快樂巴利palinanda.cc

論事·大品 Puggalakathā 1. Suddhasaccikaṭṭho 1. Anulomapaccanīkaṃ

本經目錄如是有、如是無。第一品大品。

1已對照

一、補特伽羅論

一、純真實義

一、順逆

一、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

1[iminā lakkhaṇena sakavādīpucchā dassitā] Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti [saccikaṭṭhaparamaṭṭhenāti (syā. pī. ka. sī.)]? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re [no vata re (syā. pī.)] vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
2已對照

順五句。

二、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

2[iminā lakkhaṇena paravādīpucchā dassitā] Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
3已對照

反駁四句。

三、若你認為“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,那麼,你在那裡以這個承認這樣承認了,就應當這樣被駁斥。於是我們駁斥你。你也就被駁斥得當。

若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,你這[話]是錯誤的。

3Tvaṃ ce pana maññasi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti, tena tava [tvaṃ (syā.) ṭīkā oloketabbā] tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantaṃ [ṭīkā oloketabbā] hevaṃ niggahetabbe. Atha taṃ niggaṇhāma. Suniggahito ca [suniggahitova (syā.)] hosi. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
4已對照

駁斥四句。

四、若這[駁斥]駁斥得不當,那麼在那裡你也要同樣這樣看:應當說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”,卻不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得”。我們在那裡以這個承認這樣承認了,本不應當被你這樣駁斥。可是你駁斥我。我們是被駁斥得不當。

若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,你這[話]是錯誤的。

4Ese ce dunniggahite hevamevaṃ [hevameva (syā.)] tattha dakkha. Vattabbe kho – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’’ no ca vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. No ca mayaṃ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantā hevaṃ niggahetabbā. Atha maṃ niggaṇhāsi. Dunniggahitā ca [dunniggahitāva (syā.)] homa. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
5已對照

引歸四句。

五、不應當這樣駁斥。那麼,你所作的駁斥——“若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得。’你在那裡所說的‘應當說補特伽羅依真實義、勝義而可得,卻不應當說凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”——是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,你這[話]是錯誤的。那麼,[你]所作的那駁斥,是作得不好的駁斥;[我]所作的反駁是作得好的;[論道的]推進也是作得好的。

5Na hevaṃ niggahetabbe. Tena hi yaṃ niggaṇhāsi – ‘‘hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe – yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme. Sukatā paṭipādanāti.
6已對照

歸結四句。

第一駁斥。

一、純真實義

二、逆順

六、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

6Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
7已對照

逆五句。

七、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

7Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā.
8已對照

反駁四句。

八、若你認為“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,那麼,你在那裡以這個承認這樣承認了,就應當這樣被駁斥。於是我們駁斥你。你也就被駁斥得當。

若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而可得’”,你這[話]是錯誤的。

8Tvaṃ ce pana maññasi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti, tena tava tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantaṃ hevaṃ niggahetabbe. Atha taṃ niggaṇhāma. Suniggahito ca hosi. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
9已對照

九、若這[駁斥]駁斥得不當,那麼在那裡你也要同樣這樣看:應當說“補特伽羅依真實義、勝義而不可得”,卻不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得”。我們在那裡以這個承認這樣承認了,本不應當被你這樣駁斥。可是你駁斥我。我們是被駁斥得不當。

若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,你這[話]是錯誤的。

9Ese ce dunniggahite hevamevaṃ tattha dakkha. Vattabbe kho – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’’ no ca vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. No ca mayaṃ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantā hevaṃ niggahetabbā. Atha maṃ niggaṇhāsi. Dunniggahitā ca homa. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā.
10已對照

引歸四句。

十、不應當這樣駁斥。那麼,你所作的駁斥——“若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得。’你在那裡所說的‘應當說補特伽羅依真實義、勝義而不可得,卻不應當說凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”——是錯誤的。

若不應當說“凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘凡是真實義、勝義,那補特伽羅也以那[方式]依真實義、勝義而不可得’”,你這[話]是錯誤的。那麼,[你]所作的那駁斥,是作得不好的駁斥;[我]所作的反駁是作得好的;[論道的]推進也是作得好的。

10Na hevaṃ niggahetabbe. Tena hi yaṃ niggaṇhāsi – ‘‘hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘vattabbe kho – puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe – yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti idaṃ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme. Sukatā paṭipādanāti.
11已對照

歸結四句。

第二駁斥。

二、(甲)處所真實義

一、順逆

十一、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

若不應當說“於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的……乃至……

11Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
12已對照

第三駁斥。

三、(甲)時間真實義

一、順逆

十二、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

若不應當說“於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的……乃至……

12Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
13已對照

第四駁斥。

四、(甲)部分真實義

一、順逆

十三、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的。

若不應當說“於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而可得’”,是錯誤的……乃至……

13Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
14已對照

第五駁斥。

二、(乙)處所真實義

二、逆順

十四、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而不可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:“於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

若不應當說“於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘於一切處補特伽羅都依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的……乃至……

14Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
15已對照

第六駁斥。

三、(乙)時間真實義

二、逆順

十五、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而不可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:“於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

若不應當說“於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘於一切時補特伽羅都依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的……乃至……

15Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
16已對照

第七駁斥。

四、(乙)部分真實義

二、逆順

十六、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而不可得嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而不可得,那麼,喂,就應當這樣說:“於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的。

若不應當說“於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而不可得”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而不可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而不可得’,卻不應當說‘於一切[蘊]中補特伽羅都依真實義、勝義而不可得’”,是錯誤的……乃至……

16Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe – ‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’’ti micchā…pe….
17已對照

八駁斥。

五、純對照

十七、補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得嗎?是的。色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“色異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“色異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

17Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
18已對照

十八、補特伽羅依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得……乃至……想也可得……乃至……諸行也可得……乃至……識也依真實義、勝義而可得嗎?是的。識異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“識異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘識異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“識異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘識異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

18Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
19已對照

十九、補特伽羅依真實義、勝義而可得,眼處也依真實義、勝義而可得……乃至……耳處也可得……鼻處也可得……舌處也可得……身處也可得……色處也可得……聲處也可得……香處也可得……味處也可得……觸處也可得……意處也可得……法處也依真實義、勝義而可得……乃至……

19Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanañca upalabbhati… ghānāyatanañca upalabbhati… jivhāyatanañca upalabbhati… kāyāyatanañca upalabbhati… rūpāyatanañca upalabbhati… saddāyatanañca upalabbhati… gandhāyatanañca upalabbhati… rasāyatanañca upalabbhati… phoṭṭhabbāyatanañca upalabbhati… manāyatanañca upalabbhati… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
20已對照

二十、眼界也依真實義、勝義而可得……乃至……耳界也可得……鼻界也可得……舌界也可得……身界也可得……色界也可得……聲界也可得……香界也可得……味界也可得……觸界也可得……眼識界也可得……耳識界也可得……鼻識界也可得……舌識界也可得……身識界也可得……意界也可得……意識界也可得……法界也依真實義、勝義而可得……乃至……

20Cakkhudhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotadhātu ca upalabbhati… ghānadhātu ca upalabbhati… jivhādhātu ca upalabbhati… kāyadhātu ca upalabbhati… rūpadhātu ca upalabbhati… saddadhātu ca upalabbhati… gandhadhātu ca upalabbhati… rasadhātu ca upalabbhati… phoṭṭhabbadhātu ca upalabbhati… cakkhuviññāṇadhātu ca upalabbhati… sotaviññāṇadhātu ca upalabbhati… ghānaviññāṇadhātu ca upalabbhati… jivhāviññāṇadhātu ca upalabbhati… kāyaviññāṇadhātu ca upalabbhati… manodhātu ca upalabbhati… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
21已對照

二十一、眼根也依真實義、勝義而可得……乃至……耳根也可得……鼻根也可得……舌根也可得……身根也可得……意根也可得……命根也可得……女根也可得……男根也可得……樂根也可得……苦根也可得……喜悅根也可得……憂根也可得……舍根也可得……信根也可得……精進根也可得……念根也可得……定根也可得……慧根也可得……未知當知根也可得……已知根也可得……具知根也依真實義、勝義而可得嗎?是的。具知根異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“具知根異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“具知根異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

21Cakkhundriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyañca upalabbhati… ghānindriyañca upalabbhati… jivhindriyañca upalabbhati… kāyindriyañca upalabbhati … manindriyañca upalabbhati… jīvitindriyañca upalabbhati… itthindriyañca upalabbhati… purisindriyañca upalabbhati… sukhindriyañca upalabbhati… dukkhindriyañca upalabbhati… somanassindriyañca upalabbhati… domanassindriyañca upalabbhati… upekkhindriyañca upalabbhati… saddhindriyañca upalabbhati… vīriyindriyañca upalabbhati… satindriyañca upalabbhati… samādhindriyañca upalabbhati… paññindriyañca upalabbhati… anaññātaññassāmītindriyañca upalabbhati… aññindriyañca upalabbhati… aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
22已對照

二十二、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”,色也依真實義、勝義而可得嗎?是的。色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若世尊說過“有為自利而行道的人”,色也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“色異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“色異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“世尊說過‘有為自利而行道的人’,色也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

22[pu. pa. mātikā 4.24; a. ni. 4.95-96] Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
23已對照

二十三、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”,受也可得……乃至……想也可得……乃至……諸行也可得……乃至……識也依真實義、勝義而可得嗎?是的。識異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若世尊說過“有為自利而行道的人”,識也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“識異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人,識也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘識異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“識異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“世尊說過‘有為自利而行道的人’,識也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人’,識也依真實義、勝義而可得,卻不應當說‘識異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

23Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ vedanā ca upalabbhati…pe… saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
24已對照

二十四、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”,眼處也依真實義、勝義而可得……乃至……耳處也可得……乃至……法處也依真實義、勝義而可得……乃至……

24Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ cakkhāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanañca upalabbhati…pe… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
25已對照

二十五、眼界也依真實義、勝義而可得……乃至……身界也可得……乃至……色界也可得……乃至……觸界也可得……乃至……眼識界也可得……乃至……意識界也可得……乃至……法界也依真實義、勝義而可得……乃至……

25Cakkhudhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… kāyadhātu ca upalabbhati…pe… rūpadhātu ca upalabbhati…pe… phoṭṭhabbadhātu ca upalabbhati…pe… cakkhuviññāṇadhātu ca upalabbhati…pe… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati…pe… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
26已對照

二十六、眼根也依真實義、勝義而可得……乃至……耳根也依真實義、勝義而可得……乃至……已知根也依真實義、勝義而可得……乃至……

26Cakkhundriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… aññindriyañca [aññātāvindriyañca (bahūsu)] upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
27已對照

二十七、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”,具知根也依真實義、勝義而可得嗎?是的。具知根異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若世尊說過“有為自利而行道的人”,具知根也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“具知根異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“具知根異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“世尊說過‘有為自利而行道的人’,具知根也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

27Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
28已對照

純對照。

六、譬喻對照

二十八、色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異嗎?是的。補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得嗎?是的。色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“色異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“色異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

28Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanāti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
29已對照

二十九、色依真實義、勝義而可得,想也可得……乃至……諸行也可得……乃至……識也依真實義、勝義而可得,色異,識異嗎?是的。補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得嗎?是的。色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若色依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得,色異,識異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“色異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘色依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得,色異,識異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“色異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“色依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得,色異,識異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘色依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得,色異,識異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

29Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇanti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
30已對照

三十、受依真實義、勝義而可得,想也可得……乃至……諸行也可得……乃至……識也可得……乃至……色也依真實義、勝義而可得……乃至……

30Vedanā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati…pe… rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
31已對照

三十一、想依真實義、勝義而可得,諸行也可得……乃至……識也可得……乃至……色也可得……乃至……受也依真實義、勝義而可得……乃至……

31Saññā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti…pe… viññāṇañca upalabbhati…pe… rūpañca upalabbhati…pe… vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
32已對照

三十二、諸行依真實義、勝義而可得,識也可得……乃至……色也可得……乃至……受也可得……乃至……想也依真實義、勝義而可得……乃至……

32Saṅkhārā upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati…pe… rūpañca upalabbhati…pe… vedanā ca upalabbhati…pe… saññā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
33已對照

三十三、識依真實義、勝義而可得,色也可得……乃至……受也可得……乃至……想也可得……乃至……諸行也依真實義、勝義而可得,識異,諸行異嗎?是的。補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得嗎?是的。識異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若識依真實義、勝義而可得,諸行也依真實義、勝義而可得,識異,諸行異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“識異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘識依真實義、勝義而可得,諸行也依真實義、勝義而可得,識異,諸行異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘識異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“識異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“識依真實義、勝義而可得,諸行也依真實義、勝義而可得,識異,諸行異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘識依真實義、勝義而可得,諸行也依真實義、勝義而可得,識異,諸行異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,識也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘識異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

33Viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati…pe… vedanā ca upalabbhati…pe… saññā ca upalabbhati…pe… saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārāti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
34已對照

三十四、眼處依真實義、勝義而可得,耳處也可得……乃至……法處也依真實義、勝義而可得……乃至……耳處可得……乃至……法處依真實義、勝義而可得,眼處也可得……乃至……意處也依真實義、勝義而可得……乃至……

34Cakkhāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotāyatanañca upalabbhati…pe… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanaṃ upalabbhati…pe… dhammāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhāyatanañca upalabbhati…pe… manāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
35已對照

三十五、眼界依真實義、勝義而可得,耳界也可得……乃至……法界也依真實義、勝義而可得……乃至……耳界可得……乃至……法界依真實義、勝義而可得,眼界也可得……乃至……意識界也依真實義、勝義而可得……乃至……

35Cakkhudhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotadhātu ca upalabbhati…pe… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotadhātu upalabbhati…pe… dhammadhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhudhātu ca upalabbhati…pe… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
36已對照

三十六、眼根依真實義、勝義而可得,耳根也可得……乃至……具知根也依真實義、勝義而可得……乃至……耳根可得……乃至……具知根依真實義、勝義而可得……乃至……眼根也可得……乃至……已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異嗎?是的。補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得嗎?是的。具知根異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“具知根異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“具知根異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,補特伽羅依真實義、勝義而可得,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

36Cakkhundriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotindriyañca upalabbhati…pe… aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyaṃ upalabbhati…pe… aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… cakkhundriyañca upalabbhati…pe… aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyanti? Āmantā. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
37已對照

三十七、色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”,色也依真實義、勝義而可得嗎?是的。色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,世尊說過“有為自利而行道的人”,色也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:色異,補特伽羅異。你在那裡所說的“應當說‘色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,世尊說過有為自利而行道的人,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“色異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,世尊說過‘有為自利而行道的人’,色也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘色依真實義、勝義而可得,受也依真實義、勝義而可得,色異,受異,世尊說過有為自利而行道的人,色也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

37Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
38已對照

三十八、色依真實義、勝義而可得,想也可得……諸行也可得……識也依真實義、勝義而可得……乃至……

38Rūpaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati… saṅkhārā ca upalabbhanti… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
39已對照

三十九、受依真實義、勝義而可得,想也可得……諸行也可得……識也可得……色也依真實義、勝義而可得……乃至……

39Vedanā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saññā ca upalabbhati… saṅkhārā ca upalabbhanti… viññāṇañca upalabbhati… rūpañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
40已對照

四十、想依真實義、勝義而可得,諸行也可得……識也可得……色也可得……受也依真實義、勝義而可得……乃至……

40Saññā upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, saṅkhārā ca upalabbhanti… viññāṇañca upalabbhati… rūpañca upalabbhati… vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
41已對照

四十一、諸行依真實義、勝義而可得,識也可得……色也可得……受也可得……想也依真實義、勝義而可得……乃至……

41Saṅkhārā upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena, viññāṇañca upalabbhati… rūpañca upalabbhati… vedanā ca upalabbhati… saññā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
42已對照

四十二、識依真實義、勝義而可得,色也可得……受也可得……想也可得……諸行也依真實義、勝義而可得……乃至……

42Viññāṇaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, rūpañca upalabbhati… vedanā ca upalabbhati… saññā ca upalabbhati… saṅkhārā ca upalabbhanti saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
43已對照

四十三、眼處依真實義、勝義而可得,耳處也可得……乃至……法處也依真實義、勝義而可得……乃至……耳處可得……乃至……法處依真實義、勝義而可得,眼處也可得……乃至……意處也依真實義、勝義而可得……乃至……

43Cakkhāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotāyatanañca upalabbhati…pe… dhammāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotāyatanaṃ upalabbhati…pe… dhammāyatanaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena cakkhāyatanañca upalabbhati…pe… manāyatanañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
44已對照

四十四、眼界依真實義、勝義而可得,耳界也可得……乃至……法界也依真實義、勝義而可得……乃至……耳界依真實義、勝義而可得……乃至……法界依真實義、勝義而可得,眼界也可得……乃至……意識界也依真實義、勝義而可得……乃至……

44Cakkhudhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotadhātu ca upalabbhati…pe… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotadhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… dhammadhātu upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhudhātu ca upalabbhati…pe… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe….
45已對照

四十五、眼根依真實義、勝義而可得,耳根也可得……乃至……具知根也依真實義、勝義而可得……乃至……耳根可得……乃至……具知根依真實義、勝義而可得,眼根也可得……乃至……已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”,具知根也依真實義、勝義而可得嗎?是的。具知根異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,世尊說過“有為自利而行道的人”,具知根也依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“具知根異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,世尊說過有為自利而行道的人,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“具知根異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,世尊說過‘有為自利而行道的人’,具知根也依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘具知根依真實義、勝義而可得,已知根也依真實義、勝義而可得,具知根異,已知根異,世尊說過有為自利而行道的人,具知根也依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根異,補特伽羅異’”,是錯誤的……乃至……

45Cakkhundriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, sotindriyañca upalabbhati…pe… aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena…pe… sotindriyaṃ upalabbhati…pe… aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, cakkhundriyañca upalabbhati…pe… aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyanti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘aññātāvindriyaṃ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṃ aññātāvindriyaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ aññātāvindriyaṃ añño puggalo’’’ti micchā…pe….
46已對照

譬喻對照。

七、四句法對照

四十六、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。色是補特伽羅嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“色是補特伽羅。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色是補特伽羅’”,是錯誤的。

若不應當說“色是補特伽羅”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色是補特伽羅’”,是錯誤的……乃至……

46Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Rūpaṃ puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggalo’’’ti micchā…pe….
47已對照

四十七、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。補特伽羅在色中……乃至……離色另有補特伽羅……乃至……色在補特伽羅中嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“色在補特伽羅中。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色在補特伽羅中’”,是錯誤的。

若不應當說“色在補特伽羅中”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘色在補特伽羅中’”,是錯誤的……乃至……

47Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Rūpasmiṃ puggalo…pe… aññatra rūpā puggalo…pe… puggalasmiṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ rūpa’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ rūpa’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ rūpa’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ rūpa’’’nti micchā…pe….
48已對照

四十八、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。受是補特伽羅……乃至……補特伽羅在受中……乃至……離受另有補特伽羅……乃至……受在補特伽羅中……乃至……

想是補特伽羅……乃至……補特伽羅在想中……乃至……離想另有補特伽羅……乃至……想在補特伽羅中……乃至……

諸行是補特伽羅……乃至……補特伽羅在諸行中……乃至……離諸行另有補特伽羅……乃至……諸行在補特伽羅中……乃至……

識是補特伽羅……乃至……補特伽羅在識中……乃至……離識另有補特伽羅……乃至……識在補特伽羅中嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“識在補特伽羅中。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘識在補特伽羅中’”,是錯誤的。

若不應當說“識在補特伽羅中”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘識在補特伽羅中’”,是錯誤的……乃至……

48Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vedanā puggalo…pe… vedanāya puggalo…pe… aññatra vedanāya puggalo…pe… puggalasmiṃ vedanā…pe…. Saññā puggalo…pe… saññāya puggalo…pe… aññatra saññāya puggalo…pe… puggalasmiṃ saññā…pe…. Saṅkhārā puggalo…pe… saṅkhāresu puggalo…pe… aññatra saṅkhārehi puggalo…pe… puggalasmiṃ saṅkhārā…pe…. Viññāṇaṃ puggalo…pe… viññāṇasmiṃ puggalo…pe… aññatra viññāṇā puggalo…pe… puggalasmiṃ viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā…pe….
49已對照

四十九、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。眼處是補特伽羅……乃至……補特伽羅在眼處中……乃至……離眼處另有補特伽羅……乃至……眼處在補特伽羅中……乃至……法處是補特伽羅……乃至……補特伽羅在法處中……乃至……離法處另有補特伽羅……乃至……法處在補特伽羅中……乃至……

眼界是補特伽羅……乃至……補特伽羅在眼界中……乃至……離眼界另有補特伽羅……乃至……眼界在補特伽羅中……乃至……法界是補特伽羅……乃至……補特伽羅在法界中……乃至……離法界另有補特伽羅……乃至……法界在補特伽羅中……乃至……

眼根是補特伽羅……乃至……補特伽羅在眼根中……乃至……離眼根另有補特伽羅……乃至……眼根在補特伽羅中……乃至……具知根是補特伽羅……乃至……補特伽羅在具知根中……乃至……離具知根另有補特伽羅……乃至……具知根在補特伽羅中嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若補特伽羅依真實義、勝義而可得,那麼,喂,就應當這樣說:“具知根在補特伽羅中。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根在補特伽羅中’”,是錯誤的。

若不應當說“具知根在補特伽羅中”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”你在那裡所說的“應當說‘補特伽羅依真實義、勝義而可得’,卻不應當說‘具知根在補特伽羅中’”,是錯誤的……乃至……

49Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ puggalo…pe… cakkhāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ puggalo…pe… dhammāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra dhammāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammāyatanaṃ…pe…. Cakkhudhātu puggalo…pe… cakkhudhātuyā puggalo…pe… aññatra cakkhudhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhudhātu…pe… dhammadhātu puggalo…pe… dhammadhātuyā puggalo…pe… aññatra dhammadhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammadhātu…pe…. Cakkhundriyaṃ puggalo…pe… cakkhundriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhundriyā puggalo …pe… puggalasmiṃ cakkhundriyaṃ…pe… aññātāvindriyaṃ puggalo…pe… aññātāvindriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra aññātāvindriyā puggalo…pe… puggalasmiṃ aññātāvindriyanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā…pe….
50已對照

五十、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”嗎?是的。色是補特伽羅嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若世尊說過“有為自利而行道的人”,那麼,喂,就應當這樣說:“色是補特伽羅。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘色是補特伽羅’”,是錯誤的。

若不應當說“色是補特伽羅”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“世尊說過‘有為自利而行道的人’。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘色是補特伽羅’”,是錯誤的……乃至……

50Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Rūpaṃ puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggaloti’’’ micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘rūpaṃ puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘rūpaṃ puggalo’’’ti micchā…pe….
51已對照

五十一、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”嗎?是的。補特伽羅在色中……乃至……離色另有補特伽羅……乃至……色在補特伽羅中……乃至……

受是補特伽羅……乃至……補特伽羅在受中……乃至……離受另有補特伽羅……乃至……受在補特伽羅中……乃至……

想是補特伽羅……乃至……補特伽羅在想中……乃至……離想另有補特伽羅……乃至……想在補特伽羅中……乃至……

諸行是補特伽羅……乃至……補特伽羅在諸行中……乃至……離諸行另有補特伽羅……乃至……諸行在補特伽羅中……乃至……

識是補特伽羅……乃至……補特伽羅在識中……乃至……離識另有補特伽羅……乃至……識在補特伽羅中嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若世尊說過“有為自利而行道的人”,那麼,喂,就應當這樣說:“識在補特伽羅中。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘識在補特伽羅中’”,是錯誤的。

若不應當說“識在補特伽羅中”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“世尊說過‘有為自利而行道的人’。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘識在補特伽羅中’”,是錯誤的……乃至……

51Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Rūpasmiṃ puggalo…pe… aññatra rūpā puggalo…pe… puggalasmiṃ rūpaṃ…pe…. Vedanā puggalo…pe… vedanāya puggalo…pe… aññatra vedanāya puggalo…pe… puggalasmiṃ vedanā…pe…. Saññā puggalo…pe… saññāya puggalo…pe… aññatra saññāya puggalo…pe… puggalasmiṃ saññā…pe…. Saṅkhārā puggalo…pe… saṅkhāresu puggalo…pe… aññatra saṅkhārehi puggalo…pe… puggalasmiṃ saṅkhārā…pe…. Viññāṇaṃ puggalo…pe… viññāṇasmiṃ puggalo…pe… aññatra viññāṇā puggalo…pe… puggalasmiṃ viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ viññāṇa’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ viññāṇa’’’nti micchā…pe….
52已對照

五十二、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”嗎?是的。眼處是補特伽羅……乃至……補特伽羅在眼處中……乃至……離眼處另有補特伽羅……乃至……眼處在補特伽羅中……乃至……法處是補特伽羅……乃至……補特伽羅在法處中……乃至……離法處另有補特伽羅……乃至……法處在補特伽羅中……乃至……

眼界是補特伽羅……乃至……補特伽羅在眼界中……乃至……離眼界另有補特伽羅……乃至……眼界在補特伽羅中……乃至……法界是補特伽羅……乃至……補特伽羅在法界中……乃至……離法界另有補特伽羅……乃至……法界在補特伽羅中……乃至……

眼根是補特伽羅……乃至……補特伽羅在眼根中……乃至……離眼根另有補特伽羅……乃至……眼根在補特伽羅中……乃至……具知根是補特伽羅……乃至……補特伽羅在具知根中……乃至……離具知根另有補特伽羅……乃至……具知根在補特伽羅中嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若世尊說過“有為自利而行道的人”,那麼,喂,就應當這樣說:“具知根在補特伽羅中。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘具知根在補特伽羅中’”,是錯誤的。

若不應當說“具知根在補特伽羅中”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“世尊說過‘有為自利而行道的人’。”你在那裡所說的“應當說‘世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘具知根在補特伽羅中’”,是錯誤的……乃至……

52Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ puggalo…pe… cakkhāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ puggalo…pe… dhammāyatanasmiṃ puggalo…pe… aññatra dhammāyatanā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammāyatanaṃ…pe…. Cakkhudhātu puggalo…pe… cakkhudhātuyā puggalo…pe… aññatra cakkhudhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhudhātu…pe… dhammadhātu puggalo…pe… dhammadhātuyā puggalo…pe… aññatra dhammadhātuyā puggalo…pe… puggalasmiṃ dhammadhātu…pe…. Cakkhundriyaṃ puggalo…pe… cakkhundriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra cakkhundriyā puggalo…pe… puggalasmiṃ cakkhundriyaṃ…pe… aññātāvindriyaṃ puggalo…pe… aññātāvindriyasmiṃ puggalo…pe… aññatra aññātāvindriyā puggalo…pe… puggalasmiṃ aññātāvindriyanti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘puggalasmiṃ aññātāvindriya’’’nti micchā…pe….
53已對照

四句法對照。

八、相之理論

五十三、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。補特伽羅是有緣的……乃至……補特伽羅是無緣的……補特伽羅是有為的……補特伽羅是無為的……補特伽羅是永恆的……補特伽羅是非永恆的……補特伽羅是有相的……補特伽羅是無相的嗎?不應這樣說。(略)

53Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Puggalo sappaccayo…pe… puggalo appaccayo… puggalo saṅkhato … puggalo asaṅkhato… puggalo sassato … puggalo asassato… puggalo sanimitto… puggalo animittoti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
54已對照

五十四、補特伽羅依真實義、勝義而不可得嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”嗎?是的。補特伽羅是有緣的……乃至……補特伽羅是無緣的……補特伽羅是有為的……補特伽羅是無為的……補特伽羅是永恆的……補特伽羅是非永恆的……補特伽羅是有相的……補特伽羅是無相的嗎?不應這樣說。(略)

54Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Puggalo sappaccayo…pe… puggalo appaccayo… puggalo saṅkhato… puggalo asaṅkhato… puggalo sassato… puggalo asassato… puggalo sanimitto… puggalo animittoti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
55已對照

相之理論。

九、語句淨治

五十五、補特伽羅可得,可得者[即]補特伽羅嗎?補特伽羅可得;可得者有些是補特伽羅,有些不是補特伽羅。補特伽羅有些可得,有些不可得嗎?不應這樣說……乃至……

55Puggalo upalabbhati, upalabbhati puggaloti? Puggalo upalabbhati, upalabbhati kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici upalabbhati kehici na upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
56已對照

五十六、補特伽羅是真實義,真實義者[即]補特伽羅嗎?補特伽羅是真實義;真實義者有些是補特伽羅,有些不是補特伽羅。補特伽羅有些是真實義,有些不是真實義嗎?不應這樣說……乃至……

56Puggalo saccikaṭṭho, saccikaṭṭho puggaloti? Puggalo saccikaṭṭho, saccikaṭṭho kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici saccikaṭṭho kehici na saccikaṭṭhoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
57已對照

五十七、補特伽羅是存在的,存在者[即]補特伽羅嗎?補特伽羅是存在的;存在者有些是補特伽羅,有些不是補特伽羅。補特伽羅有些是存在的,有些不是存在的嗎?不應這樣說……乃至……

57Puggalo vijjamāno, vijjamāno puggaloti? Puggalo vijjamāno, vijjamāno kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici vijjamāno kehici na vijjamānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
58已對照

五十八、補特伽羅是現存的,現存者[即]補特伽羅嗎?補特伽羅是現存的;現存者有些是補特伽羅,有些不是補特伽羅。補特伽羅有些是現存的,有些不是現存的嗎?不應這樣說……乃至……

58Puggalo saṃvijjamāno, saṃvijjamāno puggaloti? Puggalo saṃvijjamāno, saṃvijjamāno kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici saṃvijjamāno kehici na saṃvijjamānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
59已對照

五十九、補特伽羅有,有者[即]補特伽羅嗎?補特伽羅有;有者有些是補特伽羅,有些不是補特伽羅。補特伽羅有些有,有些沒有嗎?不應這樣說……乃至……

59Puggalo atthi, atthi puggaloti? Puggalo atthi, atthi kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici atthi kehici natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
60已對照

六十、補特伽羅有,有[而]並非一切都是補特伽羅嗎?是的……乃至……補特伽羅沒有,沒有[而]並非一切都是補特伽羅嗎?不應這樣說。(略)

60Puggalo atthi, atthi na sabbo puggaloti? Āmantā…pe… puggalo natthi, natthi na sabbo puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
61已對照

語句淨治。

十、施設追問

六十一、色界中的補特伽羅是有色者嗎?是的。欲界中的補特伽羅是有欲者嗎?不應這樣說……乃至……

61Rūpadhātuyā rūpī puggaloti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmī puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
62已對照

六十二、色界中的眾生是有色者嗎?是的。欲界中的眾生是有欲者嗎?不應這樣說……乃至……

62Rūpadhātuyā rūpino sattāti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmino sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
63已對照

