快樂巴利palinanda.cc

論事·第七品 Sattamavaggo (63) 1. Saṅgahitakathā

471已對照

七、第七品

(六十三)一、所攝論

四百七十一、沒有任何法被任何法所攝嗎?是的。不是有某些法依某些法而歸入數目、歸入總說、[為其]所攝屬嗎?是的。若有某些法依某些法而歸入數目、歸入總說、[為其]所攝屬,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有任何法被任何法所攝。”

眼處歸入哪一蘊的數目呢?歸入色蘊的數目。若眼處歸入色蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“眼處被色蘊所攝。”耳處……乃至……鼻處……乃至……舌處……乃至……身處歸入哪一蘊的數目呢?歸入色蘊的數目。若身處歸入色蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“身處被色蘊所攝。”

色處……乃至……聲處……乃至……香處……乃至……味處……乃至……觸處歸入哪一蘊的數目呢?歸入色蘊的數目。若觸處歸入色蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“觸處被色蘊所攝。”

樂受歸入哪一蘊的數目呢?歸入受蘊的數目。若樂受歸入受蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“樂受被受蘊所攝。”苦受……乃至……不苦不樂受歸入哪一蘊的數目呢?歸入受蘊的數目。若不苦不樂受歸入受蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“不苦不樂受被受蘊所攝。”

眼觸所生想歸入哪一蘊的數目呢?歸入想蘊的數目。若眼觸所生想歸入想蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“眼觸所生想被想蘊所攝。”耳觸所生想……乃至……意觸所生想歸入哪一蘊的數目呢?歸入想蘊的數目。若意觸所生想歸入想蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“意觸所生想被想蘊所攝。”

眼觸所生思……乃至……意觸所生思歸入哪一蘊的數目呢?歸入行蘊的數目。若意觸所生思歸入行蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“意觸所生思被行蘊所攝。”

眼識……乃至……意識歸入哪一蘊的數目呢?歸入識蘊的數目。若意識歸入識蘊的數目,那麼,喂,就應當這樣說:“意識被識蘊所攝。”

471Natthi keci dhammā kehici dhammehi saṅgahitāti [saṅgahītāti (pī.)]? Āmantā. Nanu atthi keci dhammā kehici dhammehi gaṇanaṃ gacchanti uddesaṃ gacchanti pariyāpannāti? Āmantā. Hañci atthi keci dhammā kehici dhammehi gaṇanaṃ gacchanti uddesaṃ gacchanti pariyāpannā, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi keci dhammā kehici dhammehi saṅgahitā’’ti. Cakkhāyatanaṃ katamakkhandhagaṇanaṃ [katamaṃ khandhagaṇanaṃ (sī. pī. ka.)] gacchatīti? Rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci cakkhāyatanaṃ rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘cakkhāyatanaṃ rūpakkhandhena saṅgahita’’nti. Sotāyatanaṃ…pe… ghānāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci kāyāyatanaṃ rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘kāyāyatanaṃ rūpakkhandhena saṅgahita’’nti. Rūpāyatanaṃ…pe… saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci phoṭṭhabbāyatanaṃ rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘phoṭṭhabbāyatanaṃ rūpakkhandhena saṅgahita’’nti. Sukhā vedanā katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Vedanākkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci sukhā vedanā vedanākkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘sukhā vedanā vedanākkhandhena saṅgahitā’’ti. Dukkhā vedanā…pe… adukkhamasukhā vedanā katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Vedanākkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci adukkhamasukhā vedanā vedanākkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘adukkhamasukhā vedanā vedanākkhandhena saṅgahitā’’ti. Cakkhusamphassajā saññā katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Saññākkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci cakkhusamphassajā saññā saññākkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘cakkhusamphassajā saññā saññākkhandhena saṅgahitā’’ti. Sotasamphassajā saññā…pe… manosamphassajā saññā katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Saññākkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci manosamphassajā saññā saññākkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘manosamphassajā saññā saññākkhandhena saṅgahitā’’ti. Cakkhusamphassajā cetanā…pe… manosamphassajā cetanā katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Saṅkhārakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci manosamphassajā cetanā saṅkhārakkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘manosamphassajā cetanā saṅkhārakkhandhena saṅgahitā’’ti. Cakkhuviññāṇaṃ …pe… manoviññāṇaṃ katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti? Viññāṇakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci manoviññāṇaṃ viññāṇakkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe – ‘‘manoviññāṇaṃ viññāṇakkhandhena saṅgahita’’nti.
472已對照

四百七十二、猶如兩頭牡牛被韁繩或繩索所攝,缽食被吊絡所攝,狗被皮帶所攝;同樣地,那些法被那些法所攝嗎?若兩頭牡牛被韁繩或繩索所攝,缽食被吊絡所攝,狗被皮帶所攝,那麼,喂,就應當這樣說:“有某些法被某些法所攝。”

472Yathā dāmena vā yottena vā dve balibaddā saṅgahitā, sikkāya piṇḍapāto saṅgahito, sā gaddulena saṅgahito; evameva te dhammā tehi dhammehi saṅgahitāti [sakavādivacanaṃ (aṭṭhakathā passitabbā)]? Hañci dāmena vā yottena vā dve balībaddā saṅgahitā, sikkāya piṇḍapāto saṅgahito, sā gaddulena saṅgahito, tena vata re vattabbe – ‘‘atthi keci dhammā kehici dhammehi saṅgahitā’’ti [sakavādivacanaṃ (aṭṭhakathā passitabbā)].
473已對照

所攝論終。

七、第七品

(六十四)二、相應論

四百七十三、沒有任何法與任何法相應嗎?是的。不是有某些法與某些法俱行、俱生、相雜、同一生起、同一滅、同一所依、同一所緣嗎?是的。若有某些法與某些法俱行、俱生、相雜、同一生起、同一滅、同一所依、同一所緣,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有任何法與任何法相應。”

受蘊與想蘊俱生嗎?是的。若受蘊與想蘊俱生,那麼,喂,就應當這樣說:“受蘊與想蘊相應。”

受蘊與行蘊……與識蘊俱生嗎?是的。若受蘊與識蘊俱生,那麼,喂,就應當這樣說:“受蘊與識蘊相應。”

想蘊……行蘊……識蘊與受蘊……與想蘊……與行蘊俱生嗎?是的。若識蘊與行蘊俱生,那麼,喂,就應當這樣說:“識蘊與行蘊相應。”

