快樂巴利palinanda.cc

論事·第十八品 Aṭṭhārasamavaggo (177) 1. Manussalokakathā

802已對照

十八、第十八品

(一百七十七)一、人間論

八百零二、不應說“佛世尊住於人間”嗎?是的。不是有佛所住過的塔廟、園、精舍、村、市鎮、城、國、地方嗎?是的。若有佛所住過的塔廟、園、精舍、村、市鎮、城、國、地方,那麼,喂,就應當這樣說:“佛世尊住於人間。”

不應說“佛世尊住於人間”嗎?是的。不是世尊在藍毗尼出生,在菩提樹下現正覺,在波羅奈轉了法輪,在遮波羅塔廟捨棄了壽行,在拘屍那羅般涅槃嗎?是的。若世尊在藍毗尼出生……乃至……在拘屍那羅般涅槃,那麼,喂,就應當這樣說:“佛世尊住於人間。”

不應說“佛世尊住於人間”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,有一次,我住在鬱伽羅的吉祥林沙拉樹王之下。”“諸比丘,有一次,我住在優樓頻螺的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。”“諸比丘,有一次,我住在王舍城竹林迦蘭陀園。”“諸比丘,有一次,我住在舍衛城祇樹林給孤獨園。”“諸比丘,有一次,我住在毘舍離大林的重閣講堂。”確有[這]經嗎?是的。那麼,佛世尊住於人間。

802Na vattabbaṃ – ‘‘buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsī’’ti? Āmantā. Nanu atthi buddhavutthāni cetiyāni ārāmavihāragāmanigamanagarāni raṭṭhāni janapadānīti? Āmantā. Hañci atthi buddhavutthāni cetiyāni ārāmavihāragāmanigamanagarāni raṭṭhāni janapadāni, tena vata re vattabbe – ‘‘buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsī’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsī’’ti? Āmantā. Nanu bhagavā lumbiniyā jāto, bodhiyā mūle abhisambuddho, bārāṇasiyaṃ bhagavatā dhammacakkaṃ pavattitaṃ, cāpāle cetiye āyusaṅkhāro ossaṭṭho, kusinārāyaṃ bhagavā parinibbutoti? Āmantā. Hañci bhagavā lumbiniyā jāto…pe… kusinārāyaṃ bhagavā parinibbuto, tena vata re vattabbe – ‘‘buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsī’’ti. Na vattabbaṃ – ‘‘buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ ukkaṭṭhāyaṃ viharāmi subhagavane sālarājamūle’’ti [dī. ni. 2.91]; ‘‘ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho’’ti [a. ni. 4.21]; ‘‘ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ rājagahe viharāmi veḷuvane kaḷandakanivāpe’’ti [dī. ni. 2.180]; ‘‘ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ sāvatthiyaṃ viharāmi jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’’ti; ‘‘ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāya’’nti [dī. ni. 3.11]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsīti.
803已對照

八百零三、佛世尊住於人間嗎?是的。不是世尊生於世間、長於世間,勝伏世間而住,不為世間所染嗎?是的。若世尊生於世間、長於世間,勝伏世間而住,不為世間所染,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊住於人間。”

803Buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsīti? Āmantā. Nanu bhagavā loke jāto, loke saṃvaḍḍho, lokaṃ abhibhuyya viharati anupalitto lokenāti [a. ni. 4.36]? Āmantā. Hañci bhagavā loke jāto, loke saṃvaḍḍho, lokaṃ abhibhuyya viharati anupalitto lokena, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsī’’ti.
804已對照

人間論終。

十八、第十八品

(一百七十八)二、說法論

八百零四、不應說“法為佛世尊所說”嗎?是的。為誰所說?為化身所說。化身是勝者、導師、正等正覺者、一切知者、一切見者、法主、法的依止處嗎?不應這樣說……乃至……

不應說“法為佛世尊所說”嗎?是的。為誰所說?為具壽阿難所說。具壽阿難是勝者、導師、正等正覺者、一切知者、一切見者、法主、法的依止處嗎?不應這樣說……乃至……

804Na vattabbaṃ – ‘‘buddhena bhagavatā dhammo desito’’ti? Āmantā. Kena desitoti? Abhinimmitena desitoti. Abhinimmito jino satthā sammāsambuddho sabbaññū sabbadassāvī dhammassāmī dhammappaṭisaraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Na vattabbaṃ – ‘‘buddhena bhagavatā dhammo desito’’ti? Āmantā. Kena desitoti? Āyasmatā ānandena desitoti. Āyasmā ānando jino satthā sammāsambuddho sabbaññū sabbadassāvī dhammassāmī dhammappaṭisaraṇoti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
805已對照

