快樂巴利palinanda.cc

論事·第二品 Dutiyavaggo (10) 1. Parūpahārakathā

307已對照

二、第二品

(十)一、他所帶來論

三百零七、阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。阿羅漢有貪、欲貪、欲貪纏、欲貪結、欲暴流、欲軛、欲欲蓋嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢沒有貪、欲貪、欲貪纏、欲貪結、欲暴流、欲軛、欲欲蓋嗎?是的。若阿羅漢沒有貪、欲貪、欲貪纏、欲貪結、欲暴流、欲軛、欲欲蓋,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

凡夫有不淨的遺精,他有貪、欲貪、欲貪纏、欲貪結、欲暴流、欲軛、欲欲蓋嗎?是的。阿羅漢有不淨的遺精,他有貪、欲貪、欲貪纏……乃至……欲欲蓋嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有不淨的遺精,他沒有貪、欲貪、欲貪纏……乃至……欲欲蓋嗎?是的。凡夫有不淨的遺精,他沒有貪、欲貪、欲貪纏……乃至……欲欲蓋嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。依什麼義?因為魔身天諸天神把不淨的遺精帶給阿羅漢。

魔身天諸天神把不淨的遺精帶給阿羅漢嗎?是的。魔身天諸天神有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

魔身天諸天神沒有不淨的遺精嗎?是的。若魔身天諸天神沒有不淨的遺精,那麼,喂,也就不應當這樣說:“魔身天諸天神把不淨的遺精帶給阿羅漢。”

魔身天諸天神把不淨的遺精帶給阿羅漢嗎?是的。魔身天諸天神帶來自己的不淨的遺精,帶來他者的不淨的遺精,帶來他的不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

魔身天諸天神既不帶來自己的、也不帶來他者的、也不帶來他的不淨的遺精嗎?是的。若魔身天諸天神既不帶來自己的、也不帶來他者的、也不帶來他的不淨的遺精,那麼,喂,也就不應當這樣說:“魔身天諸天神把不淨的遺精帶給阿羅漢。”

魔身天諸天神把不淨的遺精帶給阿羅漢嗎?是的。從毛孔帶來嗎?不應這樣說……乃至……

307Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Atthi arahato rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi arahato rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇanti? Āmantā. Hañci natthi arahato rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti. Atthi puthujjanassa asuci sukkavissaṭṭhi, atthi tassa rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇanti? Āmantā. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhi, atthi tassa rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ…pe… kāmacchandanīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhi, natthi tassa rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ…pe… kāmacchandanīvaraṇanti? Āmantā. Atthi puthujjanassa asuci sukkavissaṭṭhi, natthi tassa rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ…pe… kāmacchandanīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Kenaṭṭhenāti? Handa hi mārakāyikā devatā arahato asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantīti. Mārakāyikā devatā arahato asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantīti? Āmantā. Atthi mārakāyikānaṃ devatānaṃ asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi mārakāyikānaṃ devatānaṃ asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Hañci natthi mārakāyikānaṃ devatānaṃ asuci sukkavissaṭṭhi, no ca vata re vattabbe – ‘‘mārakāyikā devatā arahato asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantī’’ti. Mārakāyikā devatā arahato asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantīti? Āmantā. Mārakāyikā devatā attano asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharanti, aññesaṃ asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharanti, tassa asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Mārakāyikā devatā neva attano na aññesaṃ na tassa asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantīti? Āmantā. Hañci mārakāyikā devatā neva attano na aññesaṃ na tassa asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘mārakāyikā devatā arahato asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantī’’ti. Mārakāyikā devatā arahato asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantīti? Āmantā. Lomakūpehi upasaṃharantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
308已對照

三百零八、魔身天諸天神把不淨的遺精帶給阿羅漢嗎?是的。以什麼緣故?[它們想:]“來吧,我們要令[他]執取異慧。”阿羅漢有異慧嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有異慧嗎?是的。阿羅漢有於導師的異慧、於法的異慧、於僧的異慧、於學的異慧、於前際的異慧、於後際的異慧、於前際後際的異慧、於此緣性[與]緣生之法的異慧嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢沒有於導師的異慧、於法的異慧、於僧的異慧、於學的異慧、於前際的異慧、於後際的異慧、於前際後際的異慧、於此緣性[與]緣生之法的異慧嗎?是的。若阿羅漢沒有於導師的異慧……乃至……於此緣性[與]緣生之法的異慧,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有異慧。”

凡夫有異慧,他有於導師的異慧……乃至……於此緣性[與]緣生之法的異慧嗎?是的。阿羅漢有異慧,他有於導師的異慧……乃至……於此緣性[與]緣生之法的異慧嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有異慧,他沒有於導師的異慧……乃至……於此緣性[與]緣生之法的異慧嗎?是的。凡夫有異慧,他沒有於導師的異慧……乃至……於此緣性[與]緣生之法的異慧嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。阿羅漢的不淨的遺精是什麼的等流?是所食、所飲、所嚼、所嘗之物的等流。阿羅漢的不淨的遺精是所食、所飲、所嚼、所嘗之物的等流嗎?是的。凡是食、飲、嚼、嘗者,他們全都有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

凡是食、飲、嚼、嘗者,他們全都有不淨的遺精嗎?是的。孩童食、飲、嚼、嘗,孩童有不淨的遺精嗎?不應這樣說。

黃門食、飲、嚼、嘗,黃門有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

諸天食、飲、嚼、嘗,諸天神有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

308Mārakāyikā devatā arahato asuciṃ sukkavissaṭṭhiṃ upasaṃharantīti? Āmantā. Kiṃ kāraṇāti? Handa hi vimatiṃ gāhayissāmāti. Atthi arahato vimatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato vimatīti? Āmantā. Atthi arahato satthari vimati, dhamme vimati, saṅghe vimati, sikkhāya vimati, pubbante vimati, aparante vimati, pubbantāparante vimati, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu vimatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi arahato satthari vimati, dhamme vimati, saṅghe vimati, sikkhāya vimati, pubbante vimati, aparante vimati, pubbantāparante vimati, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu vimatīti? Āmantā. Hañci natthi arahato satthari vimati…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu vimati, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato vimatī’’ti. Atthi puthujjanassa vimati, atthi tassa satthari vimati…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu vimatīti? Āmantā. Atthi arahato vimati, atthi tassa satthari vimati…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu vimatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato vimati, natthi tassa satthari vimati…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu vimatīti? Āmantā. Atthi puthujjanassa vimati, natthi tassa satthari vimati…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu vimatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Arahato asuci sukkavissaṭṭhi kissa nissandoti? Asitapītakhāyitasāyitassa nissandoti. Arahato asuci sukkavissaṭṭhi asitapītakhāyitasāyitassa nissandoti? Āmantā. Ye keci asanti pivanti khādanti sāyanti, sabbesaṃyeva atthi asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ye keci asanti pivanti khādanti sāyanti, sabbesaṃyeva atthi asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Dārakā asanti pivanti khādanti sāyanti, atthi dārakānaṃ asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe. Paṇḍakā asanti pivanti khādanti sāyanti, atthi paṇḍakānaṃ asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devā asanti pivanti khādanti sāyanti, atthi devatānaṃ asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
309已對照

三百零九、阿羅漢的不淨的遺精是所食、所飲、所嚼、所嘗之物的等流嗎?是的。它有貯存之處嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的大小便是所食、所飲、所嚼、所嘗之物的等流,它有貯存之處嗎?是的。阿羅漢的不淨的遺精是所食、所飲、所嚼、所嘗之物的等流,它有貯存之處嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的不淨的遺精是所食、所飲、所嚼、所嘗之物的等流,它沒有貯存之處嗎?是的。阿羅漢的大小便是所食、所飲、所嚼、所嘗之物的等流,它沒有貯存之處嗎?不應這樣說……乃至……

309Arahato asuci sukkavissaṭṭhi asitapītakhāyitasāyitassa nissandoti? Āmantā. Atthi tassa āsayoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato uccārapassāvo asitapītakhāyitasāyitassa nissando, atthi tassa āsayoti? Āmantā. Arahato asuci sukkavissaṭṭhi asitapītakhāyitasāyitassa nissando, atthi tassa āsayoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato asuci sukkavissaṭṭhi asitapītakhāyitasāyitassa nissando, natthi tassa āsayoti? Āmantā. Arahato uccārapassāvo asitapītakhāyitasāyitassa nissando, natthi tassa āsayoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
310已對照

三百一十、阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。阿羅漢會行淫慾法,由交合生育[子女],住於兒女擁擠之床,享用迦屍旃檀,佩戴花鬘、香、塗香,領受金銀嗎?不應這樣說。

凡夫有不淨的遺精,凡夫會行淫慾法,由交合生育[子女],住於兒女擁擠之床,享用迦屍旃檀,佩戴花鬘、香、塗香,領受金銀嗎?是的。阿羅漢有不淨的遺精,阿羅漢會行淫慾法,由交合生育[子女],住於兒女擁擠之床,享用迦屍旃檀,佩戴花鬘、香、塗香,領受金銀嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有不淨的遺精,阿羅漢卻不會行淫慾法,由交合生育[子女],住於兒女擁擠之床,享用迦屍旃檀,佩戴花鬘、香、塗香,領受金銀嗎?是的。凡夫有不淨的遺精,凡夫卻不會行淫慾法,由交合生育[子女],住於兒女擁擠之床,享用迦屍旃檀,佩戴花鬘、香、塗香,領受金銀嗎?不應這樣說。

阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。不是阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。不是阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……慢已斷……見已斷……疑已斷……昏沉已斷……掉舉已斷……無慚已斷……乃至……無愧已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的無愧已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

310Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Arahā methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, methunaṃ uppādeyya [methunaṃ dhammaṃ uppādeyya (sī. syā.)], puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyya, kāsikacandanaṃ paccanubhaveyya, mālāgandhavilepanaṃ dhāreyya, jātarūparajataṃ sādiyeyyāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi puthujjanassa asuci sukkavissaṭṭhi, puthujjano methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, methunaṃ uppādeyya, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyya, kāsikacandanaṃ paccanubhaveyya, mālāgandhavilepanaṃ dhāreyya, jātarūparajataṃ sādiyeyyāti? Āmantā. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhi, arahā methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, methunaṃ uppādeyya, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyya, kāsikacandanaṃ paccanubhaveyya, mālāgandhavilepanaṃ dhāreyya, jātarūparajataṃ sādiyeyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhi, na ca arahā methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, methunaṃ uppādeyya, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyya, kāsikacandanaṃ paccanubhaveyya, mālāgandhavilepanaṃ dhāreyya, jātarūparajataṃ sādiyeyyāti? Āmantā. Atthi puthujjanassa asuci sukkavissaṭṭhi, na ca puthujjano methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, methunaṃ uppādeyya, puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyya, kāsikacandanaṃ paccanubhaveyya, mālāgandhavilepanaṃ dhāreyya, jātarūparajataṃ sādiyeyyāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Nanu arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammoti? Āmantā. Hañci arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Nanu arahato doso pahīno…pe… moho pahīno… māno pahīno… diṭṭhi pahīnā… vicikicchā pahīnā… thinaṃ pahīnaṃ… uddhaccaṃ pahīnaṃ… ahirikaṃ pahīnaṃ…pe… anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammanti? Āmantā. Hañci arahato anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti.
311已對照

三百一十一、阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷貪已修習道嗎?是的。若阿羅漢為舍斷貪已修習道,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷貪已修習念處……乃至……已修習正勤……已修習神足……已修習根……已修習力……乃至……已修習覺支嗎?是的。若阿羅漢為舍斷貪已修習覺支,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支嗎?是的。若阿羅漢為舍斷無愧已修習覺支,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。不是阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫,是已舉起橫閂者、已填平壕者、已拔出界柱者、無門閂者、聖者、已落幢者、已舍擔者、已離系者、已善得勝利者;他的苦已遍知,集已斷,滅已作證,道已修習,應證知的已證知,應遍知的已遍知,應舍斷的已斷,應修習的已修習,應作證的已作證嗎?是的。若阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴、所作已辦……乃至……應作證的已作證,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

311Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Nanu arahato rāgappahānāya maggo bhāvitoti? Āmantā. Hañci arahato rāgappahānāya maggo bhāvito, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Nanu arahato rāgappahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… sammappadhānā bhāvitā… iddhipādā bhāvitā… indriyā bhāvitā… balā bhāvitā…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato rāgappahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Nanu arahato dosappahānāya…pe… mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti. Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Nanu arahā vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikatanti? Āmantā. Hañci arahā vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti.
312已對照

三百一十二、阿羅漢有不淨的遺精嗎?善巧於自法的阿羅漢有不淨的遺精,善巧於他法的阿羅漢沒有不淨的遺精。善巧於自法的阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢沒有不淨的遺精嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢沒有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他有不淨的遺精嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷,他有不淨的遺精嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢的無愧已斷,他有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,他有不淨的遺精嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢為舍斷無愧已修習覺支,他有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有不淨的遺精嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他沒有不淨的遺精嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他沒有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷,他沒有不淨的遺精嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢的無愧已斷,他沒有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,他沒有不淨的遺精嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢為舍斷無愧已修習覺支,他沒有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有不淨的遺精嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有不淨的遺精嗎?不應這樣說……乃至……

312Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Sadhammakusalassa arahato atthi asuci sukkavissaṭṭhi, paradhammakusalassa arahato natthi asuci sukkavissaṭṭhīti. Sadhammakusalassa arahato atthi asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato atthi asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato natthi asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato natthi asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa asuci sukkavissaṭṭhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
313已對照

三百一十三、阿羅漢有不淨的遺精嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,凡是那些具戒、具念、正知而入睡的凡夫比丘,他們的不淨[物]不漏出。諸比丘,凡是那些於諸欲已離貪的外道的仙人,他們的不淨[物]也不漏出。諸比丘,這是無處、無機會的:阿羅漢的不淨[物]會漏出。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有不淨的遺精。”

不應說“阿羅漢有他所帶來”嗎?是的。不是他人會把衣、缽食、坐臥處、病者所需的醫藥資具帶給阿羅漢嗎?是的。若他人會把衣、缽食、坐臥處、病者所需的醫藥資具帶給阿羅漢,那麼,喂,就應當這樣說:“阿羅漢有他所帶來。”

由於他人會把衣、缽食、坐臥處、病者所需的醫藥資具帶給阿羅漢,阿羅漢就有他所帶來嗎?是的。他人會把須陀洹果、或斯陀含果、或阿那含果、或阿羅漢果帶給阿羅漢嗎?不應這樣說……乃至……

313Atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ye te [ye keci (sī.)], bhikkhave, bhikkhū puthujjanā sīlasampannā satā sampajānā niddaṃ okkamanti, tesaṃ asuci na muccati. Yepi te, bhikkhave, bāhirakā isayo kāmesu vītarāgā, tesampi asuci na muccati. Aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso yaṃ arahato asuci mucceyyā’’ti [mahāva. 353 atthato samānaṃ; a. ni. 5.210 passitabbaṃ]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato asuci sukkavissaṭṭhī’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato parūpahāro’’ti? Āmantā. Nanu arahato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ pare upasaṃhareyyunti? Āmantā. Hañci arahato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ pare upasaṃhareyyuṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato parūpahāro’’ti. Arahato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ pare upasaṃhareyyunti, atthi arahato parūpahāroti? Āmantā. Arahato sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā pare upasaṃhareyyunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
314已對照

他所帶來論終。

二、第二品

(十一)二、無智論

三百一十四、阿羅漢有無智嗎?是的。阿羅漢有無明、無明暴流、無明軛、無明隨眠、無明纏、無明結、無明蓋嗎?不應這樣說。阿羅漢沒有無明、無明暴流、無明軛、無明隨眠、無明纏、無明結、無明蓋嗎?是的。若阿羅漢沒有無明、無明暴流、無明軛、無明隨眠、無明纏、無明結、無明蓋,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

凡夫有無智,他有無明、無明暴流、無明軛、無明隨眠、無明纏、無明結、無明蓋嗎?是的。阿羅漢有無智,他有無明、無明暴流、無明軛、無明隨眠、無明纏、無明結、無明蓋嗎?不應這樣說。

阿羅漢有無智,他沒有無明、無明暴流、無明軛、無明隨眠、無明纏、無明結、無明蓋嗎?是的。凡夫有無智,他沒有無明、無明暴流、無明軛、無明隨眠、無明纏、無明結、無明蓋嗎?不應這樣說。

阿羅漢有無智嗎?是的。阿羅漢會為無智所制而殺害生命,取不與,說妄語,說離間語,說粗惡語,說雜穢語,挖穿牆壁,劫掠財物,行單家劫掠,埋伏於路上[攔劫],侵犯他人之妻,屠村,屠鎮嗎?不應這樣說。

凡夫有無智,凡夫會為無智所制而殺害生命,取不與,說妄語……乃至……屠村,屠鎮嗎?是的。阿羅漢有無智,阿羅漢會為無智所制而殺害生命,取不與……乃至……屠村,屠鎮嗎?不應這樣說。

阿羅漢有無智,阿羅漢卻不會為無智所制而殺害生命,取不與……乃至……屠村,屠鎮嗎?是的。凡夫有無智,凡夫卻不會為無智所制而殺害生命,取不與……乃至……屠村,屠鎮嗎?不應這樣說。

阿羅漢有無智嗎?是的。阿羅漢有於導師的無智、於法的無智、於僧的無智、於學的無智、於前際的無智、於後際的無智、於前際後際的無智、於此緣性[與]緣生之法的無智嗎?不應這樣說。

阿羅漢沒有於導師的無智、於法的無智、於僧的無智、於學的無智、於前際的無智、於後際的無智、於前際後際的無智、於此緣性[與]緣生之法的無智嗎?是的。若阿羅漢沒有於導師的無智、於法的無智、於僧的無智……乃至……於此緣性[與]緣生之法的無智,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

凡夫有無智,他有於導師的無智、於法的無智、於僧的無智……乃至……於此緣性[與]緣生之法的無智嗎?是的。阿羅漢有無智,他有於導師的無智、於法的無智、於僧的無智……乃至……於此緣性[與]緣生之法的無智嗎?不應這樣說。

阿羅漢有無智,他沒有於導師的無智、於法的無智、於僧的無智……乃至……於此緣性[與]緣生之法的無智嗎?是的。凡夫有無智,他沒有於導師的無智、於法的無智、於僧的無智……乃至……於此緣性[與]緣生之法的無智嗎?不應這樣說。

314Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Atthi arahato avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Natthi arahato avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇanti? Āmantā. Hañci natthi arahato avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi puthujjanassa aññāṇaṃ, atthi tassa avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇanti? Āmantā. Atthi arahato aññāṇaṃ, atthi tassa avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato aññāṇaṃ, natthi tassa avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇanti? Āmantā. Atthi puthujjanassa aññāṇaṃ, natthi tassa avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjāsaṃyojanaṃ avijjānīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Arahā aññāṇapakato pāṇaṃ haneyya, adinnaṃ ādiyeyya, musā bhaṇeyya, pisuṇaṃ bhaṇeyya, pharusaṃ bhaṇeyya, samphaṃ palapeyya, sandhiṃ chindeyya, nillopaṃ hareyya, ekāgāriyaṃ kareyya, paripanthe tiṭṭheyya, paradāraṃ gaccheyya, gāmaghātaṃ kareyya, nigamaghātaṃ kareyyāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi puthujjanassa aññāṇaṃ, puthujjano aññāṇapakato pāṇaṃ haneyya, adinnaṃ ādiyeyya, musā bhaṇeyya…pe… gāmaghātaṃ kareyya, nigamaghātaṃ kareyyāti? Āmantā. Atthi arahato aññāṇaṃ, arahā aññāṇapakato pāṇaṃ haneyya, adinnaṃ ādiyeyya…pe… gāmaghātaṃ kareyya, nigamaghātaṃ kareyyāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato aññāṇaṃ, na ca arahā aññāṇapakato pāṇaṃ haneyya, adinnaṃ ādiyeyya…pe… gāmaghātaṃ kareyya, nigamaghātaṃ kareyyāti? Āmantā. Atthi puthujjanassa aññāṇaṃ, na ca puthujjano aññāṇapakato pāṇaṃ haneyya, adinnaṃ ādiyeyya…pe… gāmaghātaṃ kareyya, nigamaghātaṃ kareyyāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Atthi arahato satthari aññāṇaṃ, dhamme aññāṇaṃ, saṅghe aññāṇaṃ, sikkhāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Natthi arahato satthari aññāṇaṃ, dhamme aññāṇaṃ, saṅghe aññāṇaṃ, sikkhāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇanti? Āmantā. Hañci natthi arahato satthari aññāṇaṃ, dhamme aññāṇaṃ, saṅghe aññāṇaṃ…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi puthujjanassa aññāṇaṃ, atthi tassa satthari aññāṇaṃ, dhamme aññāṇaṃ, saṅghe aññāṇaṃ…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇanti? Āmantā. Atthi arahato aññāṇaṃ, atthi tassa satthari aññāṇaṃ, dhamme aññāṇaṃ, saṅghe aññāṇaṃ…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato aññāṇaṃ, natthi tassa satthari aññāṇaṃ, dhamme aññāṇaṃ, saṅghe aññāṇaṃ…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇanti? Āmantā. Atthi puthujjanassa aññāṇaṃ, natthi tassa satthari aññāṇaṃ, dhamme aññāṇaṃ, saṅghe aññāṇaṃ…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe.
315已對照

三百一十五、阿羅漢有無智嗎?是的。不是阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。不是阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的無愧已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支嗎?是的。若阿羅漢為舍斷貪已修習覺支,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支嗎?是的。若阿羅漢為舍斷無愧已修習覺支,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。不是阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證嗎?是的。若阿羅漢已離貪……乃至……應作證的已作證,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

315Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammoti? Āmantā. Hañci arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammanti? Āmantā. Hañci arahato anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato rāgappahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu arahato dosappahānāya…pe… mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito …pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikatanti? Āmantā. Hañci arahā vītarāgo…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti.
316已對照

三百一十六、阿羅漢有無智嗎?善巧於自法的阿羅漢有無智,善巧於他法的阿羅漢沒有無智。善巧於自法的阿羅漢有無智嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢沒有無智嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢沒有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他有無智嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷,他有無智嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢的無愧已斷,他有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支,他有無智嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢為舍斷貪已修習覺支,他有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,他有無智嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢為舍斷無愧已修習覺支,他有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有無智嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他沒有無智嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他沒有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷,他沒有無智嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢的無愧已斷,他沒有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋、為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,他沒有無智嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢為舍斷無愧已修習覺支,他沒有無智嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有無智嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有無智嗎?不應這樣說……乃至……

316Atthi arahato aññāṇanti? Sadhammakusalassa arahato atthi aññāṇaṃ, paradhammakusalassa arahato natthi aññāṇanti. Sadhammakusalassa arahato atthi aññāṇanti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato atthi aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato natthi aññāṇanti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato natthi aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, atthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, atthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, atthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato rāgappahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, atthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato dosappahānāya…pe… mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, atthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, atthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, natthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, natthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, natthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, natthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa aññāṇanti? Āmantā. Sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho …pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa aññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
317已對照

三百一十七、阿羅漢有無智嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我說諸漏的滅盡是對了知者、對見者[而說],不是對不了知者、不是對不見者。諸比丘,了知什麼、見什麼,才有諸漏的滅盡呢?‘這是色,這是色的集起,這是色的滅沒;這是受……乃至……這是想……這是諸行……這是識,這是識的集起,這是識的滅沒’——諸比丘,如是了知、如是見者,才有諸漏的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我說諸漏的滅盡是對了知者、對見者[而說],不是對不了知者、不是對不見者。諸比丘,了知什麼、見什麼,才有諸漏的滅盡呢?諸比丘,了知、見‘此是苦’者,才有諸漏的滅盡;了知、見‘此是苦集’者,才有諸漏的滅盡;了知、見‘此是苦滅’者,才有諸漏的滅盡;了知、見‘此是導至苦滅之道’者,才有諸漏的滅盡。諸比丘,如是了知、如是見者,才有諸漏的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,對一切不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡,諸比丘,而對一切證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“與他的見具足同時,

三種法便被捨棄:

有身見與疑,

或者戒禁,凡有任何的;

他也從四苦界解脫,

不可能造作六種重罪。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有無智。”

阿羅漢有無智嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,當聖弟子生起遠塵離垢的法眼——‘凡任何集法,一切皆是滅法’——時,諸比丘,與見的生起同時,聖弟子的三結便被舍斷——有身見、疑、戒禁取。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有無智。”

不應說“阿羅漢有無智”嗎?是的。不是阿羅漢會不知道男女的名與姓,會不知道路與非路,會不知道草、柴木、林木的名字嗎?是的。若阿羅漢會不知道男女的名與姓,會不知道路與非路,會不知道草、柴木、林木的名字,那麼,喂,就應當這樣說:“阿羅漢有無智。”

由於阿羅漢會不知道男女的名與姓,會不知道路與非路,會不知道草、柴木、林木的名字,阿羅漢就有無智嗎?是的。阿羅漢會不知道須陀洹果、或斯陀含果、或阿那含果、或阿羅漢果嗎?不應這樣說……乃至……

317Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jānatohaṃ [jānatāhaṃ (sī.), jānatvāhaṃ (syā. pī. ka.)], bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā…pe… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī’’ti [saṃ. ni. 3.101; itivu. 102; saṃ. ni. 5.1095]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Idaṃ dukkha’nti – bhikkhave, jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti – jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti – jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti – jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī’’ti [saṃ. ni. 5.1095]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya, sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti [saṃ. ni. 4.26; itivu. 7 itivuttakepi]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Sahāvassa dassanasampadāya, Tayassu dhammā jahitā bhavanti; Sakkāyadiṭṭhī vicikicchitañca, Sīlabbataṃ vāpi yadatthi kiñci; Catūhapāyehi ca vippamutto, Chaccābhiṭhānāni abhabba kātu’’nti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti? Āmantā. Nanu arahā itthipurisānaṃ nāmagottaṃ na jāneyya, maggāmaggaṃ na jāneyya, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāmaṃ na jāneyyāti? Āmantā. Hañci arahā itthipurisānaṃ nāmagottaṃ na jāneyya, maggāmaggaṃ na jāneyya, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāmaṃ na jāneyya, tena vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato aññāṇa’’nti. Arahā itthipurisānaṃ nāmagottaṃ na jāneyya, maggāmaggaṃ na jāneyya, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāmaṃ na jāneyyāti, atthi arahato aññāṇanti? Āmantā. Arahā sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā na jāneyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
318已對照

無智論終。

二、第二品

(十二)三、疑惑論

三百一十八、阿羅漢有疑惑嗎?是的。阿羅漢有疑、疑纏、疑結、疑蓋嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢沒有疑、疑纏、疑結、疑蓋嗎?是的。若阿羅漢沒有疑、疑纏、疑結、疑蓋,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有疑惑。”

凡夫有疑惑,他有疑、疑纏、疑結、疑蓋嗎?是的。阿羅漢有疑惑,他有疑、疑纏、疑結、疑蓋嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有疑惑,他沒有疑、疑纏、疑結、疑蓋嗎?是的。凡夫有疑惑,他沒有疑、疑纏、疑結、疑蓋嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有疑惑嗎?是的。阿羅漢有於導師的疑惑、於法的疑惑、於僧的疑惑、於學的疑惑、於前際的疑惑、於後際的疑惑、於前際後際的疑惑、於此緣性[與]緣生之法的疑惑嗎?不應這樣說。

阿羅漢沒有於導師的疑惑、於法的疑惑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的疑惑嗎?是的。若阿羅漢沒有於導師的疑惑、於法的疑惑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的疑惑,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有疑惑。”

凡夫有疑惑,他有於導師的疑惑、於法的疑惑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的疑惑嗎?是的。阿羅漢有疑惑,他有於導師的疑惑、於法的疑惑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的疑惑嗎?不應這樣說。

阿羅漢有疑惑,他沒有於導師的疑惑、於法的疑惑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的疑惑嗎?是的。凡夫有疑惑,他沒有於導師的疑惑、於法的疑惑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的疑惑嗎?不應這樣說。

318Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Atthi arahato vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi arahato vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇanti? Āmantā. Hañci natthi arahato vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi puthujjanassa kaṅkhā, atthi tassa vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇanti? Āmantā. Atthi arahato kaṅkhā, atthi tassa vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato kaṅkhā, natthi tassa vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇanti? Āmantā. Atthi puthujjanassa kaṅkhā, natthi tassa vicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchānīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Atthi arahato satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā, saṅghe kaṅkhā, sikkhāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe. Natthi arahato satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhāti? Āmantā. Hañci natthi arahato satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi puthujjanassa kaṅkhā, atthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhāti? Āmantā. Atthi arahato kaṅkhā, atthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato kaṅkhā, natthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhāti? Āmantā. Atthi puthujjanassa kaṅkhā, natthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe.
319已對照

