快樂巴利palinanda.cc

論事·第三品 Tatiyavaggo (21) 1. Balakathā

354已對照

三、第三品

(二十一)一、力論

三百五十四、如來力是與弟子共通的嗎?是的。如來力是弟子力,弟子力是如來力嗎?不應這樣說……乃至……

如來力是與弟子共通的嗎?是的。那同一如來力即是那弟子力,那同一弟子力即是那如來力嗎?不應這樣說……乃至……

如來力是與弟子共通的嗎?是的。如來力是怎樣的,弟子力也是那樣的;弟子力是怎樣的,如來力也是那樣的嗎?不應這樣說……乃至……

如來力是與弟子共通的嗎?是的。如來的宿世的努力、前分之行、法說、說法是怎樣的,弟子的宿世的努力、前分之行、法說、說法也是那樣的嗎?不應這樣說……乃至……

如來力是與弟子共通的嗎?是的。如來是勝者、導師、正等正覺者、一切知者、一切見者、法主、法的依止處嗎?是的。弟子是勝者、導師、正等正覺者、一切知者、一切見者、法主、法的依止處嗎?不應這樣說……乃至……

如來力是與弟子共通的嗎?是的。如來是未生之道的令生者、未起之道的令起者、未宣說之道的宣說者,是知道者、通道者、善巧於道者嗎?是的。弟子是未生之道的令生者、未起之道的令起者、未宣說之道的宣說者,是知道者、通道者、善巧於道者嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸根上下之智這一如來力是與弟子共通的嗎?是的。弟子是一切知者、一切見者嗎?不應這樣說……乃至……

354Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Tathāgatabalaṃ sāvakabalaṃ, sāvakabalaṃ tathāgatabalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Taññeva tathāgatabalaṃ taṃ sāvakabalaṃ, taññeva sāvakabalaṃ taṃ tathāgatabalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Yādisaṃ tathāgatabalaṃ tādisaṃ sāvakabalaṃ, yādisaṃ sāvakabalaṃ tādisaṃ tathāgatabalanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Yādiso tathāgatassa pubbayogo pubbacariyā dhammakkhānaṃ dhammadesanā tādiso sāvakassa pubbayogo pubbacariyā dhammakkhānaṃ dhammadesanāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Tathāgato jino satthā sammāsambuddho sabbaññū sabbadassāvī dhammassāmī dhammappaṭisaraṇoti? Āmantā. Sāvako jino satthā sammāsambuddho sabbaññū sabbadassāvī dhammassāmī dhammappaṭisaraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Tathāgato anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa maggassa sañjanetā anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū maggavidū maggakovidoti? Āmantā. Sāvako anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa maggassa sañjanetā anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū maggavidū maggakovidoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Sāvako sabbaññū sabbadassāvīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
355已對照

三百五十五、弟子了知處非處嗎?是的。若弟子了知處非處,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知處非處之智這一如來力是與弟子共通的。”

弟子了知過去、未來、現在諸業受的依處、依因的果報嗎?是的。若弟子了知過去、未來、現在諸業受的依處、依因的果報,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知過去、未來、現在諸業受的依處、依因的果報之智這一如來力是與弟子共通的。”

弟子了知趣向一切處的行道嗎?是的。若弟子了知趣向一切處的行道,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知趣向一切處的行道之智這一如來力是與弟子共通的。”

弟子了知有多界、有種種界的世間嗎?是的。若弟子了知有多界、有種種界的世間,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知有多界、有種種界的世間之智這一如來力是與弟子共通的。”

弟子了知諸眾生的種種意向性嗎?是的。若弟子了知諸眾生的種種意向性,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知諸眾生的種種意向性之智這一如來力是與弟子共通的。”

弟子了知諸禪、諸解脫、諸定、諸等至的雜染、淨白、出起嗎?是的。若弟子了知諸禪、諸解脫、諸定、諸等至的雜染、淨白、出起,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知諸禪、諸解脫、諸定、諸等至的雜染、淨白、出起之智這一如來力是與弟子共通的。”

弟子了知宿住隨念嗎?是的。若弟子了知宿住隨念,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知宿住隨念之智這一如來力是與弟子共通的。”

弟子了知眾生的死亡與投生嗎?是的。若弟子了知眾生的死亡與投生,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是與弟子共通的。”

不是如來的諸漏已盡,弟子的諸漏也已盡嗎?是的。在如來或弟子之間,以漏盡對漏盡、以解脫對解脫,有任何差別嗎?沒有。若在如來或弟子之間,以漏盡對漏盡、以解脫對解脫,沒有任何差別,那麼,喂,就應當這樣說:“如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是與弟子共通的。”

355Sāvako ṭhānāṭhānaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako ṭhānāṭhānaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘ṭhānāṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako sattānaṃ nānādhimuttikataṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako sattānaṃ nānādhimuttikataṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako pubbenivāsānussatiṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako pubbenivāsānussatiṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘pubbenivāsānussati yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Sāvako sattānaṃ cutūpapātaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci sāvako sattānaṃ cutūpapātaṃ jānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti. Nanu tathāgatassāpi āsavā khīṇā sāvakassāpi āsavā khīṇāti? Āmantā. Atthi kiñci nānākaraṇaṃ tathāgatassa vā sāvakassa vā āsavakkhayena vā āsavakkhayaṃ vimuttiyā vā vimuttīti? Natthi. Hañci natthi kiñci nānākaraṇaṃ tathāgatassa vā sāvakassa vā āsavakkhayena vā āsavakkhayaṃ vimuttiyā vā vimutti, tena vata re vattabbe – ‘‘āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇa’’nti.
356已對照

三百五十六、如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是與弟子共通的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是與弟子共通的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是與弟子共通的嗎?是的。如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是與弟子共通的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?是的。如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?是的。如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸根上下之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸根上下之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?是的……乃至……如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是與弟子不共通的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力是與弟子共通的嗎?是的。如實了知諸根上下之智這一如來力是與弟子共通的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是與弟子共通的嗎?是的。如實了知諸根上下之智這一如來力是與弟子共通的嗎?不應這樣說……乃至……

356Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe [ayamettha sādhāraṇapakkhaṃ sandhāya paṭikkhepo (ṭīkā oloketabbā)] …pe…. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Āmantā…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakaasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Āmantā. Indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ sāvakasādhāraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
357已對照

力論終。

三、第三品

(二十二)二、聖論

三百五十七、如實了知處非處之智這一如來力是聖的嗎?是的。[它]是道、果、涅槃,須陀洹道、須陀洹果,斯陀含道、斯陀含果,阿那含道、阿那含果,阿羅漢道、阿羅漢果,念處、正勤、神足、根、力、覺支嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力是聖的嗎?是的。[它]是以空為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……[它]是以空為所緣的嗎?是的。既作意處非處,也作意空嗎?不應這樣說……乃至……

既作意處非處,也作意空嗎?是的。有兩個觸、兩個心的合集嗎?不應這樣說……乃至……如實了知處非處之智這一如來力是聖的嗎?是的。[它]是以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……[它]是以無願為所緣的嗎?是的。既作意處非處,也作意無願嗎?不應這樣說……乃至……