六十三、無色界中的補特伽羅是無色者嗎?是的。欲界中的補特伽羅是有欲者嗎?不應這樣說……乃至……

63Arūpadhātuyā arūpī puggaloti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmī puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
64已對照

六十四、無色界中的眾生是無色者嗎?是的。欲界中的眾生是有欲者嗎?不應這樣說……乃至……

64Arūpadhātuyā arūpino sattāti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmino sattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
65已對照

六十五、色界中的補特伽羅是有色者,無色界中的補特伽羅是無色者,並且有誰從色界死沒而投生於無色界嗎?是的。有色的補特伽羅已斷絕,無色的補特伽羅已生嗎?不應這樣說……乃至……

65Rūpadhātuyā rūpī puggalo arūpadhātuyā arūpī puggalo, atthi ca koci rūpadhātuyā cuto arūpadhātuṃ upapajjatīti? Āmantā. Rūpī puggalo upacchinno, arūpī puggalo jātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
66已對照

六十六、色界中的眾生是有色者,無色界中的眾生是無色者,並且有誰從色界死沒而投生於無色界嗎?是的。有色的眾生已斷絕,無色的眾生已生嗎?不應這樣說……乃至……

66Rūpadhātuyā rūpino sattā arūpadhātuyā arūpino sattā, atthi ca koci rūpadhātuyā cuto arūpadhātuṃ upapajjatīti? Āmantā. Rūpī satto upacchinno, arūpī satto jātoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
67已對照

六十七、或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?是的。或稱補特伽羅,或稱命,或稱命,或稱補特伽羅,把補特伽羅作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?是的。身異,補特伽羅異嗎?是的。命異身異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,或稱補特伽羅,或稱命,或稱命,或稱補特伽羅,把補特伽羅作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,身異,補特伽羅異,那麼,喂,就應當這樣說:“命異身異。”你在那裡所說的“應當說‘或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,或稱補特伽羅,或稱命,或稱命,或稱補特伽羅,把補特伽羅作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,身異,補特伽羅異’,卻不應當說‘命異身異’”,是錯誤的。

若不應當說“命異身異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,或稱補特伽羅,或稱命,或稱命,或稱補特伽羅,把補特伽羅作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,身異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,或稱補特伽羅,或稱命,或稱命,或稱補特伽羅,把補特伽羅作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,身異,補特伽羅異’,卻不應當說‘命異身異’”,是錯誤的……乃至……

67Kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Añño kāyo, añño puggaloti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo; tena vata re vattabbe – ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo,’ no ca vattabbe – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti, no ca vata re vattabbe – ‘‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’, no ca vattabbe – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti micchā…pe….
68已對照

六十八、或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?是的。世尊說過“有為自利而行道的人”嗎?是的。身異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。

你要承認[這]反駁。若或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,世尊說過“有為自利而行道的人”,那麼,喂,就應當這樣說:“身異,補特伽羅異。”你在那裡所說的“應當說‘或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘身異,補特伽羅異’”,是錯誤的。

若不應當說“身異,補特伽羅異”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,世尊說過‘有為自利而行道的人’。”你在那裡所說的“應當說‘或稱身(kāya),或稱身(sarīra),或稱身(sarīra),或稱身(kāya),把身作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類,世尊說過有為自利而行道的人’,卻不應當說‘身異,補特伽羅異’”,是錯誤的。(略)

68Kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti? Āmantā. Añño kāyo añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘añño kāyo añño puggalo’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘añño kāyo añño puggalo’’’ti micchā. No ce pana vattabbe – ‘‘añño kāyo añño puggalo’’ti, no ca vata re vattabbe – ‘‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā – atthi puggalo attahitāya paṭipanno,’ no ca vattabbe – ‘añño kāyo añño puggalo’’’ti micchā. (Saṃkhittaṃ)
69已對照

施設追問。

十一、趣追問

六十九、補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?不應這樣說……乃至……

69Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
70已對照

七十、補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。另一補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?不應這樣說……乃至……

70Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Añño puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
71已對照

七十一、補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。那[補特伽羅]與另一[補特伽羅]從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?不應這樣說……乃至……

71Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So ca añño ca sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
72已對照

七十二、補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。既不是那[補特伽羅]流轉,也不是另一[補特伽羅]流轉,從此世到他世,從他世到此世嗎?不應這樣說……乃至……

72Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Neva so sandhāvati, na añño sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
73已對照

七十三、補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。那補特伽羅流轉,另一補特伽羅流轉,那[補特伽羅]與另一[補特伽羅]流轉,既不是那[補特伽羅]流轉、也不是另一[補特伽羅]流轉,從此世到他世,從他世到此世嗎?不應這樣說……乃至……

73Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So puggalo sandhāvati, añño puggalo sandhāvati, so ca añño ca sandhāvati, neva so sandhāvati na añño sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
74已對照

七十四、不應說“補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世”嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“那人最多七次流轉之後,

由一切結的滅盡,成為作苦的終結者。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世。

74Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Sa sattakkhattuparamaṃ, sandhāvitvāna puggalo; Dukkhassantakaro hoti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti [saṃ. ni. 2.133; itivu. 24 itivuttakepi]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti.
75已對照

七十五、不應說“補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,這輪迴是無始的。被無明所蓋、被渴愛所結、流轉、輪迴的眾生,其前際不可知。”確有[這]經嗎?是的。那麼,補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世。

75Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘anamataggoyaṃ [anamataggāyaṃ (ka.)], bhikkhave, saṃsāro. Pubbakoṭi na paññāyati, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarata’’nti [saṃ. ni. 2.124]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti.
76已對照

七十六、補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?不應這樣說……乃至……

76Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
77已對照

七十七、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。有誰是人之後成為天嗎?是的。正是那人就是那天嗎?不應這樣說……乃至……

77Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci manusso hutvā devo hotīti? Āmantā. Sveva manusso so devoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
78已對照

七十八、正是那人就是那天嗎?是的。是人之後成為天,是天之後成為人;曾為人者異,天異;“曾為人者正是這一個在流轉”,是錯誤的……乃至……

因為如果正是那補特伽羅從此死沒之後不異地流轉到他世,那麼這樣就不會有死,殺生也不可得。有業,有業的異熟,有已作諸業的異熟;當善與不善正在成熟時,“正是這一個在流轉”,是錯誤的。

78Sveva manusso so devoti? Āmantā. Manusso hutvā devo hoti, devo hutvā manusso hoti, manussabhūto añño, devo añño, manussabhūto svevāyaṃ sandhāvatīti micchā…pe…. Sace hi sandhāvati sveva puggalo ito cuto paraṃ lokaṃ anañño, hevaṃ maraṇaṃ na hehiti, pāṇātipātopi nupalabbhati. Kammaṃ atthi, kammavipāko atthi, katānaṃ kammānaṃ vipāko atthi, kusalākusale vipaccamāne svevāyaṃ sandhāvatīti micchā.
79已對照

七十九、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。有誰是人之後成為夜叉、成為餓鬼、成為地獄眾生、成為畜生、成為駱駝、成為牛、成為驢、成為豬、成為水牛嗎?是的。正是那人就是那水牛嗎?不應這樣說……乃至……

79Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci manusso hutvā yakkho hoti, peto hoti, nerayiko hoti, tiracchānagato hoti, oṭṭho hoti, goṇo hoti, gadrabho hoti, sūkaro hoti, mahiṃso [mahiso (sī. syā. kaṃ. pī.)] hotīti? Āmantā. Sveva manusso so mahiṃsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
80已對照

八十、正是那人就是那水牛嗎?是的。是人之後成為水牛,是水牛之後成為人;曾為人者異,水牛異;“曾為人者正是這一個在流轉”,是錯誤的……乃至……

因為如果正是那補特伽羅從此死沒之後不異地流轉到他世,那麼這樣就不會有死,殺生也不可得。有業,有業的異熟,有已作諸業的異熟;當善與不善正在成熟時,“正是這一個在流轉”,是錯誤的。

80Sveva manusso so mahiṃsoti? Āmantā. Manusso hutvā mahiṃso hoti, mahiṃso hutvā manusso hoti, manussabhūto añño, mahiṃso añño, manussabhūto svevāyaṃ sandhāvatīti micchā…pe…. Sace hi sandhāvati sveva puggalo ito cuto paraṃ lokaṃ anañño, hevaṃ maraṇaṃ na hehiti, pāṇātipātopi nupalabbhati. Kammaṃ atthi, kammavipāko atthi, katānaṃ kammānaṃ vipāko atthi, kusalākusale vipaccamāne svevāyaṃ sandhāvatīti micchā.
81已對照

八十一、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。有誰是剎帝利之後成為婆羅門嗎?是的。正是那剎帝利就是那婆羅門嗎?不應這樣說……乃至……

81Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci khattiyo hutvā brāhmaṇo hotīti? Āmantā. Sveva khattiyo so brāhmaṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
82已對照

八十二、有誰是剎帝利之後成為吠舍、成為首陀羅嗎?是的。正是那剎帝利就是那首陀羅嗎?不應這樣說……乃至……

82Atthi koci khattiyo hutvā vesso hoti, suddo hotīti? Āmantā. Sveva khattiyo so suddoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
83已對照

八十三、有誰是婆羅門之後成為吠舍、成為首陀羅、成為剎帝利嗎?是的。正是那婆羅門就是那剎帝利嗎?不應這樣說……乃至……

83Atthi koci brāhmaṇo hutvā vesso hoti, suddo hoti, khattiyo hotīti? Āmantā. Sveva brāhmaṇo so khattiyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
84已對照

八十四、有誰是吠舍之後成為首陀羅、成為剎帝利、成為婆羅門嗎?是的。正是那吠舍就是那婆羅門嗎?不應這樣說……乃至……

84Atthi koci vesso hutvā suddo hoti, khattiyo hoti, brāhmaṇo hotīti? Āmantā. Sveva vesso so brāhmaṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
85已對照

八十五、有誰是首陀羅之後成為剎帝利、成為婆羅門、成為吠舍嗎?是的。正是那首陀羅就是那吠舍嗎?不應這樣說……乃至……

85Atthi koci suddo hutvā khattiyo hoti, brāhmaṇo hoti, vesso hotīti? Āmantā. Sveva suddo so vessoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
86已對照

八十六、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。斷手者仍是斷手者,斷足者仍是斷足者,斷手足者仍是斷手足者,斷耳者……斷鼻者……斷耳鼻者……斷指者……斷拇指者……斷大筋者……曲手者……蹼手者……患癩病者……患瘡者……患白癩者……患癆病者……患癲癇者……駱駝……牛……驢……豬……水牛仍是水牛嗎?不應這樣說……乃至……

86Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Hatthacchinno hatthacchinnova hoti, pādacchinno pādacchinnova hoti, hatthapādacchinno hatthapādacchinnova hoti, kaṇṇacchinno… nāsacchinno… kaṇṇanāsacchinno… aṅgulicchinno… aḷacchinno… kaṇḍaracchinno… kuṇihatthako… phaṇahatthako… kuṭṭhiyo… gaṇḍiyo… kilāsiyo… sosiyo… apamāriyo… oṭṭho… goṇo… gadrabho… sūkaro… mahiṃso mahiṃsova hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
87已對照

八十七、不應說“正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世”嗎?是的。不是須陀洹補特伽羅從人界死沒、投生於天界,在那裡也仍是須陀洹嗎?是的。

若須陀洹補特伽羅從人界死沒、投生於天界,在那裡也仍是須陀洹,那麼,喂,就應當這樣說:“正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世。”

87Na vattabbaṃ – ‘‘sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti? Āmantā. Nanu sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hotīti? Āmantā. Hañci sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hoti, tena vata re vattabbe – ‘‘sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ loka’’nti.
88已對照

八十八、以“須陀洹補特伽羅從人界死沒、投生於天界,在那裡也仍是須陀洹”[為理由],並由於那個原因,正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。以“須陀洹補特伽羅從人界死沒、投生於天界,在那裡也是人”[為理由]嗎?不應這樣說……乃至……

88Sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hotīti katvā tena ca kāraṇena sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi manusso hotīti katvā? Na hevaṃ vattabbe…pe….
89已對照

八十九、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。不異、未離失而流轉嗎?不應這樣說……乃至……

89Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Anañño avigato sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
90已對照

九十、不異、未離失而流轉嗎?是的。斷手者仍是斷手者,斷足者仍是斷足者,斷手足者仍是斷手足者,斷耳者……斷鼻者……斷耳鼻者……斷指者……斷拇指者……斷大筋者……曲手者……蹼手者……患癩病者……患瘡者……患白癩者……患癆病者……患癲癇者……駱駝……牛……驢……豬……水牛仍是水牛嗎?不應這樣說……乃至……

90Anañño avigato sandhāvatīti? Āmantā. Hatthacchinno hatthacchinnova hoti, pādacchinno pādacchinnova hoti, hatthapādacchinno hatthapādacchinnova hoti, kaṇṇacchinno… nāsacchinno… kaṇṇanāsacchinno… aṅgulicchinno… aḷacchinno… kaṇḍaracchinno… kuṇihatthako… phaṇahatthako… kuṭṭhiyo… gaṇḍiyo… kilāsiyo… sosiyo… apamāriyo… oṭṭho… goṇo… gadrabho… sūkaro… mahiṃso mahiṃsova hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
91已對照

九十一、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。具色而流轉嗎?不應這樣說……乃至……具色而流轉嗎?是的。命即是身嗎?不應這樣說……乃至……

具受……乃至……具想……乃至……具行……乃至……具識而流轉嗎?不應這樣說……乃至……具識而流轉嗎?是的。命即是身嗎?不應這樣說……乃至……

91Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sarūpo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sarūpo sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savedano…pe… sasañño…pe… sasaṅkhāro…pe… saviññāṇo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… saviññāṇo sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
92已對照

九十二、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。無色而流轉嗎?不應這樣說……乃至……無色而流轉嗎?是的。命異身異嗎?不應這樣說……乃至……

無受……乃至……無想……乃至……無行……乃至……無識而流轉嗎?不應這樣說……乃至……無識而流轉嗎?是的。命異身異嗎?不應這樣說……乃至……

92Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Arūpo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arūpo sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avedano…pe… asañño…pe… asaṅkhāro…pe… aviññāṇo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aviññāṇo sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
93已對照

九十三、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。色流轉嗎?不應這樣說……乃至……色流轉嗎?是的。命即是身嗎?不應這樣說……乃至……

受……乃至……想……乃至……諸行……乃至……識流轉嗎?不應這樣說……乃至……識流轉嗎?是的。命即是身嗎?不應這樣說……乃至……

93Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Rūpaṃ sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā …pe… saññā…pe… saṅkhārā…pe… viññāṇaṃ sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… viññāṇaṃ sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
94已對照

九十四、正是那補特伽羅從此世流轉到他世,從他世流轉到此世嗎?是的。色不流轉嗎?不應這樣說……乃至……色不流轉嗎?是的。命異身異嗎?不應這樣說……乃至……

受……乃至……想……乃至……諸行……乃至……識不流轉嗎?不應這樣說……乃至……識不流轉嗎?是的。命異身異嗎?不應這樣說。(略)

諸蘊正壞滅時,若那補特伽羅壞滅,

便成斷滅之見,那是佛陀所避棄的。

諸蘊正壞滅時,若補特伽羅不壞滅,

補特伽羅便是永恆的,與涅槃全然相等。

94Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Rūpaṃ na sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ na sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā …pe… saññā…pe… saṅkhārā…pe… viññāṇaṃ na sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… viññāṇaṃ na sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ). Khandhesu bhijjamānesu, so ce bhijjati puggalo; Ucchedā bhavati diṭṭhi, yā buddhena vivajjitā. Khandhesu bhijjamānesu, no ce bhijjati puggalo; Puggalo sassato hoti, nibbānena samasamoti.
95已對照

趣追問。

十二、取施設追問

九十五、依色而有補特伽羅的施設嗎?是的。色是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?是的。補特伽羅也是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

95Rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Rūpaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā? Puggalopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
96已對照

九十六、依受……依想……依諸行……依識而有補特伽羅的施設嗎?是的。識是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?是的。補特伽羅也是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

96Vedanaṃ upādāya… saññaṃ upādāya… saṅkhāre upādāya… viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Viññāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Puggalopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
97已對照

九十七、依色而有補特伽羅的施設嗎?是的。依青的色而有青的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依黃的色……依赤的色……依白的色……依有見的色……依無見的色……依有對的色……依無對的色而有無對的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……

97Rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Nīlaṃ rūpaṃ upādāya nīlakassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… pītaṃ rūpaṃ upādāya… lohitaṃ rūpaṃ upādāya… odātaṃ rūpaṃ upādāya… sanidassanaṃ rūpaṃ upādāya… anidassanaṃ rūpaṃ upādāya… sappaṭighaṃ rūpaṃ upādāya… appaṭighaṃ rūpaṃ upādāya appaṭighassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
98已對照

九十八、依受而有補特伽羅的施設嗎?是的。依善的受而有善的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依善的受而有善的補特伽羅的施設嗎?是的。善的受是有果的、有異熟的、有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?是的。善的補特伽羅也是有果的、有異熟的、有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?不應這樣說……乃至……

98Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ vedanaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalaṃ vedanaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalā vedanā saphalā savipākā iṭṭhaphalā kantaphalā manuññaphalā asecanakaphalā sukhudrayā sukhavipākāti? Āmantā. Kusalopi puggalo saphalo savipāko iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
99已對照

九十九、依受而有補特伽羅的施設嗎?是的。依不善的受而有不善的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依不善的受而有不善的補特伽羅的施設嗎?是的。不善的受是有果的、有異熟的、有不可喜之果的、有不可愛之果的、有不可意之果的、有須調味之果的、導致苦的、有苦異熟的嗎?是的。不善的補特伽羅也是有果的、有異熟的、有不可喜之果的、有不可愛之果的、有不可意之果的、有須調味之果的、導致苦的、有苦異熟的嗎?不應這樣說……乃至……

99Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ vedanaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalaṃ vedanaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalā vedanā saphalā savipākā aniṭṭhaphalā akantaphalā amanuññaphalā secanakaphalā dukkhudrayā dukkhavipākāti? Āmantā. Akusalopi puggalo saphalo savipāko aniṭṭhaphalo akantaphalo amanuññaphalo secanakaphalo dukkhudrayo dukkhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
100已對照

一百、依受而有補特伽羅的施設嗎?是的。依無記的受而有無記的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依無記的受而有無記的補特伽羅的施設嗎?是的。無記的受是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?是的。無記的補特伽羅也是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

100Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ vedanaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… abyākataṃ vedanaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākatā vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā vipariṇāmadhammāti? Āmantā. Abyākatopi puggalo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
101已對照

一百零一、依想……依諸行……依識而有補特伽羅的施設嗎?是的。依善的識而有善的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依善的識而有善的補特伽羅的施設嗎?是的。善的識是有果的、有異熟的、有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?是的。善的補特伽羅也是有果的、有異熟的、有可喜之果的、有可愛之果的、有可意之果的、有無須調味之果的、導致樂的、有樂異熟的嗎?不應這樣說……乃至……

101Saññaṃ upādāya… saṅkhāre upādāya… viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ viññāṇaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kusalaṃ viññāṇaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ viññāṇaṃ saphalaṃ savipākaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecanakaphalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Kusalopi puggalo saphalo savipāko iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
102已對照

一百零二、依識而有補特伽羅的施設嗎?是的。依不善的識而有不善的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依不善的識而有不善的補特伽羅的施設嗎?是的。不善的識是有果的、有異熟的、有不可喜之果的、有不可愛之果的、有不可意之果的、有須調味之果的、導致苦的、有苦異熟的嗎?是的。不善的補特伽羅也是有果的、有異熟的、有不可喜之果的、有不可愛之果的、有不可意之果的、有須調味之果的、導致苦的、有苦異熟的嗎?不應這樣說……乃至……

102Viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ viññāṇaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… akusalaṃ viññāṇaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ viññāṇaṃ saphalaṃ savipākaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākanti? Āmantā. Akusalopi puggalo saphalo savipāko aniṭṭhaphalo akantaphalo amanuññaphalo secanakaphalo dukkhudrayo dukkhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
103已對照

一百零三、依識而有補特伽羅的施設嗎?是的。依無記的識而有無記的補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依無記的識而有無記的補特伽羅的施設嗎?是的。無記的識是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?是的。無記的補特伽羅也是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

103Viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ viññāṇaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… abyākataṃ viññāṇaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ viññāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Abyākatopi puggalo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
104已對照

一百零四、依眼而應稱為“具眼的補特伽羅”嗎?是的。眼已滅時,應稱為“具眼的補特伽羅已滅”嗎?不應這樣說……乃至……依耳……依鼻……依舌……依身……依意而應稱為“具意的補特伽羅”嗎?是的。意已滅時,應稱為“具意的補特伽羅已滅”嗎?不應這樣說。

104Cakkhuṃ upādāya ‘‘cakkhumā puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Cakkhumhi niruddhe ‘‘cakkhumā puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotaṃ upādāya… ghānaṃ upādāya… jivhaṃ upādāya… kāyaṃ upādāya… manaṃ upādāya ‘‘manavā puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Manamhi niruddhe ‘‘manavā puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe.
105已對照

一百零五、依邪見而應稱為“邪見的補特伽羅”嗎?是的。邪見已滅時,應稱為“邪見的補特伽羅已滅”嗎?不應這樣說。依邪思惟……依邪語……依邪業……依邪命……依邪精進……依邪念……依邪定而應稱為“邪定的補特伽羅”嗎?是的。邪定已滅時,應稱為“邪定的補特伽羅已滅”嗎?不應這樣說。

105Micchādiṭṭhiṃ upādāya ‘‘micchādiṭṭhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Micchādiṭṭhiyā niruddhāya ‘‘micchādiṭṭhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe. Micchāsaṅkappaṃ upādāya… micchāvācaṃ upādāya… micchākammantaṃ upādāya… micchāājīvaṃ upādāya … micchāvāyāmaṃ upādāya… micchāsatiṃ upādāya… micchāsamādhiṃ upādāya ‘‘micchāsamādhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Micchāsamādhimhi niruddhe ‘‘micchāsamādhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe.
106已對照

一百零六、依正見而應稱為“正見的補特伽羅”嗎?是的。正見已滅時,應稱為“正見的補特伽羅已滅”嗎?不應這樣說……乃至……依正思惟……依正語……依正業……依正命……依正精進……依正念……依正定而應稱為“正定的補特伽羅”嗎?是的。正定已滅時,應稱為“正定的補特伽羅已滅”嗎?不應這樣說……乃至……

106Sammādiṭṭhiṃ upādāya ‘‘sammādiṭṭhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Sammādiṭṭhiyā niruddhāya ‘‘sammādiṭṭhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sammāsaṅkappaṃ upādāya… sammāvācaṃ upādāya… sammākammantaṃ upādāya… sammāājīvaṃ upādāya… sammāvāyāmaṃ upādāya… sammāsatiṃ upādāya… sammāsamādhiṃ upādāya ‘‘sammāsamādhiyo puggalo’’ti vattabboti? Āmantā. Sammāsamādhimhi niruddhe ‘‘sammāsamādhiyo puggalo niruddho’’ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
107已對照

一百零七、依色、依受而有補特伽羅的施設嗎?是的。依兩蘊而有兩個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依色、依受、依想、依諸行、依識而有補特伽羅的施設嗎?是的。依五蘊而有五個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……

107Rūpaṃ upādāya, vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ khandhānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ upādāya, vedanaṃ upādāya, saññaṃ upādāya, saṅkhāre upādāya, viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Pañcannaṃ khandhānaṃ upādāya pañcannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
108已對照

一百零八、依眼處、依耳處而有補特伽羅的施設嗎?是的。依兩處而有兩個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依眼處、依耳處……乃至……依法處而有補特伽羅的施設嗎?是的。依十二處而有十二個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……

108Cakkhāyatanaṃ upādāya, sotāyatanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ āyatanānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhāyatanaṃ upādāya, sotāyatanaṃ upādāya…pe… dhammāyatanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvādasannaṃ āyatanānaṃ upādāya dvādasannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
109已對照

一百零九、依眼界、依耳界而有補特伽羅的施設嗎?是的。依兩界而有兩個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依眼界、依耳界……乃至……依法界而有補特伽羅的施設嗎?是的。依十八界而有十八個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……

109Cakkhudhātuṃ upādāya, sotadhātuṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ dhātūnaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhudhātuṃ upādāya, sotadhātuṃ upādāya…pe… dhammadhātuṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ upādāya aṭṭhārasannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
110已對照

一百一十、依眼根、依耳根而有補特伽羅的施設嗎?是的。依兩根而有兩個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依眼根、依耳根……乃至……依具知根而有補特伽羅的施設嗎?是的。依二十二根而有二十二個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……

110Cakkhundriyaṃ upādāya, sotindriyaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ indriyānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhundriyaṃ upādāya, sotindriyaṃ upādāya…pe… aññātāvindriyaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Bāvīsatīnaṃ [bāvīsatiyā (?)] indriyānaṃ upādāya bāvīsatīnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
111已對照

一百一十一、依一蘊有而有一個補特伽羅的施設嗎?是的。依四蘊有而有四個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……依一蘊有而有一個補特伽羅的施設嗎?是的。依五蘊有而有五個補特伽羅的施設嗎?不應這樣說……乃至……於一蘊有中正是一個補特伽羅嗎?是的。於四蘊有中正是四個補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……於一蘊有中正是一個補特伽羅嗎?是的。於五蘊有中正是五個補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

111Ekavokārabhavaṃ upādāya ekassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Catuvokārabhavaṃ upādāya catunnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ekavokārabhavaṃ upādāya ekassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Pañcavokārabhavaṃ upādāya pañcannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ekavokārabhave ekova puggaloti? Āmantā. Catuvokārabhave cattārova [cattāro (?)] puggalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ekavokārabhave ekova puggaloti? Āmantā. Pañcavokārabhave pañceva puggalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
112已對照

一百一十二、猶如依樹而有影的施設,同樣,依色而有補特伽羅的施設嗎?猶如依樹而有影的施設,樹也是無常的,影也是無常的,同樣,依色而有補特伽羅的施設,色也是無常的,補特伽羅也是無常的嗎?不應這樣說……乃至……猶如依樹而有影的施設,樹異,影異,同樣,依色而有補特伽羅的施設,色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說……乃至……

112Yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? ( ) [(āmantā) (?) evaṃ anantaravārattayepi] Yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, rukkhopi anicco chāyāpi aniccā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, rūpampi aniccaṃ puggalopi aniccoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, añño rukkho aññā chāyā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
113已對照

一百一十三、猶如依村而有村長的施設,同樣,依色而有補特伽羅的施設嗎?猶如依村而有村長的施設,村異,村長異,同樣,依色而有補特伽羅的施設,色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說……乃至……

113Yathā gāmaṃ upādāya gāmikassa paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Yathā gāmaṃ upādāya gāmikassa paññatti, añño gāmo añño gāmiko, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
114已對照

一百一十四、猶如依國土而有國王的施設,同樣,依色而有補特伽羅的施設嗎?猶如依國土而有國王的施設,國土異,國王異,同樣,依色而有補特伽羅的施設,色異,補特伽羅異嗎?不應這樣說……乃至……

114Yathā raṭṭhaṃ upādāya rañño paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Yathā raṭṭhaṃ upādāya rañño paññatti, aññaṃ raṭṭhaṃ añño rājā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
115已對照

一百一十五、猶如鐐銬不是戴鐐銬者,凡誰有鐐銬,他是戴鐐銬者,同樣,色不是具色者,凡誰有色,他是具色者嗎?猶如鐐銬不是戴鐐銬者,凡誰有鐐銬,他是戴鐐銬者,鐐銬異,戴鐐銬者異,同樣,色不是具色者,凡誰有色,他是具色者,色異,具色者異嗎?不應這樣說……乃至……

115Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, evamevaṃ na rūpaṃ rūpavā, yassa rūpaṃ so rūpavāti? Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, añño nigaḷo añño negaḷiko, evamevaṃ na rūpaṃ rūpavā, yassa rūpaṃ so rūpavā, aññaṃ rūpaṃ añño rūpavāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
116已對照

一百一十六、於一一心中有補特伽羅的施設嗎?是的。補特伽羅於一一心中生、老、死、死沒、投生嗎?不應這樣說……乃至……第二心生起時,不應說是那[同一個]或是另一個嗎?是的。第二心生起時,不應說是童子或是童女嗎?應當說。

你要承認[這]駁斥。若第二心生起時,不應說“是那[同一個]或是另一個”,那麼,喂,就應當這樣說:“第二心生起時,不應說‘是童子或是童女’。”你在那裡所說的“應當說‘第二心生起時,不應說是那[同一個]或是另一個,第二心生起時,應當說是童子或是童女’”,是錯誤的。

或者,若第二心生起時,應當說“是童子或是童女”,那麼,喂,就應當這樣說:“第二心生起時,應當說‘是那[同一個]或是另一個’。”你在那裡所說的“應當說‘第二心生起時,不應說是那[同一個]或是另一個,第二心生起時,應當說是童子或是童女’”,是錯誤的。

116Citte citte puggalassa paññattīti? Āmantā. Citte citte puggalo jāyati jīyati mīyati cavati upapajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dutiye citte uppanne na vattabbaṃ soti vā aññoti vāti? Āmantā. Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ kumārakoti vā kumārikāti vāti? Vattabbaṃ. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘soti vā aññoti vā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘kumārakoti vā kumārikāti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – kumārakoti vā kumārikāti vā’’’ti micchā. Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘‘kumārakoti vā kumārikā’’ti vā, tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘soti vā aññoti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – kumārakoti vā kumārikāti vā’’’ti micchā.
117已對照

一百一十七、第二心生起時,不應說“是那[同一個]或是另一個”嗎?是的。第二心生起時,不應說“是女人或是男人或是在家人或是出家人或是天或是人”嗎?應當說。

你要承認[這]駁斥。若第二心生起時,不應說“是那[同一個]或是另一個”,那麼,喂,就應當這樣說:“第二心生起時,不應說‘是天或是人’。”你在那裡所說的“應當說‘第二心生起時,不應說是那[同一個]或是另一個,第二心生起時,應當說是天或是人’”,是錯誤的。

或者,若第二心生起時,應當說“是天或是人”,那麼,喂,就應當這樣說:“第二心生起時,應當說‘是那[同一個]或是另一個’。”你在那裡所說的“應當說‘第二心生起時,不應說是那[同一個]或是另一個,第二心生起時,應當說是天或是人’”,是錯誤的……乃至……

117Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘soti vā aññoti vā’’ti? Āmantā. Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘itthīti vā purisoti vā gahaṭṭhoti vā pabbajitoti vā devoti vā manussoti vā’’ti? Vattabbaṃ. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘‘soti vā aññoti vā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – ‘devoti vā manussoti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – devoti vā manussoti vā’’’ti micchā. Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘‘devoti vā manussoti vā,’’ tena vata re vattabbe – ‘‘dutiye citte uppanne vattabbaṃ – ‘soti vā aññoti vā’’’ti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ – soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ – devoti vā manussoti vā’’’ti micchā…pe….
118已對照

