快樂巴利palinanda.cc

論事·第二十二品 Bāvīsatimavaggo (208) 1. Parinibbānakathā

892已對照

二十二、第二十二品

(二百零八)一、般涅槃論

八百九十二、有未舍斷某一結而般涅槃[的事]嗎?是的。有未舍斷某一有身見……乃至……未舍斷無愧而般涅槃[的事]嗎?不應這樣說……乃至……

有未舍斷某一結而般涅槃[的事]嗎?是的。阿羅漢是有貪者……乃至……有煩惱者嗎?不應這樣說……乃至……不是阿羅漢是無貪者……乃至……無煩惱者嗎?是的。若阿羅漢是無貪者……乃至……無煩惱者,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有未舍斷某一結而般涅槃[的事]。”

892Atthi kiñci saṃyojanaṃ appahāya parinibbānanti? Āmantā. Atthi kiñci sakkāyadiṭṭhiṃ appahāya…pe… anottappaṃ appahāya parinibbānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi kiñci saṃyojanaṃ appahāya parinibbānanti? Āmantā. Arahā sarāgo…pe… sakilesoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu arahā nirāgo…pe… nikkilesoti? Āmantā. Hañci arahā nirāgo…pe… nikkileso, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi kiñci saṃyojanaṃ appahāya parinibbāna’’nti.
893已對照

八百九十三、不應說“有未舍斷某一結而般涅槃[的事]”嗎?是的。阿羅漢知一切佛境界嗎?不應這樣說。那麼,有未舍斷某一結而般涅槃[的事]。

893Na vattabbaṃ – ‘‘atthi kiñci saṃyojanaṃ appahāya parinibbāna’’nti? Āmantā. Arahā sabbaṃ buddhavisayaṃ jānātīti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi atthi kiñci saṃyojanaṃ appahāya parinibbānanti.
894已對照

般涅槃論終。

二十二、第二十二品

(二百零九)二、善心論

八百九十四、阿羅漢具善心而般涅槃嗎?是的。阿羅漢在造作福行時……造作不動行時……作導向趣的業時……作導向有的業時……作導向統治權的業時……作導向主權的業時……作導向大財物的業時……作導向大眷屬的業時……作導向天之福運的業時……作導向人之福運的業時般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……

阿羅漢具善心而般涅槃嗎?是的。阿羅漢在積集、損減、舍斷、執取、散開、堆聚、熄滅、點燃時般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……不是阿羅漢既不積集也不損減,[而是]損減了而住立嗎?是的。若阿羅漢既不積集也不損減,[而是]損減了而住立,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢具善心而般涅槃。”不是阿羅漢既不捨斷也不執取,[而是]舍斷了而住立,既不散開也不堆聚,[而是]散開了而住立;不是阿羅漢既不熄滅也不點燃,[而是]熄滅了而住立嗎?是的。若阿羅漢既不熄滅也不點燃,[而是]熄滅了而住立,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢具善心而般涅槃。”

894Arahā kusalacitto parinibbāyatīti? Āmantā. Arahā puññābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharonto… āneñjābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharonto… gatisaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto… bhavasaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto… issariyasaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto… adhipaccasaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto… mahābhogasaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto… mahāparivārasaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto… devasobhagyasaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto… manussasobhagyasaṃvattaniyaṃ kammaṃ karonto parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Arahā kusalacitto parinibbāyatīti? Āmantā. Arahā ācinanto apacinanto pajahanto upādiyanto visinento ussinento vidhūpento sandhūpento parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… nanu arahā nevācināti na apacināti apacinitvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā nevācināti na apacināti apacinitvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahā kusalacitto parinibbāyatī’’ti. Nanu arahā neva pajahati na upādiyati pajahitvā ṭhito, neva visineti na ussineti visinetvā ṭhito; nanu arahā neva vidhūpeti na sandhūpeti vidhūpetvā ṭhitoti? Āmantā. Hañci arahā neva vidhūpeti na sandhūpeti vidhūpetvā ṭhito, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahā kusalacitto parinibbāyatī’’ti.
895已對照