既作意處非處,也作意無願嗎?是的。有兩個觸、兩個心的合集嗎?不應這樣說……乃至……

357Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Maggo phalaṃ nibbānaṃ, sotāpattimaggo sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmimaggo sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmimaggo anāgāmiphalaṃ, arahattamaggo arahattaphalaṃ, satipaṭṭhānaṃ sammappadhānaṃ iddhipādo indriyaṃ balaṃ bojjhaṅgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Suññatārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhānañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
358已對照

三百五十八、諸念處是聖的、以空為所緣的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是聖的、以空為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

諸念處是聖的、以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是聖的、以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

諸正勤、諸神足、諸根、諸力、諸覺支是聖的、以空為所緣的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是聖的、以空為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

諸覺支是聖的、以無相為所緣的……以無願為所緣的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是聖的、以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

358Satipaṭṭhānā ariyā suññatārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Satipaṭṭhānā ariyā animittārammaṇā…pe… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sammappadhānā, iddhipādā, indriyā, balā, bojjhaṅgā ariyā suññatārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Bojjhaṅgā ariyā animittārammaṇā… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
359已對照

三百五十九、如實了知處非處之智這一如來力是聖的,不應說是“以空為所緣的”嗎?是的。諸念處是聖的,不應說是“以空為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力是聖的,不應說是“以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的”嗎?是的。諸念處是聖的,不應說是“以無願為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力是聖的,不應說是“以空為所緣的……乃至……以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的”嗎?是的。正勤……乃至……諸覺支是聖的,不應說是“以無願為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

359Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘suññatārammaṇa’’nti? Āmantā. Satipaṭṭhānā ariyā na vattabbā – ‘‘suññatārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Satipaṭṭhānā ariyā na vattabbā – ‘‘appaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Sammappadhānaṃ…pe… bojjhaṅgā ariyā na vattabbā – ‘‘appaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
360已對照

三百六十、如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的嗎?是的。[它]是道、果、涅槃,須陀洹道、須陀洹果……乃至……覺支嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的嗎?是的。[它]是以空為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……[它]是以空為所緣的嗎?是的。既作意眾生的死亡與投生,也作意空嗎?不應這樣說……乃至……

既作意眾生的死亡與投生,也作意空嗎?是的。有兩個觸、兩個心的合集嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的嗎?是的。[它]是以無相為所緣的、以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……[它]是以無願為所緣的嗎?是的。既作意眾生的死亡與投生,也作意無願嗎?不應這樣說……乃至……

既作意眾生的死亡與投生,也作意無願嗎?是的。有兩個觸、兩個心的合集嗎?不應這樣說……乃至……

360Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Maggo phalaṃ nibbānaṃ, sotāpattimaggo sotāpattiphalaṃ…pe… bojjhaṅgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… suññātārammaṇanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, suññatañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Animittārammaṇaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapātañca manasi karoti, appaṇihitañca manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
361已對照

三百六十一、諸念處是聖的、以空為所緣的……乃至……以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的嗎?是的。如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的、以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

正勤……乃至……諸覺支是聖的、以空為所緣的……乃至……以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的嗎?是的。如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的、以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的,不應說是“以空為所緣的……乃至……以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的”嗎?是的。諸念處是聖的,不應說是“以無願為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

361Satipaṭṭhānā ariyā suññatārammaṇā…pe… animittārammaṇā…pe… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sammappadhānaṃ …pe… bojjhaṅgā ariyā suññatārammaṇā…pe… animittārammaṇā…pe… appaṇihitārammaṇāti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Satipaṭṭhānā ariyā na vattabbā – ‘‘appapaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
362已對照

三百六十二、如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的,不應說是“以空為所緣的……乃至……以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的”嗎?是的。諸正勤……乃至……諸覺支是聖的,不應說是“以無願為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是聖的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的嗎?是的。如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力不應說是“聖的”嗎?是的。如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力不應說是“聖的”嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力不應說是“聖的”嗎?是的。如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力不應說是“聖的”嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的、以空為所緣的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是聖的、以空為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的、以無相為所緣的……以無願為所緣的嗎?是的。如實了知處非處之智這一如來力是聖的、以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的、以空為所緣的……乃至……以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的嗎?是的……乃至……如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的、以無願為所緣的嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力是聖的,不應說是“以空為所緣的”嗎?是的。如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的,不應說是“以空為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知處非處之智這一如來力是聖的,不應說是“以無相為所緣的……以無願為所緣的”嗎?是的。如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的,不應說是“以無願為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

如實了知眾生的死亡與投生之智這一如來力是聖的,不應說是“以空為所緣的……乃至……以無相為所緣的……乃至……以無願為所緣的”嗎?是的。如實了知諸漏的滅盡之智這一如來力是聖的,不應說是“以無願為所緣的”嗎?不應這樣說……乃至……

362Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Sammappadhānā…pe… bojjhaṅgā ariyā na vattabbā – ‘‘appaṇihitārammaṇā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Āmantā. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Na hevaṃ vattabbe …pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ na vattabbaṃ – ‘‘ariya’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ animittārammaṇaṃ… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ appaṇihitārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘suññatārammaṇa’’nti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘suññatārammaṇa’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ṭhānāṭhāne yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – animittārammaṇaṃ… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘appaṇihitārammaṇa’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sattānaṃ cutūpapāte yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – suññatārammaṇaṃ…pe… animittārammaṇaṃ…pe… appaṇihitārammaṇanti? Āmantā. Āsavānaṃ khaye yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tathāgatabalaṃ ariyaṃ na vattabbaṃ – ‘‘appaṇihitārammaṇa’’nti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
363已對照

聖論終。

三、第三品

(二十三)三、解脫論

三百六十三、有貪的心解脫嗎?是的。與貪俱行的、與貪俱生的、與貪相雜的、與貪相應的、與貪俱有的、隨貪轉的、不善的、世間的、有漏的、順結的、順系的、順暴流的、順軛的、順蓋的、所執取的、順取的、順雜染的心解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有觸的心解脫,觸與心兩者都解脫嗎?是的。有貪的心解脫,貪與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有受的……乃至……有想的……乃至……有思的……乃至……有慧的心解脫,慧與心兩者都解脫嗎?是的。有貪的心解脫,貪與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有觸、有貪的心解脫,觸與心兩者都解脫嗎?是的。貪與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有受、有貪的……乃至……有想、有貪的……乃至……有思、有貪的……乃至……有慧、有貪的心解脫,慧與心兩者都解脫嗎?是的。貪與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

363Sarāgaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Rāgasahagataṃ rāgasahajātaṃ rāgasaṃsaṭṭhaṃ rāgasampayuttaṃ rāgasahabhu rāgānuparivatti akusalaṃ lokiyaṃ sāsavaṃ saṃyojaniyaṃ ganthaniyaṃ oghaniyaṃ yoganiyaṃ nīvaraṇiyaṃ parāmaṭṭhaṃ upādāniyaṃ saṃkilesiyaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ…pe… sasaññaṃ…pe… sacetanaṃ…pe… sapaññaṃ [sasaññaṃ (sī. ka.)] cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ sarāgaṃ…pe… sasaññaṃ sarāgaṃ…pe… sacetanaṃ sarāgaṃ…pe… sapaññaṃ sarāgaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Rāgo ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
364已對照