八百零五、不應說“法為佛世尊所說”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“舍利弗,我可以簡略地說法;舍利弗,我也可以詳細地說法;舍利弗,我也可以簡略兼詳細地說法;而了知者難得。”確有[這]經嗎?是的。那麼,法為佛世尊所說。

805Na vattabbaṃ – ‘‘buddhena bhagavatā dhammo desito’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘saṃkhittenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; vitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; saṃkhittavitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; aññātāro ca dullabhā’’ti [a. ni. 3.33 sāriputtasutte]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi buddhena bhagavatā dhammo desitoti.
806已對照

八百零六、不應說“法為佛世尊所說”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“‘諸比丘,我以證知而說法,不以不證知。諸比丘,我以有因緣而說法,不以無因緣。諸比丘,我以有示導而說法,不以無示導。諸比丘,我既以證知而說法,不以不證知;以有因緣而說法,不以無因緣;以有示導而說法,不以無示導,[則]教誡應當作,教敕應當作。而諸比丘,這足以令你們喜足、足以令你們悅意、足以令你們喜悅:世尊是正等正覺者,法是善說的,僧團是善行道的。’而在說這記說時,一萬世界震動了。”確有[這]經嗎?是的。那麼,法為佛世尊所說。

806Na vattabbaṃ – ‘‘buddhena bhagavatā dhammo desito’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘‘abhiññāyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anabhiññāya; sanidānāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anidānaṃ; sappāṭihāriyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no appāṭihāriyaṃ; tassa [yañcassa (sī. pī. ka.)] mayhaṃ, bhikkhave, abhiññāya dhammaṃ desayato no anabhiññāya, sanidānaṃ dhammaṃ desayato no anidānaṃ, sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desayato no appāṭihāriyaṃ karaṇīyo ovādo karaṇīyā anusāsanī; alañca pana vo, bhikkhave, tuṭṭhiyā alaṃ attamanatāya alaṃ somanassāya – sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne dasasahassilokadhātu akampitthā’’ti [a. ni. 3.126]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi buddhena bhagavatā dhammo desitoti.
807已對照

說法論終。

十八、第十八品

(一百七十九)三、悲論

八百零七、佛世尊沒有悲嗎?是的。佛世尊沒有慈嗎?不應這樣說……乃至……佛世尊沒有悲嗎?是的。佛世尊沒有喜……乃至……舍嗎?不應這樣說……乃至……

佛世尊有慈嗎?是的。佛世尊有悲嗎?不應這樣說……乃至……佛世尊有喜……乃至……舍嗎?是的。佛世尊有悲嗎?不應這樣說……乃至……

佛世尊沒有悲嗎?是的。世尊是無悲者嗎?不應這樣說……乃至……不是世尊是有悲者、利益世間者、憐憫世間者、為世間之義而行者嗎?是的。若世尊是有悲者、利益世間者、憐憫世間者、為世間之義而行者,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊沒有悲。”……乃至……

佛世尊沒有悲嗎?是的。不是世尊入了大悲定嗎?是的。若世尊入了大悲定,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊沒有悲。”

807Natthi buddhassa bhagavato karuṇāti? Āmantā. Natthi buddhassa bhagavato mettāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… natthi buddhassa bhagavato karuṇāti? Āmantā. Natthi buddhassa bhagavato muditā…pe… upekkhāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi buddhassa bhagavato mettāti? Āmantā. Atthi buddhassa bhagavato karuṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atthi buddhassa bhagavato muditā…pe… upekkhāti? Āmantā. Atthi buddhassa bhagavato karuṇāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Natthi buddhassa bhagavato karuṇāti? Āmantā. Bhagavā akāruṇikoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu bhagavā kāruṇiko lokahito lokānukampako lokatthacaroti? Āmantā. Hañci bhagavā kāruṇiko lokahito lokānukampako lokatthacaro, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi buddhassa bhagavato karuṇā’’ti…pe…. Natthi buddhassa bhagavato karuṇāti? Āmantā. Nanu bhagavā mahākaruṇāsamāpattiṃ samāpajjīti? Āmantā. Hañci bhagavā mahākaruṇāsamāpattiṃ samāpajji, no ca vata re vattabbe – ‘‘natthi buddhassa bhagavato karuṇā’’ti.
808已對照

八百零八、佛世尊有悲嗎?是的。世尊是有貪者嗎?不應這樣說。那麼,佛世尊沒有悲。

808Atthi buddhassa bhagavato karuṇāti? Āmantā. Bhagavā sarāgoti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi natthi buddhassa bhagavato karuṇāti.
809已對照