三百一十九、阿羅漢有疑惑嗎?是的。不是阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有疑惑。”

阿羅漢有疑惑嗎?是的。不是阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷……乃至……為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支;不是阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證嗎?是的。若阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有疑惑。”

319Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammoti? Āmantā. Hañci arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ…pe… rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā; nanu arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikatanti? Āmantā. Hañci arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti.
320已對照

三百二十、阿羅漢有疑惑嗎?善巧於自法的阿羅漢有疑惑,善巧於他法的阿羅漢沒有疑惑。善巧於自法的阿羅漢有疑惑嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢有疑惑嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢沒有疑惑嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢沒有疑惑嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他有疑惑嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他有疑惑嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷……乃至……為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有疑惑嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有疑惑嗎?不應這樣說……乃至……善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他沒有疑惑嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他沒有疑惑嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷……乃至……為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷痴……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有疑惑嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有疑惑嗎?不應這樣說……乃至……

320Atthi arahato kaṅkhāti? Sadhammakusalassa arahato atthi kaṅkhā, paradhammakusalassa arahato natthi kaṅkhāti. Sadhammakusalassa arahato atthi kaṅkhāti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato atthi kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato natthi kaṅkhāti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato natthi kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ…pe… rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho …pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ…pe… rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… mohappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
321已對照

三百二十一、阿羅漢有疑惑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我說諸漏的滅盡是對了知者、對見者[而說],不是對不了知者、不是對不見者。諸比丘,了知什麼、見什麼,才有諸漏的滅盡呢?‘這是色’……乃至……‘這是識的滅沒’——諸比丘,如是了知、如是見者,才有諸漏的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有疑惑。”

阿羅漢有疑惑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我說諸漏的滅盡是對了知者、對見者[而說],不是對不了知者、不是對不見者。諸比丘,了知什麼、見什麼,才有諸漏的滅盡呢?諸比丘,‘此是苦’……乃至……了知、見‘此是導至苦滅之道’者,才有諸漏的滅盡。諸比丘,如是了知、如是見者,才有諸漏的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有疑惑。”

阿羅漢有疑惑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,對一切不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡;諸比丘,而對一切證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有疑惑。”

阿羅漢有疑惑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“與他的見具足同時……乃至……不可能造作六種重罪。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有疑惑。”

阿羅漢有疑惑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,當聖弟子生起遠塵離垢的法眼——‘凡任何集法,一切皆是滅法’——時,諸比丘,與見的生起同時,聖弟子的三結便被舍斷——有身見、疑、戒禁取。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有疑惑。”

阿羅漢有疑惑嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“當諸法確實顯現於

熱勤、禪思的婆羅門時,

那時他的一切疑惑都消散,

因為他了知有因之法。

“當諸法確實顯現於

熱勤、禪思的婆羅門時,

那時他的一切疑惑都消散,

因為他已了知諸緣的滅盡。

“當諸法確實顯現於

熱勤、禪思的婆羅門時,

他驅散魔軍而住立,

猶如太陽照耀虛空。

“凡任何疑惑,或於此[世]或於他[世],

或自身所感知的、或他人所感知的,

禪思者們都舍斷那一切,

熱勤而行梵行。

“凡於懷著疑惑的眾生之中已超越疑惑、

無猶豫、已離系者,施與他們的有大果。

“此[教法]中法的顯示便是這樣,

於此沒有任何弟子會有所疑惑;

[他]已渡暴流、已斷疑惑——

我們禮敬佛陀、勝者、人主。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有疑惑。”

不應說“阿羅漢有疑惑”嗎?是的。不是阿羅漢會對男女的名與姓疑惑,會對路與非路疑惑,會對草、柴木、林木的名字疑惑嗎?是的。若阿羅漢會對男女的名與姓疑惑,會對路與非路疑惑,會對草、柴木、林木的名字疑惑,那麼,喂,就應當這樣說:“阿羅漢有疑惑。”

由於阿羅漢會對男女的名與姓疑惑,會對路與非路疑惑,會對草、柴木、林木的名字疑惑,阿羅漢就有疑惑嗎?是的。阿羅漢會對須陀洹果、或斯陀含果、或阿那含果、或阿羅漢果疑惑嗎?不應這樣說……乃至……

321Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato! Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Iti rūpaṃ’…pe… ‘iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato! Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya; sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sahāvassa dassanasampadāya …pe… chaccābhiṭhānāni abhabba kātu’’nti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā, Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa; Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā, Yato pajānāti sahetudhammanti. ‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā, Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa; Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā, Yato khayaṃ paccayānaṃ avedīti. ‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā, Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa; Vidhūpayaṃ tiṭṭhati mārasenaṃ, Sūriyova [suriyova (sī. syā. kaṃ. pī.)] obhāsayamantalikkhanti [mahāva. 3; udā. 3]. ‘‘Yā kāci kaṅkhā idha vā huraṃ vā, Sakavediyā vā paravediyā vā; Jhāyino [ye jhāyino (udāne)] tā pajahanti sabbā, Ātāpino brahmacariyaṃ carantāti [udā. 47 udānepi]. ‘‘Ye kaṅkhāsamatikkantā, kaṅkhābhūtesu pāṇisu; Asaṃsayā visaṃyuttā, tesu dinnaṃ mahapphalanti. ‘‘Etādisī dhammapakāsanettha, Na tattha kiṃ kaṅkhati koci sāvako; Nitthiṇṇaoghaṃ [nitiṇṇaoghaṃ (sī. ka.), nittiṇṇaoghaṃ (syā. kaṃ.)] vicikicchachinnaṃ, Buddhaṃ namassāma jinaṃ janindā’’ti [dī. ni. 2.354]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti? Āmantā. Nanu arahā itthipurisānaṃ nāmagotte kaṅkheyya, maggāmagge kaṅkheyya, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāme kaṅkheyyā’’ti? Āmantā. Hañci arahā itthipurisānaṃ nāmagotte kaṅkheyya, maggāmagge kaṅkheyya, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāme kaṅkheyya; tena vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato kaṅkhā’’ti. Arahā itthipurisānaṃ nāmagotte kaṅkheyya, maggāmagge kaṅkheyya, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāme kaṅkheyyāti, atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Arahā sotāpattiphale vā sakadāgāmiphale vā anāgāmiphale vā arahatte vā kaṅkheyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
322已對照

疑惑論終。

二、第二品

(十三)四、由他度疑論

三百二十二、阿羅漢有由他度疑嗎?是的。阿羅漢由他引導、信賴他人、依他緣、系屬於他,不了知、不見,迷惑、不正知嗎?不應這樣說……乃至……

不是阿羅漢不由他引導、不信賴他人、不依他緣、不繫屬於他,了知、見,不迷惑、正知嗎?是的。若阿羅漢不由他引導、不信賴他人、不依他緣、不繫屬於他,了知、見,不迷惑、正知,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有由他度疑。”

凡夫有由他度疑,而他由他引導、信賴他人、依他緣、系屬於他,不了知、不見,迷惑、不正知嗎?是的。阿羅漢有由他度疑,而他由他引導、信賴他人、依他緣、系屬於他,不了知、不見,迷惑、不正知嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有由他度疑,而他不由他引導、不信賴他人、不依他緣、不繫屬於他,了知、見,不迷惑、正知嗎?是的。凡夫有由他度疑,而他不由他引導、不信賴他人、不依他緣、不繫屬於他,了知、見,不迷惑、正知嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有由他度疑嗎?是的。阿羅漢有於導師的由他度疑、於法的由他度疑、於僧的由他度疑、於學的由他度疑、於前際的由他度疑、於後際的由他度疑、於前際後際的由他度疑、於此緣性[與]緣生之法的由他度疑嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢沒有於導師的由他度疑、於法的由他度疑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的由他度疑嗎?是的。若阿羅漢沒有於導師的由他度疑、於法的由他度疑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的由他度疑,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有由他度疑。”

凡夫有由他度疑,他有於導師的由他度疑、於法的由他度疑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的由他度疑嗎?是的。阿羅漢有由他度疑,他有於導師的由他度疑、於法的由他度疑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的由他度疑嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有由他度疑,他沒有於導師的由他度疑、於法的由他度疑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的由他度疑嗎?是的。凡夫有由他度疑,他沒有於導師的由他度疑、於法的由他度疑……乃至……於此緣性[與]緣生之法的由他度疑嗎?不應這樣說……乃至……

322Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Arahā paraneyyo parapattiyo parapaccayo parapaṭibaddhabhū, na jānāti na passati sammūḷho asampajānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu arahā na paraneyyo na parapattiyo na parapaccayo na parapaṭibaddhabhū jānāti passati asammūḷho sampajānoti? Āmantā. Hañci arahā na paraneyyo na parapattiyo na parapaccayo na parapaṭibaddhabhū, jānāti passati asammūḷho sampajāno, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi puthujjanassa paravitāraṇā, so ca paraneyyo parapattiyo parapaccayo parapaṭibaddhabhū, na jānāti na passati sammūḷho asampajānoti? Āmantā. Atthi arahato paravitāraṇā, so ca paraneyyo parapattiyo parapaccayo parapaṭibaddhabhū, na jānāti na passati sammūḷho asampajānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato paravitāraṇā, so ca na paraneyyo na parapattiyo na parapaccayo na parapaṭibaddhabhū, jānāti passati asammūḷho sampajānoti? Āmantā. Atthi puthujjanassa paravitāraṇā, so ca na paraneyyo na parapattiyo na parapaccayo na parapaṭibaddhabhū, jānāti passati asammūḷho sampajānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Atthi arahato satthari paravitāraṇā, dhamme paravitāraṇā, saṅghe paravitāraṇā, sikkhāya paravitāraṇā, pubbante paravitāraṇā, aparante paravitāraṇā, pubbantāparante paravitāraṇā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi arahato satthari paravitāraṇā, dhamme paravitāraṇā…pe… idapaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu paravitāraṇāti? Āmantā. Hañci natthi arahato satthari paravitāraṇā, dhamme paravitāraṇā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu paravitāraṇā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi puthujjanassa paravitāraṇā, atthi tassa satthari paravitāraṇā, dhamme paravitāraṇā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu paravitāraṇāti? Āmantā. Atthi arahato paravitāraṇā, atthi tassa satthari paravitāraṇā, dhamme paravitāraṇā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato paravitāraṇā, natthi tassa satthari paravitāraṇā, dhamme paravitāraṇā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu paravitāraṇāti? Āmantā. Atthi puthujjanassa paravitāraṇā, natthi tassa satthari paravitāraṇā, dhamme paravitāraṇā…pe… idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
323已對照

三百二十三、阿羅漢有由他度疑嗎?是的。不是阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有由他度疑。”

阿羅漢有由他度疑嗎?是的。不是阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法……乃至……為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……不是阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證嗎?是的。若阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴,應作證的已作證,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢有由他度疑。”

323Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammoti? Āmantā. Hañci arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ…pe… rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… nanu arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikatanti? Āmantā. Hañci arahā vītarāgo vītadoso vītamoho sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti.
324已對照

三百二十四、阿羅漢有由他度疑嗎?善巧於自法的阿羅漢有由他度疑,善巧於他法的阿羅漢沒有由他度疑。善巧於自法的阿羅漢有由他度疑嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢有由他度疑嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢沒有由他度疑嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢沒有由他度疑嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他有由他度疑嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他有由他度疑嗎?不應這樣說。

善巧於自法的阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……乃至……無愧已斷……乃至……為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有由他度疑嗎?是的。善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他有由他度疑嗎?不應這樣說……乃至……

善巧於他法的阿羅漢的貪已斷,他沒有由他度疑嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢的貪已斷,他沒有由他度疑嗎?不應這樣說。

善巧於他法的阿羅漢的瞋已斷,痴已斷……乃至……無愧已斷……乃至……為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……為舍斷瞋……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支……乃至……善巧於他法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有由他度疑嗎?是的。善巧於自法的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,他沒有由他度疑嗎?不應這樣說……乃至……

324Atthi arahato paravitāraṇāti? Sadhammakusalassa arahato atthi paravitāraṇā, paradhammakusalassa arahato natthi paravitāraṇāti. Sadhammakusalassa arahato atthi paravitāraṇāti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato atthi paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato natthi paravitāraṇāti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato natthi paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa paravitāraṇāti? Āmantā. Paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe. Sadhammakusalassa arahato doso pahīno…pe… moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ …pe… rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa paravitāraṇāti? Āmantā. Paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paradhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa paravitāraṇāti? Āmantā. Sadhammakusalassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe. Paradhammakusalassa arahato doso pahīno, moho pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ…pe… rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā…pe… paradhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa paravitāraṇāti? Āmantā. Sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa paravitāraṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
325已對照

三百二十五、阿羅漢有由他度疑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我說諸漏的滅盡是對了知者、對見者[而說],不是對不了知者、不是對不見者。諸比丘,了知什麼、見什麼,才有諸漏的滅盡呢?‘這是色’……乃至……‘這是識的滅沒’——諸比丘,如是了知、如是見者,才有諸漏的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有由他度疑。”

阿羅漢有由他度疑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我說諸漏的滅盡是對了知者、對見者[而說],不是對不了知者、不是對不見者。諸比丘,了知什麼、見什麼,才有諸漏的滅盡呢?諸比丘,了知、見‘此是苦’者,才有諸漏的滅盡;‘此是苦集’……乃至……‘此是苦滅’……乃至……了知、見‘此是導至苦滅之道’者,才有諸漏的滅盡。諸比丘,如是了知、如是見者,才有諸漏的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有由他度疑。”

阿羅漢有由他度疑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,對一切不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡;諸比丘,而對一切證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有由他度疑。”

阿羅漢有由他度疑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“與他的見具足同時……乃至……不可能造作六種重罪。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有由他度疑。”

阿羅漢有由他度疑嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,當聖弟子生起遠塵離垢的法眼——‘凡任何集法,一切皆是滅法’——時,諸比丘,與見的生起同時,聖弟子的三結便被舍斷——有身見、疑、戒禁取。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有由他度疑。”

阿羅漢有由他度疑嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“我將不能解脫

世間任何有疑惑者,度多迦;

而當你證知最勝之法時,

你就會這樣渡過這暴流。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢有由他度疑。”