三百六十四、有瞋的心解脫嗎?是的。與瞋俱行的、與瞋俱生的、與瞋相雜的、與瞋相應的、與瞋俱有的、隨瞋轉的、不善的、世間的、有漏的……乃至……順雜染的心解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有觸的心解脫,觸與心兩者都解脫嗎?是的。有瞋的心解脫,瞋與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有受的……乃至……有想的……乃至……有思的……乃至……有慧的心解脫,慧與心兩者都解脫嗎?是的。有瞋的心解脫,瞋與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有觸、有瞋的心解脫,觸與心兩者都解脫嗎?是的。有瞋的心解脫,瞋與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有受、有瞋的……有想、有瞋的……有思、有瞋的……有慧、有瞋的心解脫,慧與心兩者都解脫嗎?是的。瞋與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

364Sadosaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Dosasahagataṃ dosasahajātaṃ dosasaṃsaṭṭhaṃ dosasampayuttaṃ dosasahabhu dosānuparivatti akusalaṃ lokiyaṃ sāsavaṃ…pe… saṃkilesiyaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sadosaṃ cittaṃ vimuccati, doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ…pe… sasaññaṃ…pe… sacetanaṃ…pe… sapaññaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sadosaṃ cittaṃ vimuccati, doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ sadosaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Sadosaṃ cittaṃ vimuccati, doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ sadosaṃ… sasaññaṃ sadosaṃ… sacetanaṃ sadosaṃ… sapaññaṃ sadosaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Doso ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
365已對照

三百六十五、有痴的心解脫嗎?是的。與痴俱行的、與痴俱生的、與痴相雜的、與痴相應的、與痴俱有的、隨痴轉的、不善的、世間的、有漏的……乃至……順雜染的心解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有觸的心解脫,觸與心兩者都解脫嗎?是的。有痴的心解脫,痴與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有受的……有想的……有思的……有慧的心解脫,慧與心兩者都解脫嗎?是的。有痴的心解脫,痴與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有觸、有痴的心解脫,觸與心兩者都解脫嗎?是的。痴與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有受、有痴的……有想、有痴的……有思、有痴的……乃至……有慧、有痴的心解脫,慧與心兩者都解脫嗎?是的。痴與心兩者都解脫嗎?不應這樣說……乃至……

有貪、有瞋、有痴的心解脫嗎?是的。離貪、離瞋、離痴、無煩惱的心解脫嗎?不應這樣說……乃至……那麼,就不應說:“有貪、有瞋、有痴的心解脫。”

365Samohaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Mohasahagataṃ mohasahajātaṃ mohasaṃsaṭṭhaṃ mohasampayuttaṃ mohasahabhu mohānuparivatti akusalaṃ lokiyaṃ sāsavaṃ…pe… saṃkilesiyaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Samohaṃ cittaṃ vimuccati, moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ … sasaññaṃ… sacetanaṃ… sapaññaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Samohaṃ cittaṃ vimuccati, moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Saphassaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccati, phasso ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedanaṃ samohaṃ… sasaññaṃ samohaṃ… sacetanaṃ samohaṃ…pe… sapaññaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccati, paññā ca cittañca ubho vimuccantīti? Āmantā. Moho ca cittañca ubho vimuccantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sarāgaṃ sadosaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccatīti? Āmantā. Vītarāgaṃ vītadosaṃ vītamohaṃ nikkilesaṃ cittaṃ vimuccatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘sarāgaṃ sadosaṃ samohaṃ cittaṃ vimuccatī’’ti.
366已對照

解脫論終。

三、第三品

(二十四)四、正在解脫論

三百六十六、已解脫的正在解脫嗎?是的。一分已解脫,一分未解脫嗎?不應這樣說……乃至……

一分已解脫,一分未解脫嗎?是的。一分是須陀洹,一分不是須陀洹;一分已達到、已獲得、已證得、已作證須陀洹果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是極七有者、家家者、一種子者,於佛具足不壞淨信,於法……乃至……於僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒,一分不具足聖者所愛樂的諸戒嗎?不應這樣說……乃至……

一分已解脫,一分未解脫嗎?是的。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

一分已解脫,一分未解脫嗎?是的。一分是阿那含,一分不是阿那含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證阿那含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是中般涅槃者、生般涅槃者、無行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者嗎?不應這樣說……乃至……

一分已解脫,一分未解脫嗎?是的。一分是阿羅漢,一分不是阿羅漢;一分已達到、已獲得、已證得、已作證阿羅漢果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……一分應作證的已被作證,一分應作證的未被作證嗎?不應這樣說……乃至……

已解脫的正在解脫嗎?是的。於生剎那已解脫,於壞滅剎那正在解脫嗎?不應這樣說……乃至……

366Vimuttaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno, ekadesaṃ sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ sattakkhattuparamo kolaṅkolo ekabījī buddhe aveccappasādena samannāgato dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī, ekadesaṃ anāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekadesaṃ vimuttaṃ, ekadesaṃ avimuttanti? Āmantā. Ekadesaṃ arahā ekadesaṃ na arahā, ekadesaṃ arahattappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vimuttaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Uppādakkhaṇe vimuttaṃ, bhaṅgakkhaṇe vimuccamānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
367已對照

三百六十七、不應說“已解脫的正在解脫”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“當他如此知、如此見時,心從欲漏解脫,心從有漏解脫,心從無明漏解脫。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就應當說:“已解脫的正在解脫。”

已解脫的正在解脫嗎?是的。世尊不是說過嗎:“當他的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,他使心轉向於漏盡智。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“已解脫的正在解脫。”

有正在解脫的心嗎?是的。有正在染著、正在瞋怒、正在愚痴、正在被染汙的心嗎?不應這樣說……乃至……不是有染著的與不染著的、瞋怒的與不瞋怒的、愚痴的與不愚痴的、已切斷的與未切斷的、已破的與未破的、已作的與未作的嗎?是的。若有染著的與不染著的、瞋怒的與不瞋怒的、愚痴的與不愚痴的、已切斷的與未切斷的、已破的與未破的、已作的與未作的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有正在解脫的心。”

367Na vattabbaṃ – ‘‘vimuttaṃ vimuccamāna’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccatī’’ti [dī. ni. 1.248 ādayo]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi vattabbaṃ [tena hi (sī. syā. kaṃ.), tena hi na vattabbaṃ (ka.)] – ‘‘vimuttaṃ vimuccamāna’’nti. Vimuttaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘so evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmetī’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘vimuttaṃ vimuccamāna’’nti. Atthi cittaṃ vimuccamānanti? Āmantā. Atthi cittaṃ rajjamānaṃ dussamānaṃ muyhamānaṃ kilissamānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu rattañceva arattañca, duṭṭhañceva aduṭṭhañca, mūḷhañceva amūḷhañca, chinnañceva achinnañca, bhinnañceva abhinnañca, katañceva akatañcāti? Āmantā. Hañci rattañceva arattañca, duṭṭhañceva aduṭṭhañca, mūḷhañceva amūḷhañca, chinnañceva achinnañca, bhinnañceva abhinnañca, katañceva akatañca, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi cittaṃ vimuccamāna’’nti.
368已對照

