快樂巴利palinanda.cc

論事·第五品 Pañcamavaggo (43) 1. Vimuttikathā

418已對照

五、第五品

(四十三)一、解脫論

四百一十八、解脫智是已解脫的嗎?是的。凡任何解脫智,那一切都是已解脫的嗎?不應這樣說……乃至……解脫智是已解脫的嗎?是的。省察智是已解脫的嗎?不應這樣說……乃至……

解脫智是已解脫的嗎?是的。種姓者的解脫智是已解脫的嗎?不應這樣說……乃至……為作證須陀洹果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?是的。[那]是須陀洹的智,是已達到、已獲得、已證得、已作證須陀洹果者的智嗎?不應這樣說……乃至……為作證斯陀含果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?是的。[那]是斯陀含的智,是已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果者的智嗎?不應這樣說……乃至……為作證阿那含果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?是的。[那]是阿那含的智,是已達到、已獲得、已證得、已作證阿那含果者的智嗎?不應這樣說……乃至……為作證阿羅漢果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?是的。[那]是阿羅漢的智,是已達到、已獲得、已證得、已作證阿羅漢果者的智嗎?不應這樣說……乃至……

418Vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Yaṃ kiñci vimuttiñāṇaṃ sabbaṃ taṃ vimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Paccavekkhaṇañāṇaṃ vimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Sotāpannassa ñāṇaṃ, sotāpattiphalaṃ pattassa paṭiladdhassa adhigatassa sacchikatassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Sakadāgāmissa ñāṇaṃ, sakadāgāmiphalaṃ pattassa paṭiladdhassa adhigatassa sacchikatassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Anāgāmissa ñāṇaṃ, anāgāmiphalaṃ pattassa paṭiladdhassa adhigatassa sacchikatassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Arahato ñāṇaṃ, arahattaṃ pattassa paṭiladdhassa adhigatassa sacchikatassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
419已對照

四百一十九、具須陀洹果者的解脫智是已解脫的嗎?是的。為作證須陀洹果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?不應這樣說……乃至……具斯陀含果者的解脫智是已解脫的嗎?是的。為作證斯陀含果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?不應這樣說……乃至……具阿那含果者的解脫智是已解脫的嗎?是的。為作證阿那含果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?不應這樣說……乃至……具阿羅漢果者的解脫智是已解脫的嗎?是的。為作證阿羅漢果而行道的人的解脫智是已解脫的嗎?不應這樣說……乃至……

419Sotāpattiphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmiphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgāmiphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahattaphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Āmantā. Arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
420已對照

四百二十、具須陀洹果者的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?是的。為作證須陀洹果而行道的人的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?不應這樣說……乃至……具斯陀含果者的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?是的。為作證斯陀含果而行道的人的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?不應這樣說……乃至……具阿那含果者的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?是的。為作證阿那含果而行道的人的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?不應這樣說……乃至……具阿羅漢果者的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?是的。為作證阿羅漢果而行道的人的解脫智是已解脫的,並且是已達到那果者的智嗎?不應這樣說……乃至……

420Sotāpattiphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Āmantā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmiphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgāmiphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Āmantā. Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahattaphalasamaṅgissa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Āmantā. Arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ tañca phalaṃ pattassa ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
421已對照

解脫論終。

五、第五品

(四十四)二、無學智論

四百二十一、有學有無學智嗎?是的。有學知、見無學法,具足已見、已了知、已作證的[那法]而住,以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……不是有學不知、不見無學法,不具足未見、未了知、未作證的[那法]而住,不以身觸證而住嗎?是的。若有學不知、不見無學法,不具足未見、未了知、未作證的[那法]而住,不以身觸證而住,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有學有無學智。”

無學有無學智,無學知、見無學法,具足已見、已了知、已作證的[那法]而住,以身觸證而住嗎?是的。有學有無學智,有學知、見無學法,具足已見、已了知、已作證的[那法]而住,以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

421Sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Sekho asekhaṃ dhammaṃ jānāti passati, diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu sekho asekhaṃ dhammaṃ na jānāti na passati, adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ na upasampajja viharati, na kāyena phusitvā viharatīti? Āmantā. Hañci sekho asekhaṃ dhammaṃ na jānāti na passati, adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ na upasampajja viharati, na kāyena phusitvā viharati, no ca vata re vattabbe – ‘‘sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthī’’ti. Asekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthi, asekho asekhaṃ dhammaṃ jānāti passati, diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharatīti? Āmantā. Sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthi, sekho asekhaṃ dhammaṃ jānāti passati, diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
422已對照