不應說“阿羅漢有由他度疑”嗎?是的。不是他人會為阿羅漢對男女的名與姓度疑,他人會對路與非路度疑,他人會對草、柴木、林木的名字度疑嗎?是的。若他人會為阿羅漢對男女的名與姓度疑,他人會對路與非路度疑,他人會對草、柴木、林木的名字度疑,那麼,喂,就應當這樣說:“阿羅漢有由他度疑。”

由於他人會為阿羅漢對男女的名與姓度疑,他人會對路與非路度疑,他人會對草、柴木、林木的名字度疑,阿羅漢就有由他度疑嗎?是的。他人會為阿羅漢對須陀洹果、或斯陀含果、或阿那含果、或阿羅漢果度疑嗎?不應這樣說……乃至……

325Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato! Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Iti rūpaṃ’…pe… ‘iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato! Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Idaṃ dukkha’nti – bhikkhave, jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti – jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya; sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sahāvassa dassanasampadāya…pe… chaccābhiṭhānāni abhabba kātu’’nti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Nāhaṃ sahissāmi [gamissāmi (sī. syā. ka.), samīhāmi (pī.)] pamocanāya, Kathaṅkathiṃ dhotaka kañci [kiñci (ka.)] loke; Dhammañca seṭṭhaṃ abhijānamāno, Evaṃ tuvaṃ oghamimaṃ taresī’’ti [su. ni. 1070 suttanipāte; cūḷani. 33 dhotakamāṇavapucchāniddesa]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti? Āmantā. Nanu arahato itthipurisānaṃ nāmagottaṃ pare vitāreyyuṃ, maggāmaggaṃ pare vitāreyyuṃ, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāmaṃ pare vitāreyyunti? Āmantā. Hañci arahato itthipurisānaṃ nāmagottaṃ pare vitāreyyuṃ, maggāmaggaṃ pare vitāreyyuṃ, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāmaṃ pare vitāreyyuṃ, tena vata re vattabbe – ‘‘atthi arahato paravitāraṇā’’ti. Arahato itthipurisānaṃ nāmagottaṃ pare vitāreyyuṃ, maggāmaggaṃ pare vitāreyyuṃ, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ nāmaṃ pare vitāreyyunti, atthi arahato paravitāraṇāti? Āmantā. Arahato sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā pare vitāreyyunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
326已對照

由他度疑論終。

二、第二品

(十四)五、語之發出論

三百二十六、入等至者有語之發出嗎?是的。於一切處入等至者都有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有語之發出嗎?是的。於一切時入等至者都有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有語之發出嗎?是的。一切入等至者都有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有語之發出嗎?是的。於一切等至中都有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有語之發出嗎?是的。入等至者有身之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者沒有身之發出嗎?是的。入等至者沒有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有語,有語之發出嗎?是的。入等至者有身,有身之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有身,沒有身之發出嗎?是的。入等至者有語,沒有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

326Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabbattha samāpannānaṃ atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabbadā samāpannānaṃ atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabbesaṃ samāpannānaṃ atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabbasamāpattīsu atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Samāpannassa atthi kāyabhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa natthi kāyabhedoti? Āmantā. Samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vācā, atthi vacībhedoti? Āmantā. Samāpannassa atthi kāyo, atthi kāyabhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi kāyo, natthi kāyabhedoti? Āmantā. Samāpannassa atthi vācā, natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
327已對照

三百二十七、了知“苦”者說“苦”之語嗎?是的。了知“集”者說“集”之語嗎?不應這樣說……乃至……

了知“苦”者說“苦”之語嗎?是的。了知“滅”者說“滅”之語嗎?不應這樣說……乃至……

了知“苦”者說“苦”之語嗎?是的。了知“道”者說“道”之語嗎?不應這樣說……乃至……

了知“集”者卻不說“集”之語嗎?是的。了知“苦”者卻不說“苦”之語嗎?不應這樣說……乃至……

了知“滅”者卻不說“滅”之語嗎?是的。了知“苦”者卻不說“苦”之語嗎?不應這樣說……乃至……

了知“道”者卻不說“道”之語嗎?是的。了知“苦”者卻不說“苦”之語嗎?不應這樣說……乃至……

327Dukkhanti jānanto dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Samudayoti jānanto samudayoti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhanti jānanto dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Nirodhoti jānanto nirodhoti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dukkhanti jānanto dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Maggoti jānanto maggoti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayoti jānanto na ca samudayoti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Dukkhanti jānanto na ca dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhoti jānanto na ca nirodhoti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Dukkhanti jānanto na ca dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggoti jānanto na ca maggoti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Dukkhanti jānanto na ca dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
328已對照

三百二十八、入等至者有語之發出嗎?是的。智以什麼為行境?智以諦為行境。耳以諦為行境嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有語之發出嗎?是的。耳以什麼為行境?耳以聲為行境。智以聲為行境嗎?不應這樣說。

入等至者有語之發出,智以諦為行境,耳以聲為行境嗎?是的。若智以諦為行境,耳以聲為行境,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

入等至者有語之發出,智以諦為行境,耳以聲為行境嗎?是的。有兩觸、兩受、兩想、兩思、兩心的合集嗎?不應這樣說。

328Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Ñāṇaṃ kiṃgocaranti? Ñāṇaṃ saccagocaranti. Sotaṃ saccagocaranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sotaṃ kiṃ gocaranti? Sotaṃ saddagocaranti. Ñāṇaṃ saddagocaranti? Na hevaṃ vattabbe. Samāpannassa atthi vacībhedo ñāṇaṃ saccagocaraṃ, sotaṃ saddagocaranti? Āmantā. Hañci ñāṇaṃ saccagocaraṃ, sotaṃ saddagocaraṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Samāpannassa atthi vacībhedo ñāṇaṃ saccagocaraṃ, sotaṃ saddagocaranti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ, dvinnaṃ vedanānaṃ, dvinnaṃ saññānaṃ, dvinnaṃ cetanānaṃ, dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe.
329已對照

三百二十九、入等至者有語之發出嗎?是的。入地遍等至者有語之發出嗎?不應這樣說。

入等至者有語之發出嗎?是的。入水遍……乃至……火遍……風遍……青遍……黃遍……赤遍……白遍……空無邊處……識無邊處……無所有處……乃至……非想非非想處者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入地遍等至者沒有語之發出嗎?是的。若入地遍等至者沒有語之發出,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

入水遍……火遍……風遍……青遍……黃遍……赤遍……白遍……空無邊處……識無邊處……無所有處……非想非非想處者沒有語之發出嗎?是的。若入非想非非想處者沒有語之發出,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

入等至者有語之發出嗎?是的。入世間等至者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者有語之發出嗎?是的。入世間初禪者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……入等至者有語之發出嗎?是的。入世間第二禪……第三禪……第四禪者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入世間等至者沒有語之發出嗎?是的。若入世間等至者沒有語之發出,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

入世間初禪者沒有語之發出嗎?是的。若入世間初禪者沒有語之發出,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

入世間第二禪……第三禪……第四禪者沒有語之發出嗎?是的。若入世間第四禪者沒有語之發出,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

329Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Āpokasiṇaṃ…pe… tejokasiṇaṃ… vāyokasiṇaṃ… nīlakasiṇaṃ… pītakasiṇaṃ… lohitakasiṇaṃ… odātakasiṇaṃ… ākāsānañcāyatanaṃ … viññāṇañcāyatanaṃ… ākiñcaññāyatanaṃ…pe… nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Āpokasiṇaṃ … tejokasiṇaṃ… vāyokasiṇaṃ… nīlakasiṇaṃ… pītakasiṇaṃ… lohitakasiṇaṃ… odātakasiṇaṃ… ākāsānañcāyatanaṃ … viññāṇañcāyatanaṃ… ākiñcaññāyatanaṃ… nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyasamāpattiṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokiyaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci lokiyaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci lokiyaṃ catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti.
330已對照

三百三十、入出世間初禪者有語之發出嗎?是的。入世間初禪者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入出世間初禪者有語之發出嗎?是的。入世間第二禪……第三禪……第四禪者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入世間初禪者沒有語之發出嗎?是的。入出世間初禪者沒有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入世間第二禪……第三禪……第四禪者沒有語之發出嗎?是的。入出世間初禪者沒有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

330Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
331已對照

三百三十一、入出世間初禪者有語之發出嗎?是的。入出世間第二禪者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入出世間初禪者有語之發出嗎?是的。入出世間第三禪……第四禪者有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入出世間第二禪者沒有語之發出嗎?是的。入出世間初禪者沒有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

入出世間第二禪……第三禪……第四禪者沒有語之發出嗎?是的。入出世間初禪者沒有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

331Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokuttaraṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Lokuttaraṃ dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
332已對照

三百三十二、不應說“入等至者有語之發出”嗎?是的。世尊不是說過尋與伺是語行——“入初禪者有尋與伺”嗎?是的。若世尊說過尋與伺是語行——“入初禪者有尋與伺”,那麼,喂,就應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

世尊說過尋與伺是語行——“入初禪者有尋與伺”,他有語之發出嗎?是的。入地遍初禪者有尋與伺,他有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

世尊說過尋與伺是語行——“入初禪者有尋與伺”,他有語之發出嗎?是的。入水遍……火遍……風遍……青遍……黃遍……赤遍……白遍初禪者有尋與伺,他有語之發出嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“入等至者有語之發出”嗎?是的。世尊不是說過語是以尋為等起的——“入初禪者有尋與伺”嗎?是的。若世尊說過語是以尋為等起的——“入初禪者有尋與伺”,那麼,喂,就應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

世尊說過語是以尋為等起的——“入初禪者有尋與伺”,他有語之發出嗎?是的。世尊說過語是以想為等起的——“入第二禪者有想,他有尋與伺”嗎?不應這樣說……乃至……

世尊說過語是以尋為等起的——“入初禪者有尋與伺”,他有語之發出嗎?是的。世尊說過語是以想為等起的——入第三禪……乃至……第四禪……空無邊處……識無邊處……無所有處者有想,他有尋與伺嗎?不應這樣說……乃至……

332Na vattabbaṃ – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti? Āmantā. Nanu vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā’’ti? Āmantā. Hañci vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā’’ti [atthi vitakkavicārā (syā.) evamuparipi], atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā, atthi tassa vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā’’ti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Āpokasiṇaṃ… tejokasiṇaṃ… vāyokasiṇaṃ… nīlakasiṇaṃ… pītakasiṇaṃ… lohitakasiṇaṃ… odātakasiṇaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā, atthi tassa vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti? Āmantā. Nanu vitakkasamuṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā’’ti? Āmantā. Hañci vitakkasamuṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Vitakkasamuṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā’’ti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Saññāsamuṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā – ‘‘dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi saññā, atthi tassa vitakkavicārā’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vitakkasamuṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā’’ti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Saññāsamuṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā – tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ… ākāsānañcāyatanaṃ… viññāṇañcāyatanaṃ… ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa atthi saññā, atthi tassa vitakkavicārāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
333已對照

三百三十三、入等至者有語之發出嗎?是的。不是“入初禪者,語已滅”嗎?確有[這]經嗎?是的。若“入初禪者,語已滅”,確有[這]經,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

“入初禪者,語已滅”,確有[這]經,他有語之發出嗎?是的。“入第二禪者,尋與伺已滅”,確有[這]經,他有尋與伺嗎?不應這樣說……乃至……

“入初禪者,語已滅”,確有[這]經,他有語之發出嗎?是的。“入第三禪者,喜已滅;入第四禪者,入出息已滅;入空無邊處者,色想已滅;入識無邊處者,空無邊處想已滅;入無所有處者,識無邊處想已滅;入非想非非想處者,無所有處想已滅;入想受滅者,想與受已滅”,確有[這]經,他有想與受嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“入等至者有語之發出”嗎?是的。世尊不是說過聲音是初禪之刺嗎?是的。若世尊說過聲音是初禪之刺,那麼,喂,就應當這樣說:“入等至者有語之發出。”

世尊說過聲音是初禪之刺,入等至者有語之發出嗎?是的。世尊說過尋與伺是第二禪之刺……世尊說過喜是第三禪之刺……世尊說過入出息是第四禪之刺……世尊說過色想是入空無邊處者之刺……世尊說過空無邊處想是入識無邊處者之刺……世尊說過識無邊處想是入無所有處者之刺……世尊說過無所有處想是入非想非非想處者之刺……世尊說過想與受是入想受滅者之刺,他有想與受嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“入等至者有語之發出”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“阿難,屍棄世尊、阿羅漢、正等正覺者有名叫阿毗浮的弟子,他站在梵天界,以聲音令一萬世界了知——

‘你們當奮起,當出離,當致力於佛陀的教法;

當摧破死[王]之軍,如象[摧破]蘆葦屋。

‘凡於此法與律中不放逸而住者,

舍離生死輪迴,將作苦的邊際。’”

確有[這]經嗎?是的。那麼,入等至者有語之發出。

333Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Nanu ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī’’ti [saṃ. ni. 4.259, 263]! Attheva suttantoti? Āmantā. Hañci ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī’’ti, attheva suttantoti, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. ‘‘Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī’’ti [saṃ. ni. 4.259, 263], attheva suttantoti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. ‘‘Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā hontī’’ti [saṃ. ni. 4.259, 263], attheva suttantoti, atthi tassa vitakkavicārāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. ‘‘Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī’’ti [saṃ. ni. 4.259, 263], attheva suttantoti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. ‘‘Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti, ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti, viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti, ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti, saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā hontī’’ti [saṃ. ni. 4.259, 263; a. ni. 9.31; dī. ni. 3.344], attheva suttantoti, atthi tassa saññā ca vedanā cāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti? Āmantā. Nanu paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako [kṇṭako (syā.) a. ni. 10.72] vutto bhagavatāti [a. ni. 10.72 kaṇṭakasuttaṃ nissāya pucchati]? Āmantā. Hañci paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako vutto bhagavatā, tena vata re vattabbe – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako vutto bhagavatāti, samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Dutiyassa jhānassa vitakkavicārā kaṇṭako vutto bhagavatā… tatiyassa jhānassa pīti kaṇṭako vutto bhagavatā… catutthassa jhānassa assāsapassāsā kaṇṭako vutto bhagavatā [a. ni. 10.72] … ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā kaṇṭako vutto bhagavatā… viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā kaṇṭako vutto bhagavatā… ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā kaṇṭako vutto bhagavatā… nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā kaṇṭako vutto bhagavatā… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca kaṇṭako vutto bhagavatā [a. ni. 10.72], atthi tassa saññā ca vedanā cāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sikhissa, ānanda, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito dasasahassilokadhātuṃ sarena viññāpesi – ‘Ārabbhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane; Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. ‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati [vihessati (sī. syā. kaṃ.) viharissati (ka.)]; Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’’ti [a. ni. 1 tikanipāte; saṃ. ni. 1.285]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi samāpannassa atthi vacībhedoti.
334已對照