正在解脫論終。

三、第三品

(二十五)五、第八者論

三百六十八、第八人的見纏已斷嗎?是的。第八人是須陀洹,已達到、已獲得、已證得、已作證須陀洹果,具足而住,以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的疑纏已斷嗎?是的。第八人是須陀洹,已達到須陀洹果……乃至……以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的見纏已斷嗎?是的。第八人的見隨眠已斷嗎?不應這樣說……乃至……第八人的見纏已斷嗎?是的。第八人的疑隨眠……戒禁取已斷嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的疑纏已斷嗎?是的。第八人的疑隨眠已斷嗎?不應這樣說……乃至……第八人的疑纏已斷嗎?是的。第八人的見隨眠……戒禁取已斷嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的見隨眠未斷嗎?是的。第八人的見纏未斷嗎?不應這樣說……乃至……第八人的見隨眠未斷嗎?是的。第八人的疑纏未斷嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的疑隨眠……戒禁取未斷嗎?是的。第八人的見纏未斷嗎?不應這樣說……乃至……第八人的戒禁取未斷嗎?是的。第八人的疑纏未斷嗎?不應這樣說……乃至……

368Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo sotāpanno sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo sotāpanno sotāpattiphalappatto…pe… kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo… sīlabbataparāmāso pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa sīlabbataparāmāso appahīnoti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ appahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
369已對照

三百六十九、第八人的見纏已斷嗎?是的。第八人為舍斷見纏,道已修習嗎?不應這樣說……乃至……第八人的見纏已斷嗎?是的。第八人為舍斷見纏,諸念處已修習……乃至……諸正勤……乃至……諸覺支已修習嗎?不應這樣說。

第八人的疑纏已斷嗎?是的。第八人為舍斷疑纏,道已修習……乃至……諸覺支已修習嗎?不應這樣說……乃至……

第八人為舍斷見纏,道未修習嗎?是的。以非道,以世間的、有漏的……乃至……順雜染的[道]而斷嗎?不應這樣說……乃至……第八人為舍斷見纏,諸念處……乃至……諸覺支未修習嗎?是的。以非道,以世間的、有漏的……乃至……順雜染的[道]而斷嗎?不應這樣說……乃至……

第八人為舍斷疑纏,道未修習……乃至……諸念處……乃至……諸覺支未修習嗎?是的。以非道,以世間的、有漏的……乃至……順雜染的[道]而斷嗎?不應這樣說……乃至……

369Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya maggo bhāvitoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… sammappadhānā…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Na hevaṃ vattabbe. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya maggo abhāvitoti? Āmantā. Amaggena pahīnaṃ lokiyena sāsavena…pe… saṃkilesiyenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānapahānāya satipaṭṭhānā…pe… bojjhaṅgā abhāvitāti? Āmantā. Amaggena pahīnaṃ lokiyena sāsavena…pe… saṃkilesiyenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānapahānāya maggo abhāvito…pe… satipaṭṭhānā…pe… bojjhaṅgā abhāvitāti? Āmantā. Amaggena pahīnaṃ lokiyena sāsavena…pe… saṃkilesiyenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
370已對照

三百七十、不應說“第八人的見纏已斷”嗎?是的。將生起嗎?不將生起。若不將生起,那麼,喂,就應當這樣說:“第八人的見纏已斷。”

不應說“第八人的疑纏已斷”嗎?是的。將生起嗎?不將生起。若不將生起,那麼,喂,就應當這樣說:“第八人的疑纏已斷。”

第八人的見纏以“不將生起”[為由]而已斷嗎?是的。第八人的見隨眠以“不將生起”[為由]而已斷嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的見纏以“不將生起”[為由]而已斷嗎?是的。第八人的疑隨眠……戒禁取以“不將生起”[為由]而已斷嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的疑纏以“不將生起”[為由]而已斷嗎?是的。第八人的疑隨眠……戒禁取以“不將生起”[為由]而已斷嗎?不應這樣說……乃至……

第八人的見纏以“不將生起”[為由]而已斷嗎?是的。種姓者的見纏以“不將生起”[為由]而已斷嗎?不應這樣說……乃至……第八人的疑纏以“不將生起”[為由]而已斷嗎?是的。種姓者的疑纏以“不將生起”[為由]而已斷嗎?不應這樣說……乃至……

370Na vattabbaṃ – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti? Āmantā. Uppajjissatīti? Nuppajjissati. Hañci nuppajjissati, tena vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti. Na vattabbaṃ – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti? Āmantā. Uppajjissatīti? Nuppajjissati. Hañci nuppajjissati, tena vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ pahīna’’nti. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhānusayo nuppajjissatīti katvā pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso nuppajjissatīti katvā pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchānusayo… sīlabbataparāmāso nuppajjissatīti katvā pahīnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Āmantā. Gotrabhuno puggalassa vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ nuppajjissatīti katvā pahīnanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
371已對照

第八者論終。

三、第三品

(二十六)六、第八者之根論

三百七十一、第八人沒有信根嗎?是的。第八人沒有信嗎?不應這樣說。第八人沒有精進根……乃至……沒有念根……乃至……沒有定根……乃至……沒有慧根嗎?是的。第八人沒有慧嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有信嗎?是的。第八人有信根嗎?不應這樣說……乃至……第八人有精進……乃至……有念……有定……有慧嗎?是的。第八人有慧根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有意,有意根嗎?是的。第八人有信,有信根嗎?不應這樣說……乃至……第八人有意,有意根嗎?是的。第八人有慧,有慧根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有喜悅,有喜悅根,有命,有命根嗎?是的。第八人有信,有信根嗎?不應這樣說……乃至……第八人有命,有命根嗎?是的。第八人……乃至……有慧,有慧根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有信,沒有信根嗎?是的。第八人有意,沒有意根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有信,沒有信根嗎?是的。第八人有喜悅,沒有喜悅根……乃至……有命,沒有命根嗎?不應這樣說……乃至……第八人有慧,沒有慧根嗎?是的。第八人有意,沒有意根嗎?有喜悅,沒有喜悅根嗎?有命,沒有命根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人沒有信根嗎?是的。第八人是無信者嗎?不應這樣說……乃至……第八人沒有精進根嗎?是的。第八人是懈怠、精進低劣者嗎?不應這樣說……乃至……第八人沒有念根嗎?是的。第八人是失念、無正知者嗎?不應這樣說……乃至……第八人沒有定根嗎?是的。第八人是心不得定、心散亂者嗎?不應這樣說……乃至……第八人沒有慧根嗎?是的。第八人是劣慧、愚鈍者嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有信,而那信是能出離的嗎?是的。若第八人有信,而那信是能出離的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“第八人沒有信根。”第八人有精進,而那精進是能出離的;有念,而那念是能出離的;有定,而那定是能出離的;有慧,而那慧是能出離的嗎?是的。若第八人有慧,而那慧是能出離的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“第八人沒有慧根。”

371Aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhāti? Na hevaṃ vattabbe. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi vīriyindriyaṃ…pe… natthi satindriyaṃ…pe… natthi samādhindriyaṃ…pe… natthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi paññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhāti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi vīriyaṃ…pe… atthi sati… atthi samādhi… atthi paññāti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, atthi manindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, atthi manindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi somanassaṃ, atthi somanassindriyaṃ, atthi jīvitaṃ, atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi jīvitaṃ, atthi jīvitindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa…pe… atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, natthi manindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi somanassaṃ, natthi somanassindriyanti…pe… atthi jīvitaṃ, natthi jīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi mano, natthi manindriyanti? Atthi somanassaṃ, natthi somanassindriyanti? Atthi jīvitaṃ, natthi jīvitindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo assaddhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi vīriyindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo kusīto hīnavīriyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi satindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo muṭṭhassati asampajānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi samādhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo asamāhito vibbhantacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa natthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo duppañño elamūgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, sā ca saddhā niyyānikāti? Āmantā. Hañci aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, sā ca saddhā niyyānikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa natthi saddhindriya’’nti. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi vīriyaṃ, tañca vīriyaṃ niyyānikaṃ; atthi sati, sā ca sati niyyānikā; atthi samādhi, so ca samādhi niyyāniko; atthi paññā, sā ca paññā niyyānikāti? Āmantā. Hañci aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, sā ca paññā niyyānikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘aṭṭhamakassa puggalassa natthi paññindriya’’nti.
372已對照