四百二十二、有學有無學智,有學不知、不見無學法,不具足未見、未了知、未作證的[那法]而住,不以身觸證而住嗎?是的。無學有無學智,無學不知、不見無學法,不具足未見、未了知、未作證的[那法]而住,不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

有學有無學智嗎?是的。種姓者有於須陀洹道的智嗎?不應這樣說……乃至……為作證須陀洹果而行道的人有於須陀洹果的智嗎?不應這樣說……乃至……斯陀含果……阿那含果……為作證阿羅漢果而行道的人有於阿羅漢果的智嗎?不應這樣說……乃至……

422Sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthi, sekho asekhaṃ dhammaṃ na jānāti na passati, adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ na upasampajja viharati, na kāyena phusitvā viharatīti? Āmantā. Asekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthi, asekho asekhaṃ dhammaṃ na jānāti na passati, adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ na upasampajja viharati, na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa sotāpattimagge ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa sotāpattiphale ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmiphala… anāgāmiphala… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa arahatte ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
423已對照

四百二十三、不應說“有學有無學智”嗎?是的。不是有學的具壽阿難知道“世尊是傑出的”,知道“舍利弗長老、大目犍連長老是傑出的”嗎?是的。若有學的具壽阿難知道“世尊是傑出的”,知道“舍利弗長老、大目犍連長老是傑出的”,那麼,喂,就應當這樣說:“有學有無學智。”

423Na vattabbaṃ – ‘‘sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthī’’ti? Āmantā. Nanu āyasmā ānando sekho – ‘‘bhagavā uḷāro’’ti jānāti, ‘‘sāriputto thero, mahāmoggallāno thero uḷāro’’ti jānātīti? Āmantā. Hañci āyasmā ānando sekho – ‘‘bhagavā uḷāro’’ti jānāti, ‘‘sāriputto thero, mahāmoggallāno thero uḷāro’’ti jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ atthī’’ti.
424已對照

無學智論終。

五、第五品

(四十五)三、顛倒論

四百二十四、入地遍等至者[有]於顛倒的智嗎?是的。於無常[執]常,是顛倒嗎?不應這樣說……乃至……於苦[執]樂……乃至……於無我[執]我……乃至……於不淨[執]淨,是顛倒嗎?不應這樣說……乃至……

入地遍等至者[有]於顛倒的智嗎?是的。是不善的嗎?不應這樣說……乃至……不是善的嗎?是的。若是善的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入地遍等至者[有]於顛倒的智。”

於無常[執]常,是顛倒,而它是不善的嗎?是的。入地遍等至者[有]於顛倒的智,而那[智]是不善的嗎?不應這樣說……乃至……於苦[執]樂……乃至……於無我[執]我……乃至……於不淨[執]淨,是顛倒,而它是不善的嗎?是的。入地遍等至者[有]於顛倒的智,而那[智]是不善的嗎?不應這樣說……乃至……

424Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ [pathavīkasiṇasamāpattiṃ (sī. ka.)] samāpannassa viparīte ñāṇanti? Āmantā. Anicce niccanti vipariyesoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dukkhe sukhanti…pe… anattani attāti…pe… asubhe subhanti vipariyesoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇanti? Āmantā. Akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu kusalanti? Āmantā. Hañci kusalaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇa’’nti. Anicce niccanti vipariyeso, so ca akusaloti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇaṃ, tañca akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dukkhe sukhanti…pe… anattani attāti…pe… asubhe subhanti vipariyeso, so ca akusaloti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇaṃ, tañca akusalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
425已對照

四百二十五、入地遍等至者[有]於顛倒的智,而那[智]是不善的嗎?是的。於無常[執]常,是顛倒,而它是善的嗎?不應這樣說……乃至……入地遍等至者[有]於顛倒的智,而那[智]是不善的嗎?是的。於苦[執]樂……乃至……於無我[執]我……乃至……於不淨[執]淨,是顛倒,而它是善的嗎?不應這樣說……乃至……

425Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇaṃ, tañca akusalanti? Āmantā. Anicce niccanti vipariyeso, so ca kusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe… pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇaṃ, tañca akusalanti? Āmantā. Dukkhe sukhanti…pe… anattani attāti…pe… asubhe subhanti vipariyeso, so ca kusaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
426已對照

