快樂巴利palinanda.cc

論事·第六品 Chaṭṭhavaggo (53) 1. Niyāmakathā

445已對照

六、第六品

(五十三)一、決定論

四百四十五、決定是無為的嗎?是的。[決定]是涅槃、救護、庇護、歸依、歸趣、不死沒、不死嗎?不應這樣說……乃至……

決定是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有兩種無為嗎?不應這樣說……乃至……

有兩種無為嗎?是的。有兩種救護、兩種庇護、兩種歸依、兩種歸趣、兩種不死沒、兩種不死、兩種涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

有兩種涅槃嗎?是的。兩種涅槃之間有高低性、劣勝性、提升與下降,或界限、或區別、或界線、或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

決定是無為的嗎?是的。有些人入、獲得、令生、令等生、令起、令等起、令產生、令出生、令生成、令生起決定嗎?是的。有些人入、獲得、令生、令等生、令起、令等起、令產生、令出生、令生成、令生起無為嗎?不應這樣說……乃至……

445Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyāmo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni dve leṇāni dve saraṇāni dve parāyanāni dve accutāni dve amatāni dve nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve nibbānānīti? Āmantā. Atthi dvinnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Atthi keci niyāmaṃ okkamanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhāpenti samuṭṭhāpenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ okkamanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhāpenti samuṭṭhāpenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
446已對照

四百四十六、決定是無為的嗎?是的。道是無為的嗎?不應這樣說……乃至……

道是有為的嗎?是的。決定是有為的嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹決定是無為的嗎?是的。須陀洹道是無為的嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹道是有為的嗎?是的。須陀洹決定是有為的嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含決定……乃至……阿那含決定……乃至……阿羅漢決定是無為的嗎?是的。阿羅漢道是無為的嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢道是有為的嗎?是的。阿羅漢決定是有為的嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹決定是無為的……乃至……阿羅漢決定是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有五種無為嗎?不應這樣說……乃至……有五種無為嗎?是的。有五種救護……乃至……或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

決定是無為的嗎?是的。邪性決定是無為的嗎?不應這樣說……乃至……邪性決定是有為的嗎?是的。正性決定是有為的嗎?不應這樣說……乃至……

446Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggo saṅkhatoti? Āmantā. Niyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiniyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Sotāpattimaggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattimaggo saṅkhatoti? Āmantā. Sotāpattiniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminiyāmo…pe… anāgāminiyāmo…pe… arahattaniyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Arahattamaggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe …pe… arahattamaggo saṅkhatoti? Āmantā. Arahattaniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiniyāmo asaṅkhato…pe… arahattaniyāmo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Pañca asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… pañca asaṅkhatānīti? Āmantā. Pañca tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyāmo asaṅkhatoti? Āmantā. Micchattaniyāmo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… micchattaniyāmo saṅkhatoti? Āmantā. Sammattaniyāmo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
447已對照

四百四十七、不應說“決定是無為的”嗎?是的。決定生起而已滅時,[他]是不決定者嗎?不應這樣說……乃至……那麼,決定是無為的。邪性決定生起而已滅時,[他]是不決定者嗎?不應這樣說……乃至……那麼,邪性決定是無為的。

447Na vattabbaṃ – ‘‘niyāmo asaṅkhato’’ti? Āmantā. Niyāme uppajja niruddhe aniyato hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tena hi niyāmo asaṅkhatoti. Micchattaniyāme uppajja niruddhe aniyato hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi micchattaniyāmo asaṅkhatoti.
448已對照

決定論終。

六、第六品

(五十四)二、緣起論

四百四十八、緣起是無為的嗎?是的。[它]是涅槃、救護、庇護、歸依、歸趣、不死沒、不死嗎?不應這樣說……乃至……緣起是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有兩種無為嗎?不應這樣說……乃至……有兩種無為嗎?是的。有兩種救護、兩種庇護、兩種歸依、兩種歸趣、兩種不死沒、兩種不死、兩種涅槃嗎?不應這樣說……乃至……有兩種涅槃嗎?是的。兩種涅槃之間有高低性、劣勝性、提升與下降,或界限、或區別、或界線、或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

448Paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni dve leṇāni dve saraṇāni dve parāyanāni dve accutāni dve amatāni dve nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve nibbānānīti? Āmantā. Atthi dvinnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
449已對照

四百四十九、緣起是無為的嗎?是的。無明是無為的嗎?不應這樣說……乃至……無明是有為的嗎?是的。緣起是有為的嗎?不應這樣說……乃至……緣起是無為的嗎?是的。以無明為緣的行是無為的嗎?不應這樣說……乃至……以無明為緣的行是有為的嗎?是的。緣起是有為的嗎?不應這樣說……乃至……緣起是無為的嗎?是的。以行為緣的識是無為的嗎?不應這樣說……乃至……以行為緣的識是有為的嗎?是的。緣起是有為的嗎?不應這樣說……乃至……緣起是無為的嗎?是的。以識為緣的名色是無為的嗎?不應這樣說……乃至……以識為緣的名色是有為的嗎?是的。緣起是有為的嗎?不應這樣說……乃至……緣起是無為的嗎?是的。以生為緣的老死是無為的嗎?不應這樣說……乃至……以生為緣的老死是有為的嗎?是的。緣起是有為的嗎?不應這樣說……乃至……

449Paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Avijjā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjā saṅkhatāti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Avijjāpaccayā saṅkhārā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhatāti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti? Āmantā. Jātipaccayā jarāmaraṇaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… jātipaccayā jarāmaraṇaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Paṭiccasamuppādo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
450已對照

四百五十、不應說“緣起是無為的”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,以生為緣而有老死。無論諸如來出現,或諸如來不出現,那界正是確立的——[即]法住性、法決定性、此緣性。如來現正覺它、現觀它;現正覺、現觀之後,告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明[它],並說‘你們看’——諸比丘,以生為緣而有老死。諸比丘,以有為緣而有生……乃至……諸比丘,以無明為緣而有行。無論諸如來出現,或諸如來不出現,那界正是確立的……乃至……並說‘你們看’——諸比丘,以無明為緣而有行。諸比丘,如此,凡此中的如性、不虛妄性、不異如性、此緣性——諸比丘,這稱為緣起。”確有[這]經嗎?是的。那麼,緣起是無為的。

450Na vattabbaṃ – ‘‘paṭiccasamuppādo asaṅkhato’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttāniṃ karoti. ‘Passathā’ti cāha – jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Bhavapaccayā, bhikkhave, jāti…pe… avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu…pe… ‘passathā’ti cāha – avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā. Iti kho, bhikkhave, yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo’’ti [saṃ. ni. 2.20]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi paṭiccasamuppādo asaṅkhatoti.
451已對照

四百五十一、在“以無明為緣而有行”中,凡那裡的法住性、法決定性是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有兩種無為嗎?不應這樣說……乃至……有兩種無為嗎?是的。有兩種救護……乃至……或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

在“以無明為緣而有行”中,凡那裡的法住性、法決定性是無為的,在“以行為緣而有識”中,凡那裡的法住性、法決定性是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有三種無為嗎?不應這樣說……乃至……有三種無為嗎?是的。有三種救護……乃至……或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

在“以無明為緣而有行”中,凡那裡的法住性、法決定性是無為的,在“以行為緣而有識”中,凡那裡的法住性、法決定性是無為的……乃至……在“以生為緣而有老死”中,凡那裡的法住性、法決定性是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有十二種無為嗎?不應這樣說……乃至……有十二種無為嗎?是的。有十二種救護、十二種庇護……乃至……或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

451Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, saṅkhārapaccayā viññāṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Tīṇi asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tīṇi asaṅkhatānīti? Āmantā. Tīṇi tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avijjāpaccayā saṅkhārāti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, saṅkhārapaccayā viññāṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā…pe… jātipaccayā jarāmaraṇanti yā tattha dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dvādasa asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dvādasa asaṅkhatānīti? Āmantā. Dvādasa tāṇāni dvādasa leṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
452已對照

緣起論終。

六、第六品

(五十五)三、諦論

四百五十二、四諦是無為的嗎?是的。有四種救護、四種庇護、四種歸依、四種歸趣、四種不死沒、四種不死、四種涅槃嗎?不應這樣說……乃至……有四種涅槃嗎?是的。四種涅槃之間有高低性、劣勝性、提升與下降,或界限、或區別、或界線、或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