473Natthi keci dhammā kehici dhammehi sampayuttāti? Āmantā. Nanu atthi keci dhammā kehici dhammehi sahagatā sahajātā saṃsaṭṭhā ekuppādā ekanirodhā ekavatthukā ekārammaṇāti? Āmantā. Hañci atthi keci dhammā kehici dhammehi sahagatā sahajātā saṃsaṭṭhā ekuppādā ekanirodhā ekavatthukā ekārammaṇā, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi keci dhammā kehici dhammehi sampayuttā’’ti. Vedanākkhandho saññākkhandhena sahajātoti? Āmantā. Hañci vedanākkhandho saññākkhandhena sahajāto, tena vata re vattabbe – ‘‘vedanākkhandho saññākkhandhena sampayutto’’ti. Vedanākkhandho saṅkhārakkhandhena… viññāṇakkhandhena sahajātoti? Āmantā. Hañci vedanākkhandho viññāṇakkhandhena sahajāto, tena vata re vattabbe – ‘‘vedanākkhandho viññāṇakkhandhena sampayutto’’ti. Saññākkhandho … saṅkhārakkhandho… viññāṇakkhandho vedanākhandhena… saññākkhandhena… saṅkhārakkhandhena sahajātoti? Āmantā. Hañci viññāṇakkhandho saṅkhārakkhandhena sahajāto, tena vata re vattabbe – ‘‘viññāṇakkhandho saṅkhārakkhandhena sampayutto’’ti.
474已對照

四百七十四、猶如油隨入、滲入胡麻中,汁隨入、滲入甘蔗中;同樣地,那些法隨入、滲入那些法中嗎?不應這樣說……乃至……

474Yathā tilamhi telaṃ anugataṃ anupaviṭṭhaṃ, ucchumhi raso anugato anupaviṭṭho; evameva te dhammā tehi dhammehi anugatā anupaviṭṭhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
475已對照

相應論終。

七、第七品

(六十五)三、心所論

四百七十五、沒有心所法嗎?是的。不是有某些法與心俱行、俱生、相雜、相應、同一生起、同一滅、同一所依、同一所緣嗎?是的。若有某些法與心俱行、俱生、相雜、相應、同一生起、同一滅、同一所依、同一所緣,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有心所法。”

觸與心俱生嗎?是的。若觸與心俱生,那麼,喂,就應當這樣說:“觸是心所。”受……乃至……想……思……信……精進……念……定……慧……貪……瞋……痴……乃至……無愧與心俱生嗎?是的。若無愧與心俱生,那麼,喂,就應當這樣說:“無愧是心所。”

475Natthi cetasiko dhammoti? Āmantā. Nanu atthi keci dhammā cittena sahagatā sahajātā saṃsaṭṭhā sampayuttā ekuppādā ekanirodhā ekavatthukā ekārammaṇāti? Āmantā. Hañci atthi keci dhammā cittena sahagatā sahajātā saṃsaṭṭhā sampayuttā ekuppādā ekanirodhā ekavatthukā ekārammaṇā, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi cetasiko dhammo’’ti. Phasso cittena sahajātoti? Āmantā. Hañci phasso cittena sahajāto, tena vata re vattabbe – ‘‘phasso cetasiko’’ti. Vedanā…pe… saññā… cetanā… saddhā… vīriyaṃ… sati… samādhi… paññā… rāgo… doso… moho…pe… anottappaṃ cittena sahajātanti? Āmantā. Hañci anottappaṃ cittena sahajātaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘anottappaṃ cetasika’’nti.
476已對照

四百七十六、因為“與心俱生”,所以是心所嗎?是的。因為“與觸俱生”,所以是觸所嗎?是的。因為“與心俱生”,所以是心所嗎?是的。因為“與受……想……思……信……精進……念……定……慧……貪……瞋……痴……乃至……與無愧俱生”,所以是無愧所嗎?是的。

476Cittena sahajātāti katvā cetasikāti? Āmantā. Phassena sahajātāti katvā phassasikāti [phassikāti (pī. aṭṭha.)]? Āmantā. Cittena sahajātāti katvā cetasikāti? Āmantā. Vedanāya… saññāya… cetanāya… saddhāya… vīriyena… satiyā… samādhinā… paññāya… rāgena… dosena… mohena…pe… anottappena sahajātāti katvā anottappāsikāti [anottappikāti (?)]? Āmantā.
477已對照

四百七十七、沒有心所法嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“這心與諸心所法,

於善了知者,[它們]是無我的;

了知那二者中的劣與勝之後,

正見者已知壞滅之法。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,有心所法。

沒有心所法嗎?是的。世尊不是說過嗎:“給瓦達,於此,比丘說出其他眾生、其他人的心,也說出[其]心所,也說出[其]所尋,也說出[其]所伺:‘你的意是這樣的,你的意是那樣的,你的心也是如此的。’”確有[這]經嗎?是的。那麼,有心所法。

477Natthi cetasiko dhammoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Cittañhidaṃ cetasikā ca dhammā, Anattato saṃviditassa honti; Hīnappaṇītaṃ tadubhaye viditvā, Sammaddaso vedi palokadhamma’’nti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atthi cetasiko dhammoti. Natthi cetasiko dhammoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘idha, kevaṭṭa, bhikkhu parasattānaṃ parapuggalānaṃ cittampi ādisati cetasikampi ādisati vitakkitampi ādisati vicāritampi ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’’’nti [dī. ni. 1.485]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atthi cetasiko dhammoti.
478已對照

心所論終。

七、第七品

(六十六)四、布施論

四百七十八、心所法是布施嗎?是的。能把心所法施與他人嗎?不應這樣說……乃至……能把心所法施與他人嗎?是的。能把觸施與他人嗎?不應這樣說……乃至……能把受……乃至……想……思……信……精進……念……定……慧施與他人嗎?不應這樣說……乃至……

478Cetasiko dhammo dānanti? Āmantā. Labbhā cetasiko dhammo paresaṃ dātunti? Na hevaṃ vattabbe …pe… labbhā cetasiko dhammo paresaṃ dātunti? Āmantā. Labbhā phasso paresaṃ dātunti? Na hevaṃ vattabbe …pe… labbhā vedanā…pe… saññā… cetanā… saddhā… vīriyaṃ… sati… samādhi… paññā paresaṃ dātunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
479已對照

四百七十九、不應說“心所法是布施”嗎?是的。布施是有不可喜之果的、有不可愛之果的、有不可意之果的、有須調味之果的、導致苦的、有苦異熟的嗎?不應這樣說……乃至……不是布施是有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?是的。若布施是有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的,那麼,喂,就應當這樣說:“心所法是布施。”

布施被世尊說為有可喜之果的,衣是布施嗎?是的。衣是有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?不應這樣說……乃至……布施被世尊說為有可喜之果的,缽食、坐臥處、病者所需的醫藥資具是布施嗎?是的。病者所需的醫藥資具是有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?不應這樣說……乃至……

479Na vattabbaṃ – cetasiko dhammo dānanti? Āmantā. Dānaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu dānaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Hañci dānaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘cetasiko dhammo dāna’’nti. Dānaṃ iṭṭhaphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, cīvaraṃ dānanti [upari vuccamānāya paravādīpucchāya sadisā, aṭṭhakathā oloketabbā]? Āmantā. Cīvaraṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dānaṃ iṭṭhaphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, piṇḍapāto senāsanaṃ gilānapaccayabhesajjaparikkhāro dānanti? Āmantā. Gilānapaccayabhesajjaparikkhāro iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
480已對照