三百七十二、為作證斯陀含果而行道的人有信,有信根嗎?是的。第八人有信,有信根嗎?不應這樣說……乃至……為作證斯陀含果而行道的人有慧,有慧根嗎?是的。第八人有慧,有慧根嗎?不應這樣說……乃至……

為作證阿那含果而行道的人……為作證阿羅漢果而行道的人有信,有信根……乃至……有慧,有慧根嗎?是的。第八人有慧,有慧根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有信,沒有信根嗎?是的。為作證斯陀含果而行道的人有信,沒有信根嗎?不應這樣說……乃至……第八人有慧,沒有慧根嗎?是的。為作證斯陀含果而行道的人有慧,沒有慧根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人有信,沒有信根……乃至……有慧,沒有慧根嗎?是的。為作證阿那含果而行道的人……為作證阿羅漢果而行道的人有慧,沒有慧根嗎?不應這樣說……乃至……

第八人沒有五根嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?信根、精進根、念根、定根、慧根——諸比丘,這就是五根。諸比丘,由這五根的完滿、圓滿而成為阿羅漢;由比那較軟的[諸根]而成為為作證阿羅漢果而行道者;由比那較軟的[諸根]而成為阿那含;由比那較軟的[諸根]而成為為作證阿那含果而行道者;由比那較軟的[諸根]而成為斯陀含;由比那較軟的[諸根]而成為為作證斯陀含果而行道者;由比那較軟的[諸根]而成為須陀洹;由比那較軟的[諸根]而成為為作證須陀洹果而行道者。諸比丘,凡對他而言這五根完全地、徹底地沒有的,我說他是‘外人,立於凡夫一邊者’。”確有[這]經嗎?是的。第八人是外人,立於凡夫一邊者嗎?不應這樣說……乃至……那麼,第八人有五根。

372Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi saddhā, atthi saddhindriyaṃ…pe… atthi paññā, atthi paññindriyanti? Āmantā. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, atthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhamakassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa atthi saddhā, natthi saddhindriyanti…pe… atthi paññā, natthi paññindriyanti? Āmantā. Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa atthi paññā, natthi paññindriyanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Aṭṭhamakassa puggalassa natthi pañcindriyānīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcimāni, bhikkhave, indriyāni! Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ indriyānaṃ samattā paripūrattā arahā hoti. Tato mudutarehi arahattasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi anāgāmī hoti, tato mudutarehi anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti. Yassa kho, bhikkhave, imāni pañcindriyāni sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ natthi, tamahaṃ ‘bāhiro puthujjanapakkhe ṭhito’ti vadāmī’’ti [saṃ. ni. 5.488]. Attheva suttantoti? Āmantā. Aṭṭhamako puggalo bāhiro puthujjanapakkhe ṭhitoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi aṭṭhamakassa puggalassa atthi pañcindriyānīti.
373已對照

第八者之根論終。

三、第三品

(二十七)七、天眼論

三百七十三、為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。肉眼是天眼,天眼是肉眼嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。肉眼是怎樣的,天眼就是怎樣的;天眼是怎樣的,肉眼就是怎樣的嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。那同一肉眼即是那天眼,那天眼即是那肉眼嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。肉眼的境域、威力、行處是怎樣的,天眼的境域、威力、行處就是怎樣的嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。曾是執受的而成為非執受的嗎?不應這樣說……乃至……

曾是執受的而成為非執受的嗎?是的。曾是欲界的而成為色界的嗎?不應這樣說……乃至……

曾是欲界的而成為色界的嗎?是的。曾是色界的而成為無色界的嗎?不應這樣說……乃至……

曾是色界的而成為無色界的嗎?是的。曾是系屬的而成為不繫屬的嗎?不應這樣說……乃至……

373Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Maṃsacakkhuṃ dibbacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ maṃsacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Yādisaṃ maṃsacakkhuṃ tādisaṃ dibbacakkhuṃ, yādisaṃ dibbacakkhuṃ tādisaṃ maṃsacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Taññeva maṃsacakkhuṃ taṃ dibbacakkhuṃ, taṃ dibbacakkhuṃ taṃ maṃsacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Yādiso maṃsacakkhussa visayo ānubhāvo gocaro tādiso dibbassa cakkhussa visayo ānubhāvo gocaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Upādiṇṇaṃ [upādinnaṃ (syā. kaṃ.)] hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Upādiṇṇaṃ hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Āmantā. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Pariyāpannaṃ hutvā apariyāpannaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
374已對照

三百七十四、為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。為法所支持的天眼成為肉眼嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。為法所支持的天眼成為慧眼嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。為法所支持的天眼成為肉眼嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉眼成為天眼嗎?是的。只有兩種眼嗎?不應這樣說……乃至……只有兩種眼嗎?是的。世尊不是說了三種眼——肉眼、天眼、慧眼嗎?是的。若世尊說了三種眼——肉眼、天眼、慧眼,那麼,喂,也就不應當這樣說:“只有兩種眼。”

只有兩種眼嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這三種眼。哪三種[眼]呢?肉眼、天眼、慧眼——諸比丘,這就是三種眼。”

“肉眼、天眼,以及無上的慧眼;

這三種眼,是人中最上者所宣說的。

“肉眼的生起,是天眼之道;

而當智生起時,[那是]無上的慧眼;

由獲得那眼,便從一切苦解脫。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“只有兩種眼。”

374Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dibbacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ maṃsacakkhuṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dibbacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ paññācakkhuṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dibbacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ maṃsacakkhuṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsacakkhuṃ dhammupatthaddhaṃ dibbacakkhuṃ hotīti? Āmantā. Dveva cakkhūnīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dveva cakkhūnīti? Āmantā. Nanu tīṇi cakkhūni vuttāni bhagavatā – maṃsacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ, paññācakkhunti? Āmantā. Hañci tīṇi cakkhūni vuttāni bhagavatā – maṃsacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ, paññācakkhuṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘dveva cakkhūnī’’ti. Dveva cakkhūnīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, cakkhūni! Katamāni tīṇi? Maṃsacakkhuṃ, dibbacakkhuṃ, paññācakkhunti – imāni kho, bhikkhave, tīṇi cakkhūnī’’ti. ‘‘Maṃsacakkhuṃ dibbacakkhuṃ, paññācakkhuṃ anuttaraṃ; Etāni tīṇi cakkhūni, akkhāsi purisuttamo. ‘‘Maṃsacakkhussa uppādo, maggo dibbassa cakkhuno; Yadā ca ñāṇaṃ udapādi, paññācakkhuṃ anuttaraṃ; Tassa cakkhussa paṭilābhā, sabbadukkhā pamuccatī’’ti [itivu. 61 itivuttake]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘dveva cakkhūnī’’ti.
375已對照