一百一十八、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是凡誰見、見什麼、以什麼見,他就見、見那個、以那個見嗎?是的。若凡誰見、見什麼、以什麼見,他就見、見那個、以那個見;那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

118Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu yo passati yaṃ passati yena passati, so passati taṃ passati tena passatīti? Āmantā. Hañci yo passati yaṃ passati yena passati, so passati taṃ passati tena passati; tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
119已對照

一百一十九、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是凡誰聽……乃至……凡誰嗅……凡誰嘗……凡誰觸……凡誰識知、識知什麼、以什麼識知,他就識知、識知那個、以那個識知嗎?是的。若凡誰識知、識知什麼、以什麼識知,他就識知、識知那個、以那個識知;那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

119Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu yo suṇāti…pe… yo ghāyati… yo sāyati… yo phusati… yo vijānāti yaṃ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṃ vijānāti tena vijānātīti? Āmantā. Hañci yo vijānāti yaṃ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṃ vijānāti tena vijānāti; tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
120已對照

一百二十、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。不是凡誰不見、不見什麼、不以什麼見,他就不見、不見那個、不以那個見嗎?是的。若凡誰不見、不見什麼、不以什麼見,他就不見、不見那個、不以那個見;那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。不是凡誰不聽……乃至……凡誰不嗅……凡誰不嘗……凡誰不觸……凡誰不識知、不識知什麼、不以什麼識知,他就不識知、不識知那個、不以那個識知嗎?是的。若凡誰不識知、不識知什麼、不以什麼識知,他就不識知、不識知那個、不以那個識知;那麼,喂,也就不應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

120Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu yo na passati yaṃ na passati yena na passati, so na passati taṃ na passati tena na passatīti? Āmantā. Hañci yo na passati yaṃ na passati yena na passati, so na passati taṃ na passati tena na passati; no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu yo na suṇāti…pe… yo na ghāyati… yo na sāyati… yo na phusati… yo na vijānāti yaṃ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṃ na vijānāti tena na vijānātīti? Āmantā. Hañci yo na vijānāti yaṃ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṃ na vijānāti tena na vijānāti; no ca vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
121已對照

一百二十一、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,我以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去。”確有[這]經嗎?是的。那麼,補特伽羅依真實義、勝義而可得。

121Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘passāmahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmī’’ti [ma. ni. 1.213 thokaṃ visadisaṃ]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
122已對照

一百二十二、以“世尊說過:‘諸比丘,我以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去。’”[為理由],就由於那個原因,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊以清淨、超人的天眼看見色,[還是]看見補特伽羅?看見色。色是補特伽羅,色死沒,色投生,色隨業而去嗎?不應這樣說。

世尊以清淨、超人的天眼看見色,[還是]看見補特伽羅?看見補特伽羅。補特伽羅是色、色處、色界,青的、黃的、赤的、白的、眼所識的,於眼上撞擊,進入眼的領域嗎?不應這樣說。

世尊以清淨、超人的天眼看見色,[還是]看見補特伽羅?看見兩者。兩者都是色、色處、色界,兩者都是青的,兩者都是黃的,兩者都是赤的,兩者都是白的,兩者都是眼所識的,兩者都於眼上撞擊,兩者都進入眼的領域,兩者都死沒,兩者都投生,兩者都隨業而去嗎?不應這樣說。

122Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘passāmahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmī’’ti katvā teneva kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Rūpaṃ passati. Rūpaṃ puggalo, rūpaṃ cavati, rūpaṃ upapajjati, rūpaṃ yathākammūpaganti? Na hevaṃ vattabbe. Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Puggalaṃ passati. Puggalo rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cakkhuviññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati, cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Ubho passati. Ubho rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu, ubho nīlā, ubho pītakā, ubho lohitakā, ubho odātā, ubho cakkhuviññeyyā, ubho cakkhusmiṃ paṭihaññanti, ubho cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti, ubho cavanti, ubho upapajjanti, ubho yathākammūpagāti? Na hevaṃ vattabbe.
123已對照

取施設追問。

十三、作者追問

一百二十三、善惡諸業可得嗎?是的。善惡諸業的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

123Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti? Āmantā. Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
124已對照

一百二十四、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。那[作者]的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

124Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
125已對照

一百二十五、那[作者]的作者、令作者可得嗎?是的。那[作者]、那[作者]都各有[作者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

125Tassa kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
126已對照

一百二十六、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。補特伽羅可得,補特伽羅的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

126Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
127已對照

一百二十七、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。涅槃可得,涅槃的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

127Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
128已對照

一百二十八、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。大地可得,大地的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

128Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti, mahāpathaviyā kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
129已對照

一百二十九、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。大海可得,大海的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

129Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Mahāsamuddo upalabbhatīti, mahāsamuddassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
130已對照

一百三十、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。須彌山王可得,須彌山王的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

130Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Sinerupabbatarājā upalabbhatīti, sinerussa pabbatarājassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
131已對照

一百三十一、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。水可得,水的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

131Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Āpo upalabbhatīti, āpassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
132已對照

一百三十二、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。火可得,火的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

132Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tejo upalabbhatīti, tejassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
133已對照

一百三十三、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。風可得,風的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

133Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Vāyo upalabbhatīti, vāyassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
134已對照

一百三十四、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的作者、令作者可得嗎?不應這樣說……乃至……

134Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
135已對照

一百三十五、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者可得嗎?是的。善惡諸業異,善惡諸業的作者、令作者異嗎?不應這樣說……乃至……

135Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Aññāni kalyāṇapāpakāni kammāni añño kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
136已對照

一百三十六、善惡諸業的異熟可得嗎?是的。善惡諸業的異熟感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

136Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti? Āmantā. Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
137已對照

一百三十七、善惡諸業的異熟可得,善惡諸業的異熟感受者可得嗎?是的。那[感受者]的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

137Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
138已對照

一百三十八、那[感受者]的感受者可得嗎?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

138Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
139已對照

一百三十九、善惡諸業的異熟可得,善惡諸業的異熟感受者可得嗎?是的。補特伽羅可得,補特伽羅的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

139Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
140已對照

一百四十、善惡諸業的異熟可得,善惡諸業的異熟感受者可得嗎?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

140Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
141已對照

一百四十一、善惡諸業的異熟可得,善惡諸業的異熟感受者可得嗎?是的。大地可得……乃至……大海可得……須彌山王可得……水可得……火可得……風可得……乃至……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

141Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti…pe… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
142已對照

一百四十二、善惡諸業的異熟可得,善惡諸業的異熟感受者可得嗎?是的。善惡諸業的異熟異,善惡諸業的異熟感受者異嗎?不應這樣說……乃至……

142Kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Añño kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipāko, añño kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākapaṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
143已對照

一百四十三、天上之樂可得嗎?是的。天上之樂的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

143Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
144已對照

一百四十四、天上之樂可得,天上之樂的感受者可得嗎?是的。那[感受者]的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

144Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
145已對照

一百四十五、那[感受者]的感受者可得嗎?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

145Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
146已對照

一百四十六、天上之樂可得,天上之樂的感受者可得嗎?是的。補特伽羅可得,補特伽羅的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

146Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
147已對照

一百四十七、天上之樂可得,天上之樂的感受者可得嗎?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

147Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
148已對照

一百四十八、天上之樂可得,天上之樂的感受者可得嗎?是的。大地可得……大海可得……須彌山王可得……水可得……火可得……風可得……乃至……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

148Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti…pe… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
149已對照

一百四十九、天上之樂可得,天上之樂的感受者可得嗎?是的。天上之樂異,天上之樂的感受者異嗎?不應這樣說……乃至……

149Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ dibbaṃ sukhaṃ, añño dibbassa sukhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
150已對照

一百五十、人間之樂可得嗎?是的。人間之樂的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

150Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
151已對照

一百五十一、人間之樂可得,人間之樂的感受者可得嗎?是的。那[感受者]的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

151Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
152已對照

一百五十二、那[感受者]的感受者可得嗎?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

152Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
153已對照

一百五十三、人間之樂可得,人間之樂的感受者可得嗎?是的。補特伽羅可得,補特伽羅的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

153Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
154已對照

一百五十四、人間之樂可得,人間之樂的感受者可得嗎?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

154Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
155已對照

一百五十五、人間之樂可得,人間之樂的感受者可得嗎?是的。大地可得……乃至……大海可得……須彌山王可得……水可得……火可得……風可得……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

155Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
156已對照

一百五十六、人間之樂可得,人間之樂的感受者可得嗎?是的。人間之樂異,人間之樂的感受者異嗎?不應這樣說……乃至……

156Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ mānusakaṃ sukhaṃ añño mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
157已對照

一百五十七、惡趣之苦可得嗎?是的。惡趣之苦的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

157Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
158已對照

一百五十八、惡趣之苦可得,惡趣之苦的感受者可得嗎?是的。那[感受者]的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

158Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
159已對照

一百五十九、那[感受者]的感受者可得嗎?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

159Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
160已對照

一百六十、惡趣之苦可得,惡趣之苦的感受者可得嗎?是的。補特伽羅可得,補特伽羅的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

160Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
161已對照

一百六十一、惡趣之苦可得,惡趣之苦的感受者可得嗎?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

161Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
162已對照

一百六十二、惡趣之苦可得,惡趣之苦的感受者可得嗎?是的。大地可得……乃至……大海可得……須彌山王可得……水可得……火可得……風可得……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

162Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
163已對照

一百六十三、惡趣之苦可得,惡趣之苦的感受者可得嗎?是的。惡趣之苦異,惡趣之苦的感受者異嗎?不應這樣說……乃至……

163Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ āpāyikaṃ dukkhaṃ, añño āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
164已對照

一百六十四、地獄之苦可得嗎?是的。地獄之苦的感受者可得嗎?不應這樣說。

地獄之苦可得,地獄之苦的感受者可得嗎?是的。那[感受者]的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

164Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe. Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
165已對照

一百六十五、那[感受者]的感受者可得嗎?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

165Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
166已對照

一百六十六、地獄之苦可得,地獄之苦的感受者可得嗎?是的。補特伽羅可得,補特伽羅的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

166Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
167已對照

一百六十七、地獄之苦可得,地獄之苦的感受者可得嗎?是的。涅槃可得,涅槃的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

167Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
168已對照

一百六十八、地獄之苦可得,地獄之苦的感受者可得嗎?是的。大地可得……乃至……大海可得……須彌山王可得……水可得……火可得……風可得……草、薪木、林木可得,草、薪木、林木的感受者可得嗎?不應這樣說……乃至……

168Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti…pe… mahāsamuddo upalabbhatīti… sinerupabbatarājā upalabbhatīti… āpo upalabbhatīti… tejo upalabbhatīti… vāyo upalabbhatīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo upalabbhantīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
169已對照

一百六十九、地獄之苦可得,地獄之苦的感受者可得嗎?是的。地獄之苦異,地獄之苦的感受者異嗎?不應這樣說……乃至……

169Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ nerayikaṃ dukkhaṃ, añño nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
170已對照

一百七十、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者、異熟感受者可得嗎?是的。他作,他感受嗎?不應這樣說……乃至……

170Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. So karoti so paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
171已對照

一百七十一、他作,他感受嗎?是的。苦樂是自作的嗎?不應這樣說……乃至……

171So karoti so paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Sayaṅkataṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
172已對照

一百七十二、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者、異熟感受者可得嗎?是的。一人作,另一人感受嗎?不應這樣說……乃至……

172Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Añño karoti añño paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
173已對照

一百七十三、一人作,另一人感受嗎?是的。苦樂是他作的嗎?不應這樣說……乃至……

173Añño karoti añño paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Paraṅkataṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
174已對照

一百七十四、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者、異熟感受者可得嗎?是的。他與另一人作,他與另一人感受嗎?不應這樣說……乃至……

174Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. So ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedentīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
175已對照

一百七十五、他與另一人作,他與另一人感受嗎?是的。苦樂是自作且他作的嗎?不應這樣說……乃至……

175So ca añño ca karonti, so ca añño ca paṭisaṃvedentīti? Āmantā. Sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
176已對照

一百七十六、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者、異熟感受者可得嗎?是的。既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受嗎?不應這樣說……乃至……

176Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
177已對照

一百七十七、既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受嗎?是的。苦樂是非自作非他作而無因而生的嗎?不應這樣說……乃至……

177Neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Asayaṅkāraṃ aparaṅkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
178已對照

一百七十八、善惡諸業可得,善惡諸業的作者、令作者、異熟感受者可得嗎?是的。他作,他感受,一人作,另一人感受,他與另一人作,他與另一人感受,既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受嗎?不應這樣說……乃至……

178Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ kattā kāretā vipākapaṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. So karoti so paṭisaṃvedeti, añño karoti añño paṭisaṃvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedenti, neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
179已對照

一百七十九、他作,他感受,一人作,另一人感受,他與另一人作,他與另一人感受,既非他作、他感受,也非一人作、另一人感受嗎?是的。苦樂是自作的,苦樂是他作的,苦樂是自作且他作的,苦樂是非自作非他作而無因而生的嗎?不應這樣說……乃至……

179So karoti so paṭisaṃvedeti, añño karoti añño paṭisaṃvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedenti, neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṃvedetīti? Āmantā. Sayaṅkataṃ sukhadukkhaṃ, paraṅkataṃ sukhadukkhaṃ, sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhaṃ, asayaṅkāraṃ aparaṅkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
180已對照

一百八十、有業嗎?是的。有業的作者嗎?不應這樣說……乃至……

180Kammaṃ atthīti? Āmantā. Kammakārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
181已對照

一百八十一、有業,有業的作者嗎?是的。有那[作者]的作者嗎?不應這樣說……乃至……

181Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Tassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
182已對照

一百八十二、有那[作者]的作者嗎?是的。那[作者]、那[作者]都各有[作者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

182Tassa kārako atthīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
183已對照

一百八十三、有業,有業的作者嗎?是的。有補特伽羅,有補特伽羅的作者嗎?不應這樣說……乃至……

183Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Puggalo atthīti, puggalassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
184已對照

一百八十四、有業,有業的作者嗎?是的。有涅槃,有涅槃的作者嗎?不應這樣說……乃至……

184Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Nibbānaṃ atthīti, nibbānassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
185已對照

一百八十五、有業,有業的作者嗎?是的。有大地……乃至……有大海……有須彌山王……有水……有火……有風……有草、薪木、林木,有草、薪木、林木的作者嗎?不應這樣說……乃至……

185Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Mahāpathavī atthīti…pe… mahāsamuddo atthīti… sinerupabbatarājā atthīti… āpo atthīti… tejo atthīti… vāyo atthīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo atthīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
186已對照

一百八十六、有業,有業的作者嗎?是的。業異,業的作者異嗎?不應這樣說……乃至……

186Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Aññaṃ kammaṃ, añño kammakārakoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
187已對照

一百八十七、有異熟嗎?是的。有異熟感受者嗎?不應這樣說……乃至……

187Vipāko atthīti? Āmantā. Vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
188已對照

一百八十八、有異熟,有異熟感受者嗎?是的。有那[感受者]的感受者嗎?不應這樣說……乃至……

188Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
189已對照

一百八十九、有那[感受者]的感受者嗎?是的。那[感受者]、那[感受者]都各有[感受者],就沒有苦的終結,沒有輪轉的斷絕,沒有無取般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……有異熟,有異熟感受者嗎?是的。有補特伽羅,有補特伽羅的感受者嗎?不應這樣說……乃至……

189Tassa paṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupādāparinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Puggalo atthīti, puggalassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
190已對照

一百九十、有異熟,有異熟感受者嗎?是的。有涅槃,有涅槃的感受者嗎?不應這樣說……乃至……

190Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Nibbānaṃ atthīti, nibbānassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
191已對照

一百九十一、有異熟,有異熟感受者嗎?是的。有大地……乃至……有大海……有須彌山王……有水……有火……有風……有草、薪木、林木,有草、薪木、林木的感受者嗎?不應這樣說……乃至……

191Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Mahāpathavī atthīti…pe… mahāsamuddo atthīti… sinerupabbatarājā atthīti… āpo atthīti… tejo atthīti… vāyo atthīti… tiṇakaṭṭhavanappatayo atthīti, tiṇakaṭṭhavanappatīnaṃ paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
192已對照

一百九十二、有異熟,有異熟感受者嗎?是的。異熟異,異熟感受者異嗎?不應這樣說。(略)

192Vipāko atthīti, vipākapaṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Añño vipāko, añño vipākapaṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ)
193已對照

作者追問。

善品第一。

十四、abhiññā(神通與證智)追問

一百九十三、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有誰變化神通嗎?是的。若有誰變化神通,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

193Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci iddhiṃ vikubbatīti? Āmantā. Hañci atthi koci iddhiṃ vikubbati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
194已對照

一百九十四、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有誰以天耳界聽聞聲音……乃至……識知他心……隨念宿住……以天眼見色……作證諸漏的滅盡嗎?是的。若有誰作證諸漏的滅盡,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

194Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇāti…pe… paracittaṃ vijānāti… pubbenivāsaṃ anussarati… dibbena cakkhunā rūpaṃ passati… āsavānaṃ khayaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Hañci atthi koci āsavānaṃ khayaṃ sacchikaroti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
195已對照

一百九十五、以“有誰變化神通”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。凡變化神通者,他就是補特伽羅?凡不變化神通者,他就不是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

195Atthi koci iddhiṃ vikubbatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo iddhiṃ vikubbati, sveva puggalo? Yo iddhiṃ na vikubbati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
196已對照

一百九十六、凡以天耳界聽聞聲音者……乃至……凡識知他心者……凡隨念宿住者……凡以天眼見色者……凡作證諸漏的滅盡者,他就是補特伽羅?凡不作證諸漏的滅盡者,他就不是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

196Yo dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇāti…pe… yo paracittaṃ vijānāti… yo pubbenivāsaṃ anussarati… yo dibbena cakkhunā rūpaṃ passati… yo āsavānaṃ khayaṃ sacchikaroti, sveva puggalo? Yo āsavānaṃ khayaṃ na sacchikaroti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
197已對照

abhiññā 追問。

十五至十八、親族追問等

一百九十七、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有母親嗎?是的。若有母親,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

197Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu mātā atthīti? Āmantā. Hañci mātā atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
198已對照

一百九十八、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有父親……乃至……有兄弟……有姊妹……有剎帝利……有婆羅門……有吠舍……有首陀羅……有在家者……有出家者……有天……有人嗎?是的。若有人,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

198Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu pitā atthi…pe… bhātā atthi… bhaginī atthi… khattiyo atthi … brāhmaṇo atthi… vesso atthi… suddo atthi… gahaṭṭho atthi… pabbajito atthi… devo atthi… manusso atthīti? Āmantā. Hañci manusso atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
199已對照

一百九十九、以“有母親”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。有誰原非母親而成為母親嗎?是的。有誰原非補特伽羅而成為補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……有誰原非父親……乃至……原非兄弟……原非姊妹……原非剎帝利……原非婆羅門……原非吠舍……原非首陀羅……原非在家者……原非出家者……原非天……原非人而成為人嗎?是的。有誰原非補特伽羅而成為補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

199Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci na mātā hutvā mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi koci na pitā hutvā…pe… na bhātā hutvā… na bhaginī hutvā… na khattiyo hutvā… na brāhmaṇo hutvā… na vesso hutvā… na suddo hutvā… na gahaṭṭho hutvā… na pabbajito hutvā… na devo hutvā… na manusso hutvā manusso hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
200已對照

二百、以“有母親”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。有誰原是母親而不再是母親嗎?是的。有誰原是補特伽羅而不再是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

有誰原是父親……原是兄弟……原是姊妹……原是剎帝利……原是婆羅門……原是吠舍……原是首陀羅……原是在家者……原是出家者……原是天……原是人而不再是人嗎?是的。有誰原是補特伽羅而不再是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

200Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci mātā hutvā na mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi koci pitā hutvā… bhātā hutvā… bhaginī hutvā… khattiyo hutvā… brāhmaṇo hutvā… vesso hutvā… suddo hutvā… gahaṭṭho hutvā… pabbajito hutvā… devo hutvā… manusso hutvā na manusso hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
201已對照

十九、通達追問

二百零一、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有須陀洹嗎?是的。若有須陀洹,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

201Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu sotāpanno atthīti? Āmantā. Hañci sotāpanno atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
202已對照

二百零二、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有斯陀含……乃至……有阿那含……有阿羅漢……有俱分解脫者……有慧解脫者……有身證者……有見至者……有信解脫者……有隨法行者……有隨信行者嗎?是的。

若有隨信行者,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

202Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu sakadāgāmī atthi…pe… anāgāmī atthi… arahā atthi… ubhatobhāgavimutto atthi… paññāvimutto atthi… kāyasakkhi [kāyasakkhī (syā.)] atthi… diṭṭhippatto atthi… saddhāvimutto atthi… dhammānusārī atthi… saddhānusārī atthīti? Āmantā. Hañci saddhānusārī atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
203已對照

二百零三、以“有須陀洹”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。有誰原非須陀洹而成為須陀洹嗎?是的。有誰原非補特伽羅而成為補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

203Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci na sotāpanno hutvā sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
204已對照

二百零四、有誰原非斯陀含……原非阿那含……原非阿羅漢……原非俱分解脫者……原非慧解脫者……原非身證者……原非見至者……原非信解脫者……原非隨法行者……原非隨信行者而成為隨信行者嗎?是的。有誰原非補特伽羅而成為補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

204Atthi koci na sakadāgāmī hutvā… na anāgāmī hutvā… na arahā hutvā… na ubhatobhāgavimutto hutvā… na paññāvimutto hutvā… na kāyasakkhi hutvā… na diṭṭhippatto hutvā… na saddhāvimutto hutvā… na dhammānusārī hutvā… na saddhānusārī hutvā saddhānusārī hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
205已對照

二百零五、以“有須陀洹”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。有誰原是須陀洹而不再是須陀洹嗎?是的。有誰原是補特伽羅而不再是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

有誰原是斯陀含……原是阿那含而不再是阿那含嗎?是的。有誰原是補特伽羅而不再是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

205Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci sotāpanno hutvā na sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi koci sakadāgāmī hutvā… anāgāmī hutvā na anāgāmī hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
206已對照

通達追問。

二十、僧團追問

二百零六、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有四雙八輩之人嗎?是的。若有四雙八輩之人,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

206Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti? Āmantā. Hañci cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthi, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
207已對照

二百零七、以“有四雙八輩之人”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。四雙八輩之人由於佛的出現而出現嗎?是的。補特伽羅由於佛的出現而出現嗎?不應這樣說……乃至……

補特伽羅由於佛的出現而出現嗎?是的。佛世尊般涅槃時,補特伽羅是斷滅的,沒有補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

207Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā buddhapātubhāvā pātubhavantīti? Āmantā. Puggalo buddhapātubhāvā pātubhavatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puggalo buddhapātubhāvā pātubhavatīti? Āmantā. Buddhassa bhagavato parinibbute ucchinno puggalo, natthi puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
208已對照

僧團追問。

二十一、真實義同分追問

二百零八、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。補特伽羅是有為的嗎?不應這樣說……乃至……補特伽羅是無為的嗎?不應這樣說……乃至……補特伽羅既非有為的,也非無為的嗎?不應這樣說。

208Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe.
209已對照

二百零九、補特伽羅既非有為的,也非無為的嗎?是的。除了有為與無為,另有第三邊嗎?不應這樣說……乃至……

209Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
210已對照

二百一十、除了有為與無為,另有第三邊嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這兩種界。哪兩種[界]呢?有為界與無為界。諸比丘,這就是兩種界。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“除了有為與無為,另有第三邊。”

210Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘dvemā, bhikkhave, dhātuyo. Katamā dve? Saṅkhatā ca dhātu asaṅkhatā ca dhātu. Imā kho, bhikkhave, dve dhātuyo’’ti [ma. ni. 1.125, ālapanamattameva nānaṃ]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭī’’ti.
211已對照

二百一十一、補特伽羅既非有為的,也非無為的嗎?是的。有為異,無為異,補特伽羅異嗎?不應這樣說……乃至……

211Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ saṅkhataṃ, aññaṃ asaṅkhataṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
212已對照

二百一十二、諸蘊是有為的,涅槃是無為的,補特伽羅既非有為的,也非無為的嗎?是的。諸蘊異,涅槃異,補特伽羅異嗎?不應這樣說……乃至……

212Khandhā saṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññe khandhā, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
213已對照

二百一十三、色是有為的,涅槃是無為的,補特伽羅既非有為的,也非無為的嗎?是的。色異,涅槃異,補特伽羅異嗎?不應這樣說。受……想……諸行……識是有為的,涅槃是無為的,補特伽羅既非有為的,也非無為的嗎?是的。識異,涅槃異,補特伽羅異嗎?不應這樣說……乃至……

213Rūpaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
214已對照

二百一十四、補特伽羅的生起被見到,滅去被見到,住者的變異被見到嗎?是的。補特伽羅是有為的嗎?不應這樣說……乃至……世尊說過:“諸比丘,有為者有這三種有為相。諸比丘,諸有為法的生起被見到,滅去被見到,住者的變異被見到。”補特伽羅的生起被見到,滅去被見到,住者的變異被見到;那麼,補特伽羅是有為的。

214Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇāni. Saṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ [katamāni tīṇi (a. ni. 3.47)] uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī’’ti [a. ni. 3.47]. Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo saṅkhatoti.
215已對照

二百一十五、補特伽羅的生起不被見到,滅去不被見到,住者的變異不被見到嗎?是的。補特伽羅是無為的嗎?不應這樣說……乃至……世尊說過:“諸比丘,無為者有這三種無為相。諸比丘,諸無為法的生起不被見到,滅去不被見到,住者的變異不被見到。”補特伽羅的生起不被見到,滅去不被見到,住者的變異不被見到;那麼,補特伽羅是無為的。

215Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇāni. Asaṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī’’ti [a. ni. 3.48]. Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo asaṅkhatoti.
216已對照

二百一十六、已般涅槃的補特伽羅於滅沒中是有,還是於滅沒中是無?於滅沒中是有。已般涅槃的補特伽羅是永恆的嗎?不應這樣說……乃至……於滅沒中是無。已般涅槃的補特伽羅是斷滅的嗎?不應這樣說……乃至……

216Parinibbuto puggalo atthatthamhi, natthatthamhīti? Atthatthamhīti. Parinibbuto puggalo sassatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthatthamhīti. Parinibbuto puggalo ucchinnoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
217已對照

二百一十七、補特伽羅依止什麼而住立?依止有而住立。有是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?是的。補特伽羅也是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

217Puggalo kiṃ nissāya tiṭṭhatīti? Bhavaṃ nissāya tiṭṭhatīti. Bhavo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Āmantā. Puggalopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
218已對照

二百一十八、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有誰感受樂受時,了知“我感受樂受”嗎?是的。若有誰感受樂受時,了知“我感受樂受”,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

218Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
219已對照

二百一十九、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有誰感受苦受時……乃至……感受不苦不樂受時,了知“我感受不苦不樂受”嗎?是的。若有誰感受不苦不樂受時,了知“我感受不苦不樂受”,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

219Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno…pe… adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
220已對照

二百二十、以“有誰感受樂受時,了知‘我感受樂受’”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。凡感受樂受時了知“我感受樂受”者,他就是補特伽羅;凡感受樂受時不了知“我感受樂受”者,他就不是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

凡感受苦受時……乃至……凡感受不苦不樂受時了知“我感受不苦不樂受”者,他就是補特伽羅;凡感受不苦不樂受時不了知“我感受不苦不樂受”者,他就不是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

220Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, sveva puggalo; yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yo dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno…pe… yo adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānāti, sveva puggalo; yo adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
221已對照

二百二十一、以“有誰感受樂受時,了知‘我感受樂受’”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。樂受異,感受樂受時了知“我感受樂受”者異嗎?不應這樣說……乃至……苦受異……乃至……不苦不樂受異,感受不苦不樂受時了知“我感受不苦不樂受”者異嗎?不應這樣說……乃至……

221Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññā sukhā vedanā, añño sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aññā dukkhā vedanā…pe… aññā adukkhamasukhā vedanā, añño adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe …pe….
222已對照

二百二十二、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有誰於身隨觀身而住嗎?是的。若有誰於身隨觀身而住,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

222Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci kāye kāyānupassī viharati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
223已對照

二百二十三、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。不是有誰於諸受……乃至……於心……於諸法隨觀法而住嗎?是的。若有誰於諸法隨觀法而住,那麼,喂,就應當這樣說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

223Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu atthi koci vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci dhammesu dhammānupassī viharati, tena vata re vattabbe – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
224已對照

二百二十四、以“有誰於身隨觀身而住”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。凡於身隨觀身而住者,他就是補特伽羅;凡不於身隨觀身而住者,他就不是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

凡於諸受……乃至……於心……於諸法隨觀法而住者,他就是補特伽羅;凡不於諸法隨觀法而住者,他就不是補特伽羅嗎?不應這樣說……乃至……

224Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo kāye kāyānupassī viharati, sveva puggalo; yo na kāye kāyānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Yo vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharati, sveva puggalo; yo na dhammesu dhammānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
225已對照

二百二十五、以“有誰於身隨觀身而住”[為據],並以那理由,補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。身異,於身隨觀身而住者異嗎?不應這樣說……乃至……受異……心異……諸法異,於諸法隨觀法而住者異嗎?不應這樣說……乃至……

225Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Añño kāyo, añño kāye kāyānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… aññā vedanā… aññaṃ cittaṃ… aññe dhammā, añño dhammesu dhammānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
226已對照

二百二十六、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“摩伽羅闍,常具念,當觀世間為空;

拔除我隨見,如是可度越死;

如是觀察世間者,死王不見他。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

226Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato; Attānudiṭṭhiṃ ūhacca [ohacca (syā.), uhacca (ka.)], evaṃ maccutaro siyā; Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passatī’’ti [su. ni. 1125; cūḷani. 88 mogharājamāṇavapucchāniddesa]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
227已對照

二百二十七、補特伽羅觀察嗎?是的。與色一起觀察,還是離色而觀察?與色一起觀察。命即是身嗎?不應這樣說……乃至……離色而觀察,命異身異嗎?不應這樣說……乃至……

227Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Saha rūpena avekkhati, vinā rūpena avekkhatīti? Saha rūpena avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vinā rūpena avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
228已對照

二百二十八、補特伽羅觀察嗎?是的。處於內部而觀察,還是出到外面而觀察?處於內部而觀察。命即是身嗎?不應這樣說……乃至……出到外面而觀察,命異身異嗎?不應這樣說……乃至……

228Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Abbhantaragato avekkhati, bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti? Abbhantaragato avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe… bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
229已對照

二百二十九、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過:“有為自利而行道的人。”確有[這]經嗎?是的。那麼,補特伽羅依真實義、勝義而可得。

229Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
230已對照

二百三十、不應說“補特伽羅依真實義、勝義而可得”嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過:“諸比丘,有一人,出現於世間時,是為眾人的利益,為眾人的安樂,出於對世間的悲愍,為諸天與人的義利、利益與安樂而出現的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,補特伽羅依真實義、勝義而可得。

230Na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti [a. ni. 1.162-169]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti.
231已對照

二百三十一、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過:“一切法是無我的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

231Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti [ma. ni. 1.356; dha. pa. 279 dhammapade]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
232已對照

二百三十二、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過:“對於‘生起的唯是苦在生起,滅去的唯是苦在滅去’,他不懷疑、不猶豫;於此,他的智是不依他緣的。迦旃延,到此為止便是正見。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

232Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhameva [dukkhaṃ (saṃ. ni. 2.15)] nirujjhamānaṃ nirujjhatīti na kaṅkhati na vicikicchati, aparappaccayaññāṇamevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hotī’’ti [saṃ. ni. 2.15]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
233已對照

二百三十三、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。伐闍羅比丘尼不是對魔波旬這樣說過嗎——

“你為何認取‘眾生’?魔啊,這是你的見執嗎?