四百八十、不應說“心所法是布施”嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“信、慚與善的布施,

這些法為諸善士所隨行;

[人們]說這正是趣天之道,

由此[人]便前往天界。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,心所法是布施。

不應說“心所法是布施”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這五種布施,是大布施,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。哪五種[布施]呢?諸比丘,在此,聖弟子舍斷殺生,遠離殺生。諸比丘,遠離殺生的聖弟子,施與無量眾生以無畏,施與無怨,施與無惱害。施與無量眾生以無畏、無怨、無惱害之後,他便分得無量的無畏、無怨、無惱害。諸比丘,這是第一種布施,是大布施,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。再者,諸比丘,聖弟子舍斷不與取……乃至……舍斷欲邪行……乃至……舍斷虛妄語……乃至……舍斷[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。諸比丘,遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類的聖弟子,施與無量眾生以無畏,施與無怨,施與無惱害。施與無量眾生以無畏、無怨、無惱害之後,他便分得無量的無畏、無怨、無惱害。諸比丘,這是第五種布施,是大布施,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。諸比丘,這就是五種布施,是大布施,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。”確有[這]經嗎?是的。那麼,心所法是布施。

480Na vattabbaṃ – ‘‘cetasiko dhammo dāna’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Saddhā hiriyaṃ kusalañca dānaṃ, Dhammā ete sappurisānuyātā; Etañhi maggaṃ diviyaṃ vadanti, Etena hi gacchati devaloka’’nti [a. ni. 8.32]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi cetasiko dhammo dānanti. Na vattabbaṃ – ‘‘cetasiko dhammo dāna’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcimāni, bhikkhave, dānāni mahādānāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkiyanti na saṅkiyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi! Katamāni pañca? Idha, bhikkhave, ariyasāvako pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Pāṇātipātā paṭivirato, bhikkhave, ariyasāvako aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ deti averaṃ deti abyābajjhaṃ [abyāpajjhaṃ (syā. ka.)] deti. Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ datvā averaṃ datvā abyābajjhaṃ datvā aparimāṇassa abhayassa averassa abyābajjhassa bhāgī hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ dānaṃ mahādānaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṅkiṇṇaṃ asaṅkiṇṇapubbaṃ, na saṅkiyati na saṅkiyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako adinnādānaṃ pahāya…pe… kāmesumicchācāraṃ pahāya…pe… musāvādaṃ pahāya…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, bhikkhave, ariyasāvako aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ deti averaṃ deti abyābajjhaṃ deti. Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ datvā averaṃ datvā abyābajjhaṃ datvā aparimāṇassa abhayassa averassa abyābajjhassa bhāgī hoti. Idaṃ, bhikkhave, pañcamaṃ dānaṃ mahādānaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṅkiṇṇaṃ asaṅkiṇṇapubbaṃ, na saṅkiyati na saṅkiyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni kho, bhikkhave, pañca dānāni mahādānāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkiyanti na saṅkiyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti [a. ni. 8.39]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi cetasiko dhammo dānanti.
481已對照

四百八十一、不應說“施物是布施”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“在此,有一類[人]布施食,布施飲,布施衣,布施乘,布施花鬘,布施香,布施塗香,布施臥具,布施住處,布施燈明。”確有[這]經嗎?是的。那麼,施物是布施。

481Na vattabbaṃ – ‘‘deyyadhammo dāna’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘idhekacco annaṃ deti, pānaṃ deti, vatthaṃ deti, yānaṃ deti, mālaṃ deti, gandhaṃ deti, vilepanaṃ deti, seyyaṃ deti, āvasathaṃ deti, padīpeyyaṃ detī’’ti [saṃ. ni. 3.362-391 thokaṃ visadisaṃ]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi deyyadhammo dānanti.
482已對照

四百八十二、施物是布施嗎?是的。施物是有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?不應這樣說……乃至……布施被世尊說為有可喜之果的,衣是布施嗎?是的。衣是有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?不應這樣說……乃至……布施被世尊說為有可喜之果的,缽食是布施……坐臥處是布施……病者所需的醫藥資具是布施嗎?是的。病者所需的醫藥資具是有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?不應這樣說……乃至……那麼,就不應說:“施物是布施。”

482Deyyadhammo dānanti? Āmantā. Deyyadhammo iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dānaṃ iṭṭhaphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, cīvaraṃ dānanti? Āmantā. Cīvaraṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dānaṃ iṭṭhaphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, piṇḍapāto dānaṃ… senāsanaṃ dānaṃ… gilānapaccayabhesajjaparikkhāro dānanti? Āmantā. Gilānapaccayabhesajjaparikkhāro iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘deyyadhammo dāna’’nti.
483已對照

布施論終。

七、第七品

(六十七)五、受用所成福論

四百八十三、受用所成福增長嗎?是的。受用所成的觸增長,受增長,想增長,思增長,心增長,信增長,精進增長,念增長,定增長,慧增長嗎?不應這樣說……乃至……

受用所成福增長嗎?是的。像蔓草般增長,像蔓藤般增長,像樹般增長,像草般增長,像文闍草叢般增長嗎?不應這樣說……乃至……

483Paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti? Āmantā. Paribhogamayo phasso vaḍḍhati, vedanā vaḍḍhati, saññā vaḍḍhati, cetanā vaḍḍhati, cittaṃ vaḍḍhati, saddhā vaḍḍhati, vīriyaṃ vaḍḍhati, sati vaḍḍhati, samādhi vaḍḍhati, paññā vaḍḍhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti? Āmantā. Latā viya vaḍḍhati, māluvā viya vaḍḍhati, rukkho viya vaḍḍhati, tiṇaṃ viya vaḍḍhati, muñjapuñjo viya vaḍḍhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
484已對照

四百八十四、受用所成福增長嗎?是的。施者施了布施之後不攝持,有福嗎?是的。對不轉向者有……對無關注者有……對不攝持者有……對不作意者有……對不思者有……對不希求者有……對不願求者有[福]嗎?不應這樣說……乃至……不是對轉向者有……對有關注者有……對攝持者有……對作意者有……對思者有……對希求者有……對願求者有[福]嗎?是的。若對轉向者有……對有關注者有……對攝持者有……對作意者有……對思者有……對希求者有……對願求者有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“受用所成福增長。”

484Paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti? Āmantā. Dāyako dānaṃ datvā na samannāharati, hoti puññanti? Āmantā. Anāvaṭṭentassa [anāvaṭṭantassa (sī. pī. ka.), anāvajjhantassa (syā.)] hoti… anābhogassa hoti… asamannāharantassa hoti… amanasikarontassa hoti… acetayantassa hoti… apatthayantassa hoti… appaṇidahantassa hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu āvaṭṭentassa hoti… ābhogassa hoti… samannāharantassa hoti… manasikarontassa hoti… cetayantassa hoti… patthayantassa hoti… paṇidahantassa hotīti? Āmantā. Hañci āvaṭṭentassa hoti… ābhogassa hoti… samannāharantassa hoti… manasikarontassa hoti… cetayantassa hoti… patthayantassa hoti… paṇidahantassa hoti, no ca vata re vattabbe – ‘‘paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatī’’ti.
485已對照