悲論終。

十八、第十八品

(一百八十)四、香類論

八百零九、佛世尊的大小便極勝過其他諸香類嗎?是的。世尊是以香為食者嗎?不應這樣說……乃至……不是世尊吃米飯與酸粥嗎?是的。若世尊吃米飯與酸粥,那麼,喂,也就不應當這樣說:“佛世尊的大小便極勝過其他諸香類。”

佛世尊的大小便極勝過其他諸香類嗎?是的。有些人以佛世尊的大小便沐浴、塗身、擦身,收藏於箱中,放置於匣中,陳列於市場,並以那香作香所應作的[事]嗎?不應這樣說……乃至……

809Buddhassa bhagavato uccārapassāvo ativiya aññe gandhajāte adhiggaṇhātīti? Āmantā. Bhagavā gandhabhojīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu bhagavā odanakummāsaṃ bhuñjatīti? Āmantā. Hañci bhagavā odanakummāsaṃ bhuñjati, no ca vata re vattabbe – ‘‘buddhassa bhagavato uccārapassāvo ativiya aññe gandhajāte adhiggaṇhātī’’ti. Buddhassa bhagavato uccārapassāvo ativiya aññe gandhajāte adhiggaṇhātīti? Āmantā. Atthi keci buddhassa bhagavato uccārapassāvaṃ nhāyanti vilimpanti ucchādenti [uccārenti (sī. pī. ka.)] peḷāya paṭisāmenti karaṇḍāya nikkhipanti āpaṇe pasārenti, tena ca gandhena gandhakaraṇīyaṃ karontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
810已對照

香類論終。

十八、第十八品

(一百八十一)五、一道論

八百一十、以一聖道作證四沙門果嗎?是的。有四觸……乃至……四想的合集嗎?不應這樣說……乃至……以一聖道作證四沙門果嗎?是的。以須陀洹道嗎?不應這樣說……乃至……以斯陀含……乃至……阿那含道嗎?不應這樣說……乃至……

以哪一道?以阿羅漢道。以阿羅漢道捨棄有身見、疑、戒禁取嗎?不應這樣說……乃至……以阿羅漢道捨棄有身見、疑、戒禁取嗎?是的。不是世尊說過三結的舍斷是須陀洹果嗎?是的。若世尊說過三結的舍斷是須陀洹果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“以阿羅漢道捨棄有身見、疑、戒禁取。”

以阿羅漢道捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚嗎?不應這樣說……乃至……以阿羅漢道捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚嗎?是的。不是世尊說過欲貪、瞋恚的變細是斯陀含果嗎?是的。若世尊說過欲貪、瞋恚的變細是斯陀含果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“以阿羅漢道捨棄粗的欲貪、粗的瞋恚。”

以阿羅漢道捨棄微細的欲貪、微細的瞋恚嗎?不應這樣說……乃至……以阿羅漢道捨棄微細的欲貪、微細的瞋恚嗎?是的。不是世尊說過欲貪、瞋恚的無餘舍斷是阿那含果嗎?是的。若世尊說過欲貪、瞋恚的無餘舍斷是阿那含果,那麼,喂,也就不應當這樣說:“以阿羅漢道捨棄微細的欲貪、微細的瞋恚。”

810Ekena ariyamaggena cattāri sāmaññaphalāni sacchikarotīti? Āmantā. Catunnaṃ phassānaṃ…pe… catunnaṃ saññānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… ekena ariyamaggena cattāri sāmaññaphalāni sacchikarotīti? Āmantā. Sotāpattimaggenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe… sakadāgāmi…pe… anāgāmimaggenāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Katamena maggenāti? Arahattamaggenāti. Arahattamaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahattamaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatīti? Āmantā. Nanu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānaṃ sotāpattiphalaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānaṃ sotāpattiphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahattamaggena sakkāyadiṭṭhiṃ vicikicchaṃ sīlabbataparāmāsaṃ jahatī’’ti. Arahattamaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahattamaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatīti? Āmantā. Nanu kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvaṃ sakadāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvaṃ sakadāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahattamaggena oḷārikaṃ kāmarāgaṃ oḷārikaṃ byāpādaṃ jahatī’’ti. Arahattamaggena aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ aṇusahagataṃ byāpādaṃ jahatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… arahattamaggena aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ aṇusahagataṃ byāpādaṃ jahatīti? Āmantā. Nanu kāmarāgabyāpādānaṃ anavasesappahānaṃ anāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatāti? Āmantā. Hañci kāmarāgabyāpādānaṃ anavasesappahānaṃ anāgāmiphalaṃ vuttaṃ bhagavatā, no ca vata re vattabbe – ‘‘arahattamaggena aṇusahagataṃ kāmarāgaṃ aṇusahagataṃ byāpādaṃ jahatī’’ti.
811已對照