這是純粹的諸行之聚,於此不得眾生。

“猶如由諸支的組合,而有‘車’這一語;

如是諸蘊存在時,而有‘眾生’這一世俗[之稱]。

“生成的唯是苦,苦住立而又消逝;

除了苦,沒有[別的]生成;除了苦,沒有別的滅去。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

233Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu vajirā bhikkhunī māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘‘Kinnu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te; Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati. ‘‘Yathā hi [yathāpi (bahūsu)] aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti; Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti [sammati (syā. kaṃ.)]. ‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca; Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti [saṃ. ni. 1.171]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
234已對照

二百三十四、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。具壽阿難不是對世尊這樣說過嗎:“尊者,人們說‘世間是空的、世間是空的’。尊者,到什麼程度稱為‘世間是空的’呢?”“阿難,正因為[它]空於我或我所,所以稱為‘世間是空的’。阿難,什麼是空於我或我所的呢?阿難,眼是空於我或我所的,諸色是空的……乃至……眼識是空的……眼觸是空的……凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是空於我或我所的;耳是空的……乃至……諸聲是空的……鼻是空的……諸香是空的……舌是空的……諸味是空的……身是空的……諸觸是空的……意是空的……諸法是空的……意識是空的……意觸是空的……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是空於我或我所的。阿難,正因為[它]空於我或我所,所以稱為‘世間是空的’。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

234Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘suñño loko suñño loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti? ‘‘Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati. Kiñcānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā? Cakkhuṃ kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, rūpā suññā…pe… cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ… cakkhusamphasso suñño… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā, sotaṃ suññaṃ…pe… saddā suññā… ghānaṃ suññaṃ… gandhā suññā… jivhā suññā… rasā suññā… kāyo suñño… phoṭṭhabbā suññā… mano suñño… dhammā suññā… manoviññāṇaṃ suññaṃ… manosamphasso suñño… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti [saṃ. ni. 4.85]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
235已對照

二百三十五、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過:“諸比丘,若有我,[對我]便會有‘我所’嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,若有我所,[對我]便會有‘我’嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,而我與我所在真實、確鑿上都不可得時,凡那見處——‘那是世界,那是我;我死後將成為恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立’——諸比丘,這不正是全然圓滿的愚痴之法嗎?”“尊者,怎麼會不是呢!尊者,這確是全然圓滿的愚痴之法。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

235Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘attani vā, bhikkhave, sati ‘attaniyaṃ me’ti assā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Attaniye vā, bhikkhave, sati ‘attā me’ti assā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Attani ca, bhikkhave, attaniye ca saccato thetato anupalabbhiyamāne [anupalabbhamāne (ma. ni. 1.244)] yampidaṃ [yamidaṃ (syā.) yampitaṃ (ma. ni. 1.244)] diṭṭhiṭṭhānaṃ so loko so attā so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṃ tatheva ṭhassāmīti – ‘nanvāyaṃ, bhikkhave, kevalo paripūro bāladhammo’’’ti? ‘‘Kiñhi no siyā, bhante, kevalo hi, bhante, paripūro bāladhammo’’ti [ma. ni. 1.244]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
236已對照

二百三十六、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過:“洗尼耶,世間有這三種導師存在、可得。哪三種[導師]呢?洗尼耶,在此,有某位導師於現法中真實而確定地施設我,於來世也真實而確定地施設我。

“洗尼耶,又在此,有某位導師於現法中真實而確定地施設我,然而不於來世真實而確定地施設我。

“洗尼耶,又在此,有某位導師不於現法中真實而確定地施設我,於來世也不真實而確定地施設我。

“洗尼耶,此中,凡是那於現法中真實而確定地施設我,於來世也真實而確定地施設我的導師——洗尼耶,這稱為常見論者導師。

“洗尼耶,此中,凡是那於現法中真實而確定地施設我,然而不於來世真實而確定地施設我的導師——洗尼耶,這稱為斷滅論者導師。

“洗尼耶,此中,凡是那不於現法中真實而確定地施設我,於來世也不真實而確定地施設我的導師——洗尼耶,這稱為正等正覺者導師。洗尼耶,這就是世間存在、可得的三種導師。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

236Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tayo me, seniya, satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, seniya, ekacco satthā diṭṭheva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti. ‘‘Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti. ‘‘Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti. ‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā sassatavādo. ‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā ucchedavādo. ‘‘Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisamparāyañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti – ayaṃ vuccati, seniya, satthā sammāsambuddho. Ime kho, seniya, tayo satthāro santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti [pu. pa. 131 puggalapaññattiyaṃ, atthato ekaṃ]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
237已對照

二百三十七、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過“酥瓶”嗎?是的。有誰用酥製作瓶嗎?不應這樣說……乃至……那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”

237Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sappikumbho’’ti? Āmantā. Atthi koci sappissa kumbhaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti.
238已對照

二百三十八、補特伽羅依真實義、勝義而可得嗎?是的。世尊不是說真實者、說適時者、說如實者、說如是者、說不虛者、說不異者嗎?是的。世尊說過“油瓶……蜜瓶……糖蜜瓶……乳瓶……水瓶……飲水碟……飲水杯……飲水碗……常食……恆粥”嗎?是的。有什麼粥是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說。……乃至……那麼,就不應說:“補特伽羅依真實義、勝義而可得。”(略)

八駁斥中略、流轉、依[取];

以心,第五是善,以神通、引經為第八。

238Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā – ‘‘telakumbho… madhukumbho… phāṇitakumbho… khīrakumbho… udakakumbho… pānīyathālakaṃ… pānīyakosakaṃ… pānīyasarāvakaṃ… niccabhattaṃ… dhuvayāgū’’ti? Āmantā. Atthi kāci yāgu niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammāti? Na hevaṃ vattabbe.…Pe…. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’’ti. (Saṃkhittaṃ) Aṭṭhakaniggahapeyyālā, sandhāvaniyā upādāya; Cittena pañcamaṃ kalyāṇaṃ, iddhisuttāharaṇena aṭṭhamaṃ.
239已對照

真實義同分追問。

補特伽羅論終。

二、退失論

一、論理退失

二百三十九、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。於一切處阿羅漢都從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……於一切處阿羅漢都從阿羅漢果退失嗎?是的。於一切處阿羅漢都有退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。於一切時阿羅漢都從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……於一切時阿羅漢都從阿羅漢果退失嗎?是的。於一切時阿羅漢都有退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。一切阿羅漢都從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……一切阿羅漢都從阿羅漢果退失嗎?是的。一切阿羅漢都有退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿羅漢從阿羅漢果退失時,從四果退失嗎?不應這樣說……乃至……

以四十萬[財]任長者之位的長者,當十萬[財]失去時,從長者之位退失嗎?是的。從全部財產退失嗎?不應這樣說……乃至……

以四十萬[財]任長者之位的長者,當十萬[財]失去時,可能從全部財產退失嗎?是的。阿羅漢從阿羅漢果退失時,可能從四果退失嗎?不應這樣說……乃至……

239Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sabbattha arahā arahattā parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbattha arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Sabbattha arahato parihānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sabbadā arahā arahattā parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbadā arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Sabbadā arahato parihānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sabbeva arahanto arahattā parihāyantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbeva arahanto arahattā parihāyantīti? Āmantā. Sabbesaṃyeva arahantānaṃ parihānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno catūhi phalehi parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Catūhi satasahassehi seṭṭhī seṭṭhittaṃ kārento satasahasse parihīne seṭṭhittā parihīno hotīti? Āmantā. Sabbasāpateyyā parihīno hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Catūhi satasahassehi seṭṭhī seṭṭhittaṃ kārento satasahasse parihīne bhabbo sabbasāpateyyā parihāyitunti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno bhabbo catūhi phalehi parihāyitunti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
240已對照

二、聖人對照退失

二百四十、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含不從阿那含果退失嗎?是的。阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。斯陀含不從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

240Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
241已對照

二百四十一、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿羅漢從阿羅漢果退失時,停留於何處?於阿那含果。阿那含從阿那含果退失時,停留於何處?於斯陀含果。斯陀含從斯陀含果退失時,停留於何處?於須陀洹果。須陀洹從須陀洹果退失時,停留於凡夫地嗎?不應這樣說。

你要承認[這]駁斥。若阿羅漢從阿羅漢果退失時停留於阿那含果,阿那含從阿那含果退失時停留於斯陀含果,斯陀含從斯陀含果退失時停留於須陀洹果,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失時停留於凡夫地。”

阿羅漢從阿羅漢果退失時,停留於須陀洹果嗎?是的。須陀洹果之後無間,就作證阿羅漢果嗎?不應這樣說……乃至……

241Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno kattha saṇṭhātīti? Anāgāmiphaleti. Anāgāmī anāgāmiphalā parihāyamāno kattha saṇṭhātīti? Sakadāgāmiphaleti. Sakadāgāmī sakadāgāmiphalā parihāyamāno kattha saṇṭhātīti? Sotāpattiphaleti. Sotāpanno sotāpattiphalā parihāyamāno puthujjanabhūmiyaṃ saṇṭhātīti? Na hevaṃ vattabbe. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci arahā arahattā parihāyamāno anāgāmiphale saṇṭhāti, anāgāmī anāgāmiphalā parihāyamāno sakadāgāmiphale saṇṭhāti, sakadāgāmī sakadāgāmiphalā parihāyamāno sotāpattiphale saṇṭhāti; tena vata re vattabbe – ‘‘sotāpanno sotāpattiphalā parihāyamāno puthujjanabhūmiyaṃ saṇṭhātī’’ti. Arahā arahattā parihāyamāno sotāpattiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Sotāpattiphalassa anantarā arahattaṃyeva sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
242已對照

二百四十二、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的已斷煩惱更多,阿羅漢的還是須陀洹的?阿羅漢的。若阿羅漢的已斷煩惱更多,阿羅漢從阿羅漢果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的已斷煩惱更多,阿羅漢的還是斯陀含的?阿羅漢的。若阿羅漢的已斷煩惱更多,阿羅漢從阿羅漢果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“斯陀含從斯陀含果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的已斷煩惱更多,阿羅漢的還是阿那含的?阿羅漢的。若阿羅漢的已斷煩惱更多,阿羅漢從阿羅漢果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“阿那含從阿那含果退失。”

阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的已斷煩惱更多,阿那含的還是須陀洹的?阿那含的。若阿那含的已斷煩惱更多,阿那含從阿那含果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失。”

242Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā arahato vā sotāpannassa vāti? Arahato. Hañci arahato bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā arahato vā sakadāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā arahato vā anāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā’’ti. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā anāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti.
243已對照

二百四十三、阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的已斷煩惱更多,阿那含的還是斯陀含的?阿那含的。若阿那含的已斷煩惱更多,阿那含從阿那含果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“斯陀含從斯陀含果退失。”

斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的已斷煩惱更多,斯陀含的還是須陀洹的?斯陀含的。若斯陀含的已斷煩惱更多,斯陀含從斯陀含果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失。”

243Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā anāgāmissa vā sakadāgāmissa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa bahutarā kilesā pahīnā sakadāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Sakadāgāmissa. Hañci sakadāgāmissa bahutarā kilesā pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti.
244已對照

二百四十四、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的道修習更強盛,阿羅漢的還是須陀洹的?阿羅漢的。若阿羅漢的道修習更強盛,阿羅漢從阿羅漢果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的念處修習……乃至……正勤修習……神足修習……根修習……力修習……覺支修習更強盛,阿羅漢的還是須陀洹的?阿羅漢的。若阿羅漢的覺支修習更強盛,阿羅漢從阿羅漢果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的道修習……乃至……覺支修習更強盛,阿羅漢的還是斯陀含的?阿羅漢的。若阿羅漢的覺支修習更強盛,阿羅漢從阿羅漢果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“斯陀含從斯陀含果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的道修習……乃至……覺支修習更強盛,阿羅漢的還是阿那含的?阿羅漢的。若阿羅漢的覺支修習更強盛,阿羅漢從阿羅漢果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“阿那含從阿那含果退失。”

244Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā arahato vā sotāpannassa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā maggabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā satipaṭṭhānabhāvanā…pe… sammappadhānabhāvanā… iddhipādabhāvanā… indriyabhāvanā … balabhāvanā… bojjhaṅgabhāvanā arahato vā sotāpannassa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā arahato vā sakadāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā arahato vā anāgāmissa vāti? Arahato. Hañci arahato adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati arahā arahattā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā’’ti.
245已對照

二百四十五、阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的道修習……乃至……覺支修習更強盛,阿那含的還是須陀洹的?阿那含的。若阿那含的覺支修習更強盛,阿那含從阿那含果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失。”

阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的道修習……乃至……覺支修習更強盛,阿那含的還是斯陀含的?阿那含的。若阿那含的覺支修習更強盛,阿那含從阿那含果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“斯陀含從斯陀含果退失。”

245Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā anāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti. Parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā anāgāmissa vā sakadāgāmissa vāti? Anāgāmissa. Hañci anāgāmissa adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā’’ti.
246已對照

二百四十六、斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……誰的道修習……乃至……覺支修習更強盛,斯陀含的還是須陀洹的?斯陀含的。若斯陀含的覺支修習更強盛,斯陀含從斯陀含果退失,那麼,喂,就應當這樣說:“須陀洹從須陀洹果退失。”……乃至……

246Parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kassa adhimattā maggabhāvanā…pe… bojjhaṅgabhāvanā sakadāgāmissa vā sotāpannassa vāti? Sakadāgāmissa. Hañci sakadāgāmissa adhimattā bojjhaṅgabhāvanā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalā; tena vata re vattabbe – ‘‘parihāyati sotāpanno sotāpattiphalā’’ti…pe….
247已對照

二百四十七、阿羅漢已見苦,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹已見苦,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見集,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹已見集,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見滅,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹已見滅,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見道,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹已見道,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見四諦,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹已見四諦,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見苦,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含已見苦,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見集……乃至……已見滅……乃至……已見道……乃至……已見四諦,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含已見四諦,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見苦,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含已見苦,阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢已見集……乃至……已見滅……乃至……已見道……乃至……已見四諦,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含已見四諦,阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

247Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā samudayo diṭṭho, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena samudayo diṭṭho, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā nirodho diṭṭho, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena nirodho diṭṭho, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā maggo diṭṭho, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena maggo diṭṭho, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannena cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāminā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahatā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāminā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
248已對照

二百四十八、阿那含已見苦,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹已見苦,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含已見集……乃至……已見滅……乃至……已見道……乃至……已見四諦,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹已見四諦,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含已見苦,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含已見苦,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含已見集……乃至……已見滅……乃至……已見道……乃至……已見四諦,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含已見四諦,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

248Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāminā cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
249已對照

二百四十九、斯陀含已見苦,斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹已見苦,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含已見集……乃至……已見滅……乃至……已見道……乃至……已見四諦,斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹已見四諦,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

249Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminā samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannena cattāri saccāni diṭṭhāni, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
250已對照

二百五十、須陀洹已見苦,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿羅漢已見苦,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹已見集……乃至……已見滅……乃至……已見道……乃至……已見四諦,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿羅漢已見四諦,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含已見苦……乃至……已見四諦,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿羅漢已見四諦,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含已見苦……乃至……已見四諦,阿那含不從阿那含果退失嗎?是的。阿羅漢已見四諦,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹已見苦……乃至……已見四諦,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。

阿那含已見苦……乃至……已見四諦,阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含已見苦……乃至……已見四諦,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿那含已見苦……乃至……已見四諦,阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹已見苦……乃至……已見四諦,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。斯陀含已見苦……乃至……已見四諦,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

250Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahatā dukkhaṃ diṭṭhaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannena samudayo diṭṭho…pe… nirodho diṭṭho…pe… maggo diṭṭho…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Arahatā cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Anāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannena dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Sakadāgāminā dukkhaṃ diṭṭhaṃ…pe… cattāri saccāni diṭṭhāni, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
251已對照

二百五十一、阿羅漢的貪已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹的有身見已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的貪已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹的疑已斷……乃至……戒禁取已斷……乃至……導向苦界的貪已斷……乃至……導向苦界的瞋已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……慢已斷……見已斷……疑已斷……昏沉已斷……掉舉已斷……無慚已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹的有身見已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的無愧已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。須陀洹的疑已斷……乃至……戒禁取已斷……乃至……導向苦界的貪已斷……乃至……導向苦界的瞋已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的貪已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含的有身見已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說。

阿羅漢的貪已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含的疑已斷……乃至……戒禁取已斷……乃至……粗的欲貪已斷……粗的瞋恚已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的瞋已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。斯陀含的有身見已斷……乃至……粗的瞋恚已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說。

阿羅漢的貪已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含的有身見已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢的貪已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含的疑已斷……乃至……戒禁取已斷……微細的欲貪已斷……微細的瞋恚已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說。

阿羅漢的瞋已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿那含的有身見已斷……乃至……微細的瞋恚已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?不應這樣說。

251Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno…pe… apāyagamanīyo rāgo pahīno …pe… apāyagamanīyo doso pahīno…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato doso pahīno…pe… moho pahīno… māno pahīno… diṭṭhi pahīnā… vicikicchā pahīnā… thinaṃ [thīnaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] pahīnaṃ… uddhaccaṃ pahīnaṃ… ahirikaṃ pahīnaṃ…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno…pe… apāyagamanīyo rāgo pahīno…pe… apāyagamanīyo doso pahīno…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno…pe… oḷāriko kāmarāgo pahīno… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato rāgo pahīno, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno… aṇusahagato kāmarāgo pahīno… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
252已對照

二百五十二、阿那含的有身見已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹的有身見已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說。

阿那含的有身見已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹的疑已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說。

阿那含的疑已斷……乃至……微細的瞋恚已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。須陀洹的有身見已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說。

阿那含的有身見已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含的有身見已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說。

阿那含的有身見已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含的疑已斷……乃至……戒禁取已斷……粗的欲貪已斷……粗的瞋恚已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說。

阿那含的疑已斷……乃至……微細的瞋恚已斷,阿那含從阿那含果退失嗎?是的。斯陀含的有身見已斷……乃至……粗的瞋恚已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?不應這樣說。

252Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… sīlabbataparāmāso pahīno… oḷāriko kāmarāgo pahīno… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
253已對照

二百五十三、斯陀含的有身見已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹的有身見已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說。

斯陀含的有身見已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹的疑已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說。

斯陀含的疑已斷……乃至……粗的欲貪已斷……粗的瞋恚已斷,斯陀含從斯陀含果退失嗎?是的。須陀洹的有身見已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹從須陀洹果退失嗎?不應這樣說。

253Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… oḷāriko kāmarāgo pahīno… oḷāriko byāpādo pahīno, parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
254已對照

二百五十四、須陀洹的有身見已斷,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿羅漢的貪已斷,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

須陀洹的有身見已斷,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿羅漢的瞋已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

須陀洹的疑已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿羅漢的貪已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

254Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
255已對照

二百五十五、斯陀含的有身見已斷,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿羅漢的貪已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

斯陀含的疑已斷……乃至……粗的瞋恚已斷,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿羅漢的貪已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

255Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
256已對照

二百五十六、阿那含的有身見已斷,阿那含不從阿那含果退失嗎?是的。阿羅漢的貪已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

阿那含的疑已斷……乃至……微細的瞋恚已斷,阿那含不從阿那含果退失嗎?是的。阿羅漢的貪已斷……乃至……無愧已斷,阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

256Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Āmantā. Arahato rāgo pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
257已對照

二百五十七、須陀洹的有身見已斷,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿那含的有身見已斷……微細的瞋恚已斷,阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說。

須陀洹的疑已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。阿那含的有身見已斷……乃至……微細的瞋恚已斷,阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說。

257Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
258已對照

二百五十八、斯陀含的有身見已斷,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿那含的有身見已斷……乃至……微細的瞋恚已斷,阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說。

斯陀含的疑已斷……乃至……粗的瞋恚已斷,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?是的。阿那含的有身見已斷……乃至……微細的瞋恚已斷,阿那含不從阿那含果退失嗎?不應這樣說。

258Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmissa vicikicchā pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Āmantā. Anāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… aṇusahagato byāpādo pahīno, na parihāyati anāgāmī anāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
259已對照

二百五十九、須陀洹的有身見已斷,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。斯陀含的有身見已斷……乃至……粗的瞋恚已斷,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?不應這樣說。

須陀洹的疑已斷……乃至……導向苦界的痴已斷,須陀洹不從須陀洹果退失嗎?是的。斯陀含的有身見已斷……乃至……粗的瞋恚已斷,斯陀含不從斯陀含果退失嗎?不應這樣說。

259Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhi pahīnā, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpannassa vicikicchā pahīnā…pe… apāyagamanīyo moho pahīno, na parihāyati sotāpanno sotāpattiphalāti? Āmantā. Sakadāgāmissa sakkāyadiṭṭhi pahīnā…pe… oḷāriko byāpādo pahīno, na parihāyati sakadāgāmī sakadāgāmiphalāti? Na hevaṃ vattabbe.
260已對照

二百六十、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不是阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的貪已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不是阿羅漢的瞋已斷……乃至……痴已斷……慢已斷……見已斷……疑已斷……昏沉已斷……掉舉已斷……無慚已斷……無愧已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法嗎?是的。若阿羅漢的無愧已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷貪已修習道嗎?是的。若阿羅漢為舍斷貪已修習道,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷貪已修習念處……乃至……已修習正勤……已修習神足……已修習根……已修習力……已修習覺支嗎?是的。若阿羅漢為舍斷貪已修習覺支,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不是阿羅漢為舍斷瞋……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支嗎?是的。若阿羅漢為舍斷無愧已修習覺支,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

260Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato [anabhāvakato (sī.)] āyatiṃ anuppādadhammoti? Āmantā. Hañci arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, no ca vata re [no vata re (syā. pī.) evamuparipi] vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato doso pahīno…pe… moho pahīno… māno pahīno… diṭṭhi pahīnā… vicikicchā pahīnā… thinaṃ pahīnaṃ… uddhaccaṃ pahīnaṃ… ahirikaṃ pahīnaṃ… anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammanti? Āmantā. Hañci arahato anottappaṃ pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato rāgappahānāya maggo bhāvitoti? Āmantā. Hañci arahato rāgappahānāya maggo bhāvito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato rāgappahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… sammappadhānā bhāvitā… iddhipādā bhāvitā… indriyā bhāvitā… balā bhāvitā… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato rāgappahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahato dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitāti? Āmantā. Hañci arahato anottappapahānāya bojjhaṅgā bhāvitā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
261已對照

二百六十一、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不是阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫,是已舉起橫閂者、已填平壕者、已拔出界柱者、無門閂者、聖者、已落幢者、已舍擔者、已離系者、已善得勝利者;他的苦已遍知,集已斷,滅已作證,道已修習,應證知的已證知,應遍知的已遍知,應舍斷的已斷,應修習的已修習,應作證的已作證嗎?是的。若阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

261Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu arahā vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo; dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikatanti? Āmantā. Hañci arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
262已對照

二百六十二、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失,不時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失。時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

不時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?是的。時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

時解脫的阿羅漢的貪已斷,時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不時解脫的阿羅漢的貪已斷,不時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

時解脫的阿羅漢的瞋已斷……乃至……無愧已斷,時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不時解脫的阿羅漢的無愧已斷,不時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

時解脫的阿羅漢為舍斷貪已修習道,時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不時解脫的阿羅漢為舍斷貪已修習道,不時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

時解脫的阿羅漢為舍斷貪已修習念處……乃至……已修習正勤……已修習神足……已修習根……已修習力……已修習覺支,時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不時解脫的阿羅漢為舍斷貪已修習念處……乃至……已修習覺支,不時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

時解脫的阿羅漢為舍斷瞋……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不時解脫的阿羅漢為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,不時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

時解脫的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫,是已舉起橫閂者、已填平壕者、已拔出界柱者、無門閂者、聖者、已落幢者、已舍擔者、已離系者、已善得勝利者;他的苦已遍知,集已斷,滅已作證,道已修習,應證知的已證知,應遍知的已遍知,應舍斷的已斷,應修習的已修習,應作證的已作證,時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。不時解脫的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,不時解脫的阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

262Parihāyati arahā arahattāti? ( ) [(āmantā) (ka.)] Samayavimutto arahā arahattā parihāyati, asamayavimutto arahā arahattā na parihāyatīti. Samayavimutto arahā arahattā parihāyatīti? Āmantā. Asamayavimutto arahā arahattā parihāyatīti [na parihāyatīti (ka.)]? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimutto arahā arahattā na parihāyatīti? Āmantā. Samayavimutto arahā arahattā na parihāyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato rāgo pahīno, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato rāgo pahīno, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato rāgappahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… sammappadhānā bhāvitā… iddhipādā bhāvitā… indriyā bhāvitā… balā bhāvitā… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato rāgappahānāya satipaṭṭhānā bhāvitā…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Samayavimuttassa arahato dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimuttassa arahato anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Asamayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe.
263已對照

二百六十三、不時解脫的阿羅漢的貪已斷,不時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?是的。時解脫的阿羅漢的貪已斷,時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

不時解脫的阿羅漢的瞋已斷……乃至……無愧已斷,不時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?是的。時解脫的阿羅漢的無愧已斷,時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

不時解脫的阿羅漢為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支,不時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?是的。時解脫的阿羅漢為舍斷貪已修習道……乃至……已修習覺支,時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

不時解脫的阿羅漢為舍斷瞋……乃至……為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,不時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?是的。時解脫的阿羅漢為舍斷無愧已修習道……乃至……已修習覺支,時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

不時解脫的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,不時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?是的。時解脫的阿羅漢已離貪、已離瞋、已離痴……乃至……應作證的已作證,時解脫的阿羅漢不從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說……乃至……

263Asamayavimuttassa arahato rāgo pahīno, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato rāgo pahīno, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimuttassa arahato doso pahīno…pe… anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato anottappaṃ pahīnaṃ, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato rāgappahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimuttassa arahato dosappahānāya…pe… anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimuttassa arahato anottappapahānāya maggo bhāvito…pe… bojjhaṅgā bhāvitā, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Asamayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, na parihāyati asamayavimutto arahā arahattāti? Āmantā. Samayavimutto arahā vītarāgo vītadoso vītamoho…pe… sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, na parihāyati samayavimutto arahā arahattāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
264已對照

二百六十四、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。舍利弗長老曾從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。大目犍連長老……大迦葉長老……大迦旃延長老……大拘絺羅長老……大槃特長老曾從阿羅漢果退失嗎?不應這樣說。

舍利弗長老不曾從阿羅漢果退失嗎?是的。若舍利弗長老不曾從阿羅漢果退失,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

大目犍連長老……大迦葉長老……大迦旃延長老……大拘絺羅長老……大槃特長老不曾從阿羅漢果退失嗎?是的。若大槃特長老不曾從阿羅漢果退失,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

264Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Sāriputto thero parihāyittha arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Mahāmoggallāno [mahāmoggalāno (ka.)] thero… mahākassapo thero… mahākaccāyano [mahākaccāno (ma. ni. 1.202 ādayo)] thero… mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. syā. kaṃ. pī.)] thero… mahāpanthako thero parihāyittha arahattāti? Na hevaṃ vattabbe. Sāriputto thero na parihāyittha arahattāti? Āmantā. Hañci sāriputto thero na parihāyittha arahattā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Mahāmoggallāno thero… mahākassapo thero… mahākaccāyano thero… mahākoṭṭhiko thero… mahāpanthako thero na parihāyittha arahattāti? Āmantā. Hañci mahāpanthako thero na parihāyittha arahattā, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
265已對照

聖人對照。

三、經證退失

二百六十五、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“高下的諸行道,確是沙門所宣說的;

[行者]不兩度到達彼岸,這[彼岸]也不是一度所覺的。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。對已切斷的有應切斷的嗎?不應這樣說。

對已切斷的有應切斷的嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“凡離渴愛、無執取、已無所應作者,

對已切斷的沒有應切斷的,暴流與羅網已被根除。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“對已切斷的有應切斷的。”

265Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Uccāvacā hi paṭipadā [paṭipādā (aṭṭha.)], samaṇena pakāsitā; Na pāraṃ diguṇaṃ yanti, nayidaṃ ekaguṇaṃ muta’’nti [su. ni. 719 suttanipāte]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Atthi chinnassa chediyanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi chinnassa chediyanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Vītataṇho anādāno, kiccaṃ yassa na vijjati; Chinnassa chediyaṃ natthi, oghapāso samūhato’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi chinnassa chediya’’nti.
266已對照

二百六十六、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。於所作有積集嗎?不應這樣說。

於所作有積集嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“那正解脫、心寂靜的比丘,

於所作無有積集,所應作不復存在。

“猶如堅實一塊的石山,不為風所動搖;

同樣,色、味、聲、香、觸,一切——

“可喜的與不可喜的諸法,都不能使如是者動搖;

他的心住立、解脫,並且他隨觀其滅去。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“於所作有積集。”

266Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Atthi katassa paticayoti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi katassa paticayoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Tassa sammā vimuttassa, santacittassa bhikkhuno; Katassa paticayo natthi, karaṇīyaṃ na vijjati. ‘‘Selo yathā ekagghano, vātena na samīrati; Evaṃ rūpā rasā saddā, gandhā phassā ca kevalā. ‘‘Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca, nappavedhenti tādino; Ṭhitaṃ cittaṃ vippamuttaṃ, vayaṃ cassānupassatī’’ti [mahāva. 244; a. ni. 6.55]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atthi katassa paticayo’’ti.
267已對照

二百六十七、不應說“阿羅漢從阿羅漢果退失”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這五種法導向時解脫比丘的退失。哪五種[法]呢?樂著事務、樂著閒談、樂著睡眠、樂著聚眾、不省察如[其所]解脫的心。諸比丘,這五種法導向時解脫比丘的退失。”確有[這]經嗎?是的。那麼,阿羅漢從阿羅漢果退失。