四百八十五、受用所成福增長嗎?是的。施者施了布施之後,尋思欲尋,尋思瞋恚尋,尋思害尋,有福嗎?是的。有兩觸……乃至……兩心的合集嗎?不應這樣說……乃至……有兩觸……乃至……兩心的合集嗎?是的。善與不善、有罪與無罪、劣與勝、黑白相對的諸法來到當面相會嗎?不應這樣說……乃至……善與不善、有罪與無罪、劣與勝、黑白相對的諸法來到當面相會嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這四種極遠之事。哪四種[極遠之事]呢?諸比丘,天空與大地,這是第一種極遠之事。諸比丘,大海的此岸與彼岸,這是第二種極遠之事。諸比丘,光耀者升起之處與沒落之處,這是第三種極遠之事。諸比丘,善人們的法與非善人們的法,這是第四種極遠之事。諸比丘,這就是四種極遠之事。

“天空遙遠,大地也遙遠,

人們說大海的彼岸也遙遠;

光耀者從那裡升起,

作光明者在那裡沒落[,也遙遠];

“人們說比那更遠的,

是善人們的法與非善人們的法。

善人們的聚會是不離散的,

只要它存續,就一直如是;

“而非善人們的聚會很快就消散,

因此善人們的法遠離非善人們。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“善與不善、有罪與無罪、劣與勝、黑白相對的諸法來到當面相會。”

485Paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti? Āmantā. Dāyako dānaṃ datvā kāmavitakkaṃ vitakketi, byāpādavitakkaṃ vitakketi, vihiṃsāvitakkaṃ vitakketi, hoti puññanti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Āmantā. Kusalākusalā sāvajjānavajjā hīnapaṇītā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā sammukhībhāvaṃ āgacchantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalākusalā sāvajjānavajjā hīnapaṇītā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā sammukhībhāvaṃ āgacchantīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘cattārimāni, bhikkhave, suvidūravidūrāni! Katamāni cattāri? Nabhañca, bhikkhave, pathavī ca – idaṃ paṭhamaṃ suvidūravidūraṃ. Orimañca, bhikkhave, tīraṃ samuddassa pārimañca tīraṃ – idaṃ dutiyaṃ suvidūravidūraṃ. Yato ca, bhikkhave, verocano abbhudeti yattha ca atthameti – idaṃ tatiyaṃ suvidūravidūraṃ. Satañca, bhikkhave, dhammo asatañca dhammo – idaṃ catutthaṃ suvidūravidūraṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri suvidūravidūrānīti. ‘‘Nabhañca dūre pathavī ca dūre, Pāraṃ samuddassa tadāhu dūre; Yato ca verocano abbhudeti, Pabhaṅkaro yattha ca atthameti. ‘‘Tato have dūrataraṃ vadanti, Satañca dhammaṃ asatañca dhammaṃ; Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo, Yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti. ‘‘Khippañhi veti [khippaṃhaveti (bahūsu)] asataṃ samāgamo; Tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’ti [a. ni. 4.47]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘kusalākusalā sāvajjānavajjā hīnapaṇītā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā sammukhībhāvaṃ āgacchantī’’ti.
486已對照

四百八十六、不應說“受用所成福增長”嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“種園林者、種林者,凡造橋者,

以及施與水亭、井與住處者——

“他們的福德晝與夜常時增長;

這些人是住於法者、具戒者、往生天界者。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,受用所成福增長。

不應說“受用所成福增長”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這四種福潤、善潤、樂之食,是有生天之益的、有安樂果報的、導向天界的,導向可喜、可愛、可意、利益與安樂。哪四種[福潤]呢?諸比丘,比丘受用某人的衣時,成就無量的心定而住,那人的福潤、善潤、樂之食便是無量的,是有生天之益的、有安樂果報的、導向天界的,導向可喜、可愛、可意、利益與安樂。諸比丘,比丘受用某人的缽食時……乃至……受用某人的坐臥處時……乃至……受用某人的病者所需的醫藥資具時,成就無量的心定而住,那人的福潤、善潤、樂之食便是無量的,是有生天之益的、有安樂果報的、導向天界的,導向可喜、可愛、可意、利益與安樂。諸比丘,這四種福潤、善潤、樂之食,是有生天之益的、有安樂果報的、導向天界的,導向可喜、可愛、可意、利益與安樂。”確有[這]經嗎?是的。那麼,受用所成福增長。

486Na vattabbaṃ – ‘‘paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Ārāmaropā vanaropā, ye janā setukārakā; Papañca udapānañca, ye dadanti upassayaṃ. ‘‘Tesaṃ divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati; Dhammaṭṭhā sīlasampannā, te janā saggagāmino’’ti [saṃ. ni. 1.47]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti. Na vattabbaṃ – ‘‘paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘cattārome, bhikkhave, puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti! Katame cattāro? Yassa, bhikkhave, bhikkhu cīvaraṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati. Yassa, bhikkhave, bhikkhu piṇḍapātaṃ paribhuñjamāno…pe… senāsanaṃ paribhuñjamāno…pe… gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattantī’’ti [a. ni. 4.51]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti.
487已對照

四百八十七、受用所成福增長嗎?是的。施者布施,受者受取之後不受用,丟棄、捨棄,有福嗎?是的。若施者布施,受者受取之後不受用,丟棄、捨棄,有福,那麼,喂,也就不應當這樣說:“受用所成福增長。”

受用所成福增長嗎?是的。施者布施,受者受取之後,或諸王奪去,或盜賊奪去,或火燒去,或水衝去,或不親愛的諸嗣奪去,有福嗎?是的。若施者布施,受者受取之後,或諸王奪去,或盜賊奪去,或火燒去,或水衝去,或不親愛的諸嗣奪去,有福,那麼,喂,也就不應當這樣說:“受用所成福增長。”

487Paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti? Āmantā. Dāyako dānaṃ deti, paṭiggāhako paṭiggahetvā na paribhuñjati chaḍḍeti vissajjeti, hoti puññanti? Āmantā. Hañci dāyako dānaṃ deti, paṭiggāhako paṭiggahetvā na paribhuñjati chaḍḍeti vissajjeti, hoti puññaṃ; no ca vata re vattabbe – ‘‘paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatī’’ti. Paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatīti? Āmantā. Dāyako dānaṃ deti, paṭiggāhake paṭiggahite rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṃ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti, hoti puññanti? Āmantā. Hañci dāyako dānaṃ deti, paṭiggāhake paṭiggahite rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṃ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti, hoti puññaṃ; no ca vata re vattabbe – ‘‘paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhatī’’ti.
488已對照