苦諦是無為的嗎?是的。苦是無為的嗎?不應這樣說……乃至……苦諦是無為的嗎?是的。身的苦、心的苦、愁、悲、苦、憂、惱是無為的嗎?不應這樣說……乃至……集諦是無為的嗎?是的。集是無為的嗎?不應這樣說……乃至……集諦是無為的嗎?是的。欲愛、有愛、無有愛是無為的嗎?不應這樣說……乃至……道諦是無為的嗎?是的。道是無為的嗎?不應這樣說……乃至……道諦是無為的嗎?是的。正見……乃至……正定是無為的嗎?不應這樣說……乃至……

苦是有為的嗎?是的。苦諦是有為的嗎?不應這樣說……乃至……身的苦、心的苦、愁、悲、苦、憂、惱是有為的嗎?是的。苦諦是有為的嗎?不應這樣說……乃至……集是有為的嗎?是的。集諦是有為的嗎?不應這樣說……乃至……欲愛、有愛、無有愛是有為的嗎?是的。集諦是有為的嗎?不應這樣說……乃至……道是有為的嗎?是的。道諦是有為的嗎?不應這樣說……乃至……正見……乃至……正定是有為的嗎?是的。道諦是有為的嗎?不應這樣說……乃至……

452Cattāri saccāni asaṅkhatānīti? Āmantā. Cattāri tāṇāni cattāri leṇāni cattāri saraṇāni cattāri parāyanāni cattāri accutāni cattāri amatāni cattāri nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cattāri nibbānānīti? Āmantā. Atthi catunnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dukkhaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dukkhasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Samudayo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā asaṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsā saṅkhatāti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayo saṅkhatoti? Āmantā. Samudayasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā saṅkhatāti? Āmantā. Samudayasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggo saṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi saṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ saṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
453已對照

四百五十三、滅諦是無為的,滅是無為的嗎?是的。苦諦是無為的,苦是無為的嗎?不應這樣說……乃至……滅諦是無為的,滅是無為的嗎?是的。集諦是無為的,集是無為的嗎?不應這樣說……乃至……滅諦是無為的,滅是無為的嗎?是的。道諦是無為的,道是無為的嗎?不應這樣說……乃至……

苦諦是無為的,苦是有為的嗎?是的。滅諦是無為的,滅是有為的嗎?不應這樣說……乃至……集諦是無為的,集是有為的嗎?是的。滅諦是無為的,滅是有為的嗎?不應這樣說……乃至……道諦是無為的,道是有為的嗎?是的。滅諦是無為的,滅是有為的嗎?不應這樣說……乃至……

453Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ asaṅkhataṃ, dukkhaṃ asaṅkhatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Samudayasaccaṃ asaṅkhataṃ, samudayo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho asaṅkhatoti? Āmantā. Maggasaccaṃ asaṅkhataṃ, maggo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhasaccaṃ asaṅkhataṃ, dukkhaṃ saṅkhatanti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayasaccaṃ asaṅkhataṃ, samudayo saṅkhatoti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggasaccaṃ asaṅkhataṃ, maggo saṅkhatoti? Āmantā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ, nirodho saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
454已對照

四百五十四、不應說“四諦是無為的”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這四種如是的、不虛的、不異的[法]。哪四種呢?諸比丘,‘此是苦’——這是如是的,這是不虛的,這是不異的……乃至……‘此是苦集’……乃至……‘此是苦滅’……乃至……‘此是導至苦滅之道’——這是如是的,這是不虛的,這是不異的。諸比丘,這就是四種如是的、不虛的、不異的[法]。”確有[這]經嗎?是的。那麼,四諦是無為的。

454Na vattabbaṃ – ‘‘cattāri saccāni asaṅkhatānī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni! Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ…pe… ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathānī’’ti [saṃ. ni. 5.1090]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi cattāri saccāni asaṅkhatānīti.
455已對照