四百二十六、入地遍等至者[有]於顛倒的智嗎?是的。阿羅漢會入地遍等至嗎?是的。若阿羅漢會入地遍等至,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入地遍等至者[有]於顛倒的智。”

入地遍等至者[有]於顛倒的智,阿羅漢會入地遍等至嗎?是的。阿羅漢有顛倒嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有顛倒嗎?是的。阿羅漢有想顛倒、心顛倒、見顛倒嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢沒有想顛倒、心顛倒、見顛倒嗎?是的。若阿羅漢沒有想顛倒、心顛倒、見顛倒,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有顛倒。”

426Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇanti? Āmantā. Arahā pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpajjeyyāti? Āmantā. Hañci arahā pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpajjeyya, no ca vata re vattabbe – ‘‘pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇa’’nti. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇaṃ, arahā pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpajjeyyāti? Āmantā. Atthi arahato vipariyesoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato vipariyesoti? Āmantā. Atthi arahato saññāvipariyeso cittavipariyeso diṭṭhivipariyesoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi arahato saññāvipariyeso cittavipariyeso diṭṭhivipariyesoti? Āmantā. Hañci natthi arahato saññāvipariyeso cittavipariyeso diṭṭhivipariyeso, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato vipariyeso’’ti.
427已對照

四百二十七、不應說“入地遍等至者[有]於顛倒的智”嗎?是的。對正在入地遍等至者而言,一切都正是地嗎?不應這樣說。那麼,入地遍等至者[有]於顛倒的智。

入地遍等至者[有]於顛倒的智嗎?是的。不是地有,並且有誰將地作為地而入[等至]嗎?是的。若地有,並且有誰將地作為地而入[等至],那麼,喂,也就不應當這樣說:“入地遍等至者[有]於顛倒的智。”

地有,將地作為地而入[等至]者[的智]成為顛倒的嗎?是的。涅槃有,將涅槃作為涅槃而入[等至]者[的智]成為顛倒的嗎?不應這樣說……乃至……那麼,就不應說:“入地遍等至者[有]於顛倒的智。”

427Na vattabbaṃ – pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇanti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpajjantassa sabbeva pathavīti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇanti. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇanti? Āmantā. Nanu pathavī atthi, atthi ca koci pathaviṃ pathavito samāpajjatīti? Āmantā. Hañci pathavī atthi, atthi ca koci pathaviṃ pathavito samāpajjati, no ca vata re vattabbe – ‘‘pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇa’’nti. Pathavī atthi, pathaviṃ pathavito samāpajjantassa viparītaṃ hotīti? Āmantā. Nibbānaṃ atthi, nibbānaṃ nibbānato samāpajjantassa viparītaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa viparīte ñāṇa’’nti.
428已對照

顛倒論終。

五、第五品

(四十六)四、決定論

四百二十八、不決定者有為趣向決定的智嗎?是的。決定者有為趣向不決定的智嗎?不應這樣說……乃至……

決定者沒有為趣向不決定的智嗎?是的。不決定者沒有為趣向決定的智嗎?不應這樣說……乃至……

不決定者有為趣向決定的智嗎?是的。決定者有為趣向決定的智嗎?不應這樣說……乃至……

決定者沒有為趣向決定的智嗎?是的。不決定者沒有為趣向決定的智嗎?不應這樣說……乃至……

不決定者有為趣向決定的智嗎?是的。不決定者有為趣向不決定的智嗎?不應這樣說……乃至……

不決定者沒有為趣向不決定的智嗎?是的。不決定者沒有為趣向決定的智嗎?不應這樣說……乃至……

428Aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Āmantā. Niyatassa aniyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyatassa aniyāmagamanāya natthi ñāṇanti? Āmantā. Aniyatassa niyāmagamanāya natthi ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Āmantā. Niyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Niyatassa niyāmagamanāya natthi ñāṇanti? Āmantā. Aniyatassa niyāmagamanāya natthi ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Āmantā. Aniyatassa aniyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aniyatassa aniyāmagamanāya natthi ñāṇanti? Āmantā. Aniyatassa niyāmagamanāya natthi ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
429已對照