八百一十一、不應說“以一聖道作證四沙門果”嗎?是的。世尊已修習須陀洹道嗎?是的。世尊是須陀洹嗎?不應這樣說……乃至……世尊已修習斯陀含……乃至……阿那含道嗎?是的。世尊是阿那含嗎?不應這樣說……乃至……

811Na vattabbaṃ – ‘‘ekena ariyamaggena cattāri sāmaññaphalāni sacchikarotī’’ti? Āmantā. Bhagavatā sotāpattimaggo bhāvitoti? Āmantā. Bhagavā sotāpannoti? Na hevaṃ vattabbe…pe… bhagavatā sakadāgāmi…pe… anāgāmimaggo bhāvitoti? Āmantā. Bhagavā anāgāmīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
812已對照

八百一十二、世尊以一聖道作證四沙門果,諸弟子以四聖道作證四沙門果嗎?是的。諸弟子見佛世尊所未見的,證得[其]所未證得的,作證[其]所未作證的嗎?不應這樣說……乃至……

812Bhagavā ekena ariyamaggena cattāri sāmaññaphalāni sacchikaroti, sāvakā catūhi ariyamaggehi cattāri sāmaññaphalāni sacchikarontīti? Āmantā. Sāvakā buddhassa bhagavato adiṭṭhaṃ dakkhanti anadhigataṃ adhigacchanti asacchikataṃ sacchikarontīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
813已對照

一道論終。

十八、第十八品

(一百八十二)六、禪轉移論

八百一十三、從禪轉移到禪嗎?是的。從初禪轉移到第三禪嗎?不應這樣說……乃至……從禪轉移到禪嗎?是的。從第二禪轉移到第四禪嗎?不應這樣說……乃至……

從初禪轉移到第二禪嗎?是的。凡為初禪之生起的轉向……乃至……願求,那同一者即是為第二禪之生起的轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

從初禪轉移到第二禪,不應說“凡為初禪之生起的轉向……乃至……願求,那同一者即是為第二禪之生起的轉向……乃至……願求”嗎?是的。第二禪對不轉向者生起……乃至……對不願求者生起嗎?不應這樣說……乃至……不是第二禪對轉向者生起……乃至……對願求者生起嗎?是的。若第二禪對轉向者生起……乃至……對願求者生起,那麼,喂,也就不應當這樣說:“從初禪轉移到第二禪。”……乃至……

從初禪轉移到第二禪嗎?是的。初禪對從過患作意諸欲者生起嗎?是的。第二禪對從過患作意諸欲者生起嗎?不應這樣說……乃至……

初禪是有尋有伺的嗎?是的。第二禪是有尋有伺的嗎?不應這樣說……乃至……從初禪轉移到第二禪嗎?是的。那同一初禪即是那第二禪嗎?不應這樣說……乃至……

813Jhānā jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Paṭhamā jhānā tatiyaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… jhānā jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Dutiyā jhānā catutthaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paṭhamā jhānā dutiyaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Yā paṭhamassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, sāva dutiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paṭhamā jhānā dutiyaṃ jhānaṃ saṅkamati, na vattabbaṃ – ‘‘yā paṭhamassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, sāva dutiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhī’’ti? Āmantā. Dutiyaṃ jhānaṃ anāvaṭṭentassa uppajjati…pe… appaṇidahantassa uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu dutiyaṃ jhānaṃ āvaṭṭentassa uppajjati…pe… paṇidahantassa uppajjatīti? Āmantā. Hañci dutiyaṃ jhānaṃ āvaṭṭentassa uppajjati…pe… paṇidahantassa uppajjati, no ca vata re vattabbe – ‘‘paṭhamā jhānā dutiyaṃ jhānaṃ saṅkamatī’’ti…pe…. Paṭhamā jhānā dutiyaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Paṭhamaṃ jhānaṃ kāme ādīnavato manasikaroto uppajjatīti? Āmantā. Dutiyaṃ jhānaṃ kāme ādīnavato manasikaroto uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paṭhamaṃ jhānaṃ savitakkaṃ savicāranti? Āmantā. Dutiyaṃ jhānaṃ savitakkaṃ savicāranti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paṭhamā jhānā dutiyaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Taññeva paṭhamaṃ jhānaṃ taṃ dutiyaṃ jhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
814已對照

八百一十四、從第二禪轉移到第三禪嗎?是的。凡為第二禪之生起的轉向……乃至……願求,那同一者即是為第三禪之生起的轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