天眼論終。

三、第三品

(二十八)八、天耳論

三百七十五、為法所支持的肉耳成為天耳嗎?是的。肉耳是天耳,天耳是肉耳嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉耳成為天耳嗎?是的。肉耳是怎樣的,天耳就是怎樣的;天耳是怎樣的,肉耳就是怎樣的嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉耳成為天耳嗎?是的。那同一肉耳即是那天耳,那天耳即是那肉耳嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉耳成為天耳嗎?是的。肉耳的境域、威力、行處是怎樣的,天耳的境域、威力、行處就是怎樣的嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉耳成為天耳嗎?是的。曾是執受的而成為非執受的嗎?不應這樣說……乃至……

曾是執受的而成為非執受的嗎?是的。曾是欲界的而成為色界的嗎?不應這樣說……乃至……

曾是欲界的而成為色界的嗎?是的。曾是色界的而成為無色界的嗎?不應這樣說……乃至……

曾是色界的而成為無色界的嗎?是的。曾是系屬的而成為不繫屬的嗎?不應這樣說……乃至……

375Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Maṃsasotaṃ dibbasotaṃ, dibbasotaṃ maṃsasotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Yādisaṃ maṃsasotaṃ tādisaṃ dibbasotaṃ, yādisaṃ dibbasotaṃ tādisaṃ maṃsasotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva maṃsasotaṃ taṃ dibbasotaṃ, taṃ dibbasotaṃ taṃ maṃsasotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Yādiso maṃsasotassa visayo ānubhāvo gocaro tādiso dibbassa sotassa visayo ānubhāvo gocaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Upādiṇṇaṃ hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Upādiṇṇaṃ hutvā anupādiṇṇaṃ hotīti? Āmantā. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Kāmāvacaraṃ hutvā rūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpāvacaraṃ hutvā arūpāvacaraṃ hotīti? Āmantā. Pariyāpannaṃ hutvā apariyāpannaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
376已對照

三百七十六、為法所支持的肉耳成為天耳嗎?是的。為法所支持的天耳成為肉耳嗎?不應這樣說……乃至……

為法所支持的肉耳成為天耳嗎?是的。只有一種耳嗎?不應這樣說……乃至……

只有一種耳嗎?是的。世尊不是說了兩種耳——“肉耳、天耳”嗎?是的。若世尊說了兩種耳——肉耳、天耳,那麼,喂,也就不應當這樣說:“只有一種耳。”

376Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Dibbasotaṃ dhammupatthaddhaṃ maṃsasotaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maṃsasotaṃ dhammupatthaddhaṃ dibbasotaṃ hotīti? Āmantā. Ekaṃyeva sotanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekaṃyeva sotanti? Āmantā. Nanu dve sotāni vuttāni bhagavatā – ‘‘maṃsasotaṃ, dibbasota’’nti? Āmantā. Hañci dve sotāni vuttāni bhagavatā – maṃsasotaṃ, dibbasotaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘ekaññeva sota’’nti.
377已對照

天耳論終。

三、第三品

(二十九)九、隨業而去智論

三百七十七、隨業而去智是天眼嗎?是的。作意隨業而去,又以天眼見色嗎?不應這樣說……乃至……

作意隨業而去,又以天眼見色嗎?是的。有兩觸、兩心的合集嗎?不應這樣說……乃至……

隨業而去智是天眼嗎?是的。作意“這些眾生確實”,作意“具足身惡行”,作意“具足語惡行”,作意“具足意惡行”,作意“誹謗聖者”,作意“持邪見”,作意“受持邪見之業”,作意“他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄”,作意“而這些眾生”,作意“具足身善行”,作意“具足語善行”,作意“具足意善行”,作意“不誹謗聖者”,作意“持正見”,作意“受持正見之業”,作意“他們身壞命終之後,投生於善趣、天界”,又以天眼見色嗎?不應這樣說……乃至……

作意“他們身壞命終之後,投生於善趣、天界”,又以天眼見色嗎?是的。有兩觸、兩心的合集嗎?不應這樣說……乃至……

377Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ [yathākammūpagatañāṇaṃ (syā. kaṃ.)] dibbacakkhunti? Āmantā. Yathākammūpagatañca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yathākammūpagatañca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. ‘‘Ime vata bhonto sattā’’ti ca manasi karoti, ‘‘kāyaduccaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘vacīduccaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘manoduccaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘ariyānaṃ upavādakā’’ti ca manasi karoti, ‘‘micchādiṭṭhikā’’ti ca manasi karoti, ‘‘micchādiṭṭhikammasamādānā’’ti ca manasi karoti, ‘‘te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā’’ti ca manasi karoti, ‘‘ime vā pana bhonto sattā’’ti ca manasi karoti, ‘‘kāyasucaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘vacīsucaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘manosucaritena samannāgatā’’ti ca manasi karoti, ‘‘ariyānaṃ anupavādakā’’ti ca manasi karoti, ‘‘sammādiṭṭhikā’’ti ca manasi karoti, ‘‘sammādiṭṭhikammasammādānā’’ti ca manasi karoti, ‘‘te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’’ti ca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. ‘‘Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’’ti ca manasi karoti, dibbena cakkhunā rūpaṃ passatīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
378已對照

三百七十八、隨業而去智是天眼嗎?是的。有某個無天眼、未獲得、未證得、未作證天眼者知隨業而去嗎?是的。若有某個無天眼、未獲得、未證得、未作證天眼者知隨業而去,那麼,喂,也就不應當這樣說:“隨業而去智是天眼。”

隨業而去智是天眼嗎?是的。具壽舍利弗知隨業而去智嗎?是的。若具壽舍利弗知隨業而去智,那麼,喂,也就不應當這樣說:“隨業而去智是天眼。”

隨業而去智是天眼嗎?是的。具壽舍利弗知隨業而去智嗎?是的。具壽舍利弗有天眼嗎?不應這樣說……乃至……

具壽舍利弗有天眼嗎?是的。具壽舍利弗不是這樣說過嗎——

“既不為宿住,也不為天眼;

不為他心、神通,不為耳界的清淨;

不為死沒、投生——我沒有[這些]願求。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“隨業而去智是天眼。”

378Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. Atthi koci adibbacakkhuko dibbacakkhuṃ appaṭiladdho anadhigato asacchikato yathākammūpagataṃ jānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci adibbacakkhuko dibbacakkhuṃ appaṭiladdho anadhigato asacchikato yathākammūpagataṃ jānāti, no ca vata re vattabbe – ‘‘yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhu’’nti. Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. Āyasmā sāriputto yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ jānātīti? Āmantā. Hañci āyasmā sāriputto yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ jānāti, no ca vata re vattabbe – ‘‘yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhu’’nti. Yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhunti? Āmantā. Āyasmā sāriputto yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ jānātīti? Āmantā. Atthāyasmato sāriputtassa dibbacakkhunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthāyasmato sāriputtassa dibbacakkhunti? Āmantā. Nanu āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘Neva pubbenivāsāya, napi dibbassa cakkhuno; Cetopariyāya iddhiyā, sotadhātuvisuddhiyā; Cutiyā upapattiyā, paṇidhi me na vijjatī’’ti [theragā. 996 theragāthāyaṃ]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ dibbacakkhu’’nti.
379已對照

隨業而去智論終。

三、第三品

(三十)十、防護論

三百七十九、諸天中有防護嗎?是的。諸天中有不防護嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中沒有不防護嗎?是的。諸天中沒有防護嗎?不應這樣說……乃至……