阿羅漢有樂著事務嗎?不應這樣說。

阿羅漢有樂著事務嗎?是的。阿羅漢有貪、欲貪、欲貪纏、欲貪結、欲暴流、欲軛、欲欲蓋嗎?不應這樣說。

阿羅漢有樂著閒談,阿羅漢有樂著睡眠,阿羅漢有樂著聚眾嗎?不應這樣說。

阿羅漢有樂著聚眾嗎?是的。阿羅漢有貪、欲貪、欲貪纏、欲貪結、欲暴流、欲軛、欲欲蓋嗎?不應這樣說。

267Na vattabbaṃ – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pañcime, bhikkhave, dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame pañca? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, yathāvimuttaṃ cittaṃ na paccavekkhati. Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṃvattantī’’ti [a. ni. 5.149]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi parihāyati arahā arahattāti. Atthi arahato kammārāmatāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato kammārāmatāti? Āmantā. Atthi arahato rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato bhassārāmatā, atthi arahato niddārāmatā, atthi arahato saṅgaṇikārāmatāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato saṅgaṇikārāmatāti? Āmantā. Atthi arahato rāgo kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇanti? Na hevaṃ vattabbe.
268已對照

二百六十八、阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿羅漢從阿羅漢果退失時,被什麼所纏而退失?被貪所纏而退失。纏緣什麼而生起?緣隨眠而生起。阿羅漢有隨眠嗎?不應這樣說。

阿羅漢有隨眠嗎?是的。阿羅漢有欲貪隨眠、瞋恚隨眠、慢隨眠、見隨眠、疑隨眠、有貪隨眠、無明隨眠嗎?不應這樣說。

被瞋所纏而退失……乃至……被痴所纏而退失……。纏緣什麼而生起?緣隨眠而生起。阿羅漢有隨眠嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有隨眠嗎?是的。阿羅漢有欲貪隨眠……乃至……無明隨眠嗎?不應這樣說。

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿羅漢從阿羅漢果退失時,什麼趨於積集?貪趨於積集。有身見趨於積集、疑趨於積集、戒禁取趨於積集嗎?不應這樣說。瞋趨於積集……乃至……痴趨於積集。有身見趨於積集、疑趨於積集、戒禁取趨於積集嗎?不應這樣說。

阿羅漢從阿羅漢果退失嗎?是的。阿羅漢積集嗎?不應這樣說。阿羅漢損減嗎?不應這樣說。阿羅漢舍斷嗎?不應這樣說。阿羅漢執取嗎?不應這樣說。阿羅漢散開嗎?不應這樣說。阿羅漢堆聚嗎?不應這樣說。阿羅漢熄滅嗎?不應這樣說。阿羅漢點燃嗎?不應這樣說。

不是阿羅漢既不積集也不損減,[而是]損減了而住立嗎?是的。若阿羅漢既不積集也不損減,[而是]損減了而住立,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

不是阿羅漢既不捨斷也不執取,[而是]舍斷了而住立嗎?是的。若阿羅漢既不捨斷也不執取,[而是]舍斷了而住立,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

不是阿羅漢既不散開也不堆聚,[而是]散開了而住立嗎?是的。若阿羅漢既不散開也不堆聚,[而是]散開了而住立,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

不是阿羅漢既不熄滅也不點燃,[而是]熄滅了而住立嗎?是的。若阿羅漢既不熄滅也不點燃,[而是]熄滅了而住立,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢從阿羅漢果退失。”

268Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā arahattā parihāyamāno kiṃ pariyuṭṭhito parihāyatīti? Rāgapariyuṭṭhito parihāyatīti. Pariyuṭṭhānaṃ kiṃ paṭicca uppajjatīti? Anusayaṃ paṭicca uppajjatīti. Atthi arahato anusayāti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato anusayāti? Āmantā. Atthi arahato kāmarāgānusayo paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo bhavarāgānusayo avijjānusayoti? Na hevaṃ vattabbe. Dosapariyuṭṭhito parihāyatīti…pe… mohapariyuṭṭhito parihāyatīti…. Pariyuṭṭhānaṃ kiṃ paṭicca uppajjatīti? Anusayaṃ paṭicca uppajjatīti. Atthi arahato anusayāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi arahato anusayāti? Āmantā. Atthi arahato kāmarāgānusayo…pe… avijjānusayoti? Na hevaṃ vattabbe. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahato arahattā parihāyamānassa kiṃ upacayaṃ gacchatīti? Rāgo upacayaṃ gacchatīti. Sakkāyadiṭṭhi upacayaṃ gacchatīti, vicikicchā upacayaṃ gacchatīti, sīlabbataparāmāso upacayaṃ gacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Doso upacayaṃ gacchatīti…pe… moho upacayaṃ gacchatīti, sakkāyadiṭṭhi upacayaṃ gacchatīti, vicikicchā upacayaṃ gacchatīti, sīlabbataparāmāso upacayaṃ gacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Parihāyati arahā arahattāti? Āmantā. Arahā ācinatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā apacinatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā pajahatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā upādiyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā visinetīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā ussinetīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā vidhūpetīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā sandhūpetīti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu arahā nevācinati na apacinati apacinitvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā nevācinati na apacinati apacinitvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Nanu arahā neva pajahati na upādiyati pajahitvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā neva pajahati na upādiyati pajahitvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Nanu arahā neva visineti na ussineti visinitvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā neva visineti na ussineti visinitvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti. Nanu arahā neva vidhūpeti na sandhūpeti vidhūpetvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā neva vidhūpeti na sandhūpeti vidhūpetvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘parihāyati arahā arahattā’’ti.
269已對照

退失論終。

三、梵行論

一、純梵行論

二百六十九、諸天中沒有梵行之住嗎?是的。一切諸天都是愚鈍者、聾啞[般]者、無智者、以手勢交談者,不堪了知善說與惡說之義;一切諸天都不對佛淨信、不對法淨信、不對僧淨信,不侍奉佛世尊,不向佛世尊問問題,當佛世尊解答問題時不滿意;一切諸天都具足業障、具足煩惱障、具足異熟障,是無信者、無慾者、劣慧者,不能入於決定、[即]於諸善法中的正性;一切諸天都是殺母者、殺父者、殺阿羅漢者、使[如來]出血者、破僧者;一切諸天都是殺生者、取不與者、欲邪行者、妄語者、離間語者、粗惡語者、雜穢語者、貪欲者、瞋心者、邪見者嗎?不應這樣說……乃至……

不是有諸天是不愚鈍者、不聾啞[般]者、有智者、不以手勢交談者,堪於了知善說與惡說之義;有諸天對佛淨信、對法淨信、對僧淨信,侍奉佛世尊,向佛世尊問問題,當佛世尊解答問題時滿意;有諸天不具足業障、不具足煩惱障、不具足異熟障,是有信者、有欲者、有慧者,能入於決定、[即]於諸善法中的正性;有諸天不是殺母者、不是殺父者、不是殺阿羅漢者、不是使[如來]出血者、不是破僧者;有諸天不是殺生者、不是取不與者、不是欲邪行者、不是妄語者、不是離間語者、不是粗惡語者、不是雜穢語者、不是貪欲者,是無瞋心者、正見者嗎?是的。

若有諸天是不愚鈍者、不聾啞[般]者、有智者、不以手勢交談者,堪於了知善說與惡說之義……乃至……有諸天對佛淨信……乃至……正見者,那麼,喂,也就不應當這樣說:“諸天中沒有梵行之住。”

269Natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Sabbe devā jaḷā elamūgā [eḷamūgā (syā.)] aviññū hatthasaṃvācikā nappaṭibalā subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ, sabbe devā na buddhe pasannā na dhamme pasannā na saṅghe pasannā, na buddhaṃ bhagavantaṃ payirupāsanti, na buddhaṃ bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, na buddhena bhagavatā pañhe vissajjite attamanā, sabbe devā kammāvaraṇena samannāgatā kilesāvaraṇena samannāgatā vipākāvaraṇena samannāgatā assaddhā acchandikā duppaññā abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ, sabbe devā mātughātakā pitughātakā arahantaghātakā ruhiruppādakā saṅghabhedakā, sabbe devā pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino pisuṇavācā pharusāvācā samphappalāpino abhijjhāluno byāpannacittā micchādiṭṭhikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nanu atthi devā ajaḷā anelamūgā viññū na hatthasaṃvācikā paṭibalā subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ, atthi devā buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā, buddhaṃ bhagavantaṃ payirupāsanti, buddhaṃ bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, buddhena bhagavatā pañhe vissajjite attamanā honti, atthi devā na kammāvaraṇena samannāgatā na kilesāvaraṇena samannāgatā na vipākāvaraṇena samannāgatā saddhā chandikā paññavanto bhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ, atthi devā na mātughātakā na pitughātakā na arahantaghātakā na ruhiruppādakā na saṅghabhedakā, atthi devā na pāṇātipātino na adinnādāyino na kāmesumicchācārino na musāvādino na pisuṇāvācā na pharusāvācā na samphappalāpino na abhijjhāluno abyāpannacittā sammādiṭṭhikāti? Āmantā. Hañci atthi devā ajaḷā anelamūgā viññū na hatthasaṃvācikā paṭibalā subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ…pe… atthi devā buddhe pasannā…pe… sammādiṭṭhikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti.
270已對照

二百七十、諸天中有梵行之住嗎?是的。那裡有出家、剃髮、持袈裟、持缽,諸天中有正等正覺者出現、有獨覺佛出現、有一對弟子出現嗎?不應這樣說……乃至……

由於諸天中沒有出家,諸天中就沒有梵行之住嗎?是的。凡有出家之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有出家之處,那裡就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……凡有出家之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有出家之處,那裡就沒有梵行之住嗎?是的。凡出家者,唯他有梵行之住;凡不出家者,他就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

由於諸天中沒有剃髮,諸天中就沒有梵行之住嗎?是的。凡有剃髮之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有剃髮之處,那裡就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……凡有剃髮之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有剃髮之處,那裡就沒有梵行之住嗎?是的。凡剃髮者,唯他有梵行之住;凡不剃髮者,他就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

由於諸天中沒有持袈裟,諸天中就沒有梵行之住嗎?是的。凡有持袈裟之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有持袈裟之處,那裡就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……凡有持袈裟之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有持袈裟之處,那裡就沒有梵行之住嗎?是的。凡持袈裟者,唯他有梵行之住;凡不持袈裟者,他就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

由於諸天中沒有持缽,諸天中就沒有梵行之住嗎?是的。凡有持缽之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有持缽之處,那裡就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……凡有持缽之處,唯在那裡有梵行之住;凡沒有持缽之處,那裡就沒有梵行之住嗎?是的。凡持缽者,唯他有梵行之住;凡不持缽者,他就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

由於諸天中沒有正等正覺者出現,諸天中就沒有梵行之住嗎?是的。凡正等正覺者出現之處,唯在那裡有梵行之住;凡正等正覺者不出現之處,那裡就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……凡正等正覺者出現之處,唯在那裡有梵行之住;凡正等正覺者不出現之處,那裡就沒有梵行之住嗎?是的。世尊生於藍毗尼,在菩提樹下現正等覺,世尊在波羅奈轉了法輪——唯在那裡有梵行之住,別處沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

由於諸天中沒有獨覺佛出現,諸天中就沒有梵行之住嗎?是的。凡獨覺佛出現之處,唯在那裡有梵行之住;凡獨覺佛不出現之處,那裡就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……凡獨覺佛出現之處,唯在那裡有梵行之住;凡獨覺佛不出現之處,那裡就沒有梵行之住嗎?是的。獨覺佛出現於中部諸國——唯在那裡有梵行之住,別處沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

由於諸天中沒有一對弟子出現,諸天中就沒有梵行之住嗎?是的。凡一對弟子出現之處,唯在那裡有梵行之住;凡一對弟子不出現之處,那裡就沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……凡一對弟子出現之處,唯在那裡有梵行之住;凡一對弟子不出現之處,那裡就沒有梵行之住嗎?是的。一對弟子出現於摩揭陀[國]——唯在那裡有梵行之住,別處沒有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

270Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Atthi tattha pabbajjā muṇḍiyaṃ kāsāvadhāraṇā pattadhāraṇā, devesu sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasambuddhā uppajjanti, sāvakayugaṃ uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu pabbajjā natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi pabbajjā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pabbajjā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi pabbajjā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pabbajjā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yo pabbajati tasseva brahmacariyavāso, yo na pabbajati natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu muṇḍiyaṃ natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi muṇḍiyaṃ tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi muṇḍiyaṃ natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi muṇḍiyaṃ tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi muṇḍiyaṃ natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yo muṇḍo hoti tasseva brahmacariyavāso, yo muṇḍo na hoti natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu kāsāvadhāraṇā natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi kāsāvadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi kāsāvadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi kāsāvadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi kāsāvadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yo kāsāvaṃ dhāreti tasseva brahmacariyavāso, yo kāsāvaṃ na dhāreti natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu pattadhāraṇā natthīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha atthi pattadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pattadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha atthi pattadhāraṇā tattheva brahmacariyavāso, yattha natthi pattadhāraṇā natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā? Yo pattaṃ dhāreti tasseva brahmacariyavāso, yo pattaṃ na dhāreti natthi tassa brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu sammāsambuddhā nuppajjantīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha sammāsambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha sammāsambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha sammāsambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha sammāsambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Lumbiniyā bhagavā jāto, bodhiyā mūle abhisambuddho, bārāṇasiyaṃ bhagavatā dhammacakkaṃ pavattitaṃ; tattheva brahmacariyavāso, natthaññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu paccekasambuddhā nuppajjantīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha paccekasambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha paccekasambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha paccekasambuddhā uppajjanti tattheva brahmacariyavāso, yattha paccekasambuddhā nuppajjanti natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Majjhimesu janapadesu paccekasambuddhā uppajjanti, tattheva brahmacariyavāso, natthaññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Devesu sāvakayugaṃ nuppajjatīti, natthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Yattha sāvakayugaṃ uppajjati tattheva brahmacariyavāso, yattha sāvakayugaṃ nuppajjati natthi tattha brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… yattha sāvakayugaṃ uppajjati tattheva brahmacariyavāso, yattha sāvakayugaṃ nuppajjati natthi tattha brahmacariyavāsoti? Āmantā. Magadhesu sāvakayugaṃ uppannaṃ, tattheva brahmacariyavāso, natthaññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
271已對照

二百七十一、諸天中有梵行之住嗎?是的。一切諸天中都有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

人間有梵行之住嗎?是的。一切人中都有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

諸天中有梵行之住嗎?是的。無想眾生諸天中有梵行之住嗎?不應這樣說……乃至……

人間有梵行之住嗎?是的。在邊地諸國的蔑戾車中、無識者中——那裡沒有比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷的行處——有梵行之住嗎?不應這樣說。

諸天中有梵行之住嗎?有[的]有,有[的]沒有。無想眾生諸天中,梵行之住有[的]有,有[的]沒有;有想有情諸天中,梵行之住有[的]有,有[的]沒有嗎?不應這樣說。

諸天中,梵行之住有[的]有,有[的]沒有嗎?是的。何處有,何處沒有?無想眾生諸天中沒有梵行之住,有想有情諸天中有梵行之住。無想眾生諸天中沒有梵行之住嗎?是的。有想有情諸天中沒有梵行之住嗎?不應這樣說。

有想有情諸天中有梵行之住嗎?是的。無想眾生諸天中有梵行之住嗎?不應這樣說。

人間有梵行之住嗎?有[的]有,有[的]沒有。在邊地諸國的蔑戾車中、無識者中——那裡沒有比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷的行處——梵行之住有[的]有,有[的]沒有;在中部諸國,梵行之住有[的]有,有[的]沒有嗎?不應這樣說。

人間,梵行之住有[的]有,有[的]沒有嗎?是的。何處有,何處沒有?在邊地諸國的蔑戾車中、無識者中——那裡沒有比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷的行處——沒有梵行之住,在中部諸國有梵行之住。在邊地諸國的蔑戾車中、無識者中——那裡沒有比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷的行處——沒有梵行之住嗎?是的。在中部諸國沒有梵行之住嗎?不應這樣說。

在中部諸國有梵行之住嗎?是的。在邊地諸國的蔑戾車中、無識者中——那裡沒有比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷的行處——有梵行之住嗎?不應這樣說。

諸天中有梵行之住嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,閻浮提人以三種處勝過北俱盧洲人與三十三天諸天。以哪三種[處]呢?勇猛、具念、於此處有梵行之住。”確有[這]經嗎?是的。那麼,諸天中沒有梵行之住。

世尊在舍衛城說過“於此處有梵行之住”嗎?是的。唯在舍衛城有梵行之住,別處沒有梵行之住嗎?不應這樣說。

271Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Sabbadevesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Sabbamanussesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Asaññasattesu devesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi manussesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Paccantimesu janapadesu atthi brahmacariyavāso milakkhesu [milakkhūsu (syā. ka.)] aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Atthi yattha atthi, atthi yattha natthīti. Asaññasattesu devesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāso, saññasattesu [asaññasattesu (ka.)] devesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Devesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Kattha atthi, kattha natthīti? Asaññasattesu devesu natthi brahmacariyavāso, saññasattesu [asaññasattesu (ka.)] devesu atthi brahmacariyavāsoti. Asaññasattesu devesu natthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Saññasattesu [asaññasattesu (ka.)] devesu natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Saññasattesu devesu atthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Asaññasattesu devesu atthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi manussesu brahmacariyavāsoti? Atthi yattha atthi, atthi yattha natthīti. Paccantimesu janapadesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ, majjhimesu janapadesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Manussesu atthi yattha atthi, atthi yattha natthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Kattha atthi, kattha natthīti? Paccantimesu janapadesu natthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ, majjhimesu janapadesu atthi brahmacariyavāsoti. Paccantimesu janapadesu natthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānanti? Āmantā. Majjhimesu janapadesu natthi brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe. Majjhimesu janapadesu atthi brahmacariyavāsoti? Āmantā. Paccantimesu janapadesu atthi brahmacariyavāso milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānanti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi devesu brahmacariyavāsoti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tīhi, bhikkhave, ṭhānehi jambudīpakā manussā uttarakuruke ca manusse adhiggaṇhanti deve ca tāvatiṃse! Katamehi tīhi? Sūrā, satimanto, idha brahmacariyavāso’’ti [a. ni. 9.21]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi natthi devesu brahmacariyavāsoti. Sāvatthiyaṃ vuttaṃ bhagavatā – ‘‘idha brahmacariyavāso’’ti? Āmantā. Sāvatthiyaṃyeva brahmacariyavāso, natthi aññatra brahmacariyavāsoti? Na hevaṃ vattabbe.
272已對照

二百七十二、阿那含人五下分結已斷、五上分結未斷,從此處死沒而投生於那裡,果的生起在何處?就在那裡。若阿那含人五下分結已斷、五上分結未斷,從此處死沒而投生於那裡,果的生起在那裡,那麼,喂,也就不應當這樣說:“諸天中沒有梵行之住。”

阿那含人五下分結已斷、五上分結未斷,從此處死沒而投生於那裡,重擔的卸下在何處?苦之遍知在何處?煩惱的舍斷在何處?滅的作證在何處?不動的通達在何處?就在那裡。若阿那含人五下分結已斷、五上分結未斷,從此處死沒而投生於那裡,不動的通達在那裡,那麼,喂,也就不應當這樣說:“諸天中沒有梵行之住。”

阿那含人五下分結已斷、五上分結未斷,從此處死沒而投生於那裡,果的生起在那裡,重擔的卸下在那裡,苦之遍知在那裡,煩惱的舍斷在那裡,滅的作證在那裡,不動的通達在那裡——你依什麼義說“諸天中沒有梵行之住”?因為阿那含人以在此處修習的道,在那裡作證果。

272Anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa kuhiṃ phaluppattīti? Tattheva. Hañci anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa tahiṃ phaluppatti; no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti. Anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa kuhiṃ bhāroharaṇaṃ, kuhiṃ dukkhapariññātaṃ, kuhiṃ kilesappahānaṃ, kuhiṃ nirodhasacchikiriyā, kuhiṃ akuppapaṭivedhoti? Tattheva. Hañci anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa tahiṃ akuppapaṭivedho; no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti. Anāgāmissa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, ito cutassa tattha upapannassa tahiṃ phaluppatti, tahiṃ bhāroharaṇaṃ, tahiṃ dukkhapariññātaṃ, tahiṃ kilesappahānaṃ, tahiṃ nirodhasacchikiriyā, tahiṃ akuppapaṭivedho; kenaṭṭhena vadesi – ‘‘natthi devesu brahmacariyavāso’’ti? Handa hi anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti [sacchikaroti (bahūsu)].
273已對照

二、對照梵行論

二百七十三、阿那含人以在此處修習的道,在那裡作證果嗎?是的。須陀洹人以在那裡修習的道,在此處作證果嗎?不應這樣說。

阿那含人以在此處修習的道,在那裡作證果嗎?是的。斯陀含人、於此處般涅槃的人以在那裡修習的道,在此處作證果嗎?不應這樣說。

須陀洹人以在此處修習的道,在此處作證果嗎?是的。阿那含人以在那裡修習的道,在那裡作證果嗎?不應這樣說。

斯陀含人、於此處般涅槃的人以在此處修習的道,在此處作證果嗎?是的。阿那含人以在那裡修習的道,在那裡作證果嗎?不應這樣說……乃至……

舍此[世]而究竟的人,道被修習,而諸煩惱不被舍斷嗎?是的。為作證須陀洹果而行道的人,道被修習,而諸煩惱不被舍斷嗎?不應這樣說……乃至……

舍此[世]而究竟的人,道被修習,而諸煩惱不被舍斷嗎?是的。為作證斯陀含果而行道的人……乃至……為作證阿羅漢果而行道的人,道被修習,而諸煩惱不被舍斷嗎?不應這樣說……乃至……

為作證須陀洹果而行道的人,不前不後地,道被修習,諸煩惱也被舍斷嗎?是的。舍此[世]而究竟的人,不前不後地,道被修習,諸煩惱也被舍斷嗎?不應這樣說。

為作證斯陀含果而行道的人……乃至……為作證阿羅漢果而行道的人,不前不後地,道被修習,諸煩惱也被舍斷嗎?是的。舍此[世]而究竟的人,不前不後地,道被修習,諸煩惱也被舍斷嗎?不應這樣說。

阿那含人所作已辦、已修所修,投生於那裡嗎?是的。阿羅漢投生嗎?不應這樣說。

阿羅漢投生嗎?是的。阿羅漢有再有嗎?不應這樣說。

阿羅漢有再有嗎?是的。阿羅漢由有而去往有,由趣而去往趣,由輪迴而去往輪迴,由投生而去往投生嗎?不應這樣說。

阿那含人所作已辦、已修所修、重擔未卸,投生於那裡嗎?是的。為了卸下重擔而再修習道嗎?不應這樣說。

阿那含人所作已辦、已修所修、苦未遍知、煩惱未舍斷、滅未作證、不動未通達,投生於那裡嗎?是的。為了通達不動而再修習道嗎?不應這樣說。

阿那含人所作已辦、已修所修、重擔未卸,投生於那裡,而不為了卸下重擔而再修習道嗎?是的。並且重擔未卸者在那裡般涅槃嗎?不應這樣說。

阿那含人所作已辦、已修所修、苦未遍知、煩惱未舍斷、滅未作證、不動未通達,投生於那裡,而不為了通達不動而再修習道嗎?是的。並且不動未通達者在那裡般涅槃嗎?不應這樣說。猶如被箭射中的鹿,即使走到遠處,[仍]會死去;同樣,阿那含人以在此處修習的道,在那裡作證果。

猶如被箭射中的鹿,即使走到遠處,也是帶著箭死去;同樣,阿那含人以在此處修習的道,在那裡也是帶著箭般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

273Anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Sotāpanno puggalo tattha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Sakadāgāmī puggalo idha parinibbāyipuggalo [idhaparinibbāyī (?)] tattha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Sotāpanno puggalo idha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Anāgāmī puggalo tattha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmī puggalo idha parinibbāyipuggalo idha bhāvitena maggena idha phalaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Anāgāmī puggalo tattha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Āmantā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Āmantā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa…pe… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Āmantā. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa…pe… arahattasacchikiriyāya paṭipannassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Āmantā. Idha vihāya niṭṭhassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ maggo ca bhāvīyati, kilesā ca pahīyantīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano tattha upapajjatīti? Āmantā. Arahā upapajjatīti? Na hevaṃ vattabbe. Arahā upapajjatīti? Āmantā. Atthi arahato punabbhavoti? Na hevaṃ vattabbe. Atthi arahato punabbhavoti? Āmantā. Arahā bhavena bhavaṃ gacchati, gatiyā gatiṃ gacchati, saṃsārena saṃsāraṃ gacchati, upapattiyā upapattiṃ gacchatīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano anohaṭabhāro tattha upapajjatīti? Āmantā. Bhāroharaṇāya puna maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano apariññātadukkho appahīnakileso asacchikatanirodho appaṭividdhākuppo tattha upapajjatīti? Āmantā. Akuppapaṭivedhāya puna maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano anohaṭabhāro tattha upapajjati, na ca bhāroharaṇāya puna maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anohaṭabhāro ca tattha parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgāmī puggalo katakaraṇīyo bhāvitabhāvano apariññātadukkho appahīnakileso asacchikatanirodho appaṭividdhākuppo tattha upapajjati, na ca akuppapaṭivedhāya puna maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Appaṭividdhākuppo ca tattha parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe. Yathā migo sallena viddho dūrampi gantvā kālaṃ karoti, evamevaṃ anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha phalaṃ sacchikarotīti. Yathā migo sallena viddho dūrampi gantvā sasallova kālaṃ karoti, evamevaṃ anāgāmī puggalo idha bhāvitena maggena tattha sasallova parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
274已對照

梵行論終。

三、分限論

二百七十四、一分一分地捨棄煩惱嗎?是的。為作證須陀洹果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄有身見、疑、戒禁取以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是須陀洹,一分不是須陀洹;一分已達到、已獲得、已證得、已作證須陀洹果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是極七有者、家家者、一種子者,於佛具足不壞淨信,於法……乃至……於僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒,一分不具足聖者所愛樂的諸戒嗎?不應這樣說……乃至……

以集之見捨棄什麼?捨棄有身見,捨棄疑、戒禁取以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是須陀洹,一分不是須陀洹……乃至……一分具足聖者所愛樂的諸戒,一分不具足聖者所愛樂的諸戒嗎?不應這樣說……乃至……

以滅之見捨棄什麼?捨棄疑、戒禁取以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是須陀洹,一分不是須陀洹……乃至……一分具足聖者所愛樂的諸戒,一分不具足聖者所愛樂的諸戒嗎?不應這樣說……乃至……

以道之見捨棄什麼?捨棄戒禁取以及與它同處的諸煩惱。一分是須陀洹,一分不是須陀洹;一分已達到、已獲得、已證得、已作證須陀洹果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是極七有者、家家者、一種子者,於佛具足不壞淨信,於法……乃至……於僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒,一分不具足聖者所愛樂的諸戒嗎?不應這樣說……乃至……

274Odhisodhiso kilese jahatīti? Āmantā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno, ekadesaṃ sotāpattiphalappatto [sotāpattiphalaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ sattakkhattuparamo, kolaṅkolo, ekabījī, buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Sakkāyadiṭṭhiṃ jahati, vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno…pe… ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno…pe… ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Sīlabbataparāmāsaṃ tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ sotāpanno, ekadesaṃ na sotāpanno, ekadesaṃ sotāpattiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ sattakkhattuparamo, kolaṅkolo, ekabījī, buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato, ekadesaṃ ariyakantehi sīlehi na samannāgatoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
275已對照

二百七十五、為作證斯陀含果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄粗的欲貪,捨棄粗的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

以集之見捨棄什麼?捨棄粗的欲貪,捨棄粗的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

以滅之見捨棄什麼?捨棄粗的瞋恚,捨棄與它同處的諸煩惱之一分。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

以道之見捨棄什麼?捨棄粗的瞋恚,捨棄與它同處的諸煩惱。一分是斯陀含,一分不是斯陀含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證斯陀含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住嗎?不應這樣說……乃至……

275Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ kāmarāgaṃ jahati, oḷārikaṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto [sakadāgāmiphalaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ kāmarāgaṃ jahati, oḷārikaṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ byāpādaṃ jahati, tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Oḷārikaṃ byāpādaṃ jahati, tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ sakadāgāmī, ekadesaṃ na sakadāgāmī, ekadesaṃ sakadāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
276已對照

二百七十六、為作證阿那含果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄微細的欲貪,捨棄微細的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是阿那含,一分不是阿那含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證阿那含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是中般涅槃者、生般涅槃者、無行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者嗎?不應這樣說……乃至……

以集之見捨棄什麼?捨棄微細的欲貪,捨棄微細的瞋恚以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是阿那含,一分不是阿那含……乃至……一分是上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者嗎?不應這樣說……乃至……

以滅之見捨棄什麼?捨棄微細的瞋恚,捨棄與它同處的諸煩惱之一分。一分是阿那含,一分不是阿那含……乃至……一分是上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者嗎?不應這樣說……乃至……

以道之見捨棄什麼?捨棄與它們同處的諸煩惱。一分是阿那含,一分不是阿那含;一分已達到、已獲得、已證得、已作證阿那含果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是中般涅槃者、生般涅槃者、無行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者,一分不是上流至色究竟者嗎?不應這樣說……乃至……

276Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ jahati, aṇusahagataṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī, ekadesaṃ anāgāmiphalappatto [anāgāmiphalaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ jahati, aṇusahagataṃ byāpādaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī…pe… ekadesaṃ uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Aṇusahagataṃ byāpādaṃ jahati, tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī…pe… ekadesaṃ uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ anāgāmī, ekadesaṃ na anāgāmī, ekadesaṃ anāgāmiphalappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī, ekadesaṃ na uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
277已對照

二百七十七、為作證阿羅漢果而行道的人,以苦之見捨棄什麼?捨棄色貪、無色貪、慢、掉舉、無明以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是阿羅漢,一分不是阿羅漢;一分已達到、已獲得、已證得、已作證阿羅漢果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是已離貪、已離瞋、已離痴、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫、已舉起橫閂者、已填平壕者、已拔出界柱者、無門閂者、聖者、已落幢者、已舍擔者、已離系者、已善得勝利者,他的苦已遍知,集已斷,滅已作證,道已修習,應證知的已證知,應遍知的已遍知,應舍斷的已斷,應修習的已修習,應作證的已作證,(一分應作證的已作證,)一分應作證的未作證嗎?不應這樣說……乃至……

以集之見捨棄什麼?捨棄色貪、無色貪,捨棄慢、掉舉、無明以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是阿羅漢,一分不是阿羅漢……乃至……一分應作證的已被作證,一分應作證的未被作證嗎?不應這樣說……乃至……

以滅之見捨棄什麼?捨棄慢,捨棄掉舉、無明以及與它們同處的諸煩惱之一分。一分是阿羅漢,一分不是阿羅漢……乃至……一分應作證的已被作證,一分應作證的未被作證嗎?不應這樣說……乃至……