受用所成福論終。

七、第七品

(六十八)六、從此所施論

四百八十八、依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]嗎?是的。從此施衣,[他們]在那裡受用那衣嗎?不應這樣說……乃至……從此施缽食,從此施坐臥處,從此施病者所需的醫藥資具,從此施嚼食,從此施啖食,從此施飲水;[他們]在那裡受用那飲水嗎?不應這樣說……乃至……

依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]嗎?是的。一人是另一人的作者,苦樂是他作的,一人作,另一人感受嗎?不應這樣說……乃至……

488Ito dinnena tattha yāpentīti? Āmantā. Ito cīvaraṃ denti taṃ cīvaraṃ tattha paribhuñjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ito piṇḍapātaṃ denti, ito senāsanaṃ denti, ito gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ denti, ito khādanīyaṃ denti, ito bhojanīyaṃ denti, ito pānīyaṃ denti; taṃ pānīyaṃ tattha paribhuñjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ito dinnena tattha yāpentīti? Āmantā. Añño aññassa kārako parakataṃ sukhadukkhaṃ añño karoti, añño paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
489已對照

四百八十九、不應說“依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]”嗎?是的。不是諸亡者對為了自己而布施的[人]隨喜、令心淨信、生起喜、獲得喜悅嗎?是的。若諸亡者對為了自己而布施的[人]隨喜、令心淨信、生起喜、獲得喜悅,那麼,喂,就應當這樣說:“依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]。”

489Na vattabbaṃ – ‘‘ito dinnena tattha yāpentī’’ti? Āmantā. Nanu petā attano atthāya dānaṃ dentaṃ anumodenti, cittaṃ pasādenti, pītiṃ uppādenti, somanassaṃ paṭilabhantīti? Āmantā. Hañci petā attano atthāya dānaṃ dentaṃ anumodenti, cittaṃ pasādenti, pītiṃ uppādenti, somanassaṃ paṭilabhanti; tena vata re vattabbe – ‘‘ito dinnena tattha yāpentī’’ti.
490已對照

四百九十、不應說“依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]”嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“猶如降在高處的雨水,流向低處;

同樣,從此所施的,對諸亡者有益。

“猶如漲滿的諸河,注滿大海;

同樣,從此所施的,對諸亡者有益。

“因為那裡沒有耕作,此中也沒有牧牛;

沒有那樣的商貿,[沒有]以金錢的買賣;

已命終的諸亡者,在那裡依從此所施的而維持[生命]。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]。

490Na vattabbaṃ – ‘‘ito dinnena tattha yāpentī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Unname udakaṃ vuṭṭhaṃ, yathāninnaṃ pavattati; Evameva ito dinnaṃ, petānaṃ upakappati. ‘‘Yathā vārivahā pūrā, paripūrenti sāgaraṃ; Evameva ito dinnaṃ, petānaṃ upakappati. ‘‘Na hi tattha kasī atthi, gorakkhettha na vijjati; Vaṇijjā tādisī natthi, hiraññena kayākayaṃ [kayakkayaṃ (sī. pī.)]; Ito dinnena yāpenti, petā kālaṅkatā tahi’’nti [khu. pā. 7.6; pe. va. 19]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi ito dinnena tattha yāpentīti.
491已對照

四百九十一、不應說“依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,父母正見到這五種處,而希望家中生下兒子。哪五種[處]呢?受[我們]撫養的[他],將會奉養我們;或將為我們作應作之事;家系將長久住立;將承受遺產;又或者,對已命終的諸亡者,他將奉獻供施——諸比丘,父母正見到這五種處,而希望家中生下兒子。”

“諸智者正見到五種處,而希望[有]兒子:

受[我們]撫養的[他]將會奉養我們,或將為我們作應作之事;

“家系能長久住立,[他]承受遺產;

又或者,對諸亡者,他將奉獻供施。

“諸智者正見到這些處,而希望[有]兒子。

因此,寂靜者、善士,知恩者、感恩者,

“憶念先前所作的[恩德],奉養父母,

為他們作應作之事,正如對先施恩者[所應作的]那樣。

“奉行教誡、奉養撫養[自己]者,不使家系衰損,

有信、具足戒的兒子,是應受稱讚的。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,依從此所施的,[他們]在那裡維持[生命]。

491Na vattabbaṃ – ‘‘ito dinnena tattha yāpentī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcimāni, bhikkhave, ṭhānāni sampassantā mātāpitaro puttaṃ icchanti kule jāyamānaṃ! Katamāni pañca? Bhaṭo vā no bharissati, kiccaṃ vā no karissati, kulavaṃso ciraṃ ṭhassati, dāyajjaṃ paṭipajjissati, atha vā pana petānaṃ kālaṅkatānaṃ dakkhiṇaṃ anuppadassati – imāni kho, bhikkhave, pañca ṭhānāni sampassantā mātāpitaro puttaṃ icchanti kule jāyamāna’’nti. ‘‘Pañca ṭhānāni sampassaṃ, puttaṃ icchanti paṇḍitā; Bhaṭo vā no bharissati, kiccaṃ vā no karissati. ‘‘Kulavaṃso ciraṃ tiṭṭhe, dāyajjaṃ paṭipajjati; Atha vā pana petānaṃ, dakkhiṇaṃ anuppadassati. ‘‘Ṭhānānetāni sampassaṃ, puttaṃ icchanti paṇḍitā; Tasmā santo sappurisā, kataññū katavedino. ‘‘Bharanti mātāpitaro, pubbe katamanussaraṃ; Karonti tesaṃ kiccāni, yathā taṃ pubbakārinaṃ. ‘‘Ovādakārī bhaṭaposī, kulavaṃsaṃ ahāpayaṃ; Saddho sīlena sampanno, putto hoti pasaṃsiyo’’ti [a. ni. 5.31]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi ito dinnena tattha yāpentīti.
492已對照

從此所施論終。

七、第七品

(六十九)七、地是業異熟論

四百九十二、地是業異熟嗎?是的。[地]是能感受樂的、能感受苦的、能感受不苦不樂的,與樂受相應的、與苦受相應的、與不苦不樂受相應的,與觸相應的、與受相應的、與想相應的、與思相應的、與心相應的,有所緣的;它有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?不應這樣說……乃至……不是[地]非能感受樂的、非能感受苦的、非能感受不苦不樂的,不與樂受相應的、不與苦受相應的、不與不苦不樂受相應的,不與觸相應的、不與受相應的、不與想相應的、不與思相應的、不與心相應的,無所緣的;它沒有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?是的。若[地]非能感受樂的、非能感受苦的……乃至……無所緣的;它沒有轉向……乃至……願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“地是業異熟。”

觸是業異熟,觸是能感受樂的、能感受苦的、能感受不苦不樂的,與樂受相應的、與苦……乃至……與不苦不樂受相應的,與觸相應的、與受相應的、與想相應的、與思相應的、與心相應的,有所緣的;它有轉向……乃至……願求嗎?是的。地是業異熟,地是能感受樂的、能感受苦的、能感受不苦不樂的,與樂受相應的、與苦……乃至……與不苦不樂受相應的,與觸相應的、與受相應的、與想相應的、與思相應的、與心相應的,有所緣的;它有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?不應這樣說……乃至……地是業異熟,地非能感受樂的、非能感受苦的……乃至……無所緣的;它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。觸是業異熟,觸非能感受樂的、非能感受苦的……乃至……無所緣的;它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