八百九十五、不應說“阿羅漢具善心而般涅槃”嗎?是的。不是阿羅漢念已現起、具念、正知地般涅槃嗎?是的。若阿羅漢念已現起、具念、正知地般涅槃,那麼,喂,就應當這樣說:“阿羅漢具善心而般涅槃。”

895Na vattabbaṃ – ‘‘arahā kusalacitto parinibbāyatī’’ti? Āmantā. Nanu arahā upaṭṭhitassati sato sampajāno parinibbāyatīti? Āmantā. Hañci arahā upaṭṭhitassati sato sampajāno parinibbāyati, tena vata re vattabbe – ‘‘arahā kusalacitto parinibbāyatī’’ti.
896已對照

善心論終。

二十二、第二十二品

(二百一十)三、不動論

八百九十六、阿羅漢住於不動而般涅槃嗎?是的。不是阿羅漢住於平常的心而般涅槃嗎?是的。若阿羅漢住於平常的心而般涅槃,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢住於不動而般涅槃。”

阿羅漢住於不動而般涅槃嗎?是的。阿羅漢住於作所成的心而般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……不是阿羅漢住於異熟心而般涅槃嗎?是的。若阿羅漢住於異熟心而般涅槃,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢住於不動而般涅槃。”

阿羅漢住於不動而般涅槃嗎?是的。阿羅漢住於唯作無記心而般涅槃嗎?不應這樣說……乃至……不是阿羅漢住於異熟無記心而般涅槃嗎?是的。若阿羅漢住於異熟無記心而般涅槃,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢住於不動而般涅槃。”

阿羅漢住於不動而般涅槃嗎?是的。不是世尊從第四禪出定後,隨即般涅槃了嗎?是的。若世尊從第四禪出定後,隨即般涅槃了,那麼,喂,也就不應當這樣說:“阿羅漢住於不動而般涅槃。”

896Arahā āneñje ṭhito parinibbāyatīti? Āmantā. Nanu arahā pakaticitte ṭhito parinibbāyatīti? Āmantā. Hañci arahā pakaticitte ṭhito parinibbāyati, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahā āneñje ṭhito parinibbāyatī’’ti. Arahā āneñje ṭhito parinibbāyatīti? Āmantā. Arahā kiriyamaye citte ṭhito parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu arahā vipākacitte ṭhito parinibbāyatīti? Āmantā. Hañci arahā vipākacitte ṭhito parinibbāyati, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahā āneñje ṭhito parinibbāyatī’’ti. Arahā āneñje ṭhito parinibbāyatīti? Āmantā. Arahā kiriyābyākate citte ṭhito parinibbāyatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu arahā vipākābyākate citte ṭhito parinibbāyatīti? Āmantā. Hañci arahā vipākābyākate citte ṭhito parinibbāyati, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahā āneñje ṭhito parinibbāyatī’’ti. Arahā āneñje ṭhito parinibbāyatīti? Āmantā. Nanu bhagavā catutthajjhānā vuṭṭhahitvā samanantarā parinibbutoti [dī. ni. 2.219]? Āmantā. Hañci bhagavā catutthajjhānā vuṭṭhahitvā samanantarā parinibbuto, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahā āneñje ṭhito parinibbāyatī’’ti.
897已對照

不動論終。

二十二、第二十二品

(二百一十一)四、法現觀論

八百九十七、在住胎中有法現觀嗎?是的。在住胎中有說法、聽法、論法、遍問、受持戒、於諸根守護門、於食知量、於初夜後夜致力於警寤嗎?不應這樣說……乃至……在住胎中沒有說法、聽法……乃至……於初夜後夜致力於警寤嗎?是的。若在住胎中沒有說法、聽法……乃至……於初夜後夜致力於警寤,那麼,喂,也就不應當這樣說:“在住胎中有法現觀。”

在住胎中有法現觀嗎?是的。不是正見的生起有二緣——他人之聲與如理作意嗎?是的。若正見的生起有二緣——他人之聲與如理作意,那麼,喂,也就不應當這樣說:“在住胎中有法現觀。”

