快樂巴利palinanda.cc

中部第73經 · 大婆蹉經 Mahāvacchasuttaṃ

本經目錄三、大婆蹉經

193緬 2.157已對照

三、大婆蹉經

一九三、如是我聞——一時,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦蘭陀園(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那時,遊方者婆蹉種(Vacchagotta)來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的遊方者婆蹉種對世尊這樣說:“我長久以來是喬達摩尊師的共談者。善哉!願喬達摩尊師為我簡略地宣說善與不善。”“婆蹉,我可以為你簡略地宣說善與不善,婆蹉,我也可以為你詳細地宣說善與不善;不過,婆蹉,我要為你簡略地宣說善與不善。你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊師。”遊方者婆蹉種應諾了世尊。世尊這樣說:

193. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dīgharattāhaṃ bhotā gotamena sahakathī. Sādhu me bhavaṃ gotamo saṃkhittena kusalākusalaṃ desetū’’ti. ‘‘Saṃkhittenapi kho te ahaṃ, vaccha, kusalākusalaṃ deseyyaṃ, vitthārenapi kho te ahaṃ, vaccha, kusalākusalaṃ deseyyaṃ; api ca te ahaṃ, vaccha, saṃkhittena kusalākusalaṃ desessāmi. Taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho vacchagotto paribbājako bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
194已對照

一九四、“婆蹉,貪是不善,無貪是善;婆蹉,瞋是不善,無瞋是善;婆蹉,痴是不善,無痴是善。婆蹉,如此,這三法是不善,三法是善。

194. ‘‘Lobho kho, vaccha, akusalaṃ, alobho kusalaṃ; doso kho, vaccha, akusalaṃ, adoso kusalaṃ; moho kho, vaccha, akusalaṃ, amoho kusalaṃ. Iti kho, vaccha, ime tayo dhammā akusalā, tayo dhammā kusalā.
PTS 1.490已對照

“婆蹉,殺生是不善,離殺生是善;婆蹉,不與取是不善,離不與取是善;婆蹉,欲邪行是不善,離欲邪行是善;婆蹉,妄語是不善,離妄語是善;婆蹉,離間語是不善,離離間語是善;婆蹉,粗惡語是不善,離粗惡語是善;婆蹉,雜穢語是不善,離雜穢語是善;婆蹉,貪欲是不善,無貪欲是善;婆蹉,瞋恚是不善,無瞋恚是善;婆蹉,邪見是不善,正見是善。婆蹉,如此,這十法是不善,十法是善。

‘‘Pāṇātipāto kho, vaccha, akusalaṃ, pāṇātipātā veramaṇī kusalaṃ; adinnādānaṃ kho, vaccha, akusalaṃ, adinnādānā veramaṇī kusalaṃ; kāmesumicchācāro kho, vaccha, akusalaṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī kusalaṃ; musāvādo kho, vaccha, akusalaṃ, musāvādā veramaṇī kusalaṃ; pisuṇā vācā kho, vaccha, akusalaṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī kusalaṃ; pharusā vācā kho, vaccha, akusalaṃ, pharusāya vācāya veramaṇī kusalaṃ; samphappalāpo kho, vaccha, akusalaṃ, samphappalāpā veramaṇī kusalaṃ; abhijjhā kho, vaccha, akusalaṃ, anabhijjhā kusalaṃ; byāpādo kho, vaccha, akusalaṃ, abyāpādo kusalaṃ; micchādiṭṭhi kho, vaccha, akusalaṃ sammādiṭṭhi kusalaṃ. Iti kho, vaccha, ime dasa dhammā akusalā, dasa dhammā kusalā.
已對照

“婆蹉,當比丘的渴愛已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法時,那比丘便是阿羅漢、諸漏已盡、[梵行]已立、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫者。”

‘‘Yato kho, vaccha, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, so hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’ti.
195緬 2.158已對照

一九五、“且不說喬達摩尊師。那麼,喬達摩尊師有哪怕一位比丘弟子,由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住嗎?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的比丘弟子由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。”

195. ‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo. Atthi pana te bhoto gotamassa ekabhikkhupi sāvako yo āsavānaṃ khayā [sāvako āsavānaṃ khayā (sī. syā. kaṃ. pī.) evamuparipi] anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye bhikkhū mama sāvakā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.
已對照

“且不說喬達摩尊師,且不說比丘們。那麼,喬達摩尊師有哪怕一位比丘尼弟子,由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住嗎?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的比丘尼弟子由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū. Atthi pana bhoto gotamassa ekā bhikkhunīpi sāvikā yā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā bhikkhuniyo mama sāvikā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.
PTS 1.491已對照