不是對不防護的防護是戒,諸天中有防護嗎?是的。諸天中有不防護,而對那不防護的防護是戒嗎?不應這樣說……乃至……

你要承認[這]駁斥。若對不防護的防護是戒,諸天中有防護,那麼,喂,就應當這樣說:“諸天中有不防護,而對那不防護的防護是戒。”你在那裡所說的“應當說‘對不防護的防護是戒,諸天中有防護’,卻不應當說‘諸天中有不防護,而對那不防護的防護是戒’”,是錯誤的。

若不應當說“諸天中有不防護,而對那不防護的防護是戒”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“對不防護的防護是戒,諸天中有防護。”你在那裡所說的“應當說‘對不防護的防護是戒,諸天中有防護’,卻不應當說‘諸天中有不防護,而對那不防護的防護是戒’”,是錯誤的。

人間有防護,那裡有不防護嗎?是的。諸天中有防護,那裡有不防護嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中有防護,那裡沒有不防護嗎?是的。人間有防護,那裡沒有不防護嗎?不應這樣說……乃至……

379Atthi devesu saṃvaroti? Āmantā. Atthi devesu asaṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu asaṃvaroti? Āmantā. Natthi devesu saṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaroti? Āmantā. Atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīlanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro, tena vata re vattabbe – ‘‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro,’ no ca vattabbe – ‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho ‘asaṃvarā saṃvaro sīlaṃ, atthi devesu saṃvaro,’ no ca vattabbe – ‘atthi devesu asaṃvaro, yamhā asaṃvarā saṃvaro sīla’’’nti micchā. Atthi manussesu saṃvaro, atthi tattha asaṃvaroti? Āmantā. Atthi devesu saṃvaro, atthi tattha asaṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu saṃvaro, natthi tattha asaṃvaroti? Āmantā. Atthi manussesu saṃvaro, natthi tattha asaṃvaroti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
380已對照

三百八十、諸天中有離殺生嗎?是的。諸天中有殺生嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中有離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?是的。諸天中有[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中沒有殺生嗎?是的。諸天中沒有離殺生嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中沒有[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?是的。諸天中沒有離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?不應這樣說……乃至……

人間有離殺生,那裡有殺生嗎?是的。諸天中有離殺生,那裡有殺生嗎?不應這樣說……乃至……

人間有離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,那裡有[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?是的。諸天中有離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,那裡有[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中有離殺生,那裡沒有殺生嗎?是的。人間有離殺生,那裡沒有殺生嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中有離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,那裡沒有[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?是的。人間有離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類,那裡沒有[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中沒有防護嗎?是的。一切諸天都是殺生者、取不與者、欲邪行者、妄語者、住於谷酒、花果酒[等]酒類之放逸者嗎?不應這樣說……乃至……那麼,諸天中有防護。

380Atthi devesu pāṇātipātā veramaṇīti? Āmantā. Atthi devesu pāṇātipātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇīti? Āmantā. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu pāṇātipātoti? Āmantā. Natthi devesu pāṇātipātā veramaṇīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Āmantā. Natthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu pāṇātipātā veramaṇi, atthi tattha pāṇātipātoti? Āmantā. Atthi devesu pāṇātipātā veramaṇi, atthi tattha pāṇātipātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, atthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Āmantā. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, atthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu pāṇātipātā veramaṇi, natthi tattha pāṇātipātoti? Āmantā. Atthi manussesu pāṇātipātā veramaṇi, natthi tattha pāṇātipātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, natthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Āmantā. Atthi manussesu surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇi, natthi tattha surāmerayamajjapamādaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi devesu saṃvaroti? Āmantā. Sabbe devā pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino surāmerayamajjapamādaṭṭhāyinoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi atthi devesu saṃvaroti.
381已對照

防護論終。

三、第三品

(三十一)十一、無想論

三百八十一、無想眾生中有想嗎?是的。[那]是有想有、有想趣、有想眾生居、有想輪迴、有想生、有想自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

[那]不是無想有、無想趣、無想眾生居、無想輪迴、無想生、無想自體獲得嗎?是的。若[那]是無想有、無想趣、無想眾生居、無想輪迴、無想生、無想自體獲得,那麼,喂,也就不應當這樣說:“無想眾生中有想。”

無想眾生中有想嗎?是的。[那]是五蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

[那]不是一蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得嗎?是的。若[那]是一蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得,那麼,喂,也就不應當這樣說:“無想眾生中有想。”

無想眾生中有想嗎?是的。以那想作想所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……

381Asaññasattesu saññā atthīti? Āmantā. Saññābhavo saññāgati saññāsattāvāso saññāsaṃsāro saññāyoni saññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘asaññasattesu saññā atthī’’ti. Asaññasattesu saññā atthīti? Āmantā. Pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘asaññasattesu saññā atthī’’ti. Asaññasattesu saññā atthīti? Āmantā. Tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
382已對照

三百八十二、人間有想,而那是有想有、有想趣、有想眾生居、有想輪迴、有想生、有想自體獲得嗎?是的。無想眾生中有想,而那是有想有、有想趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

人間有想,而那是五蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得嗎?是的。無想眾生中有想,而那是五蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

人間有想,以那想作想所應作的[事]嗎?是的。無想眾生中有想,以那想作想所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……

無想眾生中有想,而那是無想有、無想趣、無想眾生居、無想輪迴、無想生、無想自體獲得嗎?是的。人間有想,而那是無想有、無想趣……乃至……無想自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

無想眾生中有想,而那是一蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得嗎?是的。人間有想,而那是一蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

無想眾生中有想,卻不以那想作想所應作的[事]嗎?是的。人間有想,卻不以那想作想所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……

382Manussesu saññā atthi, so ca saññābhavo saññāgati saññāsattāvāso saññāsaṃsāro saññāyoni saññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu saññā atthi, so ca saññābhavo saññāgati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Manussesu saññā atthi, so ca pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu saññā atthi, so ca pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Manussesu saññā atthi, tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Asaññasattesu saññā atthi, tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā atthi, so ca asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Manussesu saññā atthi, so ca asaññabhavo asaññagati…pe… asaññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā atthi, so ca ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Manussesu saññā atthi, so ca ekavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā atthi, na ca tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Manussesu saññā atthi, na ca tāya saññāya saññākaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
383已對照

三百八十三、不應說“無想眾生中有想”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有名為‘無想眾生’的諸天。當想生起時,那些天便從那個天身死沒。”確有[這]經嗎?是的。那麼,無想眾生中有想。

無想眾生中有想嗎?有時有,有時沒有。有時是有想眾生,有時是無想眾生,有時是有想有,有時是無想有,有時是五蘊有,有時是一蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

無想眾生中,想有時有,有時沒有嗎?是的。什麼時候有,什麼時候沒有?死沒時、投生時有,住時沒有。死沒時、投生時是有想眾生,住時是無想眾生;死沒時、投生時是有想有,住時是無想有;死沒時、投生時是五蘊有,住時是一蘊有嗎?不應這樣說……乃至……

383Na vattabbaṃ – ‘‘asaññasattesu saññā atthī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘santi, bhikkhave, asaññasattā nāma devā; saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavantī’’ti [dī. ni. 1.68]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi asaññasattesu saññā atthīti. Asaññasattesu saññā atthīti? Kiñci [kañci (syā.)] kāle atthi, kiñci kāle natthīti. Kiñci kāle saññasattā kiñci kāle asaññasattā, kiñci kāle saññabhavo kiñci kāle asaññabhavo, kiñci kāle pañcavokārabhavo kiñci kāle ekavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu saññā kiñci kāle atthi, kiñci kāle natthīti? Āmantā. Kaṃ kālaṃ atthi, kaṃ kālaṃ natthīti? Cutikāle upapattikāle atthi, ṭhitikāle natthīti. Cutikāle upapattikāle saññasattā, ṭhitikāle asaññasattā; cutikāle upapattikāle saññabhavo, ṭhitikāle asaññabhavo; cutikāle upapattikāle pañcavokārabhavo, ṭhitikāle ekavokārabhavoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
384已對照

無想論終。

三、第三品

(三十二)十二、非想非非想處論

三百八十四、於非想非非想處不應說“有想”嗎?是的。是無想有、無想趣、無想眾生居、無想輪迴、無想生、無想自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

不是有想有、有想趣、有想眾生居、有想輪迴、有想生、有想自體獲得嗎?是的。若是有想有、有想趣……乃至……有想自體獲得,那麼,喂,也就不應當這樣說:“於非想非非想處不應說‘有想’。”

於非想非非想處不應說“有想”嗎?是的。是一蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

不是四蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?是的。若是四蘊有、趣……乃至……自體獲得,那麼,喂,也就不應當這樣說:“於非想非非想處不應說‘有想’。”

384Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu saññābhavo saññāgati saññāsattāvāso saññāsaṃsāro saññāyoni saññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci saññābhavo saññāgati…pe… saññattabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’’’ti. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Ekavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Hañci catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’’’ti.
385已對照

三百八十五、於無想眾生中不應說“有想”,而那是無想有、無想趣、無想眾生居、無想輪迴、無想生、無想自體獲得嗎?是的。於非想非非想處不應說“有想”,而那是無想有、無想趣、無想眾生居、無想輪迴、無想生、無想自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

於無想眾生中不應說“有想”,而那是一蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?是的。於非想非非想處不應說“有想”,而那是一蘊有、趣、眾生居、輪迴、生、自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

於非想非非想處不應說“有想”,而那是有想有、有想趣……乃至……有想自體獲得嗎?是的。於無想眾生中不應說“有想”,而那是有想有、有想趣……乃至……有想自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

於非想非非想處不應說“有想”,而那是四蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?是的。於無想眾生中不應說“有想”,而那是四蘊有、趣……乃至……自體獲得嗎?不應這樣說……乃至……

於非想非非想處不應說“有想”嗎?是的。不是非想非非想處是四蘊有嗎?是的。若非想非非想處是四蘊有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“於非想非非想處不應說‘有想’。”

385Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi’’, so ca asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca asaññabhavo asaññagati asaññasattāvāso asaññasaṃsāro asaññayoni asaññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca ekavokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca ekavokārabhavo gati sattāvāso saṃsāro yoni attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca saññābhavo saññāgati…pe… saññattabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca saññābhavo saññāgati…pe… saññattabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Āmantā. Asaññasattesu na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthi,’’ so ca catuvokārabhavo gati…pe… attabhāvapaṭilābhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Nanu nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavoti? Āmantā. Hañci nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’’’ti.
386已對照

三百八十六、非想非非想處是四蘊有,於非想非非想處不應說“有想”嗎?是的。空無邊處是四蘊有,於空無邊處不應說“有想”嗎?不應這樣說……乃至……

非想非非想處是四蘊有,於非想非非想處不應說“有想”嗎?是的。識無邊處……乃至……無所有處是四蘊有,於無所有處不應說“有想”嗎?不應這樣說……乃至……

空無邊處是四蘊有,那裡有想嗎?是的。非想非非想處是四蘊有,那裡有想嗎?不應這樣說……乃至……

識無邊處……乃至……無所有處是四蘊有,那裡有想嗎?是的。非想非非想處是四蘊有,那裡有想嗎?不應這樣說……乃至……

於非想非非想處不應說“有想”或“沒有”嗎?是的。不是非想非非想處是四蘊有嗎?是的。若非想非非想處是四蘊有,那麼,喂,也就不應當這樣說:“於非想非非想處不應說‘有想’或‘沒有’。”

非想非非想處是四蘊有,於非想非非想處不應說“有想”或“沒有”嗎?是的。空無邊處……乃至……識無邊處……乃至……無所有處是四蘊有,於無所有處不應說“有想”或“沒有”嗎?不應這樣說……乃至……

空無邊處是四蘊有,那裡有想嗎?是的。非想非非想處是四蘊有,那裡有想嗎?不應這樣說……乃至……

識無邊處……乃至……無所有處是四蘊有,那裡有想嗎?是的。非想非非想處是四蘊有,那裡有想嗎?不應這樣說……乃至……

於非想非非想處不應說“有想”或“沒有”嗎?是的。不是[那是]非想非非想處嗎?是的。若[那是]非想非非想處,那麼,喂,就應當這樣說:“於非想非非想處不應說‘有想’或‘沒有’。”

把[它]作為“非想非非想處”,於非想非非想處不應說“有想”或“沒有”嗎?是的。把[它]作為“不苦不樂受”,於不苦不樂受不應說“受”或“非受”嗎?不應這樣說……乃至……

386Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavo ākāsānañcāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Āmantā. Viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, ākiñcaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Nanu nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavoti? Āmantā. Hañci nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, no ca vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’ti vā ‘natthī’ti vā’’ti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanaṃ…pe… viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, ākiñcaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ākāsānañcāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Viññāṇañcāyatanaṃ…pe… ākiñcaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Āmantā. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ catuvokārabhavo, atthi tattha saññāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ [nevasaññānāsaññāyatane vattabbaṃ (?)] – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Nanu nevasaññānāsaññāyatananti? Āmantā. Hañci nevasaññānāsaññāyatanaṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘saññā atthī’ti vā ‘natthī’ti vā’’ti. Nevasaññānāsaññāyatananti katvā nevasaññānāsaññāyatane na vattabbaṃ – ‘‘saññā atthī’’ti vā ‘‘natthī’’ti vāti? Āmantā. Adukkhamasukhā vedanāti katvā adukkhamasukhāya vedanāya [adukkhamasukhā vedanā (sī. ka.)] na vattabbaṃ – ‘‘vedanā’’ti vā ‘‘avedanā’’ti vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
386已對照

非想非非想處論終。

第三品。

其攝頌——

力、共通、聖,有貪的心解脫;

已解脫的正在解脫,有正在解脫的心。

第八人的見纏已斷;

第八人沒有五根;眼、

耳,為法所支持的,隨業而去智;

諸天中的防護,無想眾生中的想,有頂也是如此。

386Tassuddānaṃ – Balaṃ sādhāraṇaṃ ariyaṃ, sarāgaṃ cittaṃ vimuccati; Vimuttaṃ vimuccamānaṃ, atthi cittaṃ vimuccamānaṃ. Aṭṭhamakassa puggalassa, diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ pahīnaṃ; Aṭṭhamakassa puggalassa, natthi pañcindriyāni cakkhuṃ. Sotaṃ dhammupatthaddhaṃ, yathākammūpagataṃ ñāṇaṃ; Devesu saṃvaro asañña-sattesu saññā evameva bhavagganti.