從第二禪轉移到第三禪,不應說“凡為第二禪之生起的轉向……乃至……願求,那同一者即是為第三禪之生起的轉向……乃至……願求”嗎?是的。第三禪對不轉向者生起……乃至……對不願求者生起嗎?不應這樣說……乃至……不是第三禪對轉向者生起……乃至……對願求者生起嗎?是的。若第三禪對轉向者生起……乃至……對願求者生起,那麼,喂,也就不應當這樣說:“從第二禪轉移到第三禪。”

從第二禪轉移到第三禪嗎?是的。第二禪對從過患作意尋伺者生起嗎?是的。第三禪對從過患作意尋伺者生起嗎?不應這樣說……乃至……

第二禪是有喜的嗎?是的。第三禪是有喜的嗎?不應這樣說……乃至……從第二禪轉移到第三禪嗎?是的。那同一第二禪即是那第三禪嗎?不應這樣說……乃至……

814Dutiyā jhānā tatiyaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Yā dutiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, sāva tatiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dutiyā jhānā tatiyaṃ jhānaṃ saṅkamati, na vattabbaṃ – ‘‘yā dutiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, sāva tatiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhī’’ti? Āmantā. Tatiyaṃ jhānaṃ anāvaṭṭentassa uppajjati…pe… appaṇidahantassa uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe …pe… nanu tatiyaṃ jhānaṃ āvaṭṭentassa uppajjati…pe… paṇidahantassa uppajjatīti? Āmantā. Hañci tatiyaṃ jhānaṃ āvaṭṭentassa uppajjati…pe… paṇidahantassa uppajjati, no ca vata re vattabbe – ‘‘dutiyā jhānā tatiyaṃ jhānaṃ saṅkamatī’’ti. Dutiyā jhānā tatiyaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Dutiyaṃ jhānaṃ vitakkavicāre ādīnavato manasikaroto uppajjatīti? Āmantā. Tatiyaṃ jhānaṃ vitakkavicāre ādīnavato manasikaroto uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dutiyaṃ jhānaṃ sappītikanti? Āmantā. Tatiyaṃ jhānaṃ sappītikanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… dutiyā jhānā tatiyaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Taññeva dutiyaṃ jhānaṃ taṃ tatiyaṃ jhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
815已對照

八百一十五、從第三禪轉移到第四禪嗎?是的。凡為第三禪之生起的轉向……乃至……願求,那同一者即是為第四禪之生起的轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……

從第三禪轉移到第四禪,不應說“凡為第三禪之生起的轉向……乃至……願求,那同一者即是為第四禪之生起的轉向……乃至……願求”嗎?是的。第四禪對不轉向者生起……乃至……對不願求者生起嗎?不應這樣說……乃至……不是第四禪對轉向者生起……乃至……對願求者生起嗎?是的。若第四禪對轉向者生起……乃至……對願求者生起,那麼,喂,也就不應當這樣說:“從第三禪轉移到第四禪。”

從第三禪轉移到第四禪嗎?是的。第三禪對從過患作意喜者生起嗎?是的。第四禪對從過患作意喜者生起嗎?不應這樣說……乃至……

第三禪是與樂俱行的嗎?是的。第四禪是與樂俱行的嗎?不應這樣說……乃至……從第三禪轉移到第四禪嗎?是的。那同一第三禪即是那第四禪嗎?不應這樣說……乃至……

815Tatiyā jhānā catutthaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Yā tatiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, sāva catutthassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tatiyā jhānā catutthaṃ jhānaṃ saṅkamati, na vattabbaṃ – ‘‘yā tatiyassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, sāva catutthassa jhānassa uppādāya āvaṭṭanā…pe… paṇidhī’’ti? Āmantā. Catutthaṃ jhānaṃ anāvaṭṭentassa uppajjati…pe… appaṇidahantassa uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu catutthaṃ jhānaṃ āvaṭṭentassa uppajjati…pe… paṇidahantassa uppajjatīti? Āmantā. Hañci catutthaṃ jhānaṃ āvaṭṭentassa uppajjati…pe… paṇidahantassa uppajjati, no ca vata re vattabbe – ‘‘tatiyā jhānā catutthaṃ jhānaṃ saṅkamatī’’ti. Tatiyā jhānā catutthaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Tatiyaṃ jhānaṃ pītiṃ ādīnavato manasikaroto uppajjatīti? Āmantā. Catutthaṃ jhānaṃ pītiṃ ādīnavato manasikaroto uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tatiyaṃ jhānaṃ sukhasahagatanti? Āmantā. Catutthaṃ jhānaṃ sukhasahagatanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tatiyā jhānā catutthaṃ jhānaṃ saṅkamatīti? Āmantā. Taññeva tatiyaṃ jhānaṃ taṃ catutthaṃ jhānanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
816已對照