四百二十九、不決定者有為趣向決定的智嗎?是的。不決定者有為趣向決定的決定嗎?不應這樣說……乃至……

不決定者有為趣向決定的智嗎?是的。不決定者有為趣向決定的諸念處……諸正勤……諸神足……諸根……諸力……諸覺支嗎?不應這樣說……乃至……

不決定者沒有為趣向決定的決定嗎?是的。若不決定者沒有為趣向決定的決定,那麼,喂,也就不應當這樣說:“不決定者有為趣向決定的智。”

不決定者沒有為趣向決定的諸念處……乃至……諸覺支嗎?是的。若不決定者沒有為趣向決定的諸覺支,那麼,喂,也就不應當這樣說:“不決定者有為趣向決定的智。”

429Aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Āmantā. Aniyatassa niyāmagamanāya atthi niyāmoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Āmantā. Aniyatassa niyāmagamanāya atthi satipaṭṭhānā… sammappadhānā… iddhipādā… indriyā… balā… bojjhaṅgāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aniyatassa niyāmagamanāya natthi niyāmoti? Āmantā. Hañci aniyatassa niyāmagamanāya natthi niyāmo, no vata re vattabbe – ‘‘aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇa’’nti. Aniyatassa niyāmagamanāya natthi satipaṭṭhānā…pe… bojjhaṅgāti? Āmantā. Hañci aniyatassa niyāmagamanāya natthi bojjhaṅgā, no vata re vattabbe – ‘‘aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇa’’nti.
430已對照

四百三十、不決定者有為趣向決定的智嗎?是的。種姓者有於須陀洹道的智嗎?不應這樣說……乃至……為作證須陀洹果而行道的人有於須陀洹果的智嗎?不應這樣說……乃至……為作證阿羅漢果而行道的人有於阿羅漢果的智嗎?不應這樣說……乃至……

430Aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇanti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa sotāpattimagge ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa sotāpattiphale ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa arahatte ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
431已對照

四百三十一、不應說“不決定者有為趣向決定的智”嗎?是的。世尊不是知道“這人將入於正性決定,這人能夠現觀法”嗎?是的。若世尊知道“這人將入於正性決定,這人能夠現觀法”,那麼,喂,就應當這樣說:“不決定者有為趣向決定的智。”

431Na vattabbaṃ – ‘‘aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇa’’nti? Āmantā. Nanu bhagavā jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo sammattaniyāmaṃ okkamissati, bhabbo ayaṃ puggalo dhammaṃ abhisametu’’nti? Āmantā. Hañci bhagavā jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo sammattaniyāmaṃ okkamissati, bhabbo ayaṃ puggalo dhammaṃ abhisametuṃ,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇa’’nti.
432已對照

決定論終。

五、第五品

(四十七)五、無礙解論

四百三十二、一切智都是無礙解嗎?是的。世俗智是無礙解嗎?不應這樣說……乃至……世俗智是無礙解嗎?是的。凡知世俗者,他們全都是已得無礙解者嗎?不應這樣說……乃至……一切智都是無礙解嗎?是的。他心智是無礙解嗎?不應這樣說……乃至……他心智是無礙解嗎?是的。凡知他人之心者,他們全都是已得無礙解者嗎?不應這樣說……乃至……

一切智都是無礙解嗎?是的。一切慧都是無礙解嗎?不應這樣說……乃至……一切慧都是無礙解嗎?是的。入地遍等至者有慧,那慧是無礙解嗎?不應這樣說……乃至……水遍……乃至……火遍……乃至……風遍……乃至……青遍……乃至……黃遍……乃至……赤遍……乃至……白遍……乃至……空無邊處……乃至……識無邊處……乃至……無所有處……乃至……入非想非非想處者……乃至……行布施者……乃至……施衣者……乃至……施缽食者……乃至……施坐臥處者……乃至……施病者所需的醫藥資具者有慧,那慧是無礙解嗎?不應這樣說……乃至……