地是業異熟嗎?是的。地是可被提舉與壓制的、可被切割與破壞的嗎?是的。業異熟是可被提舉與壓制的、可被切割與破壞的嗎?不應這樣說……乃至……

地可以被買、賣、典押、收集、揀選嗎?是的。業異熟可以被買、賣、典押、收集、揀選嗎?不應這樣說……乃至……

492Pathavī kammavipākoti? Āmantā. Sukhavedaniyā dukkhavedaniyā adukkhamasukhavedaniyā, sukhāya vedanāya sampayuttā, dukkhāya vedanāya sampayuttā, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā, phassena sampayuttā, vedanāya sampayuttā, saññāya sampayuttā, cetanāya sampayuttā, cittena sampayuttā, sārammaṇā; atthi tāya āvaṭṭanā [āvajjanā (syā. kaṃ.)] ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu na sukhavedaniyā na dukkhavedaniyā na adukkhamasukhavedaniyā, na sukhāya vedanāya sampayuttā, na dukkhāya vedanāya sampayuttā, na adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā, na phassena sampayuttā, na vedanāya sampayuttā, na saññāya sampayuttā, na cetanāya sampayuttā, na cittena sampayuttā, anārammaṇā; natthi tāya āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Āmantā. Hañci na sukhavedaniyā na dukkhavedaniyā…pe… anārammaṇā; natthi tāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, no ca vata re vattabbe – ‘‘pathavī kammavipāko’’ti. Phasso kammavipāko, phasso sukhavedaniyo dukkhavedaniyo adukkhamasukhavedaniyo sukhāya vedanāya sampayutto dukkhāya…pe… adukkhamasukhāya vedanāya sampayutto phassena sampayutto vedanāya sampayutto saññāya sampayutto cetanāya sampayutto cittena sampayutto sārammaṇo; atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Pathavī kammavipāko, pathavī sukhavedaniyā dukkhavedaniyā adukkhamasukhavedaniyā sukhāya vedanāya sampayuttā dukkhāya…pe… adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā phassena sampayuttā vedanāya sampayuttā saññāya sampayuttā cetanāya sampayuttā cittena sampayuttā sārammaṇā; atthi tāya āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… pathavī kammavipāko, pathavī na sukhavedaniyā na dukkhavedaniyā…pe… anārammaṇā; natthi tāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Phasso kammavipāko, phasso na sukhavedaniyo na dukkhavedaniyo …pe… anārammaṇo; natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Pathavī kammavipākoti? Āmantā. Pathavī paggahaniggahupagā chedanabhedanupagāti? Āmantā. Kammavipāko paggahaniggahupago chedanabhedanupagoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Labbhā pathavī ketuṃ vikketuṃ āṭhapetuṃ ocinituṃ vicinitunti? Āmantā. Labbhā kammavipāko ketuṃ vikketuṃ āṭhapetuṃ ocinituṃ vicinitunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
493已對照

四百九十三、地是與他人共有的嗎?是的。業異熟是與他人共有的嗎?不應這樣說……乃至……

業異熟是與他人共有的嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“不與他人共有、盜賊所不能奪取的伏藏——

凡人應當造作諸福德,如果他行善行。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“業異熟是與他人共有的。”

地是業異熟嗎?是的。先是地形成,後是眾生生起嗎?是的。先是異熟生起,後是[眾生]為了獲得異熟而造業嗎?不應這樣說……乃至……

地是一切眾生的業異熟嗎?是的。一切眾生都受用地嗎?不應這樣說……乃至……一切眾生都受用地嗎?是的。有些[人]不受用地而般涅槃嗎?是的。有些[人]未耗盡業異熟而般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

地是轉輪王眾生的業異熟嗎?是的。其他眾生受用地嗎?是的。其他眾生受用轉輪王眾生的業異熟嗎?不應這樣說……乃至……其他眾生受用轉輪王眾生的業異熟嗎?是的。其他眾生受用轉輪王眾生的觸、受、想、思、心、信、精進、念、定、慧嗎?不應這樣說……乃至……

493Pathavī paresaṃ sādhāraṇāti? Āmantā. Kammavipāko paresaṃ sādhāraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kammavipāko paresaṃ sādhāraṇoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Asādhāraṇamaññesaṃ, acoraharaṇo nidhi; Kayirātha macco puññāni, sace sucaritaṃ care’’ti [khu. pā. 8.9 khuddakapāṭhe, thokaṃ visadisaṃ]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘kammavipāko paresaṃ sādhāraṇo’’ti. Pathavī kammavipākoti? Āmantā. Paṭhamaṃ pathavī saṇṭhāti, pacchā sattā uppajjantīti? Āmantā. Paṭhamaṃ vipāko uppajjati, pacchā vipākapaṭilābhāya kammaṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Pathavī sabbasattānaṃ kammavipākoti? Āmantā. Sabbe sattā pathaviṃ paribhuñjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbe sattā pathaviṃ paribhuñjantīti? Āmantā. Atthi keci pathaviṃ aparibhuñjitvā parinibbāyantīti? Āmantā. Atthi keci kammavipākaṃ akhepetvā parinibbāyantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Pathavī cakkavattisattassa kammavipākoti? Āmantā. Aññe sattā pathaviṃ paribhuñjantīti? Āmantā. Cakkavattisattassa kammavipākaṃ aññe sattā paribhuñjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkavattisattassa kammavipākaṃ aññe sattā paribhuñjantīti? Āmantā. Cakkavattisattassa phassaṃ vedanaṃ saññaṃ cetanaṃ cittaṃ saddhaṃ vīriyaṃ satiṃ samādhiṃ paññaṃ aññe sattā paribhuñjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
494已對照

四百九十四、不應說“地是業異熟”嗎?是的。不是有導向統治權的業、導向主權的業嗎?是的。若有導向統治權的業、導向主權的業,那麼,喂,就應當這樣說:“地是業異熟。”

494Na vattabbaṃ – ‘‘pathavī kammavipāko’’ti? Āmantā. Nanu atthi issariyasaṃvattaniyaṃ kammaṃ adhipaccasaṃvattaniyaṃ kammanti? Āmantā. Hañci atthi issariyasaṃvattaniyaṃ kammaṃ adhipaccasaṃvattaniyaṃ kammaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘pathavī kammavipāko’’ti.
495已對照

地是業異熟論終。

七、第七品

(七十)八、老死是異熟論

四百九十五、老死是異熟嗎?是的。[老死]是能感受樂的、能感受苦的、能感受不苦不樂的,與樂受相應的、與苦受相應的、與不苦不樂受相應的,與觸相應的、與受相應的、與想相應的、與思相應的、與心相應的,有所緣的;它有轉向、關注、攝持、作意、思、希求、願求嗎?不應這樣說……乃至……不是[老死]非能感受樂的、非能感受苦的……乃至……無所緣的;它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。若[老死]非能感受樂的、非能感受苦的……乃至……無所緣的;它沒有轉向……乃至……願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“老死是異熟。”