八百一十六、不應說“從禪轉移到禪”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,在此,比丘已離諸欲……乃至……成就並住於第四禪。”確有[這]經嗎?是的。那麼,從禪轉移到禪。

816Na vattabbaṃ – ‘‘jhānā jhānaṃ saṅkamatī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī’’ti [a. ni. 2.13; 4.163]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi jhānā jhānaṃ saṅkamatīti.
817已對照

禪轉移論終。

十八、第十八品

(一百八十三)七、中間禪論

八百一十七、有中間禪嗎?是的。有中間觸……乃至……有中間想嗎?不應這樣說……乃至……

有中間禪嗎?是的。在第二禪與第三禪之間有中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

有中間禪嗎?是的。在第三禪與第四禪之間有中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

在第二禪與第三禪之間沒有中間禪嗎?是的。若在第二禪與第三禪之間沒有中間禪,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有中間禪。”

在第三禪與第四禪之間沒有中間禪嗎?是的。若在第三禪與第四禪之間沒有中間禪,那麼,喂,也就不應當這樣說:“有中間禪。”

817Atthi jhānantarikāti? Āmantā. Atthi phassantarikā…pe… atthi saññantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi jhānantarikāti? Āmantā. Dutiyassa ca jhānassa tatiyassa ca jhānassa antare atthi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Atthi jhānantarikāti? Āmantā. Tatiyassa ca jhānassa catutthassa ca jhānassa antare atthi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dutiyassa ca jhānassa tatiyassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikāti? Āmantā. Hañci dutiyassa ca jhānassa tatiyassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi jhānantarikā’’ti. Tatiyassa ca jhānassa catutthassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikāti? Āmantā. Hañci tatiyassa ca jhānassa catutthassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikā, no ca vata re vattabbe – ‘‘atthi jhānantarikā’’ti.
818已對照

八百一十八、在初禪與第二禪之間有中間禪嗎?是的。在第二禪與第三禪之間有中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

在初禪與第二禪之間有中間禪嗎?是的。在第三禪與第四禪之間有中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

在第二禪與第三禪之間沒有中間禪嗎?是的。在初禪與第二禪之間沒有中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

在第三禪與第四禪之間沒有中間禪嗎?是的。在初禪與第二禪之間沒有中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

818Paṭhamassa ca jhānassa dutiyassa ca jhānassa antare atthi jhānantarikāti? Āmantā. Dutiyassa ca jhānassa tatiyassa ca jhānassa antare atthi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paṭhamassa ca jhānassa dutiyassa ca jhānassa antare atthi jhānantarikāti? Āmantā. Tatiyassa ca jhānassa catutthassa ca jhānassa antare atthi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Dutiyassa ca jhānassa tatiyassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikāti? Āmantā. Paṭhamassa ca jhānassa dutiyassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Tatiyassa ca jhānassa catutthassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikāti? Āmantā. Paṭhamassa ca jhānassa dutiyassa ca jhānassa antare natthi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
819已對照

八百一十九、無尋唯伺定是中間禪嗎?是的。有尋有伺定是中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

無尋唯伺定是中間禪嗎?是的。無尋無伺定是中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

有尋有伺定不是中間禪嗎?是的。無尋唯伺定不是中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

無尋無伺定不是中間禪嗎?是的。無尋唯伺定不是中間禪嗎?不應這樣說……乃至……

819Avitakko vicāramatto samādhi jhānantarikāti? Āmantā. Savitakko savicāro samādhi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avitakko vicāramatto samādhi jhānantarikāti? Āmantā. Avitakko avicāro samādhi jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Savitakko savicāro samādhi na jhānantarikāti? Āmantā. Avitakko vicāramatto samādhi na jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Avitakko avicāro samādhi na jhānantarikāti? Āmantā. Avitakko vicāramatto samādhi na jhānantarikāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
820已對照

八百二十、在兩個現在的禪之間有無尋唯伺定嗎?是的。不是當無尋唯伺定轉起時,初禪已滅,第二禪是現在的嗎?是的。若當無尋唯伺定轉起時,初禪已滅,第二禪是現在的,那麼,喂,也就不應當這樣說:“在兩個現在的禪之間,無尋唯伺定是中間禪。”