以道之見捨棄什麼?捨棄掉舉、無明以及與它們同處的諸煩惱。一分是阿羅漢,一分不是阿羅漢;一分已達到、已獲得、已證得、已作證阿羅漢果,具足而住,以身觸證而住,一分不以身觸證而住;一分是已離貪、已離瞋、已離痴、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫、已舉起橫閂者、已填平壕者、已拔出界柱者、無門閂者、聖者、已落幢者、已舍擔者、已離系者、已善得勝利者,他的苦已遍知,集已斷,滅已作證,道已修習,應證知的已證知,應遍知的已遍知,應舍斷的已斷,應修習的已修習,應作證的已作證,一分應作證的已作證,一分應作證的未作證嗎?不應這樣說……乃至……

277Arahattasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dukkhadassanena kiṃ jahatīti? Rūparāgaṃ arūparāgaṃ mānaṃ uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā, ekadesaṃ arahattappatto [arahattaṃ patto (?)] paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, (ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ,) [( ) (?)] ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samudayadassanena kiṃ jahatīti? Rūparāgaṃ arūparāgaṃ jahati, mānaṃ uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā…pe… ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Nirodhadassanena kiṃ jahatīti? Mānaṃ jahati, uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese ekadese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā …pe… ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Maggadassanena kiṃ jahatīti? Uddhaccaṃ avijjaṃ tadekaṭṭhe ca kilese jahatīti. Ekadesaṃ arahā, ekadesaṃ na arahā, ekadesaṃ arahattappatto paṭiladdho adhigato sacchikato upasampajja viharati, kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ na kāyena phusitvā viharati, ekadesaṃ vītarāgo vītadoso vītamoho katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto suvijitavijayo, dukkhaṃ tassa pariññātaṃ, samudayo pahīno, nirodho sacchikato, maggo bhāvito, abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, pariññeyyaṃ pariññātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, ekadesaṃ sacchikātabbaṃ na sacchikatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
278已對照

二百七十八、不應說“一分一分地捨棄煩惱”嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“智者次第地,一點一點地、剎那剎那地,

猶如鍛工[吹除]銀[的垢],應吹除自己的垢穢。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,一分一分地捨棄煩惱。

一分一分地捨棄煩惱嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“與他的見具足同時,

三種法便被捨棄:

有身見與疑,

或者戒禁,凡有任何的;

他也從四苦界解脫,

不可能造作六種重罪。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“一分一分地捨棄煩惱。”

一分一分地捨棄煩惱嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,當聖弟子生起遠塵離垢的法眼——‘凡任何集法,一切皆是滅法’——時,諸比丘,與見的生起同時,聖弟子的三結便被舍斷——有身見、疑、戒禁取。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“一分一分地捨棄煩惱。”

278Na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe; Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano’’ti [dha. pa. 239 dhammapade]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti. Odhisodhiso kilese jahatīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Sahāvassa dassanasampadāya, Tayassu dhammā jahitā bhavanti; Sakkāyadiṭṭhī vicikicchitañca, Sīlabbataṃ vāpi yadatthi kiñci; Catūhapāyehi ca vippamutto, Chaccābhiṭhānāni abhabba [abhabbo (sī. syā.)] kātu’’nti [khu. pā. 6.10; su. ni. 233]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti. Odhisodhiso kilese jahatīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso’’ti [aṅguttaranikāye]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘odhisodhiso kilese jahatī’’ti.
279已對照

分限論終。

四、捨棄論

一、不引經論

二百七十九、凡夫捨棄欲貪、瞋恚嗎?是的。畢竟地捨棄,無餘地捨棄,不再結生地捨棄,連根捨棄,連同渴愛捨棄,連同隨眠捨棄,以聖智捨棄,以聖道捨棄,通達不動而捨棄,作證阿那含果而捨棄嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫鎮伏欲貪、瞋恚嗎?是的。畢竟地鎮伏,無餘地鎮伏,不再結生地鎮伏,連根鎮伏,連同渴愛鎮伏,連同隨眠鎮伏,以聖智鎮伏,以聖道鎮伏,通達不動而鎮伏,作證阿那含果而鎮伏嗎?不應這樣說……乃至……

為作證阿那含果而行道的人捨棄欲貪、瞋恚,並且他畢竟地捨棄,無餘地捨棄……乃至……作證阿那含果而捨棄嗎?是的。凡夫捨棄欲貪、瞋恚,並且他畢竟地捨棄,無餘地捨棄……乃至……作證阿那含果而捨棄嗎?不應這樣說……乃至……

為作證阿那含果而行道的人鎮伏欲貪、瞋恚,並且他畢竟地鎮伏,無餘地鎮伏……乃至……作證阿那含果而鎮伏嗎?是的。凡夫鎮伏欲貪、瞋恚,並且他畢竟地鎮伏,無餘地鎮伏……乃至……作證阿那含果而鎮伏嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫捨棄欲貪、瞋恚,並且他不是畢竟地捨棄,不是無餘地捨棄……乃至……不是作證阿那含果而捨棄嗎?是的。為作證阿那含果而行道的人捨棄欲貪、瞋恚,並且他不是畢竟地捨棄……乃至……不是作證阿那含果而捨棄嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫鎮伏欲貪、瞋恚,並且他不是畢竟地鎮伏,不是無餘地鎮伏……乃至……不是作證阿那含果而鎮伏嗎?是的。為作證阿那含果而行道的人鎮伏欲貪、瞋恚,並且他不是畢竟地鎮伏,不是無餘地鎮伏……乃至……不是作證阿那含果而鎮伏嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫捨棄欲貪、瞋恚嗎?是的。以哪一道?以色界道。色界道是能出離的、導向滅盡的、導向菩提的、趣向損減的、無漏的、不順結的、不順系的、不順暴流的、不順軛的、不順蓋的、非所執取的、不順取的、不順雜染的嗎?不應這樣說。不是色界道是不能出離的、不導向滅盡的、不導向菩提的、不趣向損減的、有漏的、順結的……乃至……順雜染的嗎?是的。若色界道是不能出離的、不導向滅盡的……乃至……順雜染的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“凡夫以色界道捨棄欲貪、瞋恚。”

為作證阿那含果而行道的人以阿那含道捨棄欲貪、瞋恚,並且那道是能出離的、導向滅盡的、導向菩提的、趣向損減的、無漏的……乃至……不順雜染的嗎?是的。凡夫以色界道捨棄欲貪、瞋恚,並且那道是能出離的、導向滅盡的、導向菩提的、趣向損減的、無漏的……乃至……不順雜染的嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫以色界道捨棄欲貪、瞋恚,並且那道是不能出離的、不導向滅盡的、不導向菩提的、不趣向損減的、有漏的……乃至……順雜染的嗎?是的。為作證阿那含果而行道的人以阿那含道捨棄欲貪、瞋恚,並且那道是不能出離的、不導向滅盡的、不導向菩提的、不趣向損減的、有漏的……乃至……順雜染的嗎?不應這樣說……乃至……

279Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Accantaṃ jahati, anavasesaṃ jahati, appaṭisandhiyaṃ jahati, samūlaṃ jahati, sataṇhaṃ jahati, sānusayaṃ jahati, ariyena ñāṇena jahati, ariyena maggena jahati, akuppaṃ paṭivijjhanto jahati, anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vikkhambheti puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Accantaṃ vikkhambheti, anavasesaṃ vikkhambheti, appaṭisandhiyaṃ vikkhambheti, samūlaṃ vikkhambheti, sataṇhaṃ vikkhambheti, sānusayaṃ vikkhambheti, ariyena ñāṇena vikkhambheti, ariyena maggena vikkhambheti, akuppaṃ paṭivijjhanto vikkhambheti, anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ jahati, anavasesaṃ jahati…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Āmantā. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ jahati, anavasesaṃ jahati…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vikkhambheti anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ vikkhambheti, anavasesaṃ vikkhambheti…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Āmantā. Vikkhambheti puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca accantaṃ vikkhambheti, anavasesaṃ vikkhambheti …pe… anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ jahati, na anavasesaṃ jahati…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Āmantā. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ jahati…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vikkhambheti puthujjano kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ vikkhambheti, na anavasesaṃ vikkhambheti…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Āmantā. Vikkhambheti anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo kāmarāgabyāpādaṃ, so ca na accantaṃ vikkhambheti, na anavasesaṃ vikkhambheti…pe… na anāgāmiphalaṃ sacchikaronto vikkhambhetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Katamena maggenāti? Rūpāvacarena maggenāti. Rūpāvacaro maggo niyyāniko khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavo asaṃyojaniyo aganthaniyo anoghaniyo ayoganiyo anīvaraṇiyo aparāmaṭṭho anupādāniyo asaṃkilesiyoti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu rūpāvacaro maggo aniyyāniko na khayagāmī na bodhagāmī na apacayagāmī sāsavo saṃyojaniyo…pe… saṃkilesiyoti? Āmantā. Hañci rūpāvacaro maggo aniyyāniko na khayagāmī…pe… saṃkilesiyo, no ca vata re vattabbe – ‘‘jahati puthujjano rūpāvacarena maggena kāmarāgabyāpāda’’nti. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo anāgāmimaggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo niyyāniko khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavo…pe… asaṃkilesiyoti? Āmantā. Jahati puthujjano rūpāvacarena maggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo niyyāniko khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavo…pe… asaṃkilesiyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Jahati puthujjano rūpāvacarena maggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo aniyyāniko na khayagāmī na bodhagāmī na apacayagāmī sāsavo…pe… saṃkilesiyoti? Āmantā. Jahati anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo anāgāmimaggena kāmarāgabyāpādaṃ, so ca maggo aniyyāniko na khayagāmī na bodhagāmī na apacayagāmī sāsavo…pe… saṃkilesiyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
280已對照

二百八十、於諸欲已離貪的凡夫,與法現觀同時,住立於阿那含果嗎?是的。住立於阿羅漢果嗎?不應這樣說……乃至……

於諸欲已離貪的凡夫,與法現觀同時,住立於阿那含果嗎?是的。不前不後地修習三道嗎?不應這樣說……乃至……

不前不後地修習三道嗎?是的。不前不後地作證三沙門果嗎?不應這樣說……乃至……

不前不後地作證三沙門果嗎?是的。有三觸、三受、三想、三思、三心、三信、三精進、三念、三定、三慧的合集嗎?不應這樣說……乃至……

於諸欲已離貪的凡夫,與法現觀同時,住立於阿那含果嗎?是的。以須陀洹道嗎?不應這樣說……乃至……

以斯陀含道嗎?不應這樣說。以哪一道?以阿那含道。以阿那含道捨棄有身見、疑、戒禁取嗎?不應這樣說……乃至……

280Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Arahatte saṇṭhātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Apubbaṃ acarimaṃ tayo magge bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Apubbaṃ acarimaṃ tayo magge bhāvetīti? Āmantā. Apubbaṃ acarimaṃ tīṇi sāmaññaphalāni sacchikarotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Apubbaṃ acarimaṃ tīṇi sāmaññaphalāni sacchikarotīti? Āmantā. Tiṇṇaṃ phassānaṃ tissannaṃ vedanānaṃ tissannaṃ saññānaṃ tissannaṃ cetanānaṃ tiṇṇaṃ cittānaṃ tissannaṃ saddhānaṃ tiṇṇaṃ vīriyānaṃ tissannaṃ satīnaṃ tiṇṇaṃ samādhīnaṃ tissannaṃ paññānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Sotāpattimaggenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmimaggenāti? Na hevaṃ vattabbe. Katamena maggenāti? Anāgāmimaggenāti. Anāgāmimaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
281已對照

二、引經論

二百八十一、以阿那含道捨棄有身見、疑、戒禁取嗎?是的。世尊不是說過由三結的舍斷而有須陀洹果嗎?是的。若世尊說過由三結的舍斷而有須陀洹果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“以阿那含道捨棄有身見、疑、戒禁取。”以阿那含道捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚嗎?不應這樣說……乃至……

以阿那含道捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚嗎?是的。世尊不是說過由欲貪、瞋恚的變細而有斯陀含果嗎?是的。若世尊說過由欲貪、瞋恚的變細而有斯陀含果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“以阿那含道捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚。”

於諸欲已離貪的凡夫,與法現觀同時,住立於阿那含果嗎?是的。凡是現觀法者,他們全都與法現觀同時住立於阿那含果嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“凡夫捨棄欲貪、瞋恚”嗎?是的。世尊不是說過嗎——

“過去分中曾有那六位有名聲的導師;

他們沒有腥臭,勝解於悲,超越了欲結。

“離了欲貪之後,成為趣往梵天界者;

他們的弟子,也有數以百計。

“沒有腥臭,勝解於悲,超越了欲結;

離了欲貪之後,成為趣往梵天界者。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,凡夫捨棄欲貪、瞋恚。

凡夫捨棄欲貪、瞋恚嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,那位導師善眼雖是如此長壽、如此久住,卻未得脫出——我說[他]未從生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱中脫出,未從苦中脫出。這是什麼緣故呢?由於對四種法不隨覺、不通達。哪四種[法]呢?由於不隨覺、不通達聖戒、聖定、聖慧、聖解脫。諸比丘,如今這聖戒已被隨覺、已被通達,聖定已被隨覺、已被通達,聖慧已被隨覺、已被通達,聖解脫已被隨覺、已被通達;有愛已被根絕,[導向再]有之索已盡,如今不再有後有了。

“戒、定與慧,以及無上的解脫——

這些法已被有名聲的喬達摩所隨覺。

“如是,佛陀以證智為諸比丘宣說了法;

作苦之邊際者、導師、具眼者,已般涅槃。”

確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“凡夫捨棄欲貪、瞋恚。”

281Anāgāmimaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatīti? Āmantā. Nanu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānā sotāpattiphalaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānā sotāpattiphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgāmimaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatī’’ti. Anāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatīti? Āmantā. Nanu kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvā sakadāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvā sakadāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatī’’ti. Puthujjano kāmesu vītarāgo saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhātīti? Āmantā. Ye keci dhammaṃ abhisamenti, sabbe te saha dhammābhisamayā anāgāmiphale saṇṭhahantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘jahati puthujjano kāmarāgabyāpāda’’nti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘Ahesuṃ te [ahiṃsakā (a. ni. 6.54)] atītaṃse, cha satthāro yasassino; Nirāmagandhā karuṇedhimuttā [karuṇādhimuttā (sī. ka.)], kāmasaṃyojanātigā. ‘‘Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahu; Ahesuṃ sāvakā tesaṃ, anekāni satānipi. ‘‘Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, kāmasaṃyojanātigā; Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahū’’ti [a. ni. 6.54]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti. Jahati puthujjano kāmarāgabyāpādanti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘so hi nāma, bhikkhave, sunetto satthā evaṃ dīghāyuko samāno evaṃ ciraṭṭhitiko aparimutto ahosi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi aparimutto dukkhasmāti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Catunnaṃ dhammānaṃ ananubodhā appaṭivedhā. Katamesaṃ catunnaṃ? Ariyassa sīlassa ananubodhā appaṭivedhā, ariyassa samādhissa, ariyāya paññāya, ariyāya vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā. Tayidaṃ, bhikkhave, ariyaṃ sīlaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, ariyo samādhi anubuddho paṭividdho, ariyā paññā anubuddhā paṭividdhā, ariyā vimutti anubuddhā paṭividdhā, ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti, natthi dāni punabbhavoti. ‘‘Sīlaṃ samādhi paññā ca, vimutti ca anuttarā; Anubuddhā ime dhammā, gotamena yasassinā. ‘‘Iti buddho abhiññāya, dhammamakkhāsi bhikkhunaṃ; Dukkhassantakaro satthā, cakkhumā parinibbuto’’ti [a. ni. 7.66]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘jahati puthujjano kāmarāgabyāpāda’’nti.
282已對照

捨棄論終。

五、一切有論

一、論理

二百八十二、一切都有嗎?是的。於一切處一切都有嗎?不應這樣說。一切都有嗎?是的。於一切時一切都有嗎?不應這樣說。一切都有嗎?是的。以一切[行相]一切都有嗎?不應這樣說。一切都有嗎?是的。於一切[法]中一切都有嗎?不應這樣說。一切都有嗎?是的。作為無結合[的一體],一切都有嗎?不應這樣說。一切都有嗎?是的。凡是沒有的,那也有嗎?不應這樣說。一切都有嗎?是的。凡“一切都有”之見,那見是邪見;凡[我們的]見,那見是正見——如是有嗎?不應這樣說。(略)論理。

282Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbattha sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbadā sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbena sabbaṃ sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbesu sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Ayoganti katvā sabbamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Yampi natthi, tampatthīti? Na hevaṃ vattabbe. Sabbamatthīti? Āmantā. Sabbamatthīti yā diṭṭhi sā diṭṭhi micchādiṭṭhīti, yā diṭṭhi sā diṭṭhi sammādiṭṭhīti, hevamatthīti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ). Vādayutti.
283已對照

二、時對照

二百八十三、過去有嗎?是的。不是過去已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒嗎?是的。若過去已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去有。”

未來有嗎?是的。不是未來未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現嗎?是的。若未來未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現,那麼,喂,也就不應當這樣說:“未來有。”

現在有,現在未滅、未離去、未變易、未滅沒、未遍滅沒嗎?是的。過去有,過去未滅、未離去、未變易、未滅沒、未遍滅沒嗎?不應這樣說……乃至……現在有,現在已生、已成、已生起、已產生、已出生、已顯現嗎?是的。未來有,未來已生、已成、已生起、已產生、已出生、已顯現嗎?不應這樣說……乃至……

過去有,過去已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒嗎?是的。現在有,現在已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒嗎?不應這樣說……乃至……未來有,未來未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現嗎?是的。現在有,現在未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現嗎?不應這樣說。

283Atītaṃ atthīti? Āmantā. Nanu atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Hañci atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ atthī’’ti. Anāgataṃ atthīti? Āmantā. Nanu anāgataṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Hañci anāgataṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ atthī’’ti. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Āmantā. Anāgataṃ atthi anāgataṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ atthi atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ atthi anāgataṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe.
284已對照

二百八十四、過去色有嗎?是的。不是過去色已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒嗎?是的。若過去色已滅……乃至……已遍滅沒,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去色有。”

未來色有嗎?是的。不是未來色未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現嗎?是的。若未來色未生……乃至……未顯現,那麼,喂,也就不應當這樣說:“未來色有。”

現在色有,現在色未滅、未離去、未變易、未滅沒、未遍滅沒嗎?是的。過去色有,過去色未滅、未離去、未變易、未滅沒、未遍滅沒嗎?不應這樣說。

現在色有,現在色已生、已成、已生起、已產生、已出生、已顯現嗎?是的。未來色有,未來色已生、已成、已生起、已產生、已出生、已顯現嗎?不應這樣說。

過去色有,過去色已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒嗎?是的。現在色有,現在色已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒嗎?不應這樣說。

未來色有,未來色未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現嗎?是的。現在色有,現在色未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現嗎?不應這樣說。

過去受有……乃至……想有,諸行有,識有嗎?是的。不是過去識已滅、已離去、已變易、已滅沒、已遍滅沒嗎?是的。若過去識已滅……乃至……已遍滅沒,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去識有。”

未來識有嗎?是的。不是未來識未生、未成、未生起、未產生、未出生、未顯現嗎?是的。若未來識未生……乃至……未顯現,那麼,喂,也就不應當這樣說:“未來識有。”

現在識有,現在識未滅……乃至……未遍滅沒嗎?是的。過去識有,過去識未滅……乃至……未遍滅沒嗎?不應這樣說。

現在識有,現在識已生……乃至……已顯現嗎?是的。未來識有,未來識已生……乃至……已顯現嗎?不應這樣說。

過去識有,過去識已滅……乃至……已遍滅沒嗎?是的。現在識有,現在識已滅……乃至……已遍滅沒嗎?不應這樣說。未來識有,未來識未生……乃至……未顯現嗎?是的。

現在識有,現在識未生……乃至……未顯現嗎?不應這樣說。

284Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Nanu atītaṃ rūpaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Hañci atītaṃ rūpaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ rūpaṃ atthī’’ti. Anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Nanu anāgataṃ rūpaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Hañci anāgataṃ rūpaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ rūpaṃ atthī’’ti. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ aniruddhaṃ avigataṃ avipariṇataṃ na atthaṅgataṃ na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ jātaṃ bhūtaṃ sañjātaṃ nibbattaṃ abhinibbattaṃ pātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe. Atītā vedanā atthi…pe… saññā atthi, saṅkhārā atthi, viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Nanu atītaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ atthaṅgataṃ abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Hañci atītaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgataṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ viññāṇaṃ atthī’’ti. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Nanu anāgataṃ viññāṇaṃ ajātaṃ abhūtaṃ asañjātaṃ anibbattaṃ anabhinibbattaṃ apātubhūtanti? Āmantā. Hañci anāgataṃ viññāṇaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ viññāṇaṃ atthī’’ti. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ aniruddhaṃ…pe… na abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ aniruddhaṃ…pe… na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ jātaṃ…pe… pātubhūtanti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ jātaṃ…pe… pātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgatanti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ niruddhaṃ…pe… abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtanti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ…pe… apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe.
285已對照

二百八十五、或“現在”或“色”,或“色”或“現在”,把現在色作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?是的。現在色在滅時捨棄現在性嗎?是的。捨棄色性嗎?不應這樣說……乃至……

或“現在”或“色”,或“色”或“現在”,把現在色作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?是的。現在色在滅時不捨棄色性嗎?是的。不捨棄現在性嗎?不應這樣說……乃至……

或“白”或“布”,或“布”或“白”,把白布作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?是的。白布在被染時捨棄白性嗎?是的。捨棄布性嗎?不應這樣說。

或“白”或“布”,或“布”或“白”,把白布作為一體,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?是的。白布在被染時不捨棄布性嗎?是的。不捨棄白性嗎?不應這樣說。……乃至……

285‘‘Paccuppannanti vā rūpa’’nti vā, ‘‘rūpanti vā paccuppanna’’nti vā paccuppannaṃ rūpaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ nirujjhamānaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti? Āmantā. Rūpabhāvaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. ‘‘Paccuppannanti vā rūpa’’nti vā, ‘‘rūpanti vā paccuppanna’’nti vā paccuppannaṃ rūpaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ nirujjhamānaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. ‘‘Odātanti vā vattha’’nti vā, ‘‘vatthanti vā odāta’’nti vā odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Odātaṃ vatthaṃ rajjamānaṃ odātabhāvaṃ jahatīti? Āmantā. Vatthabhāvaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe. ‘‘Odātanti vā vattha’’nti vā, ‘‘vatthanti vā odāta’’nti vā odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Odātaṃ vatthaṃ rajjamānaṃ vatthabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Odātabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe.…Pe….
286已對照

二百八十六、色不捨棄色性嗎?是的。色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說。不是色不捨棄色性,色是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。若色是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“色不捨棄色性。”

涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?是的。色不捨棄色性,色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說……乃至……色不捨棄色性,色是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

過去有,過去不捨棄過去性嗎?是的。未來有,未來不捨棄未來性嗎?不應這樣說。過去有,過去不捨棄過去性嗎?是的。現在有,現在不捨棄現在性嗎?不應這樣說……乃至……

未來有,未來捨棄未來性嗎?是的。過去有,過去捨棄過去性嗎?不應這樣說……乃至……

現在有,現在捨棄現在性嗎?是的。過去有,過去捨棄過去性嗎?不應這樣說。

過去有,過去不捨棄過去性嗎?是的。過去是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說……乃至……不是過去是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。若過去是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去有,過去不捨棄過去性。”

涅槃有,涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?是的。過去有,過去不捨棄過去性,過去是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

過去有,過去不捨棄過去性,過去是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。涅槃有,涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

286Rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahatīti nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahatīti [na jahati (sī. ka.)] rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpaṃ rūpabhāvaṃ na jahati rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Anāgataṃ atthi anāgataṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ atthi anāgataṃ anāgatabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ atthi paccuppannaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) aṭṭhakathā oloketabbā]? Na hevaṃ vattabbe. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Atītaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu atītaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci atītaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahatīti nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti atītaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ atthi atītaṃ atītabhāvaṃ na jahati atītaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
287已對照

二百八十七、過去色有,過去色不捨棄過去性嗎?是的。未來色有,未來色不捨棄未來性嗎?不應這樣說……乃至……過去色有,過去色不捨棄過去性嗎?是的。現在色有,現在色不捨棄現在性嗎?不應這樣說……乃至……

未來色有,未來色捨棄未來性嗎?是的。過去色有,過去色捨棄過去性嗎?不應這樣說……乃至……

現在色有,現在色捨棄現在性嗎?是的。過去色有,過去色捨棄過去性嗎?不應這樣說……乃至……

過去色有,過去色不捨棄過去性嗎?是的。過去色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說……乃至……不是過去色是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。若過去色是無常的……乃至……變易之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去色有,過去色不捨棄過去性。”

涅槃有,涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?是的。過去色有,過去色不捨棄過去性,過去色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

過去色有,過去色不捨棄過去性,過去色是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。涅槃有,涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

過去受有……過去想有……過去諸行有……過去識有,過去識不捨棄過去性嗎?是的。未來識有,未來識不捨棄未來性嗎?不應這樣說……乃至……過去識有,過去識不捨棄過去性嗎?是的。現在識有,現在識不捨棄現在性嗎?不應這樣說……乃至……

未來識有,未來識捨棄未來性嗎?是的。過去識有,過去識捨棄過去性嗎?不應這樣說……乃至……

現在識有,現在識捨棄現在性嗎?是的。過去識有,過去識捨棄過去性嗎?不應這樣說……乃至……

過去識有,過去識不捨棄過去性嗎?是的。過去識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說……乃至……不是過去識是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。若過去識是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去識有,過去識不捨棄過去性。”

涅槃有,涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?是的。過去識有,過去識不捨棄過去性,過去識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

過去識有,過去識不捨棄過去性,過去識是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?是的。涅槃有,涅槃不捨棄涅槃性,涅槃是無常的、不堅固的、非常恆的、變易之法嗎?不應這樣說……乃至……

287Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ rūpaṃ atthi anāgataṃ rūpaṃ anāgatabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ rūpaṃ atthi paccuppannaṃ rūpaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu atītaṃ rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci atītaṃ rūpaṃ aniccaṃ…pe… vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimapañhehi saṃsandetabbaṃ] nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimañhehi saṃsandetabbaṃ] atītaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ atthi atītaṃ rūpaṃ atītabhāvaṃ na jahati atītaṃ rūpaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vedanā atthi… atītā saññā atthi… atītā saṅkhārā atthi… atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ paccuppannabhāvaṃ na jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthi anāgataṃ viññāṇaṃ anāgatabhāvaṃ jahatīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthi paccuppannaṃ viññāṇaṃ paccuppannabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ jahatīti [na jahatīti (bahūsu) anulomapañhoyeva]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu atītaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Hañci atītaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahatī’’ti. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimapañhehi saṃsandetabbaṃ] nibbānaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahati [na jahatīti (?) purimapañhehi saṃsandetabbaṃ] atītaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ viññāṇaṃ atthi atītaṃ viññāṇaṃ atītabhāvaṃ na jahati atītaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Āmantā. Nibbānaṃ atthi nibbānaṃ nibbānabhāvaṃ na jahati nibbānaṃ aniccaṃ adhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
288已對照

語句淨治

二百八十八、過去非有嗎?是的。若過去非有,“過去有”是錯誤的。或者,若有[者]非過去,“有[者]是過去”是錯誤的。未來非有嗎?是的。若未來非有,“未來有”是錯誤的。或者,若有[者]非未來,“有[者]是未來”是錯誤的。

曾是未來而成為現在嗎?是的。那同一未來即是那現在嗎?不應這樣說……乃至……那同一未來即是那現在嗎?是的。曾是而成為,曾是而成為嗎?不應這樣說……乃至……曾是而成為,曾是而成為嗎?是的。未曾是而不成為,未曾是而不成為嗎?不應這樣說……乃至……

曾是現在而成為過去嗎?是的。那同一現在即是那過去嗎?不應這樣說……乃至……那同一現在即是那過去嗎?是的。曾是而成為,曾是而成為嗎?不應這樣說……乃至……曾是而成為,曾是而成為嗎?是的。未曾是而不成為,未曾是而不成為嗎?不應這樣說……乃至……

曾是未來而成為現在,曾是現在而成為過去嗎?是的。那同一未來即是那現在、即是那過去嗎?不應這樣說……乃至……那同一未來即是那現在、即是那過去嗎?是的。曾是而成為,曾是而成為嗎?不應這樣說……乃至……曾是而成為,曾是而成為嗎?是的。未曾是而不成為,未曾是而不成為嗎?不應這樣說。

288Atītaṃ nvatthīti? Āmantā. Hañci atītaṃ nvatthi, atītaṃ atthīti micchā. Hañci vā pana atthi nvātītaṃ, atthi atītanti micchā. Anāgataṃ nvatthīti? Āmantā. Hañci anāgataṃ nvatthi, anāgataṃ atthīti micchā. Hañci vā pana atthi nvānāgataṃ, atthi anāgatanti micchā. Anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti? Āmantā. Hutvā hoti hutvā hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… hutvā hoti hutvā hotīti? Āmantā. Na hutvā na hoti na hutvā na hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva paccuppannaṃ taṃ atītanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… taññeva paccuppannaṃ taṃ atītanti? Āmantā. Hutvā hoti hutvā hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… hutvā hoti hutvā hotīti? Āmantā. Na hutvā na hoti na hutvā na hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hoti, paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hotīti? Āmantā. Taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ taṃ atītanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ taṃ atītanti? Āmantā. Hutvā hoti hutvā hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… hutvā hoti hutvā hotīti? Āmantā. Na hutvā na hoti na hutvā na hotīti? Na hevaṃ vattabbe.
289已對照

過去眼與色等論

二百八十九、過去眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有嗎?是的。以過去眼見過去色嗎?不應這樣說……乃至……過去耳有,諸聲有,耳識有,虛空有,作意有嗎?是的。以過去耳聞過去聲嗎?不應這樣說……乃至……過去鼻有,諸香有,鼻識有,風有,作意有嗎?是的。以過去鼻嗅過去香嗎?不應這樣說……乃至……過去舌有,諸味有,舌識有,水有,作意有嗎?是的。以過去舌嘗過去味嗎?不應這樣說……乃至……過去身有,諸所觸有,身識有,地有,作意有嗎?是的。以過去身觸過去所觸嗎?不應這樣說……乃至……過去意有,諸法有,意識有,依處有,作意有嗎?是的。以過去意識知過去法嗎?不應這樣說……乃至……

未來眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有嗎?是的。以未來眼見未來色嗎?不應這樣說……乃至……未來耳有……鼻有……舌有……身有……意有,諸法有,意識有,依處有,作意有嗎?是的。以未來意識知未來法嗎?不應這樣說……乃至……