在住胎中有法現觀嗎?是的。睡著者、放逸者、失念者、不正知者有法現觀嗎?不應這樣說……乃至……

897Atthi gabbhaseyyāya dhammābhisamayoti? Āmantā. Atthi gabbhaseyyāya dhammadesanā, dhammassavanaṃ, dhammasākacchā, paripucchā, sīlasamādānaṃ, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā, pubbarattāpararattaṃ jāgariyānuyogoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthi gabbhaseyyāya dhammadesanā, dhammassavanaṃ…pe… pubbarattāpararattaṃ jāgariyānuyogoti? Āmantā. Hañci natthi gabbhaseyyāya dhammadesanā, dhammassavanaṃ…pe… pubbarattāpararattaṃ jāgariyānuyogo, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi gabbhaseyyāya dhammābhisamayo’’ti. Atthi gabbhaseyyāya dhammābhisamayoti? Āmantā. Nanu dve paccayā sammādiṭṭhiyā uppādāya – parato ca ghoso, yoniso ca manasikāroti? Āmantā. Hañci dve paccayā sammādiṭṭhiyā uppādāya – parato ca ghoso, yoniso ca manasikāro, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi gabbhaseyyāya dhammābhisamayo’’ti. Atthi gabbhaseyyāya dhammābhisamayoti? Āmantā. Suttassa pamattassa muṭṭhassatissa asampajānassa dhammābhisamayoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
898已對照

法現觀論終。

二十二、第二十二品

(二百一十二至二百一十四)五至七、三篇論

八百九十八、在住胎中有獲得阿羅漢果[的事]嗎?是的。睡著者、放逸者、失念者、不正知者有獲得阿羅漢果[的事]嗎?不應這樣說……乃至……

898Atthi gabbhaseyyāya arahattappattīti? Āmantā. Suttassa pamattassa muṭṭhassatissa asampajānassa arahattappattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
899已對照

八百九十九、夢中者有法現觀嗎?是的。睡著者、放逸者、失念者、不正知者有法現觀嗎?不應這樣說……乃至……

899Atthi supinagatassa dhammābhisamayoti? Āmantā. Suttassa pamattassa muṭṭhassatissa asampajānassa dhammābhisamayoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
900已對照

九百、夢中者有獲得阿羅漢果[的事]嗎?是的。睡著者、放逸者、失念者、不正知者有獲得阿羅漢果[的事]嗎?不應這樣說……乃至……

900Atthi supinagatassa arahattappattīti? Āmantā. Suttassa pamattassa muṭṭhassatissa asampajānassa arahattappattīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
901已對照

三篇論終。

二十二、第二十二品

(二百一十五)八、無記論

九百零一、夢中者的一切心都是無記的嗎?是的。在夢中會殺生嗎?是的。若在夢中會殺生,那麼,喂,也就不應當這樣說:“夢中者的一切心都是無記的。”

在夢中會取不與……乃至……會說妄語、會說離間語、會說粗惡語、會說雜穢語、會挖穿牆壁、會劫掠財物、會行單家劫掠、會埋伏於路上[攔劫]、會侵犯他人之妻、會劫掠村莊、會劫掠市鎮,在夢中會行淫慾法,夢中者會遺出不淨,在夢中會布施,會施衣,會施缽食,會施坐臥處,會施病者所需的醫藥資具,會施硬食,會施軟食,會施飲水,會禮敬塔廟,會在塔廟獻上花鬘,獻上香,獻上塗香……乃至……會右繞塔廟嗎?是的。若在夢中會右繞塔廟,那麼,喂,也就不應當這樣說:“夢中者的一切心都是無記的。”

901Sabbaṃ supinagatassa cittaṃ abyākatanti? Āmantā. Supinantena pāṇaṃ haneyyāti? Āmantā. Hañci supinantena pāṇaṃ haneyya, no ca vata re vattabbe – ‘‘sabbaṃ supinagatassa cittaṃ abyākata’’nti. Supinantena adinnaṃ ādiyeyya…pe… musā bhaṇeyya, pisuṇaṃ bhaṇeyya, pharusaṃ bhaṇeyya, samphaṃ palapeyya, sandhiṃ chindeyya, nillopaṃ hareyya, ekāgārikaṃ kareyya, paripanthe tiṭṭheyya, paradāraṃ gaccheyya, gāmaghātakaṃ kareyya, nigamaghātakaṃ kareyya, supinantena methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, supinagatassa asuci mucceyya, supinantena dānaṃ dadeyya, cīvaraṃ dadeyya, piṇḍapātaṃ dadeyya, senāsanaṃ dadeyya, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ dadeyya, khādanīyaṃ dadeyya, bhojanīyaṃ dadeyya, pānīyaṃ dadeyya, cetiyaṃ vandeyya, cetiye mālaṃ āropeyya, gandhaṃ āropeyya, vilepanaṃ āropeyya…pe… cetiyaṃ abhidakkhiṇaṃ kareyyāti? Āmantā. Hañci supinantena cetiyaṃ abhidakkhiṇaṃ kareyya, no ca vata re vattabbe – ‘‘sabbaṃ supinagatassa cittaṃ abyākata’’nti.
902已對照

九百零二、不應說“夢中者的一切心都是無記的”嗎?是的。不是世尊說了夢中者的心是不可稱說的嗎?是的。若世尊說了夢中者的心是不可稱說的,那麼,喂,就應當這樣說:“夢中者的一切心都是無記的。”

902Na vattabbaṃ – ‘‘sabbaṃ supinagatassa cittaṃ abyākata’’nti? Āmantā. Nanu supinagatassa cittaṃ abbohāriyaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci supinagatassa cittaṃ abbohāriyaṃ vuttaṃ bhagavatā, tena vata re vattabbe – ‘‘sabbaṃ supinagatassa cittaṃ abyākata’’nti.
903已對照

無記論終。

二十二、第二十二品

(二百一十六)九、串習緣論

九百零三、沒有任何串習緣性嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,殺生若被習行、修習、多作,會導向地獄,導向畜生胎,導向餓鬼界。殺生的最輕的異熟,對已成為人者,是導向短壽的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有某種串習緣性。

沒有任何串習緣性嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,不與取若被習行、修習、多作,會導向地獄,導向畜生胎,導向餓鬼界。不與取的最輕的異熟,對已成為人者,是導向財物衰患的……乃至……欲邪行的最輕的異熟,對已成為人者,是導向與敵人結怨的……乃至……虛妄語的最輕的異熟,對已成為人者,是導向以不實之事[被]誹謗的……乃至……離間語的最輕的異熟,對已成為人者,是導向與朋友分裂的……乃至……粗惡語的最輕的異熟,對已成為人者,是導向[聽到]不可意之聲的……乃至……雜穢語的最輕的異熟,對已成為人者,是導向言語不被採信的。諸比丘,飲谷酒、花果酒若被習行……乃至……飲谷酒、花果酒的最輕的異熟,對已成為人者,是導向瘋狂的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有某種串習緣性。

903Natthi kāci āsevanapaccayatāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘pāṇātipāto, bhikkhave, āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṃvattaniko tiracchānayonisaṃvattaniko pettivisayasaṃvattaniko, yo sabbalahuso pāṇātipātassa vipāko manussabhūtassa appāyukasaṃvattaniko hotī’’ti [a. ni. 8.40]. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atthi kāci āsevanapaccayatāti. Natthi kāci āsevanapaccayatāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘adinnādānaṃ, bhikkhave, āsevitaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ nirayasaṃvattanikaṃ tiracchānayonisaṃvattanikaṃ pettivisayasaṃvattanikaṃ, yo sabbalahuso adinnādānassa vipāko manussabhūtassa bhogabyasanasaṃvattaniko hoti…pe… yo sabbalahuso kāmesumicchācārassa vipāko manussabhūtassa sapattaverasaṃvattaniko hoti…pe… yo sabbalahuso musāvādassa vipāko manussabhūtassa abbhūtabbhakkhānasaṃvattaniko hoti…pe… yo sabbalahuso pisuṇāya vācāya vipāko manussabhūtassa mittehi bhedanasaṃvattaniko hoti…pe… yo sabbalahuso pharusāya vācāya vipāko manussabhūtassa amanāpasaddasaṃvattaniko hoti…pe… yo sabbalahuso samphappalāpassa vipāko manussabhūtassa anādeyyavācāsaṃvattaniko hoti, surāmerayapānaṃ, bhikkhave, āsevitaṃ…pe… yo sabbalahuso surāmerayapānassa vipāko manussabhūtassa ummattakasaṃvattaniko hotī’’ti [a. ni. 8.40]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atthi kāci āsevanapaccayatāti.
904已對照

九百零四、沒有任何串習緣性嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,邪見若被習行、修習、多作,會導向地獄,導向畜生胎,導向餓鬼界。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有某種串習緣性。

沒有任何串習緣性嗎?是的。世尊不是說過嗎:“邪思惟……乃至……諸比丘,邪定若被習行、修習……乃至……導向餓鬼界。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有某種串習緣性。

904Natthi kāci āsevanapaccayatāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘micchādiṭṭhi, bhikkhave, āsevitā bhāvitā bahulīkatā nirayasaṃvattanikā tiracchānayonisaṃvattanikā pettivisayasaṃvattanikā’’ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atthi kāci āsevanapaccayatāti. Natthi kāci āsevanapaccayatāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘micchāsaṅkappo…pe… micchāsamādhi, bhikkhave, āsevito bhāvito…pe… pettivisayasaṃvattaniko’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atthi kāci āsevanapaccayatāti.
905已對照

九百零五、沒有任何串習緣性嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,正見若被習行、修習、多作,是入於不死、以不死為歸趣、以不死為終點的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有某種串習緣性。

沒有任何串習緣性嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,正思惟若被習行、修習、多作……乃至……諸比丘,正定若被習行、修習、多作,是入於不死、以不死為歸趣、以不死為終點的。”確有[這]經嗎?是的。那麼,有某種串習緣性。

905Natthi kāci āsevanapaccayatāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sammādiṭṭhi, bhikkhave, āsevitā bhāvitā bahulīkatā amatogadhā hoti amataparāyanā amatapariyosānā’’ti! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi atthi kāci āsevanapaccayatāti. Natthi kāci āsevanapaccayatāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘sammāsaṅkappo, bhikkhave, āsevito bhāvito bahulīkato…pe… sammāsamādhi, bhikkhave, āsevito bhāvito bahulīkato amatogadho hoti amataparāyano amatapariyosāno’’ti attheva suttantoti, āmantā. Tena hi atthi kāci āsevanapaccayatāti.
906已對照

串習緣論終。

二十二、第二十二品

(二百一十七)十、剎那論

九百零六、一切法是一心剎那的嗎?是的。在[一]心中,大地住立,大海住立,須彌山王住立,水住立,火住立,風住立,草、木與林木住立嗎?不應這樣說……乃至……

一切法是一心剎那的嗎?是的。眼處與眼識俱生嗎?不應這樣說……乃至……眼處與眼識俱生嗎?是的。具壽舍利弗不是這樣說過嗎:“賢友們,若內的眼不壞,而外的諸色不來到[眼]境,也沒有與之相應的專注,那麼與之相應的那一分識便還不顯現。賢友們,若內的眼不壞,外的諸色也來到[眼]境,卻沒有與之相應的專注,那麼與之相應的那一分識便還不顯現。而賢友們,當內的眼不壞,外的諸色也來到[眼]境,與之相應的專注也有了——這樣,與之相應的那一分識便顯現了。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“眼處與眼識俱生。”

耳處……乃至……鼻處……乃至……舌處……乃至……身處與身識俱生嗎?不應這樣說……乃至……身處與身識俱生嗎?是的。具壽舍利弗不是這樣說過嗎:“賢友們,若內的身不壞,而外的諸所觸不來到[身]境,也沒有……乃至……賢友們,若內的身不壞,外的諸所觸也來到[身]境,卻沒有……乃至……而賢友們,當內的身不壞,外的諸所觸也來到[身]境,與之相應的專注也有了——這樣,與之相應的那一分識便顯現了。”確有[這]經嗎?是的。那麼,就不應說:“身處與身識俱生。”

906Ekacittakkhaṇikā sabbe dhammāti? Āmantā. Citte mahāpathavī saṇṭhāti, mahāsamuddo saṇṭhāti, sinerupabbatarājā saṇṭhāti, āpo saṇṭhāti, tejo saṇṭhāti, vāyo saṇṭhāti, tiṇakaṭṭhavanappatayo saṇṭhahantīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Ekacittakkhaṇikā sabbe dhammāti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ cakkhuviññāṇena sahajātanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhāyatanaṃ cakkhuviññāṇena sahajātanti? Āmantā. Nanu āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘ajjhattikañceva, āvuso, cakkhuṃ aparibhinnaṃ hoti, bāhirā ca rūpā na āpāthaṃ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa [viññāṇabhāvassa (bahūsu)] pātubhāvo hoti. Ajjhattikañceva, āvuso, cakkhuṃ aparibhinnaṃ hoti, bāhirā ca rūpā āpāthaṃ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti. Yato ca kho, āvuso, ajjhattikañceva cakkhuṃ aparibhinnaṃ hoti, bāhirā ca rūpā āpāthaṃ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti, evaṃ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hotī’’ti [ma. ni. 1.306]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘cakkhāyatanaṃ cakkhuviññāṇena sahajāta’’nti. Sotāyatanaṃ…pe… ghānāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ kāyaviññāṇena sahajātanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… kāyāyatanaṃ kāyaviññāṇena sahajātanti? Āmantā. Nanu āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘ajjhattiko ceva, āvuso, kāyo aparibhinno hoti, bāhirā ca phoṭṭhabbā na āpāthaṃ āgacchanti, no ca…pe… ajjhattiko ceva, āvuso, kāyo aparibhinno hoti, bāhirā ca phoṭṭhabbā āpāthaṃ āgacchanti, no ca…pe… yato ca kho, āvuso, ajjhattiko ceva kāyo aparibhinno hoti, bāhirā ca phoṭṭhabbā āpāthaṃ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti, evaṃ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hotī’’ti [ma. ni. 1.306]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ – ‘‘kāyāyatanaṃ kāyaviññāṇena sahajāta’’nti.
907已對照

九百零七、不應說“一切法是一心剎那的”嗎?是的。一切法是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法嗎?不應這樣說。那麼,一切法是一心剎那的。

907Na vattabbaṃ – ‘‘ekacittakkhaṇikā sabbe dhammā’’ti? Āmantā. Sabbe dhammā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammāti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi ekacittakkhaṇikā sabbe dhammāti.
907已對照

剎那論終。

第二十二品。

其攝頌——

有未舍斷某一結而般涅槃[的事];阿羅漢具善心而般涅槃;阿羅漢住於不動而般涅槃;在住胎中有法現觀;在住胎中有獲得阿羅漢果[的事];夢中者有法現觀;夢中者有獲得阿羅漢果[的事];夢中者的一切心都是無記的;沒有任何串習緣性;一切法是一心剎那的。

907Tassuddānaṃ – Atthi kiñci saṃyojanaṃ appahāya parinibbānaṃ, arahā kusalacitto parinibbāyati, arahā āneñje ṭhito parinibbāyati, atthi gabbhaseyyāya dhammābhisamayo, atthi gabbhaseyyāya arahattappatti, atthi supinagatassa dhammābhisamayo, atthi supinagatassa arahattappatti, sabbaṃ supinagatassa cittaṃ abyākataṃ, natthi kāci āsevanapaccayatā, ekacittakkhaṇikā sabbe dhammāti.