諦論終。

六、第六品

(五十六)四、無色論

四百五十五、空無邊處是無為的嗎?是的。[它]是涅槃、救護、庇護、歸依、歸趣、不死沒、不死嗎?不應這樣說……乃至……空無邊處是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有兩種無為嗎?不應這樣說……乃至……有兩種無為嗎?是的。有兩種救護……乃至……或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

空無邊處是無為的嗎?是的。空無邊處是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體的獲得嗎?是的。無為是有、趣、眾生居、輪迴、生、識住、自體的獲得嗎?不應這樣說……乃至……

有趣往空無邊處的業嗎?是的。有趣往無為的業嗎?不應這樣說……乃至……有趣往空無邊處的眾生嗎?是的。有趣往無為的眾生嗎?不應這樣說……乃至……

眾生於空無邊處生、老、死、死沒、投生嗎?是的。眾生於無為中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……空無邊處中有受、想、諸行、識嗎?是的。無為中有受、想、諸行、識嗎?不應這樣說……乃至……空無邊處是四蘊有嗎?是的。無為是四蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

455Ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatanaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanaṃ bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaṅkhataṃ bhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi ākāsānañcāyatanūpagaṃ kammanti? Āmantā. Atthi asaṅkhatūpagaṃ kammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi ākāsānañcāyatanūpagā sattāti? Āmantā. Atthi asaṅkhatūpagā sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatane sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Āmantā. Asaṅkhate sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatane atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Āmantā. Asaṅkhate atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavoti? Āmantā. Asaṅkhataṃ catuvokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
456已對照

四百五十六、不應說“四無色是無為的”嗎?是的。不是四無色被世尊說為不動的嗎?是的。若四無色被世尊說為不動的,那麼,喂,就應當這樣說:“四無色是無為的。”

456Na vattabbaṃ – ‘‘cattāro āruppā asaṅkhatā’’ti? Āmantā. Nanu cattāro āruppā anejā vuttā bhagavatāti? Āmantā. Hañci cattāro āruppā anejā vuttā bhagavatā, tena vata re vattabbe ‘‘cattāro āruppā asaṅkhatā’’ti.
457已對照

無色論終。

六、第六品

(五十七)五、滅盡定論

四百五十七、滅盡定是無為的嗎?是的。[它]是涅槃、救護、庇護、歸依、歸趣、不死沒、不死嗎?不應這樣說……乃至……滅盡定是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有兩種無為嗎?不應這樣說……乃至……有兩種無為嗎?是的。有兩種救護……乃至……或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

滅盡定是無為的嗎?是的。有些人入於滅、獲得、令生起、令正生起、令起、令等起、令產生、令出生、令生、令正生嗎?是的。有些人入於無為、獲得、令生起、令正生起、令起、令等起、令產生、令出生、令生、令正生嗎?不應這樣說……乃至……

457Nirodhasamāpatti asaṅkhatāti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhasamāpatti asaṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhasamāpatti asaṅkhatāti? Āmantā. Atthi keci nirodhaṃ samāpajjanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhapenti samuṭṭhapenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ samāpajjanti paṭilabhanti uppādenti samuppādenti uṭṭhapenti samuṭṭhapenti nibbattenti abhinibbattenti janenti sañjanentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
458已對照

四百五十八、從滅的淨白、出起被見到嗎?是的。從無為的淨白、出起被見到嗎?不應這樣說……乃至……正在入於滅者,最先滅去的是語行,其次是身行,再其次是心行嗎?是的。正在入於無為者,最先滅去的是語行,其次是身行,再其次是心行嗎?不應這樣說……乃至……正在從滅出定者,最先生起的是心行,其次是身行,再其次是語行嗎?是的。正在從無為出定者,最先生起的是心行,其次是身行,再其次是語行嗎?不應這樣說……乃至……

已從滅出定者,有三種觸觸[他]——空觸、無相觸、無願觸嗎?是的。已從無為出定者,有三種觸觸[他]——空觸、無相觸、無願觸嗎?不應這樣說……乃至……

已從滅出定者,他的心趣向離,傾向離,投向離嗎?是的。已從無為出定者,他的心趣向離,傾向離,投向離嗎?不應這樣說……乃至……

458Nirodhā vodānaṃ vuṭṭhānaṃ paññāyatīti? Āmantā. Asaṅkhatā vodānaṃ vuṭṭhānaṃ paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhaṃ samāpajjantassa paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāroti? Āmantā. Asaṅkhataṃ samāpajjantassa paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāroti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nirodhā vuṭṭhahantassa paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāroti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhahantassa paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhā vuṭṭhitaṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phassoti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhitaṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phassoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhā vuṭṭhitassa vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāranti? Āmantā. Asaṅkhatā vuṭṭhitassa vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
459已對照

四百五十九、不應說“滅盡定是無為的”嗎?是的。[它]是有為的嗎?不應這樣說……乃至……那麼,滅盡定是無為的。

459Na vattabbaṃ – ‘‘nirodhasamāpatti asaṅkhatā’’ti? Āmantā. Saṅkhatāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi nirodhasamāpatti asaṅkhatāti.
460已對照

滅盡定論終。

六、第六品

(五十八)六、虛空論

四百六十、虛空是無為的嗎?是的。[它]是涅槃、救護、庇護、歸依、歸趣、不死沒、不死嗎?不應這樣說……乃至……虛空是無為的,涅槃是無為的嗎?是的。有兩種無為嗎?不應這樣說……乃至……有兩種無為嗎?是的。有兩種救護……乃至……或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

虛空是無為的嗎?是的。有些人把非虛空作成虛空嗎?是的。有些人把有為作成無為嗎?不應這樣說……乃至……有些人把虛空作成非虛空嗎?是的。有些人把無為作成有為嗎?不應這樣說……乃至……

在虛空中鳥兒行,月與日行,星辰行,[人們]作神變,揮動手臂,揮動手,投擲土塊,投擲棍棒,投擲神通,射出箭嗎?是的。在無為中鳥兒行,月與日行,星辰行,[人們]作神變,揮動手臂,揮動手,投擲土塊,投擲棍棒,投擲神通,射出箭嗎?不應這樣說……乃至……

460Ākāso asaṅkhatoti? Āmantā. Nibbānaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ parāyanaṃ accutaṃ amatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ākāso asaṅkhato, nibbānaṃ asaṅkhatanti? Āmantā. Dve asaṅkhatānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve asaṅkhatānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāso asaṅkhatoti? Āmantā. Atthi keci anākāsaṃ ākāsaṃ karontīti? Āmantā. Atthi keci saṅkhataṃ asaṅkhataṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi keci ākāsaṃ anākāsaṃ karontīti? Āmantā. Atthi keci asaṅkhataṃ saṅkhataṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāse pakkhino gacchanti, candimasūriyā gacchanti, tārakarūpāni gacchanti, iddhiṃ vikubbanti, bāhuṃ cālenti, pāṇiṃ cālenti, leḍḍuṃ khipanti, laguḷaṃ khipanti, iddhiṃ [sattiṃ (?)] khipanti, usuṃ khipantīti? Āmantā. Asaṅkhate pakkhino gacchanti, candimasūriyā gacchanti, tārakarūpāni gacchanti, iddhiṃ vikubbanti, bāhuṃ cālenti, pāṇiṃ cālenti, leḍḍuṃ khipanti, laguḷaṃ khipanti, iddhiṃ khipanti, usuṃ khipantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
461已對照

四百六十一、[人們]圍繞虛空而造房屋、造倉嗎?是的。[人們]圍繞無為而造房屋、造倉嗎?不應這樣說……乃至……

井被挖掘時,非虛空成為虛空嗎?是的。有為成為無為嗎?不應這樣說……乃至……

空井被填滿時,空倉被填滿時,空甕被填滿時,虛空消失嗎?是的。無為消失嗎?不應這樣說……乃至……

461Ākāsaṃ parivāretvā gharāni karonti koṭṭhāni karontīti? Āmantā. Asaṅkhataṃ parivāretvā gharāni karonti koṭṭhāni karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Udapāne khaññamāne anākāso ākāso hotīti? Āmantā. Saṅkhataṃ asaṅkhataṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tucchaudapāne pūriyamāne, tucchakoṭṭhe pūriyamāne, tucchakumbhiyā pūriyamānāya ākāso antaradhāyatīti? Āmantā. Asaṅkhataṃ antaradhāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
462已對照

四百六十二、不應說“虛空是無為的”嗎?是的。虛空是有為的嗎?不應這樣說……乃至……那麼,虛空是無為的。

462Na vattabbaṃ – ‘‘ākāso asaṅkhato’’ti? Āmantā. Ākāso saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi ākāso asaṅkhatoti.
463已對照

虛空論終。

六、第六品

(五十九)七、虛空有見論

四百六十三、虛空是有見的嗎?是的。[它]是色、色處、色界,是青、黃、赤、白,是眼所識的,撞擊於眼,來到眼的現前嗎?不應這樣說……乃至……

虛空是有見的嗎?是的。緣於眼與虛空而生起眼識嗎?不應這樣說……乃至……

緣於眼與虛空而生起眼識嗎?是的。“緣於眼與虛空而生起眼識”——確有[這]經嗎?沒有。“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經嗎?是的。若“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經,那麼,喂,也就不應當這樣說:“緣於眼與虛空而生起眼識。”

463Ākāso sanidassanoti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāso sanidassanoti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe …pe…. Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva [atthi (?)] suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti [ma. ni. 1.400; 3.421; saṃ. ni. 4.60] – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca ākāsañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
464已對照

四百六十四、不應說“虛空是有見的”嗎?是的。不是[人]看見兩棵樹的中間、兩根柱的中間、鎖孔、窗孔嗎?是的。若[人]看見兩棵樹的中間、兩根柱的中間、鎖孔、窗孔,那麼,喂,就應當這樣說:“虛空是有見的。”

464Na vattabbaṃ – ‘‘ākāso sanidassano’’ti? Āmantā. Nanu passati dvinnaṃ rukkhānaṃ antaraṃ, dvinnaṃ thambhānaṃ antaraṃ, tāḷacchiddaṃ vātapānacchiddanti? Āmantā. Hañci passati dvinnaṃ rukkhānaṃ antaraṃ, dvinnaṃ thambhānaṃ antaraṃ, tāḷacchiddaṃ vātapānacchiddaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘ākāso sanidassano’’ti.
465已對照

虛空有見論終。

六、第六品

(六十)八、地界有見等論

四百六十五、地界是有見的嗎?是的。[它]是色、色處、色界,是青、黃、赤、白,是眼所識的,撞擊於眼,來到眼的現前嗎?不應這樣說……乃至……

地界是有見的嗎?是的。緣於眼與地界而生起眼識嗎?不應這樣說……乃至……

緣於眼與地界而生起眼識嗎?是的。“緣於眼與地界而生起眼識”——確有[這]經嗎?沒有。“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經嗎?是的。若“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經,那麼,喂,也就不應當這樣說:“緣於眼與地界而生起眼識。”

465Pathavīdhātu sanidassanāti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Pathavīdhātu sanidassanāti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca pathavīdhātuñca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
466已對照

四百六十六、不應說“地界是有見的”嗎?是的。不是[人]看見地面、岩石、山嗎?是的。若[人]看見地面、岩石、山,那麼,喂,就應當這樣說:“地界是有見的。”……乃至……

不應說“水界是有見的”嗎?是的。不是[人]看見水嗎?是的。若[人]看見水,那麼,喂,就應當這樣說:“水界是有見的。”……乃至……

不應說“火界是有見的”嗎?是的。不是[人]看見燃燒的火嗎?是的。若[人]看見燃燒的火,那麼,喂,就應當這樣說:“火界是有見的。”……乃至……

不應說“風界是有見的”嗎?是的。不是[人]看見被風搖動的樹嗎?是的。若[人]看見被風搖動的樹,那麼,喂,就應當這樣說:“風界是有見的。”……乃至……

466Na vattabbaṃ – ‘‘pathavīdhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati bhūmiṃ pāsāṇaṃ pabbatanti? Āmantā. Hañci passati [passasi (sī. syā. ka.) evamuparipi] bhūmiṃ pāsāṇaṃ pabbataṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘pathavīdhātu sanidassanā’’ti…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘āpodhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati udakanti? Āmantā. Hañci passati udakaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘āpodhātu sanidassanāti…pe…. Na vattabbaṃ – tejodhātu sanidassanāti? Āmantā. Nanu passati aggiṃ jalantanti? Āmantā. Hañci passati aggiṃ jalantaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘tejodhātu sanidassanā’’ti…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘vāyodhātu sanidassanā’’ti? Āmantā. Nanu passati vātena rukkhe sañcāliyamāneti? Āmantā. Hañci passati vātena rukkhe sañcāliyamāne, tena vata re vattabbe – ‘‘vāyodhātu sanidassanā’’ti…pe….
467已對照

地界有見等論終。

六、第六品

(六十一)九、眼根有見等論

四百六十七、眼根是有見的嗎?是的。[它]是色、色處、色界……乃至……來到眼的現前嗎?不應這樣說……乃至……

眼根是有見的嗎?是的。緣於眼與眼根而生起眼識嗎?不應這樣說……乃至……

緣於眼與眼根而生起眼識嗎?是的。“緣於眼與眼根而生起眼識”——確有[這]經嗎?沒有。“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經嗎?是的。若“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經,那麼,喂,也就不應當這樣說:“緣於眼與眼根而生起眼識。”

467Cakkhundriyaṃ sanidassananti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu…pe… cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhundriyaṃ sanidassananti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca cakkhundriyañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
468已對照

四百六十八、不應說“五根是有見的”嗎?是的。不是[人]看見眼、耳、鼻、舌、身嗎?是的。若[人]看見眼、耳、鼻、舌、身,那麼,喂,就應當這樣說:“五根是有見的。”……乃至……

468Na vattabbaṃ – ‘‘pañcindriyāni sanidassanānī’’ti? Āmantā. Nanu passati cakkhuṃ sotaṃ ghānaṃ jivhaṃ kāyanti? Āmantā. Hañci passati cakkhuṃ sotaṃ ghānaṃ jivhaṃ kāyaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘pañcindriyāni sanidassanānī’’ti…pe….
469已對照

眼根有見等論終。

六、第六品

(六十二)十、身業有見論

四百六十九、身業是有見的嗎?是的。[它]是色、色處、色界,是青、黃、赤、白,是眼所識的,撞擊於眼,來到眼的現前嗎?不應這樣說……乃至……

身業是有見的嗎?是的。緣於眼與身業而生起眼識嗎?不應這樣說……乃至……

緣於眼與身業而生起眼識嗎?是的。“緣於眼與身業而生起眼識”——確有[這]經嗎?沒有。“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經嗎?是的。若“緣於眼與諸色而生起眼識”——確有[這]經,那麼,喂,也就不應當這樣說:“緣於眼與身業而生起眼識。”

469Kāyakammaṃ sanidassananti? Āmantā. Rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāyakammaṃ sanidassananti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇanti? Āmantā. ‘‘Cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Natthi. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti – attheva suttanto, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhuñca paṭicca kāyakammañca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti.
470已對照

四百七十、不應說“身業是有見的”嗎?是的。不是[人]看見[他人]前進、後退、前視、旁視、屈、伸嗎?是的。若[人]看見[他人]前進、後退、前視、旁視、屈、伸,那麼,喂,就應當這樣說:“身業是有見的。”

470Na vattabbaṃ – ‘‘kāyakammaṃ sanidassana’’nti? Āmantā. Nanu passati abhikkamantaṃ paṭikkamantaṃ ālokentaṃ vilokentaṃ samiñjentaṃ pasārentanti? Āmantā. Hañci passati abhikkamantaṃ paṭikkamantaṃ ālokentaṃ vilokentaṃ samiñjentaṃ pasārentaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘kāyakammaṃ sanidassana’’nti.
470已對照

身業有見論終。

第六品。

其攝頌——

決定是無為的,緣起是無為的,四諦是無為的,四無色是無為的,滅盡定是無為的,虛空是無為的,虛空是有見的,四大種,五根,身業也同樣。

470Tassuddānaṃ – Niyamo asaṅkhato, paṭiccasamuppādo asaṅkhato, cattāri saccāni asaṅkhatāni, cattāro āruppā asaṅkhatā, nirodhasamāpatti asaṅkhatā, ākāso asaṅkhato, ākāso sanidassano, cattāro mahābhūtā, pañcindriyāni, tatheva kāyakammanti.