432Sabbaṃ ñāṇaṃ paṭisambhidāti? Āmantā. Sammutiñāṇaṃ paṭisambhidāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sammutiñāṇaṃ paṭisambhidāti? Āmantā. Ye keci sammutiṃ jānanti, sabbe te paṭisambhidāpattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbaṃ ñāṇaṃ paṭisambhidāti? Āmantā. Cetopariyāye ñāṇaṃ paṭisambhidāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cetopariyāye ñāṇaṃ paṭisambhidāti? Āmantā. Ye keci paracittaṃ jānanti, sabbe te paṭisambhidāpattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbaṃ ñāṇaṃ paṭisambhidāti? Āmantā. Sabbā paññā paṭisambhidāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbā paññā paṭisambhidāti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa atthi paññā, sā paññā paṭisambhidāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… āpokasiṇaṃ…pe… tejokasiṇaṃ…pe… vāyokasiṇaṃ…pe… nīlakasiṇaṃ…pe… pītakasiṇaṃ…pe… lohitakasiṇaṃ…pe… odātakasiṇaṃ…pe… ākāsānañcāyatanaṃ…pe… viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ…pe… nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa…pe… dānaṃ dadantassa…pe… cīvaraṃ dadantassa…pe… piṇḍapātaṃ dadantassa…pe… senāsanaṃ dadantassa…pe… gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ dadantassa atthi paññā, sā paññā paṭisambhidāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
433已對照

四百三十三、不應說“一切智都是無礙解”嗎?是的。有出世間慧,那慧不是無礙解嗎?不應這樣說……乃至……那麼,一切智都是無礙解。

433Na vattabbaṃ – ‘‘sabbaṃ ñāṇaṃ paṭisambhidā’’ti? Āmantā. Atthi lokuttarā paññā, sā paññā na paṭisambhidāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi sabbaṃ ñāṇaṃ paṭisambhidāti.
434已對照

無礙解論終。

五、第五品

(四十八)六、世俗智論

四百三十四、不應說“世俗智唯以諦為所緣,不以其他為所緣”嗎?是的。不是入地遍等至者有智,而地遍在世俗諦中嗎?是的。若入地遍等至者有智,而地遍在世俗諦中,那麼,喂,就應當這樣說:“世俗智唯以諦為所緣,不以其他為所緣。”

不應說“世俗智唯以諦為所緣,不以其他為所緣”嗎?是的……乃至……不是水遍……乃至……火遍……乃至……施病者所需的醫藥資具者有智,而病者所需的醫藥資具在世俗諦中嗎?是的。若施病者所需的醫藥資具者有智,而病者所需的醫藥資具在世俗諦中,那麼,喂,就應當這樣說:“世俗智唯以諦為所緣,不以其他為所緣。”

434Na vattabbaṃ – ‘‘sammutiñāṇaṃ saccārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti? Āmantā. Nanu pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa atthi ñāṇaṃ, pathavīkasiṇañca sammutisaccamhīti? Āmantā. Hañci pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa atthi ñāṇaṃ, pathavīkasiṇañca sammutisaccamhi, tena vata re vattabbe – ‘‘sammutiñāṇaṃ saccārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti. Na vattabbaṃ – ‘‘sammutiñāṇaṃ saccārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti? Āmantā…pe… nanu āpokasiṇaṃ…pe… tejokasiṇaṃ…pe… gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ dadantassa atthi ñāṇaṃ, gilānapaccayabhesajjaparikkhāro ca sammutisaccamhīti? Āmantā. Hañci gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ dadantassa atthi ñāṇaṃ, gilānapaccayabhesajjaparikkhāro ca sammutisaccamhi, tena vata re vattabbe – ‘‘sammutiñāṇaṃ saccārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti.
435已對照

四百三十五、世俗智唯以諦為所緣,不以其他為所緣嗎?是的。以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?不應這樣說……乃至……

435Sammutiñāṇaṃ saccārammaṇaññeva na aññārammaṇanti? Āmantā. Tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
436已對照

世俗智論終。

五、第五品

(四十九)七、以心為所緣論

四百三十六、他心智唯以心為所緣,不以其他為所緣嗎?是的。不是有誰對有貪的心了知為“有貪的心”嗎?是的。若有誰對有貪的心了知為“有貪的心”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“他心智唯以心為所緣,不以其他為所緣。”

不是有誰對離貪的心……乃至……有瞋的心……離瞋的心……有痴的心……離痴的心……萎縮的心……散亂的心……廣大的心……不廣大的心……有上的心……無上的心……得定的心……無定的心……解脫的心……乃至……對未解脫的心了知為“未解脫的心”嗎?是的。若有誰對未解脫的心了知為“未解脫的心”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“他心智唯以心為所緣,不以其他為所緣。”