觸是異熟,觸是能感受樂的、能感受苦的……乃至……有所緣的;它有轉向……乃至……願求嗎?是的。老死是異熟,老死是能感受樂的、能感受苦的……乃至……有所緣的;它有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

老死是異熟,老死非能感受樂的、非能感受苦的……乃至……無所緣的;它沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。觸是異熟,觸非能感受樂的、非能感受苦的……乃至……無所緣的;它沒有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

495Jarāmaraṇaṃ vipākoti? Āmantā. Sukhavedaniyaṃ dukkhavedaniyaṃ adukkhamasukhavedaniyaṃ, sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṃ, phassena sampayuttaṃ, vedanāya sampayuttaṃ, saññāya sampayuttaṃ, cetanāya sampayuttaṃ, cittena sampayuttaṃ, sārammaṇaṃ; atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu na sukhavedaniyaṃ na dukkhavedaniyaṃ…pe… anārammaṇaṃ; natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Hañci na sukhavedaniyaṃ na dukkhavedaniyaṃ…pe… anārammaṇaṃ; natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, no ca vata re vattabbe – ‘‘jarāmaraṇaṃ vipāko’’ti. Phasso vipāko, phasso sukhavedaniyo dukkhavedaniyo…pe… sārammaṇo; atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Jarāmaraṇaṃ vipāko, jarāmaraṇaṃ sukhavedaniyaṃ dukkhavedaniyaṃ…pe… sārammaṇaṃ; atthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jarāmaraṇaṃ vipāko, jarāmaraṇaṃ na sukhavedaniyaṃ na dukkhavedaniyaṃ…pe… anārammaṇaṃ; natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Phasso vipāko, phasso na sukhavedaniyo na dukkhavedaniyo…pe… anārammaṇo; natthi tassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
496已對照

四百九十六、諸不善法的老死,是諸不善法的異熟嗎?是的。諸善法的老死,是諸善法的異熟嗎?不應這樣說……乃至……

諸善法的老死,不應說“諸善法的異熟”嗎?是的。諸不善法的老死,不應說“諸不善法的異熟”嗎?不應這樣說……乃至……

諸善法的老死,是諸不善法的異熟嗎?是的。諸不善法的老死,是諸善法的異熟嗎?不應這樣說……乃至……

諸不善法的老死,不應說“諸善法的異熟”嗎?是的。諸善法的老死,不應說“諸不善法的異熟”嗎?不應這樣說……乃至……

諸善法與諸不善法的老死,是諸不善法的異熟嗎?是的。諸善法與諸不善法的老死,是諸善法的異熟嗎?不應這樣說……乃至……

諸善法與諸不善法的老死,不應說“諸善法的異熟”嗎?是的。諸善法與諸不善法的老死,不應說“諸不善法的異熟”嗎?不應這樣說……乃至……

496Akusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, akusalānaṃ dhammānaṃ vipākoti? Āmantā. Kusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, na vattabbaṃ – ‘‘kusalānaṃ dhammānaṃ vipāko’’ti? Āmantā. Akusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, na vattabbaṃ – ‘‘akusalānaṃ dhammānaṃ vipāko’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, akusalānaṃ dhammānaṃ vipākoti? Āmantā. Akusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Akusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, na vattabbaṃ – ‘‘kusalānaṃ dhammānaṃ vipāko’’ti? Āmantā. Kusalānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, na vattabbaṃ – ‘‘akusalānaṃ dhammānaṃ vipāko’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalānañca akusalānañca dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, akusalānaṃ dhammānaṃ vipākoti? Āmantā. Kusalānañca akusalānañca dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kusalānañca akusalānañca dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, na vattabbaṃ – ‘‘kusalānaṃ dhammānaṃ vipāko’’ti? Āmantā. Kusalānañca akusalānañca dhammānaṃ jarāmaraṇaṃ, na vattabbaṃ – ‘‘akusalānaṃ dhammānaṃ vipāko’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
497已對照

四百九十七、不應說“老死是異熟”嗎?是的。不是有導向醜陋的業、導向短壽的業嗎?是的。若有導向醜陋的業、導向短壽的業,那麼,喂,就應當這樣說:“老死是異熟。”

497Na vattabbaṃ – ‘‘jarāmaraṇaṃ vipāko’’ti? Āmantā. Nanu atthi dubbaṇṇasaṃvattaniyaṃ kammaṃ appāyukasaṃvattaniyaṃ kammanti? Āmantā. Hañci atthi dubbaṇṇasaṃvattaniyaṃ kammaṃ appāyukasaṃvattaniyaṃ kammaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘jarāmaraṇaṃ vipāko’’ti.
498已對照

老死是異熟論終。

七、第七品

(七十一)九、聖法異熟論

四百九十八、沒有聖法異熟嗎?是的。不是沙門性有大果,婆羅門性有大果嗎?是的。若沙門性有大果,婆羅門性有大果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有聖法異熟。”

沒有聖法異熟嗎?是的。不是有須陀洹果嗎?是的。若有須陀洹果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有聖法異熟。”不是有斯陀含果……乃至……阿那含果……乃至……阿羅漢果嗎?是的。若有阿羅漢果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“沒有聖法異熟。”

須陀洹果不是異熟嗎?是的。布施果不是異熟嗎?不應這樣說……乃至……須陀洹果不是異熟嗎?是的。戒果……乃至……修習果不是異熟嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含果……乃至……阿那含果……乃至……阿羅漢果不是異熟嗎?是的。布施果不是異熟嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢果不是異熟嗎?是的。戒果……乃至……修習果不是異熟嗎?不應這樣說……乃至……布施果是異熟嗎?是的。須陀洹果是異熟嗎?不應這樣說……乃至……

布施果是異熟嗎?是的。斯陀含果……乃至……阿那含果……乃至……阿羅漢果是異熟嗎?不應這樣說……乃至……戒果……乃至……修習果是異熟嗎?是的。須陀洹果是異熟嗎?不應這樣說……乃至……修習果是異熟嗎?是的。斯陀含果……乃至……阿那含果……乃至……阿羅漢果是異熟嗎?不應這樣說……乃至……