現在眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,以現在眼見現在色嗎?是的。過去眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,以過去眼見過去色嗎?不應這樣說……乃至……現在耳有……鼻有……舌有……身有……意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,以現在意識知現在法嗎?是的。過去意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,以過去意識知過去法嗎?不應這樣說……乃至……

現在眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,以現在眼見現在色嗎?是的。未來眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,以未來眼見未來色嗎?不應這樣說……乃至……現在耳有……鼻有……舌有……身有……意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,以現在意識知現在法嗎?是的。未來意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,以未來意識知未來法嗎?不應這樣說……乃至……

過去眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,卻不以過去眼見過去色嗎?是的。現在眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,卻不以現在眼見現在色嗎?不應這樣說……乃至……過去耳有……鼻有……舌有……身有……意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,卻不以過去意識知過去法嗎?是的。現在意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,卻不以現在意識知現在法嗎?不應這樣說……乃至……

未來眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,卻不以未來眼見未來色嗎?是的。現在眼有,諸色有,眼識有,光明有,作意有,卻不以現在眼見現在色嗎?不應這樣說……乃至……未來耳有……鼻有……舌有……身有……意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,卻不以未來意識知未來法嗎?是的。現在意有,諸法有,意識有,依處有,作意有,卻不以現在意識知現在法嗎?不應這樣說……乃至……

289Atītaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena cakkhunā atītaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ sotaṃ atthi saddā atthi sotaviññāṇaṃ atthi ākāso atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena sotena atītaṃ saddaṃ suṇātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ghānaṃ atthi gandhā atthi ghānaviññāṇaṃ atthi vāyo atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena ghānena atītaṃ gandhaṃ ghāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā jivhā atthi rasā atthi jivhāviññāṇaṃ atthi āpo atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītāya jivhāya atītaṃ rasaṃ sāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto kāyo atthi phoṭṭhabbā atthi kāyaviññāṇaṃ atthi pathavī atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena kāyena atītaṃ phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Atītena manena atītaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Anāgatena cakkhunā anāgataṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi … mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthīti? Āmantā. Anāgatena manena anāgataṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Atītaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, atītena cakkhunā atītaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Atīto mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, atītena manena atītaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Anāgataṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, anāgatena cakkhunā anāgataṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Anāgato mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, anāgatena manena anāgataṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca atītena cakkhunā atītaṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca atītena manena atītaṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Paccuppanno mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca anāgatena cakkhunā anāgataṃ rūpaṃ passatīti? Āmantā. Paccuppannaṃ cakkhuṃ atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṃ atthi āloko atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena cakkhunā paccuppannaṃ rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ sotaṃ atthi… ghānaṃ atthi… jivhā atthi… kāyo atthi… mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca anāgatena manena anāgataṃ dhammaṃ vijānātīti? Āmantā. Paccuppanno mano atthi dhammā atthi manoviññāṇaṃ atthi vatthuṃ atthi manasikāro atthi, na ca paccuppannena manena paccuppannaṃ dhammaṃ vijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
290已對照

過去智等論

二百九十、過去智有嗎?是的。以那智作智所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……以那智作智所應作的[事]嗎?是的。以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?不應這樣說……乃至……

未來智有嗎?是的。以那智作智所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……以那智作智所應作的[事]嗎?是的。以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?不應這樣說……乃至……

現在智有,以那智作智所應作的[事]嗎?是的。過去智有,以那智作智所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……現在智有,以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?是的。過去智有,以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?不應這樣說……乃至……現在智有,以那智作智所應作的[事]嗎?是的。未來智有,以那智作智所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……現在智有,以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?是的。未來智有,以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?不應這樣說……乃至……

過去智有,卻不以那智作智所應作的[事]嗎?是的。現在智有,卻不以那智作智所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……過去智有,卻不以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?是的。現在智有,卻不以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?不應這樣說……乃至……

未來智有,卻不以那智作智所應作的[事]嗎?是的。現在智有,卻不以那智作智所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……未來智有,卻不以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?是的。現在智有,卻不以那智遍知苦、舍斷集、作證滅、修習道嗎?不應這樣說……乃至……

290Atītaṃ ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthīti? Āmantā. Tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Atītaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Atītaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Āmantā. Paccuppannaṃ ñāṇaṃ atthi, na ca tena ñāṇena dukkhaṃ parijānāti, samudayaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikaroti, maggaṃ bhāvetīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
291已對照

阿羅漢等論

二百九十一、阿羅漢有過去的貪嗎?是的。阿羅漢以那貪而為有貪者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的瞋嗎?是的。阿羅漢以那瞋而為有瞋者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的痴嗎?是的。阿羅漢以那痴而為有痴者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的慢嗎?是的。阿羅漢以那慢而為有慢者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的見嗎?是的。阿羅漢以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的疑嗎?是的。阿羅漢以那疑而為有疑者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的昏沉嗎?是的。阿羅漢以那昏沉而為有昏沉者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的掉舉嗎?是的。阿羅漢以那掉舉而為有掉舉者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的無慚嗎?是的。阿羅漢以那無慚而為有無慚者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的無愧嗎?是的。阿羅漢以那無愧而為有無愧者嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含有過去的有身見嗎?是的。阿那含以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……阿那含有過去的疑……有過去的戒禁取……有過去的微細的欲貪……有過去的微細的瞋恚嗎?是的。阿那含以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含有過去的有身見嗎?是的。斯陀含以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……斯陀含有過去的疑……有過去的戒禁取……有過去的粗的欲貪……有過去的粗的瞋恚嗎?是的。斯陀含以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹有過去的有身見嗎?是的。須陀洹以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……須陀洹有過去的疑……有過去的戒禁取……有過去的導向苦界的貪……有過去的導向苦界的瞋……有過去的導向苦界的痴嗎?是的。須陀洹以那痴而為有痴者嗎?不應這樣說……乃至……

291Arahato atīto rāgo atthīti? Āmantā. Arahā tena rāgena sarāgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto doso atthīti? Āmantā. Arahā tena dosena sadosoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto moho atthīti? Āmantā. Arahā tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto māno atthīti? Āmantā. Arahā tena mānena samānoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītā diṭṭhi atthīti? Āmantā. Arahā tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītā vicikicchā atthīti? Āmantā. Arahā tāya vicikicchāya savicikicchoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ thinaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena thinena sathinoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ uddhaccaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena uddhaccena sauddhaccoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ ahirikaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena ahirikena saahirikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atītaṃ anottappaṃ atthīti? Āmantā. Arahā tena anottappena saanottappīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthīti? Āmantā. Anāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgāmissa atītā vicikicchā atthi… atīto sīlabbataparāmāso atthi… atīto aṇusahagato kāmarāgo atthi… atīto aṇusahagato byāpādo atthīti? Āmantā. Anāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthīti? Āmantā. Sakadāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmissa atītā vicikicchā atthi… atīto sīlabbataparāmāso atthi… atīto oḷāriko kāmarāgo atthi… atīto oḷāriko byāpādo atthīti? Āmantā. Sakadāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthīti? Āmantā. Sotāpanno tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpannassa atītā vicikicchā atthi… atīto sīlabbataparāmāso atthi… atīto apāyagamanīyo rāgo atthi… atīto apāyagamanīyo doso atthi… atīto apāyagamanīyo moho atthīti? Āmantā. Sotāpanno tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
292已對照

二百九十二、凡夫有過去的貪,凡夫以那貪而為有貪者嗎?是的。阿羅漢有過去的貪,阿羅漢以那貪而為有貪者嗎?不應這樣說……乃至……凡夫有過去的瞋……乃至……有過去的無愧,凡夫以那無愧而為無愧者嗎?是的。阿羅漢有過去的無愧,阿羅漢以那無愧而為無愧者嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫有過去的有身見,凡夫以那見而為有見者嗎?是的。阿那含有過去的有身見,阿那含以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……凡夫有過去的疑……乃至……有過去的微細的瞋恚,凡夫以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?是的。阿那含有過去的微細的瞋恚,阿那含以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫有過去的有身見,凡夫以那見而為有見者嗎?是的。斯陀含有過去的有身見,斯陀含以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……凡夫有過去的疑……有過去的粗的瞋恚,凡夫以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?是的。斯陀含有過去的粗的瞋恚,斯陀含以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?不應這樣說……乃至……

凡夫有過去的有身見,凡夫以那見而為有見者嗎?是的。須陀洹有過去的有身見,須陀洹以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……凡夫有過去的疑……乃至……有過去的導向苦界的痴,凡夫以那痴而為有痴者嗎?是的。須陀洹有過去的導向苦界的痴,須陀洹以那痴而為有痴者嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢有過去的貪,阿羅漢卻不以那貪而為有貪者嗎?是的。凡夫有過去的貪,凡夫卻不以那貪而為有貪者嗎?不應這樣說……乃至……阿羅漢有過去的瞋……乃至……有過去的無愧,阿羅漢卻不以那無愧而為無愧者嗎?是的。凡夫有過去的無愧,凡夫卻不以那無愧而為無愧者嗎?不應這樣說……乃至……

阿那含有過去的有身見,阿那含卻不以那見而為有見者嗎?是的。凡夫有過去的有身見,凡夫卻不以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……阿那含有過去的疑……乃至……有過去的微細的瞋恚,阿那含卻不以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?是的。凡夫有過去的微細的瞋恚,凡夫卻不以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?不應這樣說……乃至……

斯陀含有過去的有身見,斯陀含卻不以那見而為有見者嗎?是的。凡夫有過去的有身見,凡夫卻不以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……斯陀含有過去的疑……乃至……有過去的粗的瞋恚,斯陀含卻不以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?是的。凡夫有過去的粗的瞋恚,凡夫卻不以那瞋恚而為心懷瞋恚者嗎?不應這樣說……乃至……

須陀洹有過去的有身見,須陀洹卻不以那見而為有見者嗎?是的。凡夫有過去的有身見,凡夫卻不以那見而為有見者嗎?不應這樣說……乃至……須陀洹有過去的疑……乃至……有過去的導向苦界的痴,須陀洹卻不以那痴而為有痴者嗎?是的。凡夫有過去的導向苦界的痴,凡夫卻不以那痴而為有痴者嗎?不應這樣說……乃至……

292Puthujjanassa atīto rāgo atthi, puthujjano tena rāgena sarāgoti? Āmantā. Arahato atīto rāgo atthi, arahā tena rāgena sarāgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atīto doso atthi…pe… atītaṃ anottappaṃ atthi puthujjano tena anottappena anottappīti? Āmantā. Arahato atītaṃ anottappaṃ atthi, arahā tena anottappena anottappīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Anāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, anāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto aṇusahagato byāpādo atthi, puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Anāgāmissa atīto aṇusahagato byāpādo atthi, anāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Sakadāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, sakadāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atītā vicikicchā atthi… atīto oḷāriko byāpādo atthi, puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Sakadāgāmissa atīto oḷāriko byāpādo atthi, sakadāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Sotāpannassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, sotāpanno tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… puthujjanassa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto apāyagamanīyo moho atthi, puthujjano tena mohena samohoti? Āmantā. Sotāpannassa atīto apāyagamanīyo moho atthi, sotāpanno tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahato atīto rāgo atthi, na ca arahā tena rāgena sarāgoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto rāgo atthi, na ca puthujjano tena rāgena sarāgoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahato atīto doso atthi…pe… atītaṃ anottappaṃ atthi, na ca arahā tena anottappena anottappīti? Āmantā. Puthujjanassa atītaṃ anottappaṃ atthi, na ca puthujjano tena anottappena anottappīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca anāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgāmissa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto aṇusahagato byāpādo atthi, na ca anāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto aṇusahagato byāpādo atthi, na ca puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sakadāgāmissa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca sakadāgāmī tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmissa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto oḷāriko byāpādo atthi, na ca sakadāgāmī tena byāpādena byāpannacittoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto oḷāriko byāpādo atthi, na ca puthujjano tena byāpādena byāpannacittoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sotāpannassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca sotāpanno tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Āmantā. Puthujjanassa atītā sakkāyadiṭṭhi atthi, na ca puthujjano tāya diṭṭhiyā sadiṭṭhikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāpannassa atītā vicikicchā atthi…pe… atīto apāyagamanīyo moho atthi, na ca sotāpanno tena mohena samohoti? Āmantā. Puthujjanassa atīto apāyagamanīyo moho atthi, na ca puthujjano tena mohena samohoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
293已對照

過去手等論

二百九十三、過去的手有嗎?是的。有過去的手時,拿起與放下便顯現嗎?不應這樣說……乃至……過去的足有嗎?是的。有過去的足時,前進與後退便顯現嗎?不應這樣說……乃至……過去的肢節有嗎?是的。有過去的肢節時,屈與伸便顯現嗎?不應這樣說……乃至……過去的腹有嗎?是的。有過去的腹時,飢與渴便顯現嗎?不應這樣說……乃至……

過去的身有嗎?是的。過去的身是可被提舉與壓制的、可被切割與破壞的、為烏鴉、鷲、鷹所共有的嗎?不應這樣說……乃至……於過去的身,毒會侵入,刀會侵入,火會侵入嗎?不應這樣說……乃至……過去的身能用鐐銬縛來繫縛,用繩縛來繫縛,用鎖鏈縛來繫縛,用村縛來繫縛,用市鎮縛來繫縛,用城縛來繫縛,用地方縛來繫縛,用以頸為第五的諸縛來繫縛嗎?不應這樣說……乃至……

過去的水有嗎?是的。以那水作水所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……過去的火有嗎?是的。以那火作火所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……過去的風有嗎?是的。以那風作風所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……

293Atītā hatthā atthīti? Āmantā. Atītesu hatthesu sati ādānanikkhepanaṃ paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā pādā atthīti? Āmantā. Atītesu pādesu sati abhikkamapaṭikkamo paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā pabbā atthīti? Āmantā. Atītesu pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto kucchi atthīti? Āmantā. Atītasmiṃ kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā paññāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto kāyo atthīti? Āmantā. Atīto kāyo paggahaniggahupago chedanabhedanupago kākehi gijjhehi kulalehi sādhāraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīte kāye visaṃ kameyya, satthaṃ kameyya, aggi kameyyāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… labbhā atīto kāyo addubandhanena bandhituṃ, rajjubandhanena bandhituṃ, saṅkhalikabandhanena bandhituṃ, gāmabandhanena bandhituṃ, nigamabandhanena bandhituṃ, nagarabandhanena bandhituṃ, janapadabandhanena bandhituṃ, kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitunti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto āpo atthīti? Āmantā. Tena āpena āpakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto tejo atthīti? Āmantā. Tena tejena tejakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atīto vāyo atthīti? Āmantā. Tena vāyena vāyakaraṇīyaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
294已對照

過去蘊等合集論

二百九十四、過去色蘊有,未來色蘊有,現在色蘊有嗎?是的。[有]三個色蘊嗎?不應這樣說……乃至……過去五蘊有,未來五蘊有,現在五蘊有嗎?是的。[有]十五蘊嗎?不應這樣說……乃至……

過去眼處有,未來眼處有,現在眼處有嗎?是的。[有]三個眼處嗎?不應這樣說……乃至……過去十二處有,未來十二處有,現在十二處有嗎?是的。[有]三十六處嗎?不應這樣說……乃至……

過去眼界有,未來眼界有,現在眼界有嗎?是的。[有]三個眼界嗎?不應這樣說……乃至……過去十八界有,未來十八界有,現在十八界有嗎?是的。[有]五十四界嗎?不應這樣說……乃至……

過去眼根有,未來眼根有,現在眼根有嗎?是的。[有]三個眼根嗎?不應這樣說……乃至……過去二十二根有,未來二十二根有,現在二十二根有嗎?是的。[有]六十六根嗎?不應這樣說……乃至……

過去的轉輪王有,未來的轉輪王有,現在的轉輪王有嗎?是的。有三位轉輪王的當面相會嗎?不應這樣說……乃至……

過去的正等正覺者有,未來的正等正覺者有,現在的正等正覺者有嗎?是的。有三位正等正覺者的當面相會嗎?不應這樣說……乃至……

294Atīto rūpakkhandho atthi, anāgato rūpakkhandho atthi, paccuppanno rūpakkhandho atthīti? Āmantā. Tayo rūpakkhandhāti? Na hevaṃ vattabbe …pe… atītā pañcakkhandhā atthi, anāgatā pañcakkhandhā atthi, paccuppannā pañcakkhandhā atthīti? Āmantā. Pannarasakkhandhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ cakkhāyatanaṃ atthi, anāgataṃ cakkhāyatanaṃ atthi, paccuppannaṃ cakkhāyatanaṃ atthīti? Āmantā. Tīṇi cakkhāyatanānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītāni dvādasāyatanāni atthi, anāgatāni dvādasāyatanāni atthi, paccuppannāni dvādasāyatanāni atthīti? Āmantā. Chattiṃsāyatanānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā cakkhudhātu atthi, anāgatā cakkhudhātu atthi, paccuppannā cakkhudhātu atthīti? Āmantā. Tisso cakkhudhātuyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā aṭṭhārasa dhātuyo atthi, anāgatā aṭṭhārasa dhātuyo atthi, paccuppannā aṭṭhārasa dhātuyo atthīti? Āmantā. Catupaññāsa dhātuyoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ cakkhundriyaṃ atthi, anāgataṃ cakkhundriyaṃ atthi, paccuppannaṃ cakkhundriyaṃ atthīti? Āmantā. Tīṇi cakkhundriyānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītāni bāvīsatindriyāni atthi, anāgatāni bāvīsatindriyāni atthi, paccuppannāni bāvīsatindriyāni atthīti? Āmantā. Chasaṭṭhindriyānīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto rājā cakkavattī atthi, anāgato rājā cakkavattī atthi, paccuppanno rājā cakkavattī atthīti? Āmantā. Tiṇṇannaṃ rājūnaṃ cakkavattīnaṃ sammukhībhāvo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atīto sammāsammuddho atthi, anāgato sammāsambuddho atthi, paccuppanno sammāsambuddho atthīti? Āmantā. Tiṇṇannaṃ sammāsambuddhānaṃ sammukhībhāvo hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
295已對照

詞句淨治論

二百九十五、過去有嗎?是的。有[者]是過去嗎?有[者]或是過去、或是非過去。

你要承認[這]駁斥。若過去有,有[者]或是過去、或是非過去,因此,過去非過去,非過去是過去。你在那裡所說的“應當說‘過去有,有[者]或是過去、或是非過去,因此,過去非過去,非過去是過去’”,是錯誤的。

若並非“過去非過去,非過去是過去”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去有,有[者]或是過去、或是非過去。”你在那裡所說的“應當說‘過去有,有[者]或是過去、或是非過去,因此,過去非過去,非過去是過去’”,是錯誤的。

未來有嗎?是的。有[者]是未來嗎?有[者]或是未來、或是非未來。

你要承認[這]駁斥。若未來有,有[者]或是未來、或是非未來,因此,未來非未來,非未來是未來。你在那裡所說的“應當說‘未來有,有[者]或是未來、或是非未來,因此,未來非未來,非未來是未來’”,是錯誤的。

若並非“未來非未來,非未來是未來”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“未來有,有[者]或是未來、或是非未來。”你在那裡所說的“應當說‘未來有,有[者]或是未來、或是非未來,因此,未來非未來,非未來是未來’”,是錯誤的。

現在有嗎?是的。有[者]是現在嗎?有[者]或是現在、或是非現在。

你要承認[這]駁斥。若現在有,有[者]或是現在、或是非現在,因此,現在非現在,非現在是現在。你在那裡所說的“應當說‘現在有,有[者]或是現在、或是非現在,因此,現在非現在,非現在是現在’”,是錯誤的。

若並非“現在非現在,非現在是現在”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“現在有,有[者]或是現在、或是非現在。”你在那裡所說的“應當說‘現在有,有[者]或是現在、或是非現在,因此,現在非現在,非現在是現在’”,是錯誤的。

涅槃有嗎?是的。有[者]是涅槃嗎?有[者]或是涅槃,或非涅槃。

你要承認[這]駁斥。若涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃,因此,涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃。你在那裡所說的“應當說‘涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃,因此,涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃’”,是錯誤的。

若並非“涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃”,那麼,喂,也就不應當這樣說:“涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃。”你在那裡所說的“應當說‘涅槃有,有[者]或是涅槃,或非涅槃,因此,涅槃非涅槃,非涅槃是涅槃’”,是錯誤的。

295Atītaṃ atthīti? Āmantā. Atthi atītanti? Atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci atītaṃ atthi, atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītaṃ, tenātītaṃ nvātītaṃ, nvātītaṃ atītanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘atītaṃ atthi atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītaṃ, tenātītaṃ nvātītaṃ, nvātītaṃ atīta’’’nti micchā. No ce pana atītaṃ nvātītaṃ nvātītaṃ atītanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītaṃ atthi atthi siyā atītaṃ, siyā nvātīta’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘atītaṃ atthi atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītaṃ, tenātītaṃ nvātītaṃ, nvātītaṃ atīta’’’nti micchā. Anāgataṃ atthīti? Āmantā. Atthi anāgatanti? Atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgatanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ siyā nvānāgataṃ, tenānāgataṃ nvānāgataṃ, nvānāgataṃ anāgatanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgataṃ, tenānāgataṃ nvānāgataṃ, nvānāgataṃ anāgata’’’nti micchā. No ce panānāgataṃ nvānāgataṃ nvānāgataṃ anāgatanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgata’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘anāgataṃ atthi atthi siyā anāgataṃ, siyā nvānāgataṃ, tenānāgataṃ nvānāgataṃ, nvānāgataṃ anāgata’’’nti micchā. Paccuppannaṃ atthīti, āmantā. Atthi paccuppannanti? Atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannaṃ, tena paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppannanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannaṃ, tena paccuppannaṃ no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppanna’’’nti micchā. No ce pana paccuppannaṃ no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppannanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppanna’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘paccuppannaṃ atthi atthi siyā paccuppannaṃ, siyā no paccuppannaṃ, tena paccuppannaṃ no paccuppannaṃ, no paccuppannaṃ paccuppanna’’’nti micchā. Nibbānaṃ atthīti? Āmantā. Atthi nibbānanti? Atthi siyā nibbānaṃ siyā no nibbānanti. Ājānāhi niggahaṃ. Hañci nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbānaṃ, tena nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbānanti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbānaṃ, tena nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbāna’’’nti micchā. No ce pana nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbānanti, no ca vata re vattabbe – ‘‘nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbāna’’nti. Yaṃ tattha vadesi – ‘‘vattabbe kho – ‘nibbānaṃ atthi atthi siyā nibbānaṃ, siyā no nibbānaṃ, tena nibbānaṃ no nibbānaṃ, no nibbānaṃ nibbāna’’’nti micchā.
296已對照

經證

二百九十六、不應說“過去有,未來有”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,凡任何色,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的,劣的或勝的,遠的或近的,這稱為色蘊。凡任何受……凡任何想……凡任何諸行……凡任何識,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的,劣的或勝的,遠的或近的,這稱為識蘊。”確有[這]經嗎?是的。那麼,過去有,未來有。

過去有,未來有嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這三種詞說之路、增語之路、施設之路,[它們]未被棄捨、往昔未曾被棄捨,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,是有智的沙門、婆羅門所不拒斥的。哪三種呢?諸比丘,凡已過去的、已滅的、已離去的、已變易的色,它的名稱是‘曾有’,它的共稱是‘曾有’,它的施設是‘曾有’;它的名稱不是‘現有’,它的名稱不是‘將有’。凡受……乃至……凡想……凡諸行……凡已過去的、已滅的、已離去的、已變易的識,它的名稱是‘曾有’,它的共稱是‘曾有’,它的施設是‘曾有’;它的名稱不是‘現有’,它的名稱不是‘將有’。

“諸比丘,凡未生的、未顯現的色,它的名稱是‘將有’,它的共稱是‘將有’,它的施設是‘將有’;它的名稱不是‘現有’,它的名稱不是‘曾有’。凡受……乃至……凡想……凡諸行……凡未生的、未顯現的識,它的名稱是‘將有’,它的共稱是‘將有’,它的施設是‘將有’;它的名稱不是‘現有’,它的名稱不是‘曾有’。

“諸比丘,凡已生的、已顯現的色,它的名稱是‘現有’,它的共稱是‘現有’,它的施設是‘現有’;它的名稱不是‘曾有’,它的名稱不是‘將有’。凡受……乃至……凡想……凡諸行……凡已生的、已顯現的識,它的名稱是‘現有’,它的共稱是‘現有’,它的施設是‘現有’;它的名稱不是‘曾有’,它的名稱不是‘將有’。諸比丘,這就是那三種詞說之路、增語之路、施設之路,[它們]未被棄捨、往昔未曾被棄捨,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,是有智的沙門、婆羅門所不拒斥的。

“諸比丘,就連過去那些烏卡拉人瓦薩與般尼亞——無因論者、無作論者、虛無論者——他們也認為:對這三種詞說之路、增語之路、施設之路,不應呵責、不應駁斥。這是什麼緣故呢?由於怖畏非難、斥責、求過。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“過去有,未來有。”

過去有嗎?是的。具壽破群那不是對世尊這樣說過嗎:“尊者,是否有那樣的眼——憑那眼,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛?尊者,是否有那樣的舌……乃至……尊者,是否有那樣的意——憑那意,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛?”

“破群那,沒有那樣的眼——憑那眼,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛。破群那,沒有那樣的舌……乃至……破群那,沒有那樣的意——憑那意,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“過去有。”

過去有嗎?是的。具壽難陀迦不是這樣說過嗎:“先前有貪,那是不善;它現在沒有了,這就是善。先前有瞋……先前有痴,那是不善;它現在沒有了,這就是善。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“過去有。”

不應說“未來有”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,若於段食有貪、有歡喜、有渴愛,識便於彼住立、增廣。凡於何處識住立、增廣,於彼便有名色的降入。凡於何處有名色的降入,於彼便有諸行的增長。凡於何處有諸行的增長,於彼便有未來的再有之生起。凡於何處有未來的再有之生起,於彼便有未來的生、老死。凡於何處有未來的生、老死,諸比丘,我說那是有愁、有塵、有惱的。

“諸比丘,若於觸食……諸比丘,若於意思食……諸比丘,若於識食有貪、有歡喜……乃至……我說[那]是有塵、有惱的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,未來有。

未來有嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,若於段食無貪、無歡喜、無渴愛,識便於彼不住立、不增廣。凡於何處識不住立、不增廣,於彼便無名色的降入。凡於何處無名色的降入,於彼便無諸行的增長。凡於何處無諸行的增長,於彼便無未來的再有之生起。凡於何處無未來的再有之生起,於彼便無未來的生、老死。凡於何處無未來的生、老死,諸比丘,我說那是無愁、無塵、無惱的。

“諸比丘,若於觸食……諸比丘,若於意思食……諸比丘,若於識食無貪、無歡喜……乃至……我說[那]是無塵、無惱的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“未來有。”

296Na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthi, anāgataṃ atthī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā – ayaṃ vuccati rūpakkhandho. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā – ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho’’ti [saṃ. ni. 3.48]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atītaṃ atthi, anāgataṃ atthīti. Atītaṃ atthi, anāgataṃ atthīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katame tayo? Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. Yā vedanā…pe… yā saññā… ye saṅkhārā… yaṃ viññāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇataṃ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti. Yā vedanā…pe… yā saññā… ye saṅkhārā… yaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. Yā vedanā…pe… yā saññā… ye saṅkhārā… yaṃ viññāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’ti. Ime kho, bhikkhave, tayo niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. ‘‘Yepi te, bhikkhave, ahesuṃ ukkalā vassabhaññā ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepime tayo niruttipathe adhivacanapathe paññattipathe na garahitabbaṃ na paṭikkositabbaṃ amaññiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindābyārosaupārambhabhayā’’ti [saṃyuttanikāye]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthi, anāgataṃ atthī’’ti. Atītaṃ atthīti? Āmantā. Nanu āyasmā phagguno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho taṃ, bhante, cakkhuṃ yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyyāti. Atthi nu kho sā, bhante, jivhā…pe… atthi nu kho so, bhante, mano yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti. ‘‘Natthi kho taṃ, phagguna, cakkhuṃ yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyya. Natthi kho sā, phagguna, jivhā…pe… natthi nu kho so, phagguna, mano yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti [saṃ. ni. 4.83]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthī’’ti. Atītaṃ atthīti? Āmantā. Nanu āyasmā nandako etadavoca – ‘‘ahu pubbe lobho tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusalaṃ. Ahu pubbe doso… ahu pubbe moho, tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusala’’nti [aṅguttaranikāye]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ atthī’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘anāgataṃ atthī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo, atthi nandī, atthi taṇhā; patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ virūḷhaṃ. Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ virūḷhaṃ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṃ vuddhi, atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha atthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, sasokaṃ taṃ, bhikkhave, sarajaṃ [sadaraṃ (saṃ. ni. 2.64) tadeva yuttataraṃ] saupāyāsanti vadāmi. ‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo, atthi nandī…pe… sarajaṃ saupāyāsanti vadāmī’’ti [saṃ. ni. 2.64]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi anāgataṃ atthīti. Anāgataṃ atthīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo, natthi nandī, natthi taṇhā; appatiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ avirūḷhaṃ. Yattha viññāṇaṃ appatiṭṭhitaṃ avirūḷhaṃ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṃ vuddhi. Yattha natthi saṅkhārānaṃ vuddhi, natthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbatti. Yattha natthi āyatiṃ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ. Yattha natthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, asokaṃ taṃ, bhikkhave, arajaṃ anupāyāsanti vadāmi. ‘‘Phasse ce, bhikkhave, āhāre… manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre… viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo, natthi nandī…pe… arajaṃ anupāyāsanti vadāmī’’ti [saṃ. ni. 2.64]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘anāgataṃ atthī’’ti.
297已對照

一切有論終。

六、過去蘊等論

一、非經證

二百九十七、過去是蘊嗎?是的。過去有嗎?不應這樣說……乃至……過去是處嗎?是的。過去有嗎?不應這樣說……乃至……過去是界嗎?是的。過去有嗎?不應這樣說……乃至……過去是蘊、界、處嗎?是的。過去有嗎?不應這樣說……乃至……

未來是蘊嗎?是的。未來有嗎?不應這樣說……乃至……未來是處嗎?是的。未來有嗎?不應這樣說……乃至……未來是界嗎?是的。未來有嗎?不應這樣說……乃至……未來是蘊、界、處嗎?是的。未來有嗎?不應這樣說……乃至……

現在是蘊,現在有嗎?是的。過去是蘊,過去有嗎?不應這樣說……乃至……現在是處,現在有嗎?是的。過去是處,過去有嗎?不應這樣說……乃至……現在是界,現在有嗎?是的。過去是界,過去有嗎?不應這樣說……乃至……現在是蘊、界、處,現在有嗎?是的。過去是蘊、界、處,過去有嗎?不應這樣說……乃至……