436Cetopariyāye ñāṇaṃ cittārammaṇaññeva na aññārammaṇanti? Āmantā. Nanu atthi koci ‘‘sarāgaṃ cittaṃ sarāgaṃ citta’’nti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci ‘‘sarāgaṃ cittaṃ sarāgaṃ citta’’nti pajānāti, no ca vata re vattabbe – ‘‘cetopariyāye ñāṇaṃ cittārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti. Nanu atthi koci vītarāgaṃ cittaṃ…pe… sadosaṃ cittaṃ… vītadosaṃ cittaṃ… samohaṃ cittaṃ… vītamohaṃ cittaṃ… saṃkhittaṃ cittaṃ… vikkhittaṃ cittaṃ… mahaggataṃ cittaṃ… amahaggataṃ cittaṃ… sauttaraṃ cittaṃ… anuttaraṃ cittaṃ… samāhitaṃ cittaṃ… asamāhitaṃ cittaṃ… vimuttaṃ cittaṃ…pe… avimuttaṃ cittaṃ ‘‘avimuttaṃ citta’’nti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci ‘‘avimuttaṃ cittaṃ avimuttaṃ citta’’nti pajānāti, no ca vata re vattabbe – ‘‘cetopariyāye ñāṇaṃ cittārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti.
437已對照

四百三十七、以觸為所緣的智應稱為“他心智”嗎?是的。若以觸為所緣的智應稱為他心智,那麼,喂,也就不應當這樣說:“他心智唯以心為所緣,不以其他為所緣。”以受為所緣的智……乃至……以想為所緣的智……以思為所緣的智……以心為所緣的智……以信為所緣的智……以精進為所緣的智……以念為所緣的智……以定為所緣的智……以慧為所緣的智……以貪為所緣的智……以瞋為所緣的智……以痴為所緣的智……乃至……以無愧為所緣的智應稱為“他心智”嗎?是的。若以無愧為所緣的智應稱為他心智,那麼,喂,也就不應當這樣說:“他心智唯以心為所緣,不以其他為所緣。”

以觸為所緣的智不應稱為“他心智”嗎?是的。[那]是他觸智嗎?不應這樣說……乃至……以受為所緣的智……乃至……以想為所緣的智……乃至……以無愧為所緣的智不應稱為“他心智”嗎?是的。[那]是他無愧智嗎?不應這樣說……乃至……

437Phassārammaṇe ñāṇaṃ vattabbaṃ – ‘‘cetopariyāye ñāṇa’’nti? Āmantā. Hañci phassārammaṇe ñāṇaṃ vattabbaṃ cetopariyāye ñāṇaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘cetopariyāye ñāṇaṃ cittārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti. Vedanārammaṇe ñāṇaṃ…pe… saññārammaṇe ñāṇaṃ… cetanārammaṇe ñāṇaṃ… cittārammaṇe ñāṇaṃ… saddhārammaṇe ñāṇaṃ… vīriyārammaṇe ñāṇaṃ… satārammaṇe ñāṇaṃ… samādhārammaṇe ñāṇaṃ… paññārammaṇe ñāṇaṃ… rāgārammaṇe ñāṇaṃ … dosārammaṇe ñāṇaṃ… mohārammaṇe ñāṇaṃ…pe… anottappārammaṇe ñāṇaṃ vattabbaṃ – ‘‘cetopariyāye ñāṇa’’nti? Āmantā. Hañci anottappārammaṇe ñāṇaṃ vattabbaṃ cetopariyāye ñāṇaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘cetopariyāye ñāṇaṃ cittārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti. Phassārammaṇe ñāṇaṃ na vattabbaṃ – ‘‘cetopariyāye ñāṇa’’nti? Āmantā. Phassapariyāye ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vedanārammaṇe ñāṇaṃ…pe… saññārammaṇe ñāṇaṃ…pe… anottappārammaṇe ñāṇaṃ na vattabbaṃ – ‘‘cetopariyāye ñāṇa’’nti? Āmantā. Anottappapariyāye ñāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
438已對照

四百三十八、不應說“他心智唯以心為所緣,不以其他為所緣”嗎?是的。不是[名為]他心智嗎?是的。若[名為]他心智,那麼,喂,就應當這樣說:“他心智唯以心為所緣,不以其他為所緣。”

438Na vattabbaṃ – ‘‘cetopariyāye ñāṇaṃ cittārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti? Āmantā. Nanu cetopariyāye ñāṇanti? Āmantā. Hañci cetopariyāye ñāṇaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘cetopariyāye ñāṇaṃ cittārammaṇaññeva na aññārammaṇa’’nti.
439已對照