“且不說喬達摩尊師,且不說比丘們,且不說比丘尼們。那麼,喬達摩尊師有哪怕一位在家、著白衣、行梵行的優婆塞弟子,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來嗎?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、著白衣、行梵行的優婆塞弟子以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsakopi sāvako gihī odātavasano brahmacārī yo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye upāsakā mama sāvakā gihī odātavasanā brahmacārino pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā’’ti.
已對照

“且不說喬達摩尊師,且不說比丘們,且不說比丘尼們,且不說在家、著白衣、行梵行的優婆塞們。那麼,喬達摩尊師有哪怕一位在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞弟子,是行教者、奉行教誡者,已度疑、已離惑,獲得無所畏,於導師的教法中不依他緣而住嗎?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞弟子是行教者、奉行教誡者,已度疑、已離惑,獲得無所畏,於導師的教法中不依他緣而住。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsakopi sāvako gihī odātavasano kāmabhogī sāsanakaro ovādappaṭikaro yo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye upāsakā mama sāvakā gihī odātavasanā kāmabhogino sāsanakarā ovādappaṭikarā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharantī’’ti.
緬 2.159已對照

“且不說喬達摩尊師,且不說比丘們,且不說比丘尼們,且不說在家、著白衣、行梵行的優婆塞們,且不說在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們。那麼,喬達摩尊師有哪怕一位在家、著白衣、行梵行的優婆夷弟子,以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來嗎?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、著白衣、行梵行的優婆夷弟子以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsikāpi sāvikā gihinī odātavasanā brahmacārinī yā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyinī anāvattidhammā tasmā lokā’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā upāsikā mama sāvikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyiniyo anāvattidhammā tasmā lokā’’ti.
已對照

“且不說喬達摩尊師,且不說比丘們,且不說比丘尼們,且不說在家、著白衣、行梵行的優婆塞們,且不說在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們,且不說在家、著白衣、行梵行的優婆夷們。那麼,喬達摩尊師有哪怕一位在家、著白衣、受用諸欲的優婆夷弟子,是行教者、奉行教誡者,已度疑、已離惑,獲得無所畏,於導師的教法中不依他緣而住嗎?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、著白衣、受用諸欲的優婆夷弟子是行教者、奉行教誡者,已度疑、已離惑,獲得無所畏,於導師的教法中不依他緣而住。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino, tiṭṭhantu upāsikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsikāpi sāvikā gihinī odātavasanā kāmabhoginī sāsanakarā ovādappaṭikarā yā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā upāsikā mama sāvikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo sāsanakarā ovādappaṭikarā tiṇṇavicchikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharantī’’ti.
196PTS 1.492已對照

一九六、“喬達摩尊師,若只有喬達摩尊師是這法的成就者,而比丘們不是成就者,那麼這梵行就會在那一支上不圓滿。然而,喬達摩尊師,因為喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,所以這梵行在那一支上是圓滿的。

196. ‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavaṃyeva gotamo ārādhako abhavissa, no ca kho bhikkhū ārādhakā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako bhikkhū ca ārādhakā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
緬 2.160已對照

“喬達摩尊師,若喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,而比丘尼們不是成就者,那麼這梵行就會在那一支上不圓滿。然而,喬達摩尊師,因為喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,所以這梵行在那一支上是圓滿的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, no ca kho bhikkhuniyo ārādhikā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
已對照

“喬達摩尊師,若喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,而在家、著白衣、行梵行的優婆塞們不是成就者,那麼這梵行就會在那一支上不圓滿。然而,喬達摩尊師,因為喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆塞們也是成就者,所以這梵行在那一支上是圓滿的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, no ca kho upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
已對照

“喬達摩尊師,若喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆塞們也是成就者,而在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們不是成就者,那麼這梵行就會在那一支上不圓滿。然而,喬達摩尊師,因為喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們也是成就者,所以這梵行在那一支上是圓滿的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu, no ca kho upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
PTS 1.493緬 2.161已對照

“喬達摩尊師,若喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們也是成就者,而在家、著白衣、行梵行的優婆夷們不是成就者,那麼這梵行就會在那一支上不圓滿。然而,喬達摩尊師,因為喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆夷們也是成就者,所以這梵行在那一支上是圓滿的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṃsu, no ca kho upāsikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
已對照

“喬達摩尊師,若喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆夷們也是成就者,而在家、著白衣、受用諸欲的優婆夷們不是成就者,那麼這梵行就會在那一支上不圓滿。然而,喬達摩尊師,因為喬達摩尊師是這法的成就者,比丘們也是成就者,比丘尼們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、受用諸欲的優婆塞們也是成就者,在家、著白衣、行梵行的優婆夷們也是成就者,在家、著白衣、受用諸欲的優婆夷們也是成就者,所以這梵行在那一支上是圓滿的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṃsu, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā abhavissaṃsu, no ca kho upāsikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo ārādhikā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo ārādhikā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
197PTS 1.494已對照

一九七、“喬達摩尊師,猶如恆河傾向大海、趨向大海、朝向大海,觸及大海而住;正是這樣,喬達摩尊師這有在家者與出家者的會眾傾向涅槃、趨向涅槃、朝向涅槃,觸及涅槃而住。奇哉!喬達摩尊師……乃至……我皈依那位喬達摩尊師、法與比丘僧團。願我能在喬達摩尊師座下得出家,得具足戒。”“婆蹉,凡先前為其他外道者(aññatitthiyapubba),若在此法與律中希求出家、希求具足戒,他須別住(parivāsa)四個月;四個月過後,比丘們若心已喜悅,便令他出家、授予具足戒以成為比丘。不過,我於此也知曉人的差別。”“尊者,若先前為其他外道者在此法與律中希求出家、希求具足戒,[須]別住四個月,四個月過後比丘們若心已喜悅便令其出家、授予具足戒以成為比丘——那麼我願別住四年;四年過後,願比丘們心已喜悅,令我出家、授予具足戒以成為比丘。”遊方者婆蹉種便在世尊座下得了出家,得了具足戒。

197. ‘‘Seyyathāpi, bho gotama, gaṅgā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā samuddaṃ āhacca tiṭṭhati, evamevāyaṃ bhoto gotamassa parisā sagahaṭṭhapabbajitā nibbānaninnā nibbānapoṇā nibbānapabbhārā nibbānaṃ āhacca tiṭṭhati. Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. ‘‘Yo kho, vaccha, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya; api ca mettha puggalavemattatā viditā’’ti. ‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṃ, ākaṅkhantā upasampadaṃ cattāro māse parivasanti, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya; ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi. Catunnaṃ vassānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti. Alattha kho vacchagotto paribbājako bhagavato santike pabbajjaṃ alattha upasampadaṃ.
緬 2.162已對照

而具壽婆蹉種受具足戒不久,受具足戒半個月時,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽婆蹉種對世尊這樣說:“尊者,凡以有學之智、有學之明所應達到的,那已被我達到了;願世尊為我更進一步地說法。”“那麼,婆蹉,你要更進一步修習兩種法——止與觀。婆蹉,這兩種法——止與觀——若被你更進一步修習,將導向多界的通達。

Acirūpasampanno kho panāyasmā vacchagotto addhamāsūpasampanno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā vacchagotto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yāvatakaṃ, bhante, sekhena ñāṇena sekhāya vijjāya pattabbaṃ, anuppattaṃ taṃ mayā; uttari ca me [uttariṃ me (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhagavā dhammaṃ desetū’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, vaccha, dve dhamme uttari bhāvehi – samathañca vipassanañca. Ime kho te, vaccha, dve dhammā uttari bhāvitā – samatho ca vipassanā ca – anekadhātupaṭivedhāya saṃvattissanti.
198已對照

一九八、“婆蹉,你隨你所欲而希望:‘願我體驗多種神變(iddhividha)——一身能變成多身,多身能合成一身;或顯現,或隱沒;穿越牆壁、垣牆、山嶽,無所障礙,猶如在虛空中;出沒於大地之中,猶如在水中;在水上行走而不沉沒,猶如在地上;在虛空中結跏趺坐而行,猶如有翼之鳥;甚至以手觸摸、撫摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界’——當有其因時,你便將於彼彼[法]上達到親證之能。

198. ‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva [yāvade (pī.)] ākaṅkhissasi – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ – ekopi hutvā bahudhā assaṃ, bahudhāpi hutvā eko assaṃ; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gaccheyyaṃ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ kareyyaṃ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gaccheyyaṃ, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṃ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṃ, parimajjeyyaṃ; yāvabrahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
PTS 1.495已對照

“婆蹉,你隨你所欲而希望:‘願我以清淨、超人的天耳界(dibbā sotadhātu),聽見天的與人的兩種聲音,無論遠的還是近的’——當有其因時,你便將於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ – dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike cā’ti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
緬 2.163已對照