現在是蘊,現在有嗎?是的。未來是蘊,未來有嗎?不應這樣說……乃至……現在是處,現在有嗎?是的。未來是處,未來有嗎?不應這樣說……乃至……現在是界,現在有嗎?是的。未來是界,未來有嗎?不應這樣說……乃至……現在是蘊、界、處,現在有嗎?是的。未來是蘊、界、處,未來有嗎?不應這樣說……乃至……

過去是蘊,過去沒有嗎?是的。現在是蘊,現在沒有嗎?不應這樣說……乃至……過去是處,過去沒有嗎?是的。現在是處,現在沒有嗎?不應這樣說……乃至……過去是界,過去沒有嗎?是的。現在是界,現在沒有嗎?不應這樣說……乃至……過去是蘊、界、處,過去沒有嗎?是的。現在是蘊、界、處,現在沒有嗎?不應這樣說……乃至……

未來是蘊,未來沒有嗎?是的。現在是蘊,現在沒有嗎?不應這樣說……乃至……未來是處……乃至……未來是界……乃至……未來是蘊、界、處,未來沒有嗎?是的。現在是蘊、界、處,現在沒有嗎?不應這樣說……乃至……

過去色是蘊嗎?是的。過去色有嗎?不應這樣說……乃至……過去色是處嗎?是的。過去色有嗎?不應這樣說……乃至……過去色是界嗎?是的。過去色有嗎?不應這樣說……乃至……過去色是蘊、界、處嗎?是的。過去色有嗎?不應這樣說……乃至……

未來色是蘊嗎?是的。未來色有嗎?不應這樣說……乃至……未來色是處……乃至……未來色是界……乃至……未來色是蘊、界、處嗎?是的。未來色有嗎?不應這樣說……乃至……

現在色是蘊,現在色有嗎?是的。過去色是蘊,過去色有嗎?不應這樣說……乃至……現在色是處……乃至……現在色是界……乃至……現在色是蘊、界、處,現在色有嗎?是的。過去色是蘊、界、處,過去色有嗎?不應這樣說……乃至……

現在色是蘊,現在色有嗎?是的。未來色是蘊,未來色有嗎?不應這樣說……乃至……現在色是處……乃至……現在色是界……乃至……現在色是蘊、界、處,現在色有嗎?是的。未來色是蘊、界、處,未來色有嗎?不應這樣說……乃至……

過去色是蘊,過去色沒有嗎?是的。現在色是蘊,現在色沒有嗎?不應這樣說……乃至……過去色是處……乃至……過去色是界……乃至……過去色是蘊、界、處,過去色沒有嗎?是的。現在色是蘊、界、處,現在色沒有嗎?不應這樣說……乃至……

未來色是蘊,未來色沒有嗎?是的。現在色是蘊,現在色沒有嗎?不應這樣說……乃至……未來色是處……乃至……未來色是界……乃至……未來色是蘊、界、處,未來色沒有嗎?是的。現在色是蘊、界、處,現在色沒有嗎?不應這樣說……乃至……

過去受……過去想……過去諸行……過去識是蘊嗎?是的。過去識有嗎?不應這樣說……乃至……過去識是處……乃至……過去識是界……乃至……過去識是蘊、界、處嗎?是的。過去識有嗎?不應這樣說……乃至……

未來識是蘊嗎?是的。未來識有嗎?不應這樣說……乃至……未來識是處……乃至……未來識是界……乃至……未來識是蘊、界、處嗎?是的。未來識有嗎?不應這樣說……乃至……

現在識是蘊,現在識有嗎?是的。過去識是蘊,過去識有嗎?不應這樣說……乃至……現在識是處……乃至……現在識是界……乃至……現在識是蘊、界、處,現在識有嗎?是的。過去識是蘊、界、處,過去識有嗎?不應這樣說……乃至……

現在識是蘊,現在識有嗎?是的。未來識是蘊,未來識有嗎?不應這樣說……乃至……現在識是處……乃至……現在識是界……乃至……現在識是蘊、界、處,現在識有嗎?是的。未來識是蘊、界、處,未來識有嗎?不應這樣說……乃至……

過去識是蘊,過去識沒有嗎?是的。現在識是蘊,現在識沒有嗎?不應這樣說……乃至……過去識是處……乃至……過去識是界……乃至……過去識是蘊、界、處,過去識沒有嗎?是的。現在識是蘊、界、處,現在識沒有嗎?不應這樣說……乃至……未來識是蘊,未來識沒有嗎?是的。現在識是蘊,現在識沒有嗎?不應這樣說……乃至……未來識是處……乃至……未來識是界……乃至……未來識是蘊、界、處,未來識沒有嗎?是的。現在識是蘊、界、處,現在識沒有嗎?不應這樣說……乃至……

297Atītaṃ khandhāti? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ āyatananti? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ dhātūti? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ khandhā dhātu āyatananti [khandhadhātuāyatananti (syā.)]? Āmantā. Atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ khandhāti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ dhātūti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ khandhā atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ āyatanaṃ atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ dhātu paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ dhātu atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ khandhā anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ āyatanaṃ anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ dhātu paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ dhātu anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ khandhā atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ āyatanaṃ atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ āyatanaṃ paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ dhātu atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ dhātu paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ khandhā anāgataṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ dhātu…pe… anāgataṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ khandhoti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ āyatananti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ dhātūti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ rūpaṃ khandhoti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ rūpaṃ dhātu…pe… anāgataṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ khandho atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ khandho anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ rūpaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ rūpaṃ khandho atītaṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… atītaṃ rūpaṃ dhātu…pe… atītaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ rūpaṃ khandho anāgataṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandho paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ rūpaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ rūpaṃ dhātu…pe… anāgataṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ rūpaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ rūpaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ rūpaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vedanā… atītā saññā… atītā saṅkhārā… atītaṃ viññāṇaṃ khandhoti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ …pe… atītaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… atītaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ viññāṇaṃ khandhoti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatananti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ khandho atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Atītaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ khandho anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ atthīti? Āmantā. Anāgataṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ viññāṇaṃ atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ viññāṇaṃ khandho atītaṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… atītaṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… atītaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ atītaṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ khandho anāgataṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandho paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ āyatanaṃ…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ dhātu…pe… anāgataṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ anāgataṃ viññāṇaṃ natthīti? Āmantā. Paccuppannaṃ viññāṇaṃ khandhā dhātu āyatanaṃ paccuppannaṃ viññāṇaṃ natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
298已對照

二、經證

二百九十八、不應說“過去、未來的蘊、界、處,而這些[法]沒有”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有這三種詞說之路、增語之路、施設……乃至……有智的……乃至……”確有[這]經嗎?是的。那麼,過去、未來的蘊、界、處,而這些[法]沒有。

過去、未來的蘊、界、處,而這些[法]沒有嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,凡任何色,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的,劣的或勝的,遠的或近的,這稱為色蘊。凡任何受……凡任何想……凡任何諸行……凡任何識,過去的、未來的、現在的……乃至……這稱為識蘊。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“過去、未來的蘊、界、處,而這些[法]沒有。”

298Na vattabbaṃ – ‘‘atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi cete’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paññatti…pe… viññūhīti…pe…’’. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi cete’’ti. Atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi ceteti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati rūpakkhandho. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘atītānāgatā khandhā dhātu āyatanaṃ natthi cete’’ti.
299已對照

過去蘊等論終。

七、一分有論

一、過去等一分論

二百九十九、過去有嗎?一分有,一分沒有。一分已滅,一分未滅;一分已離去,一分未離去;一分已滅沒,一分未滅沒;一分已遍滅沒,一分未遍滅沒嗎?不應這樣說……乃至……

過去一分有,一分沒有嗎?是的。過去異熟未成熟的諸法,一分有,一分沒有嗎?不應這樣說……乃至……過去一分有,一分沒有嗎?是的。過去異熟已成熟的諸法,一分有,一分沒有嗎?不應這樣說……乃至……過去一分有,一分沒有嗎?是的。過去無異熟的諸法,一分有,一分沒有嗎?不應這樣說……乃至……

過去一分有,一分沒有嗎?是的。什麼有,什麼沒有?過去異熟未成熟的諸法——它們有;過去異熟已成熟的諸法——它們沒有。過去異熟未成熟的諸法——它們有嗎?是的。過去異熟已成熟的諸法——它們有嗎?不應這樣說……乃至……過去異熟未成熟的諸法——它們有嗎?是的。過去無異熟的諸法——它們有嗎?不應這樣說……乃至……

過去異熟已成熟的諸法——它們沒有嗎?是的。過去異熟未成熟的諸法——它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

過去無異熟的諸法——它們沒有嗎?是的。過去異熟未成熟的諸法——它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

過去異熟未成熟的諸法——它們有嗎?是的。不是過去異熟未成熟的諸法已滅嗎?是的。若過去異熟未成熟的諸法已滅,那麼,喂,也就不應當這樣說:“過去異熟未成熟的諸法——它們有。”

過去異熟未成熟的諸法已滅——它們有嗎?是的。過去異熟已成熟的諸法已滅——它們有嗎?不應這樣說……乃至……過去異熟未成熟的諸法已滅——它們有嗎?是的。過去無異熟的諸法已滅——它們有嗎?不應這樣說……乃至……

過去異熟已成熟的諸法已滅——它們沒有嗎?是的。過去異熟未成熟的諸法已滅——它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

過去無異熟的諸法已滅——它們沒有嗎?是的。過去異熟未成熟的諸法已滅——它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

過去異熟未成熟的諸法已滅——它們有嗎?是的。過去異熟已成熟的諸法已滅——它們沒有嗎?是的。過去一分異熟已成熟、一分異熟未成熟的諸法已滅——它們一分有,一分沒有嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“過去異熟未成熟的諸法——它們有”嗎?是的。不是過去異熟未成熟的諸法將成熟嗎?是的。若過去異熟未成熟的諸法將成熟,那麼,喂,就應當這樣說:“過去異熟未成熟的諸法——它們有。”

以“過去異熟未成熟的諸法將成熟”[為據],它們有嗎?是的。以“將成熟”[為據],[它們]是現在的嗎?不應這樣說……乃至……以“將成熟”[為據],[它們]是現在的嗎?是的。以“現在諸法將滅”[為據],它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

299Atītaṃ atthīti? Ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti. Ekaccaṃ niruddhaṃ, ekaccaṃ na niruddhaṃ; ekaccaṃ vigataṃ, ekaccaṃ avigataṃ; ekaccaṃ atthaṅgataṃ, ekaccaṃ na atthaṅgataṃ; ekaccaṃ abbhatthaṅgataṃ, ekaccaṃ na abbhatthaṅgatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Atītā avipākā dhammā ekacce atthi ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītaṃ ekaccaṃ atthi ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Kiṃ atthi kiṃ natthīti? Atītā avipakkavipākā dhammā – te atthi; atītā vipakkavipākā dhammā – te natthīti. Atītā avipakkavipākā dhammā – te atthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā avipakkavipākā dhammā – te atthīti? Āmantā. Atītā avipākā dhammā – te atthīti [atītā avipakkavipākā dhammā te natthīti (ka.)]? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vipakkavipākā dhammā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā dhammā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe …pe…. Atītā avipākā [vipakkavipākā (syā.), avipakkavipākā (ka.)] dhammā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā [avipākā (syā.)] dhammā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā avipakkavipākā dhammā – te atthīti? Āmantā. Nanu atītā avipakkavipākā dhammā niruddhāti? Āmantā. Hañci atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atītā avipakkavipākā dhammā – te [dhammā niruddhā te (syā. ka.)] atthī’’ti. Atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Āmantā. Atītā avipākā [avipakkavipākā (sī. ka.)] dhammā niruddhā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā vipakkavipākā dhammā niruddhā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā avipākā [vipakkavipākā (syā.), avipakkavipākā (ka.)] dhammā niruddhā – te natthīti? Āmantā. Atītā avipakkavipākā [avipākā (syā.)] dhammā niruddhā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atītā avipakkavipākā dhammā niruddhā – te atthīti? Āmantā. Atītā vipakkavipākā dhammā niruddhā – te natthīti? Āmantā. Atītā ekadesaṃ vipakkavipākā dhammā ekadesaṃ avipakkavipākā dhammā niruddhā – te ekacce atthi ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘atītā avipakkavipākā dhammā – te atthī’’ti? Āmantā. Nanu atītā avipakkavipākā dhammā vipaccissantīti? Āmantā. Hañci atītā avipakkavipākā dhammā vipaccissanti, tena vata re vattabbe – ‘‘atītā avipakkavipākā dhammā – te atthī’’ti. Atītā avipakkavipākā dhammā vipaccissantīti katvā te atthīti? Āmantā. Vipaccissantīti katvā paccuppannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… vipaccissantīti katvā paccuppannāti? Āmantā. Paccuppannā dhammā nirujjhissantīti katvā te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
300已對照

二、未來等一分論

三百、未來有嗎?一分有,一分沒有。一分已生,一分未生;一分已生起,一分未生起;一分已產生,一分未產生;一分已顯現,一分未顯現嗎?不應這樣說……乃至……

未來一分有,一分沒有嗎?是的。未來將生的諸法,一分有,一分沒有嗎?不應這樣說……乃至……未來一分有,一分沒有嗎?是的。未來不將生的諸法,一分有,一分沒有嗎?不應這樣說……乃至……

未來一分有,一分沒有嗎?是的。什麼有,什麼沒有?未來將生的諸法——它們有;未來不將生的諸法——它們沒有。未來將生的諸法——它們有嗎?是的。未來不將生的諸法——它們有嗎?不應這樣說……乃至……未來不將生的諸法——它們沒有嗎?是的。未來將生的諸法——它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

未來將生的諸法——它們有嗎?是的。不是未來將生的諸法未生嗎?是的。若未來將生的諸法未生,那麼,喂,也就不應當這樣說:“未來將生的諸法——它們有。”

未來將生的諸法未生——它們有嗎?是的。未來不將生的諸法未生——它們有嗎?不應這樣說……乃至……未來不將生的諸法未生——它們沒有嗎?是的。未來將生的諸法未生——它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“未來將生的諸法——它們有”嗎?是的。不是未來將生的諸法將生起嗎?是的。若未來將生的諸法將生起,那麼,喂,就應當這樣說:“未來將生的諸法——它們有。”

以“未來將生的諸法將生起”[為據],它們有嗎?是的。以“將生起”[為據],[它們]是現在的嗎?不應這樣說……乃至……以“將生起”[為據],[它們]是現在的嗎?是的。以“現在諸法將滅”[為據],它們沒有嗎?不應這樣說……乃至……

300Anāgataṃ atthīti? Ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti. Ekaccaṃ jātaṃ, ekaccaṃ ajātaṃ; ekaccaṃ sañjātaṃ, ekaccaṃ asañjātaṃ; ekaccaṃ nibbattaṃ, ekaccaṃ anibbattaṃ; ekaccaṃ pātubhūtaṃ, ekaccaṃ apātubhūtanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Anāgatā uppādino dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Anāgatā anuppādino dhammā ekacce atthi, ekacce natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ ekaccaṃ atthi, ekaccaṃ natthīti? Āmantā. Kiṃ atthi, kiṃ natthīti? Anāgatā uppādino dhammā – te atthi; anāgatā anuppādino dhammā – te natthīti. Anāgatā uppādino dhammā – te atthīti? Āmantā. Anāgatā anuppādino dhammā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgatā anuppādino dhammā – te natthīti? Āmantā. Anāgatā uppādino dhammā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgatā uppādino dhammā – te atthīti? Āmantā. Nanu anāgatā uppādino dhammā ajātāti? Āmantā. Hañci anāgatā uppādino dhammā ajātā, no ca vata re vattabbe – ‘‘anāgatā uppādino dhammā – te atthī’’ti. Anāgatā uppādino dhammā ajātā – te atthīti? Āmantā. Anāgatā anuppādino dhammā ajātā – te atthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgatā anuppādino dhammā ajātā – te natthīti? Āmantā. Anāgatā uppādino dhammā ajātā – te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘anāgatā uppādino dhammā – te atthī’’ti? Āmantā. Nanu anāgatā uppādino dhammā uppajjissantīti? Āmantā. Hañci anāgatā uppādino dhammā uppajjissanti, tena vata re vattabbe – ‘‘anāgatā uppādino dhammā – te atthī’’ti. Anāgatā uppādino dhammā uppajjissantīti katvā te atthīti? Āmantā. Uppajjissantīti katvā paccuppannāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… uppajjissantīti katvā paccuppannāti? Āmantā. Paccuppannā dhammā nirujjhissantīti katvā te natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
301已對照

一分有論終。

八、念處論

三百零一、一切法是念處嗎?是的。一切法是念、念根、念力、正念、念覺支、唯一之道、導向滅盡的、導向菩提的、趣向損減的、無漏的、不順結的、不順系的、不順暴流的、不順軛的、不順蓋的、非所執取的、不順取的、不順雜染的,一切法是佛隨念、法隨念、僧隨念、戒隨念、舍隨念、天隨念、入出息念、死隨念、身至念、寂止隨念嗎?不應這樣說……乃至……

一切法是念處嗎?是的。眼處是念處嗎?不應這樣說……乃至……眼處是念處嗎?是的。眼處是念、念根、念力、正念、念覺支、唯一之道、導向滅盡的、導向菩提的、趣向損減的、無漏的、不順結的……乃至……不順雜染的,眼處是佛隨念、法隨念、僧隨念、戒隨念、舍隨念、天隨念、入出息念、死隨念、身至念、寂止隨念嗎?不應這樣說……乃至……耳處……鼻處……舌處……身處……色處……聲處……香處……味處……所觸處……貪……瞋……痴……慢……見……疑……昏沉……掉舉……無慚……無愧是念處嗎?不應這樣說……乃至……無愧是念處嗎?是的。無愧是念、念根、念力、正念……乃至……身至念、寂止隨念嗎?不應這樣說……乃至……

念是念處,而它是念嗎?是的。眼處是念處,而它是念嗎?不應這樣說……乃至……念是念處,而它是念嗎?是的。耳處……乃至……身處……色處……乃至……所觸處……貪……瞋……痴……乃至……無愧是念處,而它是念嗎?不應這樣說……乃至……

眼處是念處,而它不是念嗎?是的。念是念處,而它不是念嗎?不應這樣說……乃至……耳處……乃至……身處……色處……乃至……所觸處……貪……瞋……痴……乃至……無愧是念處,而它不是念嗎?是的。念是念處,而它不是念嗎?不應這樣說……乃至……

301Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbe dhammā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavā asaṃyojaniyā aganthaniyā anoghaniyā ayoganiyā anīvaraṇiyā aparāmaṭṭhā anupādāniyā asaṃkilesikā, sabbe dhammā buddhānussati dhammānussati saṅghānussati sīlānussati cāgānussati devatānussati ānāpānassati maraṇānussati kāyagatāsati upasamānussatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānanti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo khayagāmī bodhagāmī apacayagāmī anāsavaṃ asaṃyojaniyaṃ…pe… asaṃkilesikaṃ, cakkhāyatanaṃ buddhānussati dhammānussati saṅghānussati sīlānussati cāgānussati devatānussati ānāpānassati maraṇānussati kāyagatāsati upasamānussatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāyatanaṃ… ghānāyatanaṃ… jivhāyatanaṃ… kāyāyatanaṃ… rūpāyatanaṃ… saddāyatanaṃ… gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ… rāgo… doso… moho… māno… diṭṭhi… vicikicchā… thinaṃ… uddhaccaṃ… ahirikaṃ… anottappaṃ satipaṭṭhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anottappaṃ satipaṭṭhānanti? Āmantā. Anottappaṃ sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati…pe… kāyagatāsati upasamānussatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sati satipaṭṭhānā, sā ca satīti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sati satipaṭṭhānā, sā ca satīti? Āmantā. Sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ… rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ… rāgo… doso… moho…pe… anottappaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Cakkhāyatanaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca na satīti? Āmantā. Sati satipaṭṭhānā, sā ca na satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ… rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ… rāgo … doso… moho…pe… anottappaṃ satipaṭṭhānaṃ, tañca na satīti? Āmantā. Sati satipaṭṭhānā, sā ca na satīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
302已對照

三百零二、不應說“一切法是念處”嗎?是的。不是念緣一切法而住立嗎?是的。若念緣一切法而住立,那麼,喂,就應當這樣說:“一切法是念處。”

念緣一切法而住立,[因此]一切法是念處嗎?是的。觸緣一切法而住立,[因此]一切法是觸處嗎?不應這樣說……乃至……

念緣一切法而住立,[因此]一切法是念處嗎?是的。受緣一切法而住立……想住立……思住立……心住立,[因此]一切法是心處嗎?不應這樣說……乃至……

一切法是念處嗎?是的。一切眾生都是念已現起者、具足念者、與念結合者;一切眾生的念都現前嗎?不應這樣說……乃至……

302Na vattabbaṃ – ‘‘sabbe dhammā satipaṭṭhānā’’ti? Āmantā. Nanu sabbe dhamme ārabbha sati santiṭṭhatīti? Āmantā. Hañci sabbe dhamme ārabbha sati santiṭṭhatīti, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbe dhammā satipaṭṭhānā’’ti. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha sati santiṭṭhatīti sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha phasso santiṭṭhatīti sabbe dhammā phassapaṭṭhānāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha sati santiṭṭhatīti sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbaṃ dhammaṃ ārabbha vedanā santiṭṭhati… saññā santiṭṭhati… cetanā santiṭṭhati… cittaṃ santiṭṭhatīti sabbe dhammā cittapaṭṭhānāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbe sattā upaṭṭhitasatino satiyā samannāgatā satiyā samohitā; sabbesaṃ sattānaṃ sati paccupaṭṭhitāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
303已對照

三百零三、一切法是念處嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,凡不享用身至念者,他們便不享用不死;諸比丘,凡享用身至念者,他們便享用不死。”確有[這]經嗎?是的。一切眾生都享用、獲得、串習、修習、多作身至念嗎?不應這樣說……乃至……

一切法是念處嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,此是唯一之道,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。”確有[這]經嗎?是的。一切法是唯一之道嗎?不應這樣說……乃至……

一切法是念處嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,由於轉輪王的出現,便有七寶的出現。哪七[寶]呢?輪寶出現,象寶出現,馬寶……摩尼寶……女寶……居士寶……將軍寶出現。諸比丘,由於轉輪王的出現,便有這七寶的出現。

“諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,便有七覺支寶的出現。哪七[覺支寶]呢?念覺支寶出現,擇法覺支寶出現,精進覺支寶出現,喜覺支寶出現,輕安覺支寶出現,定覺支寶出現,舍覺支寶出現。諸比丘,由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,便有這七覺支寶的出現。”確有[這]經嗎?是的。由於如來、阿羅漢、正等正覺者的出現,一切法都正是念覺支寶嗎?不應這樣說……乃至……一切法是念處嗎?是的。一切法是正勤……神足……根……力……覺支嗎?不應這樣說……乃至……

303Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘amataṃ te, bhikkhave, na paribhuñjanti ye kāyagatāsatiṃ na paribhuñjanti. Amataṃ te, bhikkhave, paribhuñjanti ye kāyagatāsatiṃ paribhuñjantī’’ti [a. ni. 1.600]. Attheva suttantoti? Āmantā. Sabbe sattā kāyagatāsatiṃ paribhuñjanti paṭilabhanti āsevanti bhāventi bahulīkarontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā’’ti [dī. ni. 2.373; ma. ni. 1.106; saṃ. ni. 5.367]! Attheva suttantoti? Āmantā? Sabbe dhammā ekāyanamaggoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘rañño, bhikkhave, cakkavattissa pātubhāvā sattannaṃ ratanānaṃ pātubhāvo hoti. Katamesaṃ sattannaṃ? Cakkaratanassa pātubhāvo hoti, hatthiratanassa pātubhāvo hoti, assaratanassa… maṇiratanassa… itthiratanassa … gahapatiratanassa… pariṇāyakaratanassa pātubhāvo hoti. Rañño, bhikkhave, cakkavattissa pātubhāvā imesaṃ sattannaṃ ratanānaṃ pātubhāvo hoti. ‘‘Tathāgatassa, bhikkhave, pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa sattannaṃ bojjhaṅgaratanānaṃ pātubhāvo hoti. Katamesaṃ sattannaṃ? Satisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, vīriyasambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, pītisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, passaddhisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, samādhisambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti, upekkhāsambojjhaṅgaratanassa pātubhāvo hoti. Tathāgatassa, bhikkhave, pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgaratanānaṃ pātubhāvo hotī’’ti [saṃ. ni. 5.223]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa sabbe dhammā satisambojjhaṅgaratanāva hontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sabbe dhammā satipaṭṭhānāti? Āmantā. Sabbe dhammā sammappadhānā… iddhipādā… indriyā… balā… bojjhaṅgāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
304已對照

念處論終。

九、如是有論

三百零四、過去有嗎?如是有、如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義,無義、有義,有性、無性,無性、有性,或“有”或“無”,或“無”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

未來有嗎?如是有、如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義,無義、有義,有性、無性,無性、有性,或“有”或“無”,或“無”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

現在有嗎?如是有、如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義……乃至……相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

304Atītaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
305已對照

三百零五、過去如是有、如是無嗎?是的。如何有,如何無?過去[作為]“過去”,如是有;過去[作為]“未來”,如是無;過去[作為]“現在”,如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義,無義、有義,有性、無性,無性、有性,或“有”或“無”,或“無”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

未來如是有、如是無嗎?是的。如何有,如何無?未來[作為]“未來”,如是有;未來[作為]“過去”,如是無;未來[作為]“現在”,如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義,無義、有義……乃至……相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

現在如是有、如是無嗎?是的。如何有,如何無?現在[作為]“現在”,如是有;現在[作為]“過去”,如是無;現在[作為]“未來”,如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義……乃至……相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“過去如是有、如是無;未來如是有、如是無;現在如是有、如是無”嗎?是的。過去[作為]“未來”,如是有;過去[作為]“現在”,如是有;未來[作為]“過去”,如是有;未來[作為]“現在”,如是有;現在[作為]“過去”,如是有;現在[作為]“未來”,如是有嗎?不應這樣說。……乃至……那麼,過去如是有、如是無,未來如是有、如是無,現在如是有、如是無。

305Atītaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Atītaṃ atītanti hevatthi, atītaṃ anāgatanti heva natthi, atītaṃ paccuppannanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Anāgataṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Anāgataṃ anāgatanti hevatthi, anāgataṃ atītanti heva natthi, anāgataṃ paccuppannanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paccuppannaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Paccuppannaṃ paccuppannanti hevatthi, paccuppannaṃ atītanti heva natthi, paccuppannaṃ anāgatanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘atītaṃ hevatthi, heva natthi; anāgataṃ hevatthi, heva natthi; paccuppannaṃ hevatthi, heva natthī’’ti? Āmantā. Atītaṃ anāgatanti hevatthi, atītaṃ paccuppannanti hevatthi, anāgataṃ atītanti hevatthi, anāgataṃ paccuppannanti hevatthi, paccuppannaṃ atītanti hevatthi, paccuppannaṃ anāgatanti hevatthīti? Na hevaṃ vattabbe.…Pe…. Tena hi atītaṃ hevatthi heva natthi, anāgataṃ hevatthi heva natthi, paccuppannaṃ hevatthi, heva natthīti.
306已對照

三百零六、色有嗎?如是有、如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義,無義、有義,有性、無性,無性、有性,或“有”或“無”,或“無”或“有”,那就是它,是同一物、相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

受……想……諸行……識有嗎?如是有、如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義……乃至……相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

色如是有、如是無嗎?是的。如何有,如何無?色[作為]“色”,如是有;色[作為]“受”,如是無……乃至……色[作為]“想”,如是無……乃至……色[作為]“諸行”,如是無……乃至……色[作為]“識”,如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義……乃至……相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

受……想……諸行……識如是有、如是無嗎?是的。如何有,如何無?識[作為]“識”,如是有。識[作為]“色”,如是無……乃至……識[作為]“受”,如是無……乃至……識[作為]“想”,如是無……乃至……識[作為]“諸行”,如是無。那同一[者]有、那同一[者]無嗎?不應這樣說……乃至……那同一[者]有、那同一[者]無嗎?是的。有義、無義……乃至……相等、同分、同類嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“色如是有、如是無;受……想……諸行……識如是有、如是無”嗎?是的。色[作為]“受”,如是有……乃至……色[作為]“想”,如是有……乃至……色[作為]“諸行”,如是有……乃至……色[作為]“識”,如是有……受……想……諸行……識[作為]“色”,如是有……識[作為]“受”,如是有……識[作為]“想”,如是有……識[作為]“諸行”,如是有嗎?不應這樣說……乃至……那麼,色如是有、如是無;受……想……諸行……識如是有、如是無。

306Rūpaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho, natthaṭṭho atthaṭṭho, atthibhāvo natthibhāvo, natthibhāvo atthibhāvo, atthīti vā natthīti vā, natthīti vā atthīti vā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ atthīti? Hevatthi, heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Rūpaṃ rūpanti hevatthi, rūpaṃ vedanāti hevaṃ natthi…pe… rūpaṃ saññāti heva natthi…pe… rūpaṃ saṅkhārāti heva natthi…pe… rūpaṃ viññāṇanti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Kintatthi, kinti natthīti? Viññāṇaṃ viññāṇanti hevatthi. Viññāṇaṃ rūpanti heva natthi…pe… viññāṇaṃ vedanāti heva natthi…pe… viññāṇaṃ saññāti heva natthi…pe… viññāṇaṃ saṅkhārāti heva natthīti. Sevatthi, seva natthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sevatthi, seva natthīti? Āmantā. Atthaṭṭho natthaṭṭho…pe… same samabhāge tajjāteti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘rūpaṃ hevatthi, heva natthīti; vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ hevatthi, heva natthīti? Āmantā. Rūpaṃ vedanāti hevatthi…pe… rūpaṃ saññāti hevatthi…pe… rūpaṃ saṅkhārāti hevatthi…pe… rūpaṃ viññāṇanti hevatthi… vedanā… saññā … saṅkhārā… viññāṇaṃ rūpanti hevatthi… viññāṇaṃ vedanāti hevatthi… viññāṇaṃ saññāti hevatthi… viññāṇaṃ saṅkhārāti hevatthīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena hi rūpaṃ hevatthi, heva natthi; vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ hevatthi, heva natthīti.
306已對照

如是有論終。

其攝頌——

可得、退失,梵行之住、分限;

遍知、欲貪之舍斷,一切有說、處;

過去未來、[一]分,一切法是念處,

306Tassuddānaṃ – Upalabbho parihāni, brahmacariyavāso odhiso; Pariññā kāmarāgappahānaṃ, sabbatthivādo āyatanaṃ; Atītānāgato subhaṅgo [atītānāgatesu bhāgo (syā.)], sabbe dhammā satipaṭṭhānā.
已對照

如是有、如是無。

已對照

第一品

已對照

大品。