以心為所緣論終。

五、第五品

(五十)八、未來智論

四百三十九、有於未來的智嗎?是的。從根本知未來,從因知,從因緣知,從生起知,從起源知,從等起知,從食知,從所緣知,從緣知,從集知嗎?不應這樣說……乃至……

有於未來的智嗎?是的。知未來的因緣性,知所緣緣性,知增上緣性,知無間緣性,知等無間緣性嗎?不應這樣說……乃至……

有於未來的智嗎?是的。種姓者有於須陀洹道的智嗎?不應這樣說……乃至……為作證須陀洹果而行道的人有於須陀洹果的智嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含……乃至……阿那含……乃至……為作證阿羅漢果而行道的人有於阿羅漢果的智嗎?不應這樣說……乃至……

439Anāgate ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ mūlato jānāti, hetuto jānāti, nidānato jānāti, sambhavato jānāti, pabhavato jānāti, samuṭṭhānato jānāti, āhārato jānāti, ārammaṇato jānāti, paccayato jānāti, samudayato jānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgate ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ hetupaccayataṃ jānāti, ārammaṇapaccayataṃ jānāti, adhipatipaccayataṃ jānāti, anantarapaccayataṃ jānāti, samanantarapaccayataṃ jānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgate ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa sotāpattimagge ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa sotāpattiphale ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmi…pe… anāgāmi …pe… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa arahatte ñāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
440已對照

四百四十、不應說“有於未來的智”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“阿難,波吒釐子城將有三種災難:或來自火,或來自水,或來自內部的離間。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有於未來的智。

440Na vattabbaṃ – ‘‘anāgate ñāṇaṃ atthī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pāṭaliputtassa kho, ānanda, tayo antarāyā bhavissanti – aggito vā udakato vā mithubhedā vā’’ti [mahāva. 286; dī. ni. 2.152; udā. 76]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi anāgate ñāṇaṃ atthīti.
441已對照

未來智論終。

五、第五品

(五十一)九、現在論

四百四十一、有於現在的智嗎?是的。以那智知這智嗎?不應這樣說……乃至……以那智知這智嗎?是的。以那智知這智為“智”嗎?不應這樣說……乃至……以那智知這智為“智”嗎?是的。這智是那智的所緣嗎?不應這樣說……乃至……

這智是那智的所緣嗎?是的。以那觸觸這觸,以那受感受這受,以那想想知這想,以那思思這思,以那心思考這心,以那尋尋這尋,以那伺伺這伺,以那喜喜愛這喜,以那念憶念這念,以那慧了知這慧,以那劍斬這劍,以那斧砍這斧,以那斧頭砍這斧頭,以那錛砍這錛,以那針縫這針,以那指端觸及這指端,以那鼻端觸及這鼻端,以那頭頂觸及這頭頂,以那糞洗這糞,以那尿洗這尿,以那唾洗這唾,以那膿洗這膿,以那血洗這血嗎?不應這樣說……乃至……

441Paṭuppanne [paccuppanne (sī. syā.)] ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Tena ñāṇena taṃ ñāṇaṃ jānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena ñāṇena taṃ ñāṇaṃ jānātīti? Āmantā. Tena ñāṇena taṃ ñāṇaṃ ‘‘ñāṇa’’nti jānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena ñāṇena taṃ ñāṇaṃ ‘‘ñāṇa’’nti jānātīti? Āmantā. Taṃ ñāṇaṃ tassa ñāṇassa ārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Taṃ ñāṇaṃ tassa ñāṇassa ārammaṇanti? Āmantā. Tena phassena taṃ phassaṃ phusati, tāya vedanāya taṃ vedanaṃ vedeti, tāya saññāya taṃ saññaṃ sañjānāti, tāya cetanāya taṃ cetanaṃ ceteti, tena cittena taṃ cittaṃ cinteti, tena vitakkena taṃ vitakkaṃ vitakketi, tena vicārena taṃ vicāraṃ vicāreti, tāya pītiyā taṃ pītiṃ piyāyati, tāya satiyā taṃ satiṃ sarati, tāya paññāya taṃ paññaṃ pajānāti, tena khaggena taṃ khaggaṃ chindati, tena pharasunā taṃ pharasuṃ tacchati, tāya kudhāriyā taṃ kudhāriṃ tacchati, tāya vāsiyā taṃ vāsiṃ tacchati, tāya sūciyā taṃ sūciṃ sibbeti, tena aṅgulaggena taṃ aṅgulaggaṃ parāmasati, tena nāsikaggena taṃ nāsikaggaṃ parāmasati, tena matthakena taṃ matthakaṃ parāmasati, tena gūthena taṃ gūthaṃ dhovati, tena muttena taṃ muttaṃ dhovati, tena kheḷena taṃ kheḷaṃ dhovati, tena pubbena taṃ pubbaṃ dhovati, tena lohitena taṃ lohitaṃ dhovatīti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
442已對照