820Dvinnaṃ jhānānaṃ paṭuppannānamantare avitakko vicāramatto samādhīti? Āmantā. Nanu avitakke vicāramatte samādhimhi vattamāne paṭhamaṃ jhānaṃ niruddhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ paṭuppannanti? Āmantā. Hañci avitakke vicāramatte samādhimhi vattamāne paṭhamaṃ jhānaṃ niruddhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ paṭuppannaṃ, no ca vata re vattabbe – ‘‘dvinnaṃ jhānānaṃ paṭuppannānamantare avitakko vicāramatto samādhi jhānantarikāti.
821已對照

八百二十一、無尋唯伺定不是中間禪嗎?是的。無尋唯伺定是初禪……乃至……第二禪……乃至……第三禪……乃至……第四禪嗎?不應這樣說。那麼,無尋唯伺定是中間禪。

821Avitakko vicāramatto samādhi na jhānantarikāti? Āmantā. Avitakko vicāramatto samādhi paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānanti? Na hevaṃ vattabbe. Tena hi avitakko vicāramatto samādhi jhānantarikāti.
822已對照

八百二十二、無尋唯伺定是中間禪嗎?是的。不是世尊說過三種定——有尋有伺定、無尋唯伺定、無尋無伺定——嗎?是的。若世尊說過三種定——有尋有伺定……乃至……無尋無伺定,那麼,喂,也就不應當這樣說:“無尋唯伺定是中間禪。”

822Avitakko vicāramatto samādhi jhānantarikāti? Āmantā. Nanu tayo samādhī vuttā bhagavatā – savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhīti [dī. ni. 3.305, 353]? Āmantā. Hañci tayo samādhī vuttā bhagavatā – savitakko…pe… avicāro samādhi, no ca vata re vattabbe – ‘‘avitakko vicāramatto samādhi jhānantarikā’’ti.
823已對照

中間禪論終。

十八、第十八品

(一百八十四)八、聽聲論

八百二十三、入等至者聽聲嗎?是的。入等至者以眼見色……乃至……以耳……乃至……以鼻……乃至……以舌……乃至……以身觸所觸嗎?不應這樣說……乃至……

入等至者聽聲嗎?是的。具耳識者是入等至者嗎?不應這樣說。不是定屬於具意識者嗎?是的。若定屬於具意識者,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者聽聲。”

定屬於具意識者,具耳識者聽聲嗎?是的。若定屬於具意識者,具耳識者聽聲,那麼,喂,也就不應當這樣說:“入等至者聽聲。”定屬於具意識者,具耳識者聽聲嗎?是的。有兩觸……乃至……兩心的合集嗎?不應這樣說……乃至……

823Samāpanno saddaṃ suṇātīti? Āmantā. Samāpanno cakkhunā rūpaṃ passati…pe… sotena…pe… ghānena…pe… jivhāya…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Samāpanno saddaṃ suṇātīti? Āmantā. Sotaviññāṇasamaṅgī samāpannoti? Na hevaṃ vattabbe. Nanu samādhi manoviññāṇasamaṅgissāti? Āmantā. Hañci samādhi manoviññāṇasamaṅgissa, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpanno saddaṃ suṇātī’’ti. Samādhi manoviññāṇasamaṅgissa, sotaviññāṇasamaṅgī saddaṃ suṇātīti? Āmantā. Hañci samādhi manoviññāṇasamaṅgissa, sotaviññāṇasamaṅgī saddaṃ suṇāti, no ca vata re vattabbe – ‘‘samāpanno saddaṃ suṇātī’’ti. Samādhi manoviññāṇasamaṅgissa, sotaviññāṇasamaṅgī saddaṃ suṇātīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
824已對照

八百二十四、不應說“入等至者聽聲”嗎?是的。不是世尊說過聲是初禪的刺嗎?是的。若世尊說過聲是初禪的刺,那麼,喂,就應當這樣說:“入等至者聽聲。”

824Na vattabbaṃ – ‘‘samāpanno saddaṃ suṇātī’’ti? Āmantā. Nanu paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako vutto bhagavatāti? Āmantā. Hañci paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako vutto bhagavatā, tena vata re vattabbe – ‘‘samāpanno saddaṃ suṇātī’’ti.
825已對照

八百二十五、以“世尊說過聲是初禪的刺”[為據],入等至者聽聲嗎?是的。世尊說過尋、伺是第二禪的刺,他有尋、伺嗎?不應這樣說……乃至……

以“世尊說過聲是初禪的刺”[為據],入等至者聽聲嗎?是的。世尊說過喜是第三禪的刺……乃至……入出息是第四禪的刺……色想是入空無邊處者的刺……空無邊處想是入識無邊處者的刺……識無邊處想是入無所有處者的刺……無所有處想是入非想非非想處者的刺……想與受是入想受滅者的刺,他有想與受嗎?不應這樣說……乃至……

825Paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako vutto bhagavatāti, samāpanno saddaṃ suṇātīti? Āmantā. Dutiyassa jhānassa vitakko vicāro kaṇṭako vutto bhagavatā, atthi tassa vitakkavicārāti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako vutto bhagavatāti, samāpanno saddaṃ suṇātīti? Āmantā. Tatiyassa jhānassa pīti kaṇṭako…pe… catutthassa jhānassa assāsapassāso kaṇṭako … ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā kaṇṭako… viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā kaṇṭako… ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā kaṇṭako… nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā kaṇṭako… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca kaṇṭako vutto bhagavatā, atthi tassa saññā ca vedanā cāti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
826已對照

聽聲論終。

十八、第十八品

(一百八十五)九、以眼見色論

八百二十六、以眼見色嗎?是的。以色見色嗎?不應這樣說……乃至……以色見色嗎?是的。以色了別色嗎?不應這樣說……乃至……以色了別色嗎?是的。色是意識嗎?不應這樣說……乃至……以眼見色嗎?是的。眼有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……不是眼沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。若眼沒有轉向……乃至……願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“以眼見色。”

以耳聞聲……乃至……以鼻嗅香……乃至……以舌嘗味……乃至……以身觸所觸嗎?是的。以色觸色嗎?不應這樣說……乃至……

以色觸色嗎?是的。以色了別色嗎?不應這樣說……乃至……以色了別色嗎?是的。色是意識嗎?不應這樣說……乃至……以身觸所觸嗎?是的。身有轉向……乃至……願求嗎?不應這樣說……乃至……不是身沒有轉向……乃至……願求嗎?是的。若身沒有轉向……乃至……願求,那麼,喂,也就不應當這樣說:“以身觸所觸。”……乃至……

826Cakkhunā rūpaṃ passatīti? Āmantā. Rūpena rūpaṃ passatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpena rūpaṃ passatīti? Āmantā. Rūpena rūpaṃ paṭivijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpena rūpaṃ paṭivijānātīti? Āmantā. Rūpaṃ manoviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe… cakkhunā rūpaṃ passatīti? Āmantā. Atthi cakkhussa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu natthi cakkhussa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Hañci natthi cakkhussa āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, no ca vata re vattabbe – ‘‘cakkhunā rūpaṃ passatī’’ti. Sotena saddaṃ suṇātīti…pe… ghānena gandhaṃ ghāyatīti…pe… jivhāya rasaṃ sāyatīti…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Āmantā. Rūpena rūpaṃ phusatīti? Na hevaṃ vattabbe…pe…. Rūpena rūpaṃ phusatīti? Āmantā. Rūpena rūpaṃ paṭivijānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… rūpena rūpaṃ paṭivijānātīti? Āmantā. Rūpaṃ manoviññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe …pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatīti? Āmantā. Atthi kāyassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… nanu natthi kāyassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhīti? Āmantā. Hañci natthi kāyassa āvaṭṭanā…pe… paṇidhi, no ca vata re vattabbe – ‘‘kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatī’’ti…pe….
827已對照

八百二十七、不應說“以眼見色”……乃至……“以身觸所觸”嗎?是的。世尊不是說過嗎:“諸比丘,在此,比丘以眼見色……乃至……以身觸所觸。”確有[這]經嗎?是的。那麼,以眼見色……乃至……以身觸所觸。

827Na vattabbaṃ – ‘‘cakkhunā rūpaṃ passatī’’ti…pe… ‘‘kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā – ‘‘idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ passati…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatī’’ti [ma. ni. 1.349; a. ni. 4.37 (aṭṭhakathā passitabbā)]! Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi cakkhunā rūpaṃ passati…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusatīti.
827已對照

以眼見色論終。

第十八品。

其攝頌——

佛世尊住於人間,法為佛世尊所說,佛世尊沒有悲,佛世尊的大小便極勝過其他諸香類,以一聖道作證四沙門果,從禪轉移到禪,有中間禪,入等至者聽聲,以眼見色、以身觸所觸。

827Tassuddānaṃ – Buddho bhagavā manussaloke aṭṭhāsi, buddhena bhagavatā dhammo desito, natthi buddhassa bhagavato karuṇā, buddhassa bhagavato uccārapassāvo ativiya aññe gandhajāte adhiggaṇhāti, ekena ariyamaggena cattāri sāmaññaphalāni sacchikaroti, jhānā jhānaṃ saṅkamati, atthi jhānantarikā, samāpanno saddaṃ suṇāti, cakkhunā rūpaṃ passati kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati.