快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 六處相應·一切品 3. Sabbavaggo

本經目錄三、一切品一、一切經二、舍斷經三、證知遍知舍斷經四、第一不遍知經五、第二不遍知經六、燃燒經七、受壓制經八、合宜根除經九、第一適宜根除經十、第二適宜根除經一切品第三。

已對照

三、一切品

3. Sabbavaggo
已對照

一、一切經

1. Sabbasuttaṃ
23緬 2.248已對照

二十三、因緣在舍衛城。“諸比丘,我要為你們說一切。你們要諦聽。諸比丘,什麼是一切?眼與色、耳與聲、鼻與香、舌與味、身與觸、意與法——諸比丘,這稱為一切。諸比丘,若有人這樣說:‘我要拒斥這一切,施設另一個一切’,他的[話]只會是言語之事而已;被問時就答不上來,還會更陷於苦惱。這是什麼緣故呢?諸比丘,正如[所問]在[他的]非境之中[便會如此]。”第一[經]。

23. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sabbaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ? Cakkhuñceva rūpā ca, sotañca [sotañceva (?) evamitarayugalesupi] saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca – idaṃ vuccati, bhikkhave, sabbaṃ. Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sabbaṃ paccakkhāya aññaṃ sabbaṃ paññāpessāmī’ti, tassa vācāvatthukamevassa [vācāvatthurevassa (sī. pī.), vācāvatthudevassa (syā. kaṃ.)]; puṭṭho ca na sampāyeyya, uttariñca vighātaṃ āpajjeyya. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmi’’nti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、舍斷經

2. Pahānasuttaṃ
24PTS 4.16已對照

二十四、“諸比丘,我要為你們說為舍斷一切之法。你們要諦聽。諸比丘,什麼是為舍斷一切之法?諸比丘,眼應舍斷,色應舍斷,眼識應舍斷,眼觸應舍斷,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應舍斷……乃至……凡是以耳觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應舍斷……凡是以鼻觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應舍斷。舌應舍斷,味應舍斷,舌識應舍斷,舌觸應舍斷,凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應舍斷。身應舍斷……意應舍斷,法應舍斷,意識應舍斷,意觸應舍斷,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應舍斷。諸比丘,這就是為舍斷一切之法。”第二[經]。

24. ‘‘Sabbappahānāya [sabbaṃ pahānāya (syā. kaṃ. ka.)] vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbappahānāya dhammo? Cakkhuṃ, bhikkhave, pahātabbaṃ, rūpā pahātabbā, cakkhuviññāṇaṃ pahātabbaṃ, cakkhusamphasso pahātabbo, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ…pe… yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ… yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Jivhā pahātabbā, rasā pahātabbā, jivhāviññāṇaṃ pahātabbaṃ, jivhāsamphasso pahātabbo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Kāyo pahātabbo… mano pahātabbo, dhammā pahātabbā, manoviññāṇaṃ pahātabbaṃ, manosamphasso pahātabbo, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbappahānāya dhammo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、證知遍知舍斷經

3. Abhiññāpariññāpahānasuttaṃ
25PTS 4.17緬 2.249已對照

二十五、“諸比丘,我要為你們說為證知、遍知而舍斷一切之法。你們要諦聽。諸比丘,什麼是為證知、遍知而舍斷一切之法?諸比丘,眼應證知、遍知而舍斷,色應證知、遍知而舍斷,眼識應證知、遍知而舍斷,眼觸應證知、遍知而舍斷,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應證知、遍知而舍斷……乃至……舌應證知、遍知而舍斷,味應證知、遍知而舍斷,舌識應證知、遍知而舍斷,舌觸應證知、遍知而舍斷,凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應證知、遍知而舍斷。身應證知、遍知而舍斷……意應證知、遍知而舍斷,法應證知、遍知而舍斷,意識應證知、遍知而舍斷,意觸應證知、遍知而舍斷,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也應證知、遍知而舍斷。諸比丘,這就是為證知、遍知而舍斷一切之法。”第三[經]。

25. ‘‘Sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo? Cakkhuṃ, bhikkhave, abhiññā pariññā pahātabbaṃ, rūpā abhiññā pariññā pahātabbā, cakkhuviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, cakkhusamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ…pe… jivhā abhiññā pariññā pahātabbā, rasā abhiññā pariññā pahātabbā, jivhāviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, jivhāsamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ. Kāyo abhiññā pariññā pahātabbo… mano abhiññā pariññā pahātabbo, dhammā abhiññā pariññā pahātabbā, manoviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, manosamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第一不遍知經

4. Paṭhamaaparijānanasuttaṃ
26緬 2.250已對照

二十六、“諸比丘,對一切不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。諸比丘,對什麼不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡?諸比丘,對眼不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。對色不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。對眼識不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。對眼觸不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡……乃至……對舌不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。對味……乃至……對舌識……乃至……對舌觸……乃至……凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。對身……乃至……對意不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。對法……乃至……對意識……乃至……對意觸……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。諸比丘,這就是那一切:對它不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。

26. ‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya? Cakkhuṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rūpe anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuviññāṇaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhusamphassaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya…pe… jivhaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rase…pe… jivhāviññāṇaṃ…pe… jivhāsamphassaṃ…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kāyaṃ…pe… manaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Dhamme…pe… manoviññāṇaṃ…pe… manosamphassaṃ…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya.
PTS 4.18已對照

“諸比丘,而對一切證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。諸比丘,對什麼樣的一切證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡?諸比丘,對眼證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。對色證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。對眼識證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。對眼觸證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡……乃至……對舌證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。對味……乃至……對舌識……乃至……對舌觸……乃至……凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。對身……乃至……對意證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。對法……乃至……對意識……乃至……對意觸……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。諸比丘,這就是那一切:對它證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。”第四[經]。

‘‘Sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya? Cakkhuṃ, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Rūpe abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuviññāṇaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhusamphassaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya…pe… jivhaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Rase…pe… jivhāviññāṇaṃ…pe… jivhāsamphassaṃ…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kāyaṃ…pe… manaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Dhamme…pe… manoviññāṇaṃ…pe… manosamphassaṃ…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第二不遍知經

5. Dutiyaaparijānanasuttaṃ
27PTS 4.19緬 2.251已對照

二十七、“諸比丘,對一切不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。諸比丘,對什麼樣的一切不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡?諸比丘,凡是眼、凡是色、凡是眼識、凡是眼識所應識知的諸法……乃至……凡是舌、凡是味、凡是舌識、凡是舌識所應識知的諸法;凡是身、凡是觸、凡是身識、凡是身識所應識知的諸法;凡是意、凡是法、凡是意識、凡是意識所應識知的諸法——諸比丘,這就是那一切:對它不證知、不遍知、不令離貪、不捨斷者,不能達至苦的滅盡。

27. ‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya? Yañca, bhikkhave, cakkhu, ye ca rūpā, yañca cakkhuviññāṇaṃ, ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā…pe… yā ca jivhā, ye ca rasā, yañca jivhāviññāṇaṃ, ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca kāyo, ye ca phoṭṭhabbā, yañca kāyaviññāṇaṃ, ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca mano, ye ca dhammā, yañca manoviññāṇaṃ, ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya.
已對照

“諸比丘,對一切證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。諸比丘,對什麼樣的一切證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡?諸比丘,凡是眼、凡是色、凡是眼識、凡是眼識所應識知的諸法……乃至……凡是舌、凡是味、凡是舌識、凡是舌識所應識知的諸法;凡是身、凡是觸、凡是身識、凡是身識所應識知的諸法;凡是意、凡是法、凡是意識、凡是意識所應識知的諸法——諸比丘,這就是那一切:對它證知、遍知、令離貪、舍斷者,能達至苦的滅盡。”第五[經]。

‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya? Yañca, bhikkhave, cakkhu, ye ca rūpā, yañca cakkhuviññāṇaṃ, ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā…pe… yā ca jivhā, ye ca rasā, yañca jivhāviññāṇaṃ, ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca kāyo, ye ca phoṭṭhabbā, yañca kāyaviññāṇaṃ, ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca mano, ye ca dhammā, yañca manoviññāṇaṃ, ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、燃燒經

6. Ādittasuttaṃ
28PTS 4.20緬 2.252已對照

二十八、一時,世尊住在伽耶的伽耶山頂,與一千位比丘在一起。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,一切都是燃燒著的。諸比丘,什麼是燃燒著的一切?諸比丘,眼是燃燒著的,色是燃燒著的,眼識是燃燒著的,眼觸是燃燒著的。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是燃燒著的。被什麼所燃燒?我說:‘被貪火、瞋火、痴火所燃燒,被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所燃燒。’……乃至……舌是燃燒著的,味是燃燒著的,舌識是燃燒著的,舌觸是燃燒著的。凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是燃燒著的。被什麼所燃燒?我說:‘被貪火、瞋火、痴火所燃燒,被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所燃燒。’……乃至……意是燃燒著的,法是燃燒著的,意識是燃燒著的,意觸是燃燒著的。凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是燃燒著的。被什麼所燃燒?我說:‘被貪火、瞋火、痴火所燃燒,被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所燃燒。’諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於色也厭離,於眼識也厭離,於眼觸也厭離,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也厭離……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”世尊說了這[番話]。那些比丘滿意,歡喜世尊之所說。而當這記說正被宣說之時,那一千位比丘的心由不執取而從諸漏解脫。第六[經]。

28. Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse saddhiṃ bhikkhusahassena. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, ādittaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ ādittaṃ? Cakkhu [cakkhuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)], bhikkhave, ādittaṃ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ, cakkhusamphasso āditto. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi…pe… jivhā ādittā, rasā ādittā, jivhāviññāṇaṃ ādittaṃ, jivhāsamphasso āditto. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi…pe… mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṃ ādittaṃ, manosamphasso āditto. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati …pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、受壓制經

7. Addhabhūtasuttaṃ
29PTS 4.21緬 2.253已對照

二十九、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,一切都是受壓制的。諸比丘,什麼是受壓制的一切?諸比丘,眼是受壓制的,色是受壓制的,眼識是受壓制的,眼觸是受壓制的,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是受壓制的。被什麼所壓制?我說:‘被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所壓制。’……乃至……舌是受壓制的,味是受壓制的,舌識是受壓制的,舌觸是受壓制的,凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是受壓制的。被什麼所壓制?我說:‘被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所壓制。’身是受壓制的……乃至……意是受壓制的,法是受壓制的,意識是受壓制的,意觸是受壓制的,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是受壓制的。被什麼所壓制?我說:‘被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所壓制。’諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於色也厭離,於眼識也厭離,於眼觸也厭離……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第七[經]。

29. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, addhabhūtaṃ [andhabhūtaṃ (sī. syā. kaṃ.)]. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ addhabhūtaṃ? Cakkhu, bhikkhave, addhabhūtaṃ, rūpā addhabhūtā, cakkhuviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, cakkhusamphasso addhabhūto, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi…pe… jivhā addhabhūtā, rasā addhabhūtā, jivhāviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, jivhāsamphasso addhabhūto, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi. Kāyo addhabhūto…pe… mano addhabhūto, dhammā addhabhūtā, manoviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, manosamphasso addhabhūto, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ ‘vimutta’miti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、合宜根除經

8. Samugghātasāruppasuttaṃ
30PTS 4.23緬 2.254已對照

三十、“諸比丘,我要為你們說合宜於根除一切計執的行道。你們要諦聽,好好作意,我要說了。諸比丘,什麼是那合宜於根除一切計執的行道?諸比丘,於此,比丘不計執眼,不於眼中計執,不從眼計執,不計執‘眼是我的’。不計執色,不於色中計執,不從色計執,不計執‘色是我的’。不計執眼識,不於眼識中計執,不從眼識計執,不計執‘眼識是我的’。不計執眼觸,不於眼觸中計執,不從眼觸計執,不計執‘眼觸是我的’。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也不計執那,也不於那中計執,也不從那計執,不計執‘那是我的’……乃至……不計執舌,不於舌中計執,不從舌計執,不計執‘舌是我的’。不計執味,不於味中計執,不從味計執,不計執‘味是我的’。不計執舌識,不於舌識中計執,不從舌識計執,不計執‘舌識是我的’。不計執舌觸,不於舌觸中計執,不從舌觸計執,不計執‘舌觸是我的’。凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也不計執那,也不於那中計執,也不從那計執,不計執‘那是我的’……乃至……不計執意,不於意中計執,不從意計執,不計執‘意是我的’。不計執法,不於法中計執,不從法計執,不計執‘法是我的’。不計執意識,不於意識中計執,不從意識計執,不計執‘意識是我的’。不計執意觸,不於意觸中計執,不從意觸計執,不計執‘意觸是我的’。凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也不計執那,也不於那中計執,也不從那計執,不計執‘那是我的’。不計執一切,不於一切中計執,不從一切計執,不計執‘一切是我的’。他這樣不計執時,便不執取世間的任何東西;不執取則不戰慄;不戰慄便各自般涅槃。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’諸比丘,這就是那合宜於根除一切計執的行道。”第八[經]。

30. ‘‘Sabbamaññitasamugghātasāruppaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ na maññati, cakkhusmiṃ na maññati, cakkhuto na maññati, cakkhuṃ meti na maññati. Rūpe na maññati, rūpesu na maññati, rūpato na maññati, rūpā meti na maññati. Cakkhuviññāṇaṃ na maññati, cakkhuviññāṇasmiṃ na maññati, cakkhuviññāṇato na maññati, cakkhuviññāṇaṃ meti na maññati. Cakkhusamphassaṃ na maññati, cakkhusamphassasmiṃ na maññati, cakkhusamphassato na maññati, cakkhusamphasso meti na maññati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati…pe… jivhaṃ na maññati, jivhāya na maññati, jivhāto na maññati, jivhā meti na maññati. Rase na maññati, rasesu na maññati, rasato na maññati, rasā meti na maññati. Jivhāviññāṇaṃ na maññati, jivhāviññāṇasmiṃ na maññati, jivhāviññāṇato na maññati, jivhāviññāṇaṃ meti na maññati. Jivhāsamphassaṃ na maññati, jivhāsamphassasmiṃ na maññati, jivhāsamphassato na maññati, jivhāsamphasso meti na maññati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati…pe… manaṃ na maññati, manasmiṃ na maññati, manato na maññati, mano meti na maññati. Dhamme na maññati, dhammesu na maññati, dhammato na maññati, dhammā meti na maññati. Manoviññāṇaṃ na maññati, manoviññāṇasmiṃ na maññati, manoviññāṇato na maññati, manoviññāṇaṃ meti na maññati. Manosamphassaṃ na maññati, manosamphassasmiṃ na maññati, manosamphassato na maññati, manosamphasso meti na maññati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Sabbaṃ na maññati, sabbasmiṃ na maññati, sabbato na maññati, sabbaṃ meti na maññati. So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一適宜根除經

9. Paṭhamasamugghātasappāyasuttaṃ
31PTS 4.24緬 2.255已對照

三十一、“諸比丘,我將為你們宣說適宜根除一切計執的行道。你們要聽。諸比丘,什麼是那適宜根除一切計執的行道?諸比丘,在此,比丘不計執眼,不於眼中計執,不從眼計執,不計執‘眼是我的’。不計執色……乃至……不計執眼識,不計執眼觸;凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也不計執它,也不於它中計執,也不從它計執,也不計執‘它是我的’。諸比丘,因為凡是[他]所計執的、於其中計執的、從其計執的、計執‘[它]是我的’的,由此它成為異樣。趨於異樣、執著於有的世間,唯歡喜有……乃至……不計執舌,不於舌中計執,不從舌計執,不計執‘舌是我的’。不計執味……乃至……不計執舌識,不計執舌觸。凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也不計執它,也不於它中計執,也不從它計執,也不計執‘它是我的’。諸比丘,因為凡是[他]所計執的、於其中計執的、從其計執的、計執‘[它]是我的’的,由此它成為異樣。趨於異樣、執著於有的世間,唯歡喜有……乃至……不計執意,不於意中計執,不從意計執,不計執‘意是我的’。不計執法……乃至……不計執意識,不計執意觸。凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也不計執它,也不於它中計執,也不從它計執,也不計執‘它是我的’。諸比丘,因為凡是[他]所計執的、於其中計執的、從其計執的、計執‘[它]是我的’的,由此它成為異樣。趨於異樣、執著於有的世間,唯歡喜有。諸比丘,凡是蘊、界、處之所及,他也不計執它,也不於它中計執,也不從它計執,也不計執‘它是我的’。他這樣不計執,便不執取世間的任何東西;不執取則不戰慄,不戰慄則唯自內般涅槃。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’諸比丘,這就是那適宜根除一切計執的行道。”第九[經]。

31. ‘‘Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ na maññati, cakkhusmiṃ na maññati, cakkhuto na maññati, cakkhuṃ meti na maññati. Rūpe na maññati…pe… cakkhuviññāṇaṃ na maññati, cakkhusamphassaṃ na maññati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati…pe… jivhaṃ na maññati, jivhāya na maññati, jivhāto na maññati, jivhā meti na maññati. Rase na maññati…pe… jivhāviññāṇaṃ na maññati, jivhāsamphassaṃ na maññati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati…pe… manaṃ na maññati, manasmiṃ na maññati, manato na maññati, mano meti na maññati. Dhamme na maññati…pe… manoviññāṇaṃ na maññati, manosamphassaṃ na maññati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati. Yāvatā, bhikkhave, khandhadhātuāyatanaṃ tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第二適宜根除經

10. Dutiyasamugghātasappāyasuttaṃ
32PTS 4.25緬 2.256已對照

三十二、“諸比丘,我將為你們宣說適宜根除一切計執的行道。你們要聽。諸比丘,什麼是那適宜根除一切計執的行道?”

“諸比丘,你們認為怎樣,眼是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“色……乃至……眼識……眼觸是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”……乃至……

“舌是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“味……舌識……舌觸……乃至……凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……“法……意識……意觸是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於色也厭離,於眼識也厭離,於眼觸也厭離。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於它也厭離……乃至……於舌也厭離,於味也……乃至……凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於它也厭離。於意也厭離,於法也厭離,於意識也厭離,於意觸也厭離。凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於它也厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’諸比丘,這就是那適宜根除一切計執的行道。”第十[經]。

32. ‘‘Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā?
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ bhante’’.
‘‘Rūpā…pe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
‘‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Jivhā niccā vā aniccā vā’’ti?
‘‘Aniccā bhante’’…pe….
‘‘Rasā… jivhāviññāṇaṃ… jivhāsamphasso…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso nicco vā anicco vāti?
‘‘Anicco, bhante’’.
‘‘Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati…pe… jivhāyapi nibbindati, rasesupi…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

一切品第三。

Sabbavaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

一切與兩[經]舍斷,另兩[經]遍知;

燃燒與受壓制,相稱,以及兩[經]適宜;

此品即由此而稱說。

Tassuddānaṃ –
Sabbañca dvepi pahānā, parijānāpare duve;
Ādittaṃ addhabhūtañca, sāruppā dve ca sappāyā;
Vaggo tena pavuccatīti.