“婆蹉,你隨你所欲而希望:‘願我以心遍知其他眾生、其他人的心——有貪的心,了知為「有貪的心」;離貪的心,了知為「離貪的心」;有瞋的心,了知為「有瞋的心」;離瞋的心,了知為「離瞋的心」;有痴的心,了知為「有痴的心」;離痴的心,了知為「離痴的心」;萎縮的心,了知為「萎縮的心」;散亂的心,了知為「散亂的心」;廣大的心,了知為「廣大的心」;不廣大的心,了知為「不廣大的心」;有上的心,了知為「有上的心」;無上的心,了知為「無上的心」;得定的心,了知為「得定的心」;無定的心,了知為「無定的心」;解脫的心,了知為「解脫的心」;未解脫的心,了知為「未解脫的心」’——當有其因時,你便將於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajāneyyaṃ; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajāneyyaṃ, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
已對照

“婆蹉,你隨你所欲而希望:‘願我回憶起多種宿住(pubbenivāsa),即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十萬生、許多壞劫(saṃvaṭṭakappa)、許多成劫(vivaṭṭakappa)、許多壞成劫(saṃvaṭṭavivaṭṭakappa)——「我在那裡有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,我生於那裡;在那裡也有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,生於此處。」願我這樣連同行相、連同細節地回憶起多種宿住’——當有其因時,你便將於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi; anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti; iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
PTS 1.496緬 2.164已對照

“婆蹉,你隨你所欲而希望:‘願我以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu),看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去:「諸君,這些眾生確實具足身惡行、具足語惡行、具足意惡行,誹謗聖者,持邪見,受持邪見之業;他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。諸君,而這些眾生具足身善行、具足語善行、具足意善行,不誹謗聖者,持正見,受持正見之業;他們身壞命終之後,投生於善趣、天界。」願我這樣以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去’——當有其因時,你便將於彼彼[法]上達到親證之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṃ – ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti; iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
已對照

“婆蹉,你隨你所欲而希望:‘願我由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住’——當有其因時,你便將於彼彼[法]上達到親證之能。”

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane’’ti.
199已對照

一九九、於是,具壽婆蹉種歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。於是,具壽婆蹉種獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。他證知:“生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。”而具壽婆蹉種也成為阿羅漢之一。

199. Atha kho āyasmā vacchagotto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā vacchagotto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā vacchagotto arahataṃ ahosi.
200PTS 1.497緬 2.165已對照

二〇〇、那時,眾多比丘為見世尊而前往。具壽婆蹉種遠遠看見那些比丘走來;看見之後,來到那些比丘之處;到了之後,對那些比丘這樣說:“來!諸位具壽要去哪裡?”“賢友,我們是為見世尊而去。”“那麼,請諸位具壽以我的名義以頭禮敬世尊雙足,並這樣說:‘尊者,婆蹉種比丘以頭禮敬世尊雙足,並這樣說:「世尊已被我侍奉[圓滿],善逝已被我侍奉[圓滿]。」’”“是的,賢友。”那些比丘應諾了具壽婆蹉種。於是,那些比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說:“尊者,具壽婆蹉種以頭禮敬世尊雙足,並這樣說:‘世尊已被我侍奉[圓滿],善逝已被我侍奉[圓滿]。’”“諸比丘,我先前就已以心遍知其心而了知婆蹉種比丘:‘婆蹉種比丘是三明者,有大神通、大威力。’諸天神也把這件事告訴了我:‘尊者,婆蹉種比丘是三明者,有大神通、大威力。’”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

200. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavantaṃ dassanāya gacchanti. Addasā kho āyasmā vacchagotto te bhikkhū dūratova āgacchante. Disvāna yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘handa! Kahaṃ pana tumhe āyasmanto gacchathā’’ti? ‘‘Bhagavantaṃ kho mayaṃ, āvuso, dassanāya gacchāmā’’ti. ‘‘Tenahāyasmanto mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha, evañca vadetha – ‘vacchagotto, bhante, bhikkhu bhagavato pāde sirasā vandati, evañca vadeti – pariciṇṇo me bhagavā, pariciṇṇo me sugato’’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato vacchagottassa paccassosuṃ. Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘āyasmā, bhante, vacchagotto bhagavato pāde sirasā vandati, evañca vadeti – ‘pariciṇṇo me bhagavā, pariciṇṇo me sugato’’’ti. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, vacchagotto bhikkhu cetasā ceto paricca vidito – ‘tevijjo vacchagotto bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo’ti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – ‘tevijjo, bhante, vacchagotto bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo’’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Mahāvacchasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.
已對照

《大婆蹉經》終,[《遊方者品》中之]第三[經]。