語之發出論終。

二、第二品

(十五)六、引入苦智論

三百三十四、引入苦智是道支、道所攝嗎?是的。凡任何說“苦”之語者,他們全都修習道嗎?不應這樣說。

凡任何說“苦”之語者,他們全都修習道嗎?是的。愚痴凡夫說“苦”之語,愚痴凡夫修習道嗎?不應這樣說。殺母者……殺父者……殺阿羅漢者……使[如來]出血者……破僧者說“苦”之語,破僧者修習道嗎?不應這樣說……乃至……

334Dukkhāhāro maggaṅgaṃ maggapariyāpannanti? Āmantā. Ye keci dukkhanti vācaṃ bhāsanti, sabbe te maggaṃ bhāventīti? Na hevaṃ vattabbe. Ye keci dukkhanti vācaṃ bhāsanti, sabbe te maggaṃ bhāventīti? Āmantā. Bālaputhujjanā dukkhanti vācaṃ bhāsanti, bālaputhujjanā maggaṃ bhāventīti? Na hevaṃ vattabbe. Mātughātako… pitughātako… arahantaghātako… ruhiruppādako [lohituppādako (sī. ka.) aññaṭṭhānesu pana ruhiruppādakotveva dissati] … saṅghabhedako dukkhanti vācaṃ bhāsati, saṅghabhedako maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
335已對照

引入苦智論終。

二、第二品

(十六)七、心之住立論

三百三十五、一心住立一日嗎?是的。半日是生剎那,半日是滅去剎那嗎?不應這樣說。

一心住立兩日嗎?是的。一日是生剎那,一日是滅去剎那嗎?不應這樣說。

一心住立四日……住立八日……住立十日……住立二十日……住立一個月……住立兩個月……住立四個月……住立八個月……住立十個月……住立一年……住立兩年……住立四年……住立八年……住立十年……住立二十年……住立三十年……住立四十年……住立五十年……住立一百年……住立兩百年……住立四百年……住立五百年……住立一千年……住立兩千年……住立四千年……住立八千年……住立一萬六千年……住立一劫……住立兩劫……住立四劫……住立八劫……住立十六劫……住立三十二劫……住立六十四劫……住立五百劫……住立一千劫……住立兩千劫……住立四千劫……住立八千劫……住立一萬六千劫……住立兩萬劫……住立四萬劫……住立六萬劫……住立八萬四千劫嗎?是的。四萬二千劫是生剎那,四萬二千劫是滅去剎那嗎?不應這樣說。

一心住立一日嗎?是的。有其他諸法在一日之中多[次]生起而滅嗎?是的。那些法比心更輕速變易嗎?不應這樣說。

那些法比心更輕速變易嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我不見有其他任何一法像心這樣輕速變易。諸比丘,要[說]心是多麼輕速變易,連譬喻也不容易[作]。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“那些法比心更輕速變易。”

那些法比心更輕速變易嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,譬如獼猴在林野、大林中游行,抓住樹枝;放開它,又抓住另一[枝];放開它,又抓住另一[枝]。同樣地,諸比丘,這被稱為‘心’、被稱為‘意’、被稱為‘識’的,它在夜裡與白天,正是另一個生起,另一個滅去。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“那些法比心更輕速變易。”

335Ekaṃ cittaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Upaḍḍhadivaso uppādakkhaṇo, upaḍḍhadivaso vayakkhaṇoti? Na hevaṃ vattabbe. Ekaṃ cittaṃ dve divase tiṭṭhatīti? Āmantā. Divaso uppādakkhaṇo, divaso vayakkhaṇoti? Na hevaṃ vattabbe. Ekaṃ cittaṃ cattāro divase tiṭṭhati… aṭṭha divase tiṭṭhati… dasa divase tiṭṭhati… vīsati divase tiṭṭhati… māsaṃ tiṭṭhati… dve māse tiṭṭhati… cattāro māse tiṭṭhati… aṭṭha māse tiṭṭhati… dasa māse tiṭṭhati… saṃvaccharaṃ tiṭṭhati… dve vassāni tiṭṭhati… cattāri vassāni tiṭṭhati… aṭṭha vassāni tiṭṭhati… dasa vassāni tiṭṭhati… vīsati vassāni tiṭṭhati… tiṃsa vassāni tiṭṭhati… cattārīsa vassāni tiṭṭhati… paññāsa vassāni tiṭṭhati… vassasataṃ tiṭṭhati… dve vassasatāni tiṭṭhati… cattāri vassasatāni tiṭṭhati… pañca vassasatāni tiṭṭhati… vassasahassaṃ tiṭṭhati… dve vassasahassāni tiṭṭhati… cattāri vassasahassāni tiṭṭhati… aṭṭha vassasahassāni tiṭṭhati… soḷasa vassasahassāni tiṭṭhati… kappaṃ tiṭṭhati… dve kappe tiṭṭhati… cattāro kappe tiṭṭhati… aṭṭha kappe tiṭṭhati… soḷasa kappe tiṭṭhati… bāttiṃsa kappe tiṭṭhati… catusaṭṭhi kappe tiṭṭhati… pañca kappasatāni tiṭṭhati… kappasahassāni tiṭṭhati… dve kappasahassāni tiṭṭhati… cattāri kappasahassāni tiṭṭhati… aṭṭha kappasahassāni tiṭṭhati… soḷasa kappasahassāni tiṭṭhati… vīsati kappasahassāni tiṭṭhati… cattārīsa kappasahassāni tiṭṭhati… saṭṭhi kappasahassāni tiṭṭhati… caturāsīti kappasahassāni tiṭṭhatīti? Āmantā. Dvecattārīsa kappasahassāni uppādakkhaṇo, dvecattārīsa kappasahassāni vayakkhaṇoti? Na hevaṃ vattabbe. Ekaṃ cittaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Atthaññe dhammā ekāhaṃ bahumpi uppajjitvā nirujjhantīti? Āmantā. Te dhammā cittena lahuparivattāti? Na hevaṃ vattabbe. Te dhammā cittena lahuparivattāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi evaṃ lahuparivattaṃ yathayidaṃ cittaṃ. Yāvañcidaṃ, bhikkhave, upamāpi na sukarā yāva lahuparivattaṃ citta’’nti [a. ni. 1.48]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘te dhammā cittena lahuparivattā’’ti. Te dhammā cittena lahuparivattāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, makkaṭo araññe pavane caramāno sākhaṃ gaṇhati, taṃ muñcitvā aññaṃ gaṇhati, taṃ muñcitvā aññaṃ gaṇhati; evameva kho, bhikkhave, yamidaṃ [yadidaṃ (bahūsu)] vuccati cittaṃ itipi mano itipi viññāṇaṃ itipi taṃ rattiyā ca divasassa ca aññadeva uppajjati aññaṃ nirujjhatī’’ti [saṃ. ni. 2.61]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘te dhammā cittena lahuparivattā’’ti.
336已對照

三百三十六、一心住立一日嗎?是的。眼識住立一日嗎?不應這樣說。耳識……乃至……鼻識……舌識……身識……不善心……與貪俱行的……與瞋俱行的……與痴俱行的……與慢俱行的……與見俱行的……與疑俱行的……與昏沉俱行的……與掉舉俱行的……與無慚俱行的……與無愧俱行的心住立一日嗎?不應這樣說……乃至……

一心住立一日嗎?是的。以哪一心以眼見色,就以那同一心以耳聞聲……乃至……以鼻嗅香……以舌嘗味……以身觸所觸……以意識知法……乃至……以哪一心以意識知法,就以那同一心以眼見色……乃至……以耳聞聲……以鼻嗅香……以舌嘗味……乃至……以身觸所觸嗎?不應這樣說……乃至……

一心住立一日嗎?是的。以哪一心前進,就以那同一心後退;以哪一心後退,就以那同一心前進;以哪一心前視,就以那同一心旁視;以哪一心旁視,就以那同一心前視;以哪一心屈,就以那同一心伸;以哪一心伸,就以那同一心屈嗎?不應這樣說……乃至……

336Ekaṃ cittaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Cakkhuviññāṇaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti? Na hevaṃ vattabbe. Sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ… akusalaṃ cittaṃ… rāgasahagataṃ… dosasahagataṃ… mohasahagataṃ… mānasahagataṃ… diṭṭhisahagataṃ… vicikicchāsahagataṃ… thinasahagataṃ… uddhaccasahagataṃ… ahirikasahagataṃ… anottappasahagataṃ cittaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekaṃ cittaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Yeneva cittena cakkhunā rūpaṃ passati, teneva cittena sotena saddaṃ suṇāti…pe… ghānena gandhaṃ ghāyati… jivhāya rasaṃ sāyati… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati… manasā dhammaṃ vijānāti…pe… yeneva cittena manasā dhammaṃ vijānāti, teneva cittena cakkhunā rūpaṃ passati…pe… sotena saddaṃ suṇāti… ghānena gandhaṃ ghāyati… jivhāya rasaṃ sāyati…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekaṃ cittaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Yeneva cittena abhikkamati, teneva cittena paṭikkamati; yeneva cittena paṭikkamati, teneva cittena abhikkamati; yeneva cittena āloketi, teneva cittena viloketi; yeneva cittena viloketi, teneva cittena āloketi; yeneva cittena samiñjeti, teneva cittena pasāreti; yeneva cittena pasāreti, teneva cittena samiñjetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
337已對照

三百三十七、已趣空無邊處的諸天之一心住立盡其壽量嗎?是的。人之一心住立盡其壽量嗎?不應這樣說。

已趣空無邊處的諸天之一心住立盡其壽量嗎?是的。四大王天諸天……乃至……三十三天諸天……夜摩天諸天……兜率天諸天……化樂天諸天……他化自在天諸天……梵眾天諸天……梵輔天諸天……大梵天諸天……少光天諸天……無量光天諸天……光音天諸天……少淨天諸天……無量淨天諸天……遍淨天諸天……廣果天諸天……無煩天諸天……無熱天諸天……善現天諸天……善見天諸天……色究竟天諸天之一心住立盡其壽量嗎?不應這樣說。

已趣空無邊處的諸天的壽量是兩萬劫,已趣空無邊處的諸天之一心住立兩萬劫嗎?是的。人的壽量是一百年,人之一心住立一百年嗎?不應這樣說。

已趣空無邊處的諸天的壽量是兩萬劫,已趣空無邊處的諸天之一心住立兩萬劫嗎?是的。四大王天諸天的壽量是五百年,四大王天諸天之一心住立五百年……住立一千年……住立兩千年……住立四千年……住立八千年……住立一萬六千年……住立劫的三分之一……住立半劫……住立一劫……住立兩劫……住立四劫……住立八劫……住立十六劫……住立三十二劫……住立六十四劫……住立五百劫……住立一千劫……住立兩千劫……住立四千劫……住立八千劫……色究竟天諸天的壽量是一萬六千劫,色究竟天諸天之一心住立一萬六千劫嗎?不應這樣說。

已趣空無邊處的諸天之心須臾須臾而生起,須臾須臾而滅嗎?是的。已趣空無邊處的諸天須臾須臾而死沒,須臾須臾而投生嗎?不應這樣說。

已趣空無邊處的諸天之一心住立盡其壽量嗎?是的。已趣空無邊處的諸天以哪一心投生,就以那同一心死沒嗎?不應這樣說……乃至……

337Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ yāvatāyukaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Manussānaṃ ekaṃ cittaṃ yāvatāyukaṃ tiṭṭhatīti? Na hevaṃ vattabbe. Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ yāvatāyukaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Cātumahārājikānaṃ devānaṃ…pe… tāvatiṃsānaṃ devānaṃ… yāmānaṃ devānaṃ… tusitānaṃ devānaṃ… nimmānaratīnaṃ devānaṃ… paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ… brahmapārisajjānaṃ devānaṃ… brahmapurohitānaṃ devānaṃ… mahābrahmānaṃ devānaṃ… parittābhānaṃ devānaṃ… appamāṇābhānaṃ devānaṃ… ābhassarānaṃ devānaṃ… parittasubhānaṃ devānaṃ… appamāṇasubhānaṃ devānaṃ… subhakiṇhānaṃ devānaṃ … vehapphalānaṃ devānaṃ… avihānaṃ devānaṃ… atappānaṃ devānaṃ… sudassānaṃ devānaṃ… sudassīnaṃ devānaṃ… akaniṭṭhānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ yāvatāyukaṃ tiṭṭhatīti? Na hevaṃ vattabbe. Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ vīsati kappasahassāni āyuppamāṇaṃ, ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ vīsati kappasahassāni tiṭṭhatīti? Āmantā. Manussānaṃ vassasataṃ āyuppamāṇaṃ, manussānaṃ ekaṃ cittaṃ vassasataṃ tiṭṭhatīti? Na hevaṃ vattabbe. Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ vīsati kappasahassāni āyuppamāṇaṃ, ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ vīsati kappasahassāni tiṭṭhatīti? Āmantā. Cātumahārājikānaṃ devānaṃ pañca vassasatāni āyuppamāṇaṃ, cātumahārājikānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ pañca vassasatāni tiṭṭhati… vassasahassaṃ tiṭṭhati… dve vassasahassāni tiṭṭhati… cattāri vassasahassāni tiṭṭhati… aṭṭha vassasahassāni tiṭṭhati… soḷasa vassasahassāni tiṭṭhati… kappassa tatiyabhāgaṃ tiṭṭhati… upaḍḍhakappaṃ tiṭṭhati… ekaṃ kappaṃ tiṭṭhati… dve kappe tiṭṭhati… cattāro kappe tiṭṭhati… aṭṭha kappe tiṭṭhati… soḷasa kappe tiṭṭhati… bāttiṃsa kappe tiṭṭhati… catusaṭṭhi kappe tiṭṭhati… pañca kappasatāni tiṭṭhati… kappasahassaṃ tiṭṭhati… dve kappasahassāni tiṭṭhati… cattāri kappasahassāni tiṭṭhati… aṭṭha kappasahassāni tiṭṭhati… akaniṭṭhānaṃ devānaṃ soḷasa kappasahassāni āyuppamāṇaṃ, akaniṭṭhānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ soḷasa kappasahassāni tiṭṭhatīti? Na hevaṃ vattabbe. Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ cittaṃ muhuttaṃ muhuttaṃ uppajjati muhuttaṃ muhuttaṃ nirujjhatīti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanūpagā devā muhuttaṃ muhuttaṃ cavanti muhuttaṃ muhuttaṃ uppajjantīti? Na hevaṃ vattabbe. Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ ekaṃ cittaṃ yāvatāyukaṃ tiṭṭhatīti? Āmantā. Ākāsānañcāyatanūpagā devā yeneva cittena uppajjanti, teneva cittena cavantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
338已對照

心之住立論終。

二、第二品

(十七)八、熱灰論

三百三十八、一切行不作分限地都是熱灰嗎?是的。不是有樂受、身的樂、心的樂、天上的樂、人間的樂、利養之樂、恭敬之樂、乘之樂、臥之樂、統治權之樂、主權之樂、在家樂、沙門性之樂、有漏樂、無漏樂、有依樂、無依樂、有食的樂、無食的樂、有喜的樂、無喜的樂、禪樂、解脫樂、欲樂、出離樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂嗎?是的。若有樂受……乃至……正覺之樂,那麼,喂,也就不應當這樣說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

一切行不作分限地都是熱灰嗎?是的。一切行都是苦受、身的苦、心的苦、愁、悲、苦、憂、惱嗎?不應這樣說。

不應說“一切行不作分限地都是熱灰”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,一切都是燃燒著的。諸比丘,什麼是燃燒著的一切?諸比丘,眼是燃燒著的,色是燃燒著的,眼識是燃燒著的,眼觸是燃燒著的。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是燃燒著的。被什麼所燃燒?我說:‘被貪火、瞋火、痴火所燃燒,被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所燃燒。’耳是燃燒著的,聲是燃燒著的……乃至……鼻是燃燒著的,香是燃燒著的……乃至……舌是燃燒著的,味是燃燒著的……乃至……身是燃燒著的,所觸是燃燒著的……乃至……意是燃燒著的,法是燃燒著的,意識是燃燒著的,意觸是燃燒著的。凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是燃燒著的。被什麼所燃燒?我說:‘被貪火、瞋火、痴火所燃燒,被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所燃燒。’”確有[這]經嗎?是的。那麼,就應說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

一切行不作分限地都是熱灰嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這五欲功德。是哪五[種]呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的;耳所識的諸聲……乃至……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。諸比丘,這就是五欲功德。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

不應說“一切行不作分限地都是熱灰”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,這是你們的利得;諸比丘,你們善得了;你們已獲得了住梵行的剎那。諸比丘,我已見到名為‘六觸處所屬’的諸地獄。在那裡,凡以眼所見的任何色,他所見的只是不可喜的,不是可喜的;只是不可樂的,不是可樂的;只是不可意的,不是可意的。凡以耳所聞的任何聲……乃至……凡以鼻所嗅的任何香……凡以舌所嘗的任何味……凡以身所觸的任何所觸……凡以意所識知的任何法,他所識知的只是不可喜的,不是可喜的;只是不可樂的,不是可樂的;只是不可意的,不是可意的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就應說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

一切行不作分限地都是熱灰嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,這是你們的利得;諸比丘,你們善得了;你們已獲得了住梵行的剎那。諸比丘,我已見到名為‘六觸處所屬’的諸天界。在那裡,凡以眼所見的任何色,他所見的只是可喜的,不是不可喜的;只是可樂的,不是不可樂的;只是可意的,不是不可意的。凡以耳所聞的任何聲……乃至……凡以鼻所嗅的任何香……凡以舌所嘗的任何味……凡以身所觸的任何所觸……凡以意所識知的任何法,他所識知的只是可喜的,不是不可喜的;只是可樂的,不是不可樂的;只是可意的,不是不可意的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

不應說“一切行不作分限地都是熱灰”嗎?是的。世尊不是說過“凡無常的即是苦”“一切行是無常的”嗎?是的。若世尊說過“凡無常的即是苦”“一切行是無常的”,那麼,喂,就應當這樣說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

一切行不作分限地都是熱灰嗎?是的。布施是有不可喜之果的、有不可樂之果的、有不可意之果的、有須調味之果的、導致苦的、有苦異熟的嗎?不應這樣說。

戒……乃至……布薩……乃至……修習……乃至……梵行是有不可喜之果的、有不可樂之果的、有不可意之果的、有須調味之果的、導致苦的、有苦異熟的嗎?不應這樣說。

不是布施是有可喜之果的、有可樂之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?是的。若布施是有可喜之果的、有可樂之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

不是戒……布薩……修習……梵行是有可喜之果的、有可樂之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?是的。若梵行是有可喜之果的、有可樂之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

一切行不作分限地都是熱灰嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“對知足、已聞法、能見[法]者,遠離是樂;

世間中無惱害是樂,[即]對眾生的自制。

“世間中離貪是樂,[即]諸欲的超越;

凡對我慢的調伏,這確實是最上的樂。

“那是以樂而獲得的樂,那正是畢竟之樂;

三明已證得,這確實是最上的樂。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“一切行不作分限地都是熱灰。”

338Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu atthi sukhā vedanā, kāyikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sukhaṃ, dibbaṃ sukhaṃ, mānusakaṃ sukhaṃ, lābhasukhaṃ, sakkārasukhaṃ, yānasukhaṃ, sayanasukhaṃ, issariyasukhaṃ, ādhipaccasukhaṃ, gihisukhaṃ, sāmaññasukhaṃ, sāsavaṃ sukhaṃ, anāsavaṃ sukhaṃ, upadhisukhaṃ, nirūpadhisukhaṃ, sāmisaṃ sukhaṃ, nirāmisaṃ sukhaṃ, sappītikaṃ sukhaṃ, nippītikaṃ sukhaṃ, jhānasukhaṃ, vimuttisukhaṃ, kāmasukhaṃ, nekkhammasukhaṃ, vivekasukhaṃ, upasamasukhaṃ, sambodhasukhanti? Āmantā. Hañci atthi sukhā vedanā…pe… sambodhasukhaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Sabbe saṅkhārā dukkhā vedanā kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsāti? Na hevaṃ vattabbe. Na vattabbaṃ – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, ādittaṃ! Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ ādittaṃ? Cakkhuṃ, bhikkhave, ādittaṃ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ, cakkhusamphasso āditto; yamidaṃ [yampidaṃ (saṃ. ni. 4.28)] cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi. Sotaṃ ādittaṃ, saddā ādittā…pe… ghānaṃ ādittaṃ, gandhā ādittā…pe… jivhā ādittā, rasā ādittā…pe… kāyo āditto, phoṭṭhabbā ādittā…pe… mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṃ ādittaṃ, manosamphasso āditto; yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmī’’ti [mahāva. 54; saṃ. ni. 4.28]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi vattabbaṃ [tena hi (sī. syā.), tena hi na vattabbaṃ (ka.)] – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā! Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā’’ti [ma. ni. 1.166; saṃ. ni. 4.268]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṃ vo, bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho [paṭividdho (bahūsu)] brahmacariyavāsāya! Diṭṭhā mayā, bhikkhave, cha phassāyatanikā nāma nirayā. Tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati, aniṭṭharūpaññeva passati no iṭṭharūpaṃ, akantarūpaññeva passati no kantarūpaṃ, amanāparūpaññeva passati no manāparūpaṃ. Yaṃ kiñci sotena saddaṃ suṇāti…pe… ghānena gandhaṃ ghāyati… jivhāya rasaṃ sāyati… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati… manasā dhammaṃ vijānāti, aniṭṭharūpaññeva vijānāti no iṭṭharūpaṃ, akantarūpaññeva vijānāti no kantarūpaṃ, amanāparūpaññeva vijānāti no manāparūpa’’nti [saṃ. ni. 4.135]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi vattabbaṃ [tena hi na vattabbaṃ (syā. ka.)] – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṃ vo, bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāya! Diṭṭhā mayā, bhikkhave, cha phassāyatanikā nāma saggā. Tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati, iṭṭharūpaññeva passati no aniṭṭharūpaṃ, kantarūpaññeva passati no akantarūpaṃ, manāparūpaññeva passati no amanāparūpaṃ. Yaṃ kiñci sotena saddaṃ suṇāti…pe… ghānena gandhaṃ ghāyati… jivhāya rasaṃ sāyati… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati… manasā dhammaṃ vijānāti, iṭṭharūpaññeva vijānāti no aniṭṭharūpaṃ, kantarūpaññeva vijānāti no akantarūpaṃ, manāparūpaññeva vijānāti no amanāparūpa’’nti [saṃ. ni. 4.135]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti? Āmantā. Nanu ‘‘yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ [saṃ. ni. 3.15],’’ vuttaṃ bhagavatā, ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā’’ti [dha. pa. 277; ma. ni. 1.356]? Āmantā. Hañci ‘‘yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ,’’ vuttaṃ bhagavatā, ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Dānaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākanti? Na hevaṃ vattabbe. Sīlaṃ…pe… uposatho…pe… bhāvanā…pe… brahmacariyaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākanti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu dānaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Hañci dānaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Nanu sīlaṃ… uposatho… bhāvanā… brahmacariyaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Hañci brahmacariyaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti. Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Sukho viveko tuṭṭhassa, sutadhammassa passato; Abyāpajjaṃ sukhaṃ loke, pāṇabhūtesu saṃyamo. ‘‘Sukhā virāgatā loke, kāmānaṃ samatikkamo; Asmimānassa yo vinayo, etaṃ ve paramaṃ sukhaṃ [mahāva. 5; udā. 11 udāne ca]. ‘‘Taṃ sukhena sukhaṃ pattaṃ, accantasukhameva taṃ; Tisso vijjā anuppattā, etaṃ ve paramaṃ sukha’’nti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā’’ti.
339已對照

熱灰論終。

二、第二品

(十八)九、次第現觀論

三百三十九、有次第現觀嗎?是的。次第地修習須陀洹道嗎?不應這樣說。次第地修習須陀洹道嗎?是的。次第地作證須陀洹果嗎?不應這樣說。

有次第現觀嗎?是的。次第地修習斯陀含道嗎?不應這樣說。次第地修習斯陀含道嗎?是的。次第地作證斯陀含果嗎?不應這樣說。

有次第現觀嗎?是的。次第地修習阿那含道嗎?不應這樣說。次第地修習阿那含道嗎?是的。次第地作證阿那含果嗎?不應這樣說。

有次第現觀嗎?是的。次第地修習阿羅漢道嗎?不應這樣說。次第地修習阿羅漢道嗎?是的。次第地作證阿羅漢果嗎?不應這樣說。

339Anupubbābhisamayoti? Āmantā. Anupubbena sotāpattimaggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anupubbena sotāpattimaggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anupubbena sotāpattiphalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Anupubbābhisamayoti? Āmantā. Anupubbena sakadāgāmimaggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anupubbena sakadāgāmimaggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anupubbena sakadāgāmiphalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Anupubbābhisamayoti? Āmantā. Anupubbena anāgāmimaggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anupubbena anāgāmimaggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anupubbena anāgāmiphalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Anupubbābhisamayoti? Āmantā. Anupubbena arahattamaggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anupubbena arahattamaggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anupubbena arahattaphalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe.
340已對照

三百四十、為作證須陀洹果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄有身見、疑、戒禁取以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是須陀洹,四分之一不是須陀洹;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證須陀洹果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住;四分之一是極七有者、家家者、一種子者,於佛具足不壞淨信,於法……乃至……於僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒,四分之一不具足聖者所愛樂的諸戒嗎?不應這樣說。

以集之見……乃至……以滅之見……乃至……以道之見捨棄什麼?捨棄有身見、疑、戒禁取以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是須陀洹,四分之一不是須陀洹;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證須陀洹果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住;四分之一是極七有者、家家者、一種子者,於佛具足不壞淨信,於法……乃至……於僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒,四分之一不具足聖者所愛樂的諸戒嗎?不應這樣說……乃至……

340Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Sakkāyadiṭṭhiṃ, vicikicchaṃ, sīlabbataparāmāsaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ sotāpanno, catubhāgaṃ na sotāpanno, catubhāgaṃ sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ sattakkhattuparamo kolaṅkolo ekabījī buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato catubhāgaṃ na ariyakantehi sīlehi samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe. Samudayadassanena…pe… nirodhadassanena…pe… maggadassanena kiṃ jahatīti? Sakkāyadiṭṭhiṃ, vicikicchaṃ, sīlabbataparāmāsaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ sotāpanno, catubhāgaṃ na sotāpanno, catubhāgaṃ sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ sattakkhattuparamo kolaṅkolo ekabījī buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato, catubhāgaṃ na ariyakantehi sīlehi samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
341已對照

三百四十一、為作證斯陀含果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是斯陀含,四分之一不是斯陀含;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……以集之見……乃至……以滅之見……乃至……以道之見捨棄什麼?捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是斯陀含,四分之一不是斯陀含;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

341Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ kāmarāgaṃ, oḷārikaṃ byāpādaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ sakadāgāmī, catubhāgaṃ na sakadāgāmī, catubhāgaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayadassanena…pe… nirodhadassanena…pe… maggadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ kāmarāgaṃ, oḷārikaṃ byāpādaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ sakadāgāmī, catubhāgaṃ na sakadāgāmī, catubhāgaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
342已對照

三百四十二、為作證阿那含果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄微細的欲貪、微細的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是阿那含,四分之一不是阿那含;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證阿那含果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住;四分之一是中般涅槃者……乃至……生般涅槃者……無行般涅槃者……有行般涅槃者……上流至色究竟者,四分之一不是上流者、不是至色究竟者嗎?不應這樣說……乃至……

以集之見……乃至……以滅之見……乃至……以道之見捨棄什麼?捨棄微細的欲貪、微細的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是阿那含,四分之一不是阿那含;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證阿那含果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住;四分之一是中般涅槃者……乃至……生般涅槃者……無行般涅槃者……有行般涅槃者……上流至色究竟者,四分之一不是上流至色究竟者嗎?不應這樣說……乃至……

342Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ, aṇusahagataṃ byāpādaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ anāgāmī, catubhāgaṃ na anāgāmī, catubhāgaṃ anāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ antarāparinibbāyī…pe… upahaccaparinibbāyī… asaṅkhāraparinibbāyī… sasaṅkhāraparinibbāyī… uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, catubhāgaṃ na uddhaṃsoto na akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena…pe… nirodhadassanena…pe… maggadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ, aṇusahagataṃ byāpādaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ anāgāmī, catubhāgaṃ na anāgāmī, catubhāgaṃ anāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ antarāparinibbāyī…pe… upahaccaparinibbāyī… asaṅkhāraparinibbāyī… sasaṅkhāraparinibbāyī… uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, catubhāgaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
343已對照

三百四十三、為作證阿羅漢果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄色貪、無色貪、慢、掉舉、無明以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是阿羅漢,四分之一不是阿羅漢;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證阿羅漢果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住;四分之一是已離貪……乃至……已離瞋……已離痴……乃至……所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫、已舉起橫閂者、已填平壕者、已拔出界柱者、無門閂者、聖者、已落幢者、已舍擔者、已離系者、已善得勝利者,他的苦已遍知,集已斷,滅已作證,道已修習,應證知的已證知,應遍知的已遍知,應舍斷的已斷,應修習的已修習……乃至……應作證的已作證,四分之一應作證的未作證嗎?不應這樣說……乃至……

以集之見……以滅之見……以道之見捨棄什麼?捨棄色貪、無色貪、慢、掉舉、無明以及與它們同處的諸煩惱的四分之一。四分之一是阿羅漢,四分之一不是阿羅漢;四分之一已達到、已獲得、已證得、已作證阿羅漢果,具足而住,以身觸證而住,四分之一不以身觸證而住;四分之一是已離貪……已離瞋……已離痴……所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫、已舉起橫閂者、已填平壕者、已拔出界柱者、無門閂者、聖者、已落幢者、已舍擔者、已離系者、已善得勝利者,他的苦已遍知,集已斷,滅已作證,道已修習,應證知的已證知,應遍知的已遍知,應舍斷的已斷,應修習的已修習……乃至……應作證的已作證,四分之一應作證的未作證嗎?不應這樣說……乃至……

343Arahattasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Rūparāgaṃ, arūparāgaṃ, mānaṃ, uddhaccaṃ, avijjaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ arahā, catubhāgaṃ na arahā, catubhāgaṃ arahattappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ vītarāgo…pe… vītadoso… vītamoho…pe… katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, catubhāgaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena … nirodhadassanena… maggadassanena kiṃ jahatīti? Rūparāgaṃ, arūparāgaṃ, mānaṃ, uddhaccaṃ, avijjaṃ, tadekaṭṭhe ca kilese catubhāgaṃ jahatīti. Catubhāgaṃ arahā, catubhāgaṃ na arahā, catubhāgaṃ arahattappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ na kāyena phusitvā viharati, catubhāgaṃ vītarāgo… vītadoso… vītamoho… katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, catubhāgaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
344已對照

三百四十四、為作證須陀洹果而行道的人見苦時,應被稱為“行道者”嗎?是的。苦已被見時,應被稱為“住於果者”嗎?不應這樣說。見集時……乃至……見滅時,應被稱為“行道者”嗎?是的。滅已被見時,應被稱為“住於果者”嗎?不應這樣說。

為作證須陀洹果而行道的人見道時,應被稱為“行道者”,道已被見時,應被稱為“住於果者”嗎?是的。見苦時,應被稱為“行道者”,苦已被見時,應被稱為“住於果者”嗎?不應這樣說……乃至……見道時,應被稱為“行道者”,道已被見時,應被稱為“住於果者”嗎?是的。見集時……乃至……見滅時,應被稱為“行道者”,滅已被見時,應被稱為“住於果者”嗎?不應這樣說……乃至……

為作證須陀洹果而行道的人見苦時,應被稱為“行道者”,苦已被見時,不應說“應被稱為‘住於果者’”嗎?是的。見道時,應被稱為“行道者”,道已被見時,不應說“應被稱為‘住於果者’”嗎?不應這樣說……乃至……見集時……見滅時,應被稱為“行道者”,滅已被見時,不應說“應被稱為‘住於果者’”嗎?是的。見道時,應被稱為“行道者”,道已被見時,不應說“應被稱為‘住於果者’”嗎?不應這樣說……乃至……

為作證須陀洹果而行道的人見苦時,應被稱為“行道者”,苦已被見時,不應說“應被稱為‘住於果者’”嗎?是的。苦之見是無益的嗎?不應這樣說……乃至……見集時……乃至……見滅時,應被稱為“行道者”,滅已被見時,不應說“應被稱為‘住於果者’”嗎?是的。滅之見是無益的嗎?不應這樣說……乃至……

344Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabboti? Āmantā. Dukkhe diṭṭhe phale ṭhitoti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe. Samudayaṃ dakkhanto…pe… nirodhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabboti? Āmantā. Nirodhe diṭṭhe phale ṭhitoti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo maggaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, magge diṭṭhe phale ṭhitoti vattabboti? Āmantā. Dukkhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, dukkhe diṭṭhe phale ṭhitoti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe… maggaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, magge diṭṭhe phale ṭhitoti vattabboti? Āmantā. Samudayaṃ dakkhanto…pe… nirodhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, nirodhe diṭṭhe phale ṭhitoti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, dukkhe diṭṭhe na vattabbaṃ – ‘‘phale ṭhitoti vattabbo’’ti? Āmantā. Maggaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, magge diṭṭhe na vattabbaṃ – ‘‘phale ṭhitoti vattabbo’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayaṃ dakkhanto… nirodhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, nirodhe diṭṭhe na vattabbaṃ – ‘‘phale ṭhitoti vattabbo’’ti? Āmantā. Maggaṃ dakkhanto ‘‘paṭipannako’’ti vattabbo, magge diṭṭhe na vattabbaṃ – ‘‘phale ṭhitoti vattabbo’’ti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. [sakavādīpucchālakkhaṇaṃ] Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, dukkhe diṭṭhe na vattabbaṃ – ‘‘phale ṭhitoti vattabbo’’ti? Āmantā. Niratthiyaṃ dukkhadassananti? Na hevaṃ vattabbe…pe… samudayaṃ dakkhanto…pe… nirodhaṃ dakkhanto paṭipannakoti vattabbo, nirodhe diṭṭhe na vattabbaṃ – ‘‘phale ṭhitoti vattabbo’’ti? Āmantā. Niratthiyaṃ nirodhadassananti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
345已對照

三百四十五、苦已被見時,四諦都成為已被見的嗎?是的。苦諦是四諦嗎?不應這樣說……乃至……

色蘊被見為無常時,五蘊都成為被見為無常的嗎?是的。色蘊是五蘊嗎?不應這樣說……乃至……

眼處被見為無常時,十二處都成為被見為無常的嗎?是的。眼處是十二處嗎?不應這樣說……乃至……

眼界被見為無常時,十八界都成為被見為無常的嗎?是的。眼界是十八界嗎?不應這樣說……乃至……

眼根被見為無常時,二十二根都成為被見為無常的嗎?是的。眼根是二十二根嗎?不應這樣說……乃至……

以四智作證須陀洹果嗎?是的。有四個須陀洹果嗎?不應這樣說……乃至……以八智作證須陀洹果嗎?是的。有八個須陀洹果嗎?不應這樣說……乃至……以十二智作證須陀洹果嗎?是的。有十二個須陀洹果嗎?不應這樣說……乃至……以四十四智作證須陀洹果嗎?是的。有四十四個須陀洹果嗎?不應這樣說……乃至……以七十七智作證須陀洹果嗎?是的。有七十七個須陀洹果嗎?不應這樣說……乃至……

345[paravādīpucchālakkhaṇaṃ] Dukkhe diṭṭhe cattāri saccāni diṭṭhāni hontīti? Āmantā. Dukkhasaccaṃ cattāri saccānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. [sakavādīpucchālakkhaṇaṃ] Rūpakkhandhe aniccato diṭṭhe pañcakkhandhā aniccato diṭṭhā hontīti? Āmantā. Rūpakkhandho pañcakkhandhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. [sakavādīpucchālakkhaṇaṃ] Cakkhāyatane aniccato diṭṭhe dvādasāyatanāni aniccato diṭṭhāni hontīti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ dvādasāyatanānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. [sakavādīpucchālakkhaṇaṃ] Cakkhudhātuyā aniccato diṭṭhāya aṭṭhārasa dhātuyo aniccato diṭṭhā hontīti? Āmantā. Cakkhudhātu aṭṭhārasa dhātuyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. [sakavādīpucchālakkhaṇaṃ] Cakkhundriye aniccato diṭṭhe bāvīsatindriyāni aniccato diṭṭhāni hontīti? Āmantā. Cakkhundriyaṃ bāvīsatindriyānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. [sakavādīpucchālakkhaṇaṃ] Catūhi ñāṇehi sotāpattiphalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Cattāri sotāpattiphalānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aṭṭhahi ñāṇehi sotāpattiphalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Aṭṭha sotāpattiphalānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dvādasahi ñāṇehi sotāpattiphalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Dvādasa sotāpattiphalānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… catucattārīsāya ñāṇehi sotāpattiphalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Catucattārīsaṃ sotāpattiphalānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sattasattatiyā ñāṇehi sotāpattiphalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Sattasattati sotāpattiphalānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
346已對照

三百四十六、不應說“有次第現觀”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,猶如大海是漸次低下、漸次傾斜、漸次深陷的,不是驟然[成]斷崖;同樣,諸比丘,在此法與律中是漸次修學、漸次所作、漸次行道,不是驟然[得]究竟智之通達。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有次第現觀。

不應說“有次第現觀”嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“智者次第地,一點一點地、剎那剎那地,

猶如鍛工[吹除]銀[的垢],應吹除自己的垢穢。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,有次第現觀。

有次第現觀嗎?是的。具壽憍梵波提(Gavampati)長老不是對諸比丘這樣說過嗎:“賢友們,這是我在世尊面前聽到、在[世尊]面前領受的:‘諸比丘,凡見苦者,他也見苦集,也見苦滅,也見導至苦滅之道。凡見苦集者,他也見苦,也見苦滅,也見導至苦滅之道。凡見苦滅者,他也見苦,也見苦集,也見導至苦滅之道。凡見導至苦滅之道者,他也見苦,也見苦集,也見苦滅。’”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“有次第現觀。”

有次第現觀嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“與他的見具足同時,

三種法便被捨棄:

有身見與疑,

或者戒禁,凡有任何的;

他也從四苦界解脫,

不可能造作六種重罪。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“有次第現觀。”

有次第現觀嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,當聖弟子生起遠塵離垢的法眼——‘凡任何集法,一切皆是滅法’——時,諸比丘,與見的生起同時,聖弟子的三結便被舍斷——有身見、疑、戒禁取。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“有次第現觀。”

346Na vattabbaṃ – ‘‘anupubbābhisamayo’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto; evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho’’ti [cūḷava. 385; a. ni. 8.20; udā. 45 udāne ca]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi anupubbābhisamayoti. Na vattabbaṃ – ‘‘anupubbābhisamayo’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe; Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano’’ti [dha. pa. 239 dhammapade]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi anupubbābhisamayoti. Anupubbābhisamayoti? Āmantā. Nanvāyasmā gavampati thero bhikkhū etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yo, bhikkhave, dukkhaṃ passati dukkhasamudayampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati; yo dukkhasamudayaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati; yo dukkhanirodhaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhasamudayampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati; yo dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhasamudayampi passati, dukkhanirodhampi passatī’’’ti [saṃ. ni. 5.1100]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘anupubbābhisamayo’’ti. Anupubbābhisamayoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Sahāvassa dassanasampadāya, Tayassu dhammā jahitā bhavanti; Sakkāyadiṭṭhī vicikicchitañca, Sīlabbataṃ vāpi yadatthi kiñci; Catūhapāyehi ca vippamutto, Chaccābhiṭhānāni abhabba kātu’’nti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘anupubbābhisamayo’’ti. Anupubbābhisamayoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘anupubbābhisamayo’’ti.
347已對照

次第現觀論終。

二、第二品

(十九)十、言說論

三百四十七、佛世尊的言說是出世間的嗎?是的。[它]撞擊於出世間的耳,而不[撞擊]於世間的[耳];[人們]以出世間的識了知[它],而不以世間的[識];弟子們了知[它],而不是凡夫們[了知]嗎?不應這樣說……乃至……

不是佛世尊的言說撞擊於世間的耳嗎?是的。若佛世尊的言說撞擊於世間的耳,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的言說是出世間的。”

不是[人們]以世間的識了知佛世尊的言說嗎?是的。若[人們]以世間的識了知佛世尊的言說,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的言說是出世間的。”

不是凡夫們了知佛世尊的言說嗎?是的。若凡夫們了知佛世尊的言說,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的言說是出世間的。”

347Buddhassa bhagavato vohāro lokuttaroti? Āmantā. Lokuttare sote paṭihaññati no lokiye, lokuttarena viññāṇena paṭivijānanti no lokiyena, sāvakā paṭivijānanti no puthujjanāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu buddhassa bhagavato vohāro lokiye sote paṭihaññatīti? Āmantā. Hañci buddhassa bhagavato vohāro lokiye sote paṭihaññati, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokuttaro’’ti. Nanu buddhassa bhagavato vohāraṃ lokiyena viññāṇena paṭivijānantīti? Āmantā. Hañci buddhassa bhagavato vohāraṃ lokiyena viññāṇena paṭivijānanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokuttaro’’ti. Nanu buddhassa bhagavato vohāraṃ puthujjanā paṭivijānantīti? Āmantā. Hañci buddhassa bhagavato vohāraṃ puthujjanā paṭivijānanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokuttaro’’ti.
348已對照

三百四十八、佛世尊的言說是出世間的嗎?是的。[它]是道、果、涅槃,須陀洹道、須陀洹果,斯陀含道、斯陀含果,阿那含道、阿那含果,阿羅漢道、阿羅漢果,念處、正勤、神足、根、力、覺支嗎?不應這樣說……乃至……

佛世尊的言說是出世間的嗎?是的。有人聽聞佛世尊的言說嗎?是的。出世間法是耳所識知的、撞擊於耳、進入耳的領域嗎?不應這樣說……乃至……

不是出世間法不是耳所識知的、不撞擊於耳、不進入耳的領域嗎?是的。若出世間法不是耳所識知的、不撞擊於耳、不進入耳的領域,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的言說是出世間的。”

348Buddhassa bhagavato vohāro lokuttaroti? Āmantā. Maggo phalaṃ nibbānaṃ, sotāpattimaggo sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmimaggo sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmimaggo anāgāmiphalaṃ, arahattamaggo arahattaphalaṃ, satipaṭṭhānaṃ sammappadhānaṃ iddhipādo indriyaṃ balaṃ bojjhaṅgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Buddhassa bhagavato vohāro lokuttaroti? Āmantā. Atthi keci buddhassa bhagavato vohāraṃ suṇantīti? Āmantā. Lokuttaro dhammo sotaviññeyyo, sotasmiṃ paṭihaññati, sotassa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu lokuttaro dhammo na sotaviññeyyo, na sotasmiṃ paṭihaññati, na sotassa āpāthaṃ āgacchatīti? Āmantā. Hañci lokuttaro dhammo na sotaviññeyyo, na sotasmiṃ paṭihaññati, na sotassa āpāthaṃ āgacchati, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokuttaro’’ti.
349已對照

三百四十九、佛世尊的言說是出世間的嗎?是的。有人會對佛世尊的言說起貪染嗎?是的。出世間法是成為貪之處所的、可染的、可愛的、可醉的、可縛的、可迷的嗎?不應這樣說……乃至……

不是出世間法不是成為貪之處所的、不是可染的、不是可愛的、不是可醉的、不是可縛的、不是可迷的嗎?是的。若出世間法不是成為貪之處所的、不是可染的、不是可愛的、不是可醉的、不是可縛的、不是可迷的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的言說是出世間的。”

佛世尊的言說是出世間的嗎?是的。有人會對佛世尊的言說起瞋恚嗎?是的。出世間法是成為瞋之處所的、成為忿怒之處所的、成為瞋恚之處所的嗎?不應這樣說……乃至……

不是出世間法不是成為瞋之處所的、不是成為忿怒之處所的、不是成為瞋恚之處所的嗎?是的。若出世間法不是成為瞋之處所的、不是成為忿怒之處所的、不是成為瞋恚之處所的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的言說是出世間的。”

佛世尊的言說是出世間的嗎?是的。有人會對佛世尊的言說起愚痴嗎?是的。出世間法是成為痴之處所的、不生智的、不生眼的、滅慧的、屬惱害之分的、不趣向涅槃的嗎?不應這樣說……乃至……

不是出世間法不是成為痴之處所的、不是不生智的、不是不生眼的,是增慧的、不屬惱害之分的、趣向涅槃的嗎?是的。若出世間法不是成為痴之處所的、不是不生智的、不是不生眼的,是增慧的、不屬惱害之分的、趣向涅槃的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的言說是出世間的。”

349Buddhassa bhagavato vohāro lokuttaroti? Āmantā. Atthi keci buddhassa bhagavato vohāre rajjeyyunti? Āmantā. Lokuttaro dhammo rāgaṭṭhāniyo rajanīyo kamanīyo madanīyo bandhanīyo mucchanīyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu lokuttaro dhammo na rāgaṭṭhāniyo na rajanīyo na kamanīyo na madanīyo na bandhanīyo na mucchanīyoti? Āmantā. Hañci lokuttaro dhammo na rāgaṭṭhāniyo na rajanīyo na kamanīyo na madanīyo na bandhanīyo na mucchanīyo, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokuttaro’’ti. Buddhassa bhagavato vohāro lokuttaroti? Āmantā. Atthi keci buddhassa bhagavato vohāre dusseyyunti? Āmantā. Lokuttaro dhammo dosaṭṭhāniyo kopaṭṭhāniyo paṭighaṭṭhāniyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu lokuttaro dhammo na dosaṭṭhāniyo na kopaṭṭhāniyo na paṭighaṭṭhāniyoti? Āmantā. Hañci lokuttaro dhammo na dosaṭṭhāniyo na kopaṭṭhāniyo na paṭighaṭṭhāniyo, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokuttaro’’ti. Buddhassa bhagavato vohāro lokuttaroti? Āmantā. Atthi keci buddhassa bhagavato vohāre muyheyyunti? Āmantā. Lokuttaro dhammo mohaṭṭhāniyo aññāṇakaraṇo acakkhukaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattanikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu lokuttaro dhammo na mohaṭṭhāniyo na aññāṇakaraṇo na acakkhukaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattanikoti? Āmantā. Hañci lokuttaro dhammo na mohaṭṭhāniyo na aññāṇakaraṇo na acakkhukaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokuttaro’’ti.
350已對照

三百五十、佛世尊的言說是出世間的嗎?是的。凡聽聞佛世尊言說的任何人,他們全都修習道嗎?不應這樣說……乃至……

凡聽聞佛世尊言說的任何人,他們全都修習道嗎?是的。愚痴凡夫們聽聞佛世尊的言說,愚痴凡夫們修習道嗎?不應這樣說……乃至……殺母者修習道……乃至……殺父者……殺阿羅漢者……使[如來]出血者……破僧者聽聞佛世尊的言說,破僧者修習道嗎?不應這樣說……乃至……

350Buddhassa bhagavato vohāro lokuttaroti? Āmantā. Ye keci buddhassa bhagavato vohāraṃ suṇanti, sabbe te maggaṃ bhāventīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ye keci buddhassa bhagavato vohāraṃ suṇanti, sabbe te maggaṃ bhāventīti? Āmantā. Bālaputhujjanā buddhassa bhagavato vohāraṃ suṇanti, bālaputhujjanā maggaṃ bhāventīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… mātughātako maggaṃ bhāveti…pe… pitughātako… arahantaghātako… ruhiruppādako… saṅghabhedako buddhassa bhagavato vohāraṃ suṇāti, saṅghabhedako maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
351已對照

三百五十一、能以金制的杖指示谷堆,也指示金堆嗎?是的。同樣,世尊以出世間的言說,言說世間法,也言說出世間法。

能以蓖麻木的杖指示谷堆,也指示金堆嗎?是的。同樣,世尊以世間的言說,言說世間法,也言說出世間法。

351Labbhā sovaṇṇamayāya laṭṭhiyā dhaññapuñjopi suvaṇṇapuñjopi ācikkhitunti? Āmantā. Evamevaṃ bhagavā lokuttarena vohārena lokiyampi lokuttarampi dhammaṃ voharatīti. Labbhā elaṇḍiyāya laṭṭhiyā dhaññapuñjopi suvaṇṇapuñjopi ācikkhitunti? Āmantā. Evamevaṃ bhagavā lokiyena vohārena lokiyampi lokuttarampi dhammaṃ voharatīti.
352已對照

三百五十二、佛世尊的言說,[他]言說世間[法]時是世間的,言說出世間[法]時是出世間的嗎?是的。[他]言說世間[法]時,[它]撞擊於世間的耳,言說出世間[法]時,撞擊於出世間的耳;言說世間[法]時,[人們]以世間的識了知[它],言說出世間[法]時,以出世間的識了知[它];言說世間[法]時,凡夫們了知[它],言說出世間[法]時,弟子們了知[它]嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“佛世尊的言說,[他]言說世間[法]時是世間的,言說出世間[法]時是出世間的”嗎?是的。不是世尊言說世間法,也言說出世間法嗎?是的。若世尊言說世間法,也言說出世間法,那麼,喂,就應當這樣說:“佛世尊的言說,[他]言說世間[法]時是世間的,言說出世間[法]時是出世間的。”

佛世尊的言說,[他]言說世間[法]時是世間的,言說出世間[法]時是出世間的嗎?是的。[他]言說道時[它]是道,言說非道時[它]是非道,言說果時[它]是果,言說非果時[它]是非果,言說涅槃時[它]是涅槃,言說非涅槃時[它]是非涅槃,言說有為時[它]是有為,言說無為時[它]是無為,言說色時[它]是色,言說非色時[它]是非色,言說受時[它]是受,言說非受時[它]是非受,言說想時[它]是想,言說非想時[它]是非想,言說諸行時[它]是諸行,言說非諸行時[它]是非諸行,言說識時[它]是識,言說非識時[它]是非識嗎?不應這樣說……乃至……

352Buddhassa bhagavato vohāro lokiyaṃ voharantassa lokiyo hoti, lokuttaraṃ voharantassa lokuttaro hotīti? Āmantā. Lokiyaṃ voharantassa lokiye sote paṭihaññati, lokuttaraṃ voharantassa lokuttare sote paṭihaññati; lokiyaṃ voharantassa lokiyena viññāṇena paṭivijānanti, lokuttaraṃ voharantassa lokuttarena viññāṇena paṭivijānanti; lokiyaṃ voharantassa puthujjanā paṭivijānanti, lokuttaraṃ voharantassa sāvakā paṭivijānantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokiyaṃ voharantassa lokiyo hoti, lokuttaraṃ voharantassa lokuttaro hotīti? Āmantā. Nanu bhagavā lokiyampi lokuttarampi dhammaṃ voharatīti? Āmantā. Hañci bhagavā lokiyampi lokuttarampi dhammaṃ voharati, tena vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato vohāro lokiyaṃ voharantassa lokiyo hoti, lokuttaraṃ voharantassa lokuttaro hotī’’ti. Buddhassa bhagavato vohāro lokiyaṃ voharantassa lokiyo hoti, lokuttaraṃ voharantassa lokuttaro hotīti? Āmantā. Maggaṃ voharantassa maggo hoti, amaggaṃ voharantassa amaggo hoti, phalaṃ voharantassa phalaṃ hoti, aphalaṃ voharantassa aphalaṃ hoti, nibbānaṃ voharantassa nibbānaṃ hoti, anibbānaṃ voharantassa anibbānaṃ hoti, saṅkhataṃ voharantassa saṅkhataṃ hoti, asaṅkhataṃ voharantassa asaṅkhataṃ hoti, rūpaṃ voharantassa rūpaṃ hoti, arūpaṃ voharantassa arūpaṃ hoti, vedanaṃ voharantassa vedanā hoti, avedanaṃ voharantassa avedanā hoti, saññaṃ voharantassa saññā hoti, asaññaṃ voharantassa asaññā hoti, saṅkhāre voharantassa saṅkhārā honti, asaṅkhāre voharantassa asaṅkhārā honti, viññāṇaṃ voharantassa viññāṇaṃ hoti, aviññāṇaṃ voharantassa aviññāṇaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
353已對照

言說論終。

二、第二品

(二十)十一、滅論

三百五十三、有兩種滅嗎?是的。有兩種苦滅嗎?不應這樣說……乃至……有兩種苦滅嗎?是的。有兩種滅諦嗎?不應這樣說……乃至……有兩種滅諦嗎?是的。有兩種苦諦嗎?不應這樣說……乃至……有兩種滅諦嗎?是的。有兩種集諦嗎?不應這樣說……乃至……有兩種滅諦嗎?是的。有兩種道諦嗎?不應這樣說……乃至……

有兩種滅諦嗎?是的。有兩種救護……乃至……兩種庇護……兩種歸依……兩種歸趣……兩種不死沒……兩種不死……兩種涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

有兩種涅槃嗎?是的。兩種涅槃之間有高低性、劣勝性、提升與下降,或界限、或區別、或界線、或間隔嗎?不應這樣說……乃至……

有兩種滅嗎?是的。不是以省思滅除那些不以省思而滅的諸行嗎?是的。若以省思滅除那些不以省思而滅的諸行,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有兩種滅。”

不應說“有兩種滅”嗎?是的。不是不以省思而滅的諸行也是畢竟破壞的,以省思而滅的諸行也是畢竟破壞的嗎?是的。若不以省思而滅的諸行也是畢竟破壞的,以省思而滅的諸行也是畢竟破壞的,那麼,喂,就應當這樣說:“有兩種滅。”

有兩種滅嗎?是的。以省思而滅的諸行也是緣聖道而滅的嗎?是的。不以省思而滅的諸行是緣聖道而滅的嗎?不應這樣說……乃至……

有兩種滅嗎?是的。以省思而滅的諸行不再生起嗎?是的。不以省思而滅的諸行也不再生起嗎?不應這樣說……乃至……那麼,就不應說:“有兩種滅。”

353Dve nirodhāti? Āmantā. Dve dukkhanirodhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve dukkhanirodhāti? Āmantā. Dve nirodhasaccānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve nirodhasaccānīti? Āmantā. Dve dukkhasaccānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve nirodhasaccānīti? Āmantā. Dve samudayasaccānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dve nirodhasaccānīti? Āmantā. Dve maggasaccānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve nirodhasaccānīti? Āmantā. Dve tāṇāni…pe… dve leṇāni… dve saraṇāni… dve parāyaṇāni… dve accutāni… dve amatāni… dve nibbānānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve nibbānānīti? Āmantā. Atthi dvinnaṃ nibbānānaṃ uccanīcatā hīnapaṇītatā ukkaṃsāvakaṃso sīmā vā bhedo vā rāji vā antarikā vāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve nirodhāti? Āmantā. Nanu appaṭisaṅkhāniruddhe saṅkhāre paṭisaṅkhā nirodhentīti? Āmantā. Hañci appaṭisaṅkhāniruddhe saṅkhāre paṭisaṅkhā nirodhenti, no ca vata re vattabbe – ‘‘dve nirodhā’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘dve nirodhā’’ti? Āmantā. Nanu appaṭisaṅkhāniruddhāpi saṅkhārā accantabhaggā, paṭisaṅkhāniruddhāpi saṅkhārā accantabhaggāti? Āmantā. Hañci appaṭisaṅkhāniruddhāpi saṅkhārā accantabhaggā, paṭisaṅkhāniruddhāpi saṅkhārā accantabhaggā, tena vata re vattabbe – ‘‘dve nirodhā’’ti. Dve nirodhāti? Āmantā. Paṭisaṅkhāniruddhāpi [paṭisaṅkhāniruddhā (?)] saṅkhārā ariyamaggaṃ āgamma niruddhāti? Āmantā. Appaṭisaṅkhāniruddhā saṅkhārā ariyamaggaṃ āgamma niruddhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dve nirodhāti? Āmantā. Paṭisaṅkhāniruddhā saṅkhārā na puna uppajjantīti? Āmantā. Appaṭisaṅkhāniruddhā saṅkhārā na puna uppajjantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘dve nirodhā’’ti.
353已對照

滅論終。

第二品。

其攝頌——

他所帶來、無智,疑惑、由他度疑;

語之發出、引入苦智,心之住立與熱灰;

次第現觀,言說與滅。

353Tassuddānaṃ – Parūpahāro aññāṇaṃ, kaṅkhā paravitāraṇā; Vacībhedo dukkhāhāro, cittaṭṭhiti ca kukkuḷā; Anupubbābhisamayo, vohāro ca nirodhakoti.