四百四十二、不應說“有於現在的智”嗎?是的。不是當一切行被見為無常時,那智也被見為無常嗎?是的。若當一切行被見為無常時,那智也被見為無常,那麼,喂,就應當這樣說:“有於現在的智。”

442Na vattabbaṃ – ‘‘paṭuppanne ñāṇaṃ atthī’’ti? Āmantā. Nanu sabbasaṅkhāre aniccato diṭṭhe tampi ñāṇaṃ aniccato diṭṭhaṃ hotīti? Āmantā. Hañci sabbasaṅkhāre aniccato diṭṭhe tampi ñāṇaṃ aniccato diṭṭhaṃ hoti, tena vata re vattabbe – ‘‘paṭuppanne ñāṇaṃ atthī’’ti.
443已對照

現在智論終。

五、第五品

(五十二)十、果智論

四百四十三、弟子有於果的智嗎?是的。弟子施設果之所作嗎?不應這樣說……乃至……

弟子有於果的智嗎?是的。弟子有果的上下、根的上下、人的上下嗎?不應這樣說……乃至……

弟子有於果的智嗎?是的。弟子有蘊施設、處施設、界施設、諦施設、根施設、人施設嗎?不應這樣說……乃至……

弟子有於果的智嗎?是的。弟子是勝者、導師、正等正覺者、一切知者、一切見者、法主、法的依止者嗎?不應這樣說……乃至……

弟子有於果的智嗎?是的。弟子是未生之道的令生者、未起之道的令起者、未宣說之道的宣說者,是知道者、通道者、善巧於道者嗎?不應這樣說……乃至……

443Sāvakassa phale ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Sāvako phalassa kataṃ paññāpetīti? Na hevaṃ vattabba…pe…. Sāvakassa phale ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Atthi sāvakassa phalaparopariyatti indriyaparopariyatti puggalaparopariyattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sāvakassa phale ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Atthi sāvakassa khandhapaññatti āyatanapaññatti dhātupaññatti saccapaññatti indriyapaññatti puggalapaññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sāvakassa phale ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Sāvako jino satthā sammāsambuddho sabbaññū sabbadassāvī dhammassāmī dhammappaṭisaraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sāvakassa phale ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Sāvako anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa maggassa sañjanetā anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū maggavidū maggakovidoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
444已對照

四百四十四、不應說“弟子有於果的智”嗎?是的。弟子是無智者嗎?不應這樣說……乃至……那麼,弟子有於果的智……乃至……

444Na vattabbaṃ – ‘‘sāvakassa phale ñāṇaṃ atthī’’ti? Āmantā. Sāvako aññāṇīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi sāvakassa phale ñāṇaṃ atthīti…pe….
444已對照

果智論終。

第五品。

其攝頌——

解脫智是已解脫的,有學的無學智,於顛倒的智,不決定者有為趣向決定的智,一切智都是無礙解,世俗智,他心智,於未來的智,於現在的智,弟子於果的智。

444Tassuddānaṃ – Vimuttiñāṇaṃ vimuttaṃ, sekhassa asekhaṃ ñāṇaṃ, viparīte ñāṇaṃ, aniyatassa niyāmagamanāya atthi ñāṇaṃ, sabbaṃ ñāṇaṃ paṭisambhidāti, sammutiñāṇaṃ, cetopariyāye ñāṇaṃ, anāgate ñāṇaṃ, paṭuppanne ñāṇaṃ, sāvakassa phale ñāṇanti.
444已對照

大五十[論]。

它也有攝頌——

眾生之可得、帶來、力、在家人是阿羅漢,以及以解脫為第五。

444Tassāpi uddānaṃ – Sattupaladdhiṃ, upaharato, balaṃ, gihissa arahā ca, vimuttipañcamanti.