjamāne anavaseso bhijjatīti? Āmantā. Upapattesiyena cittena samuṭṭhitaṃ jīvitindriyaṃ upapattesiye citte bhijjamāne anavasesaṃ bhijjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
545已對照

五百四十五、有兩種命根嗎?是的。以兩種命而活,以兩種死而死嗎?是的。

545Dve jīvitindriyānīti? Āmantā. Dvīhi jīvitehi jīvati, dvīhi maraṇehi mīyatīti? Āmantā [na hevaṃ vattabbe (syā. kaṃ. pī.)].
546已對照

命根論終。

八、第八品

(八十三)十一、業因論

五百四十六、阿羅漢因業而從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹因業而從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢因業而從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含……乃至……阿那含因業而從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹因業而不從須陀洹果退失嗎?是的。阿羅漢因業而不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……斯陀含……乃至……阿那含因業而不從阿那含果退失嗎?是的。阿羅漢因業而不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢因業而從阿羅漢果退失嗎?是的。因殺生業嗎?不應這樣說……乃至……因不與取業……乃至……因欲邪行業……因虛妄語業……因離間語業……因粗惡語業……因雜穢語業……因殺母業……因殺父業……因殺阿羅漢業……因出[佛]血業……乃至……因破僧業嗎?不應這樣說……乃至……

因哪種業?因為[他曾]誹謗諸阿羅漢。阿羅漢因誹謗阿羅漢之業而從阿羅漢果退失嗎?是的。凡誹謗諸阿羅漢者,他們全都作證阿羅漢果嗎?不應這樣說……乃至……

546Kammahetu arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Kammahetu sotāpanno sotāpattiphalā parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kammahetu arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Kammahetu sakadāgāmī…pe… anāgāmī anāgāmiphalā parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kammahetu sotāpanno sotāpattiphalā na parihāyatīti? Āmantā. Kammahetu arahā arahattā na parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… kammahetu sakadāgāmī…pe… anāgāmī anāgāmiphalā na parihāyatīti? Āmantā. Kammahetu arahā arahattā na parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kammahetu arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Pāṇātipātakammassa hetūti? Na hevaṃ vattabbe…pe… adinnādānakammassa hetu…pe… kāmesumicchācārakammassa hetu… musāvādakammassa hetu… pisuṇavācākammassa hetu… pharusavācākammassa hetu… samphappalāpakammassa hetu… mātughātakammassa [mātughātakakammassa (syā.), mātughātikammassa (ka.) tathā pitughātaarahantaghātakammassātipadesu] hetu… pitughātakammassa hetu… arahantaghātakammassa hetu… ruhiruppādakammassa hetu…pe… saṅghabhedakammassa hetūti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Katamassa kammassa hetūti? Handa hi arahantānaṃ abbhācikkhatīti. Arahantānaṃ abbhācikkhanakammassa hetu arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Ye keci arahantānaṃ abbhācikkhanti, sabbe te arahattaṃ sacchikarontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
546已對照

業因論終。

第八品。

其攝頌——

六趣、中有,唯五欲功德是欲界,唯五處是欲,有色諸法是色界,非色諸法是無色界,色界中有具六處的自體,諸無色[界]中有色,色是業,色是命,因業而退失。

546Tassuddānaṃ – Cha gatiyo, antarābhavo, pañceva kāmaguṇā kāmadhātu, pañceva āyatanā kāmā, rūpino dhammā rūpadhātu, arūpino dhammā arūpadhātu, saḷāyataniko attabhāvo rūpadhātuyā, atthi rūpaṃ arūpesu, rūpaṃ kammaṃ, rūpaṃ jīvitaṃ, kammahetukā parihāyatīti.