498Natthi ariyadhammavipākoti? Āmantā. Nanu mahapphalaṃ sāmaññaṃ mahapphalaṃ brahmaññanti? Āmantā. Hañci mahapphalaṃ sāmaññaṃ mahapphalaṃ brahmaññaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi ariyadhammavipāko’’ti. Natthi ariyadhammavipākoti? Āmantā. Nanu atthi sotāpattiphalanti? Āmantā. Hañci atthi sotāpattiphalaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi ariyadhammavipāko’’ti. Nanu atthi sakadāgāmiphalaṃ…pe… anāgāmiphalaṃ…pe… arahattaphalanti? Āmantā. Hañci atthi arahattaphalaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi ariyadhammavipāko’’ti. Sotāpattiphalaṃ na vipākoti? Āmantā. Dānaphalaṃ na vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpattiphalaṃ na vipākoti? Āmantā. Sīlaphalaṃ…pe… bhāvanāphalaṃ na vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmiphalaṃ…pe… anāgāmiphalaṃ…pe… arahattaphalaṃ na vipākoti? Āmantā. Dānaphalaṃ na vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahattaphalaṃ na vipākoti? Āmantā. Sīlaphalaṃ…pe… bhāvanāphalaṃ na vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dānaphalaṃ vipākoti? Āmantā. Sotāpattiphalaṃ vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dānaphalaṃ vipākoti? Āmantā. Sakadāgāmiphalaṃ…pe… anāgāmiphalaṃ…pe… arahattaphalaṃ vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sīlaphalaṃ…pe… bhāvanāphalaṃ vipākoti? Āmantā. Sotāpattiphalaṃ vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… bhāvanāphalaṃ vipākoti? Āmantā. Sakadāgāmiphalaṃ…pe… anāgāmiphalaṃ …pe… arahattaphalaṃ vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
499已對照

四百九十九、欲界善是有異熟的嗎?是的。出世間善是有異熟的嗎?不應這樣說……乃至……色界善……乃至……無色界善是有異熟的嗎?是的。出世間善是有異熟的嗎?不應這樣說……乃至……

出世間善是無異熟的嗎?是的。欲界善是無異熟的嗎?不應這樣說……乃至……出世間善是無異熟的嗎?是的。色界……乃至……無色界善是無異熟的嗎?不應這樣說……乃至……

499Kāmāvacaraṃ kusalaṃ savipākanti? Āmantā. Lokuttaraṃ kusalaṃ savipākanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpāvacaraṃ kusalaṃ…pe… arūpāvacaraṃ kusalaṃ savipākanti? Āmantā. Lokuttaraṃ kusalaṃ savipākanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokuttaraṃ kusalaṃ avipākanti? Āmantā. Kāmāvacaraṃ kusalaṃ avipākanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… lokuttaraṃ kusalaṃ avipākanti? Āmantā. Rūpāvacaraṃ…pe… arūpāvacaraṃ kusalaṃ avipākanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
500已對照

五百、欲界善是有異熟的、趣向積集的嗎?是的。出世間善是有異熟的、趣向積集的嗎?不應這樣說……乃至……色界……乃至……無色界善是有異熟的、趣向積集的嗎?是的。出世間善是有異熟的、趣向積集的嗎?不應這樣說……乃至……

出世間善是有異熟的、趣向損減的嗎?是的。欲界善是有異熟的、趣向損減的嗎?不應這樣說……乃至……出世間善是有異熟的、趣向損減的嗎?是的。色界……乃至……無色界善是有異熟的、趣向損減的嗎?不應這樣說……乃至……

500Kāmāvacaraṃ kusalaṃ savipākaṃ ācayagāmīti? Āmantā. Lokuttaraṃ kusalaṃ savipākaṃ ācayagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpāvacaraṃ…pe… arūpāvacaraṃ kusalaṃ savipākaṃ ācayagāmīti? Āmantā. Lokuttaraṃ kusalaṃ savipākaṃ ācayagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokuttaraṃ kusalaṃ savipākaṃ apacayagāmīti? Āmantā. Kāmāvacaraṃ kusalaṃ savipākaṃ apacayagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokuttaraṃ kusalaṃ savipākaṃ apacayagāmīti? Āmantā. Rūpāvacaraṃ…pe… arūpāvacaraṃ kusalaṃ savipākaṃ apacayagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
501已對照

聖法異熟論終。

七、第七品

(七十二)十、異熟是異熟法法論

五百零一、異熟是異熟法法嗎?是的。它的異熟是異熟法法嗎?不應這樣說……乃至……它的異熟是異熟法法嗎?是的。那[異熟]又[有異熟]、那[異熟]又[有異熟],就沒有苦的終結、沒有輪轉的斷絕、沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

異熟是異熟法法嗎?是的。或“異熟”或“異熟法法”,或“異熟法法”或“異熟”,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

異熟是異熟法法嗎?是的。異熟與異熟法法、異熟法法與異熟是俱行、俱生、相雜、相應、同一生起、同一滅、同一所依、同一所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

異熟是異熟法法嗎?是的。那同一不善,它是不善的異熟;那同一善,它是善的異熟嗎?不應這樣說……乃至……

異熟是異熟法法嗎?是的。以哪一心殺生,就以那同一心在地獄中受煮;以哪一心布施,就以那同一心在天界歡喜嗎?不應這樣說……乃至……

501Vipāko vipākadhammadhammoti? Āmantā. Tassa vipāko vipākadhammadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tassa vipāko vipākadhammadhammoti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā natthi vaṭṭupacchedo natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vipāko vipākadhammadhammoti? Āmantā. Vipākoti vā vipākadhammadhammoti vā vipākadhammadhammoti vā vipākoti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vipāko vipākadhammadhammoti? Āmantā. Vipāko ca vipākadhammadhammo ca vipākadhammadhammo ca vipāko ca sahagatā sahajātā saṃsaṭṭhā sampayuttā ekuppādā ekanirodhā ekavatthukā ekārammaṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vipāko vipākadhammadhammoti? Āmantā. Taññeva akusalaṃ so akusalassa vipāko, taññeva kusalaṃ so kusalassa vipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vipāko vipākadhammadhammoti? Āmantā. Yeneva cittena pāṇaṃ hanati teneva cittena niraye paccati, yeneva cittena dānaṃ deti teneva cittena sagge modatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
502已對照

五百零二、不應說“異熟是異熟法法”嗎?是的。不是異熟的四非色蘊相互為緣嗎?是的。若異熟的四非色蘊相互為緣,那麼,喂,就應當這樣說:“異熟是異熟法法。”

502Na vattabbaṃ – ‘‘vipāko vipākadhammadhammo’’ti? Āmantā. Nanu vipākā cattāro khandhā arūpino aññamaññapaccayāti? Āmantā. Hañci vipākā cattāro khandhā arūpino aññamaññapaccayā, tena vata re vattabbe – ‘‘vipāko vipākadhammadhammo’’ti.
502已對照

異熟是異熟法法論終。

第七品。

其攝頌——

攝、相應、心所法、心所的布施、受用所成福增長、依從此所施的在那裡維持、地是業異熟、老死是異熟、沒有聖法異熟、異熟是異熟法法。

502Tassuddānaṃ – Saṅgaho, sampayutto, cetasiko dhammo, cetasikaṃ dānaṃ, paribhogamayaṃ puññaṃ vaḍḍhati, ito dinnena tattha yāpenti, pathavī kammavipāko, jarāmaraṇaṃ vipāko, natthi ariyadhammavipāko, vipāko vipākadhammadhammoti.