快樂巴利palinanda.cc

中部第70經 · 枳吒山經 Kīṭāgirisuttaṃ

本經目錄十、枳吒山經

174緬 2.138已對照

十、枳吒山經

一七四、如是我聞——一時,世尊在迦屍(Kāsi)[國]與大比丘僧團一同遊行。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,我是離夜食(rattibhojana)而食的。諸比丘,我離夜食而食時,覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。諸比丘,你們也來離夜食而食吧。諸比丘,你們也離夜食而食時,將覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。於是,世尊在迦屍[國]次第遊行,來到一座名叫枳吒山(Kīṭāgiri)的迦屍人市鎮。世尊就住在迦屍人的市鎮枳吒山。

174. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kāsīsu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘ahaṃ kho, bhikkhave, aññatreva rattibhojanā [rattibhojanaṃ (ka.)] bhuñjāmi. Aññatra kho panāhaṃ, bhikkhave, rattibhojanā bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, bhikkhave, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho pana, bhikkhave, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Atha kho bhagavā kāsīsu anupubbena cārikaṃ caramāno yena kīṭāgiri nāma kāsīnaṃ nigamo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā kīṭāgirismiṃ viharati kāsīnaṃ nigame.
175PTS 1.474已對照

一七五、那時,名叫阿說示(Assaji)、弗那婆修(Punabbasuka)的比丘們是枳吒山的常住比丘(āvāsika)。於是,眾多比丘來到阿說示、弗那婆修比丘們之處;到了之後,對阿說示、弗那婆修比丘們這樣說:“賢友們,世尊是離夜食而食的,比丘僧團也[如此]。賢友們,[他們]離夜食而食時,覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。賢友們,你們也來離夜食而食吧。賢友們,你們也離夜食而食時,將覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。”這樣說時,阿說示、弗那婆修比丘們對那些比丘這樣說:“賢友們,我們既在傍晚食,也在早晨、白天、非時[食]。我們既在傍晚食、也在早晨、白天、非時[食]時,覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。我們為何要舍現見的而追逐有時的呢?我們仍要在傍晚食,也在早晨、白天、非時[食]。”

175. Tena kho pana samayena assajipunabbasukā nāma bhikkhū kīṭāgirismiṃ āvāsikā honti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca. Aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’’ti. Evaṃ vutte, assajipunabbasukā bhikkhū te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘mayaṃ kho, āvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle. Te mayaṃ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Te mayaṃ kiṃ sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvissāma? Sāyañceva mayaṃ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’’ti.
緬 2.139已對照

由於那些比丘未能使阿說示、弗那婆修比丘們信服,便來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說:“尊者,在此,我們來到阿說示、弗那婆修比丘們之處;到了之後,對阿說示、弗那婆修比丘們這樣說:‘賢友們,世尊是離夜食而食的,比丘僧團也[如此];賢友們,[他們]離夜食而食時,覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。賢友們,你們也來離夜食而食吧。賢友們,你們也離夜食而食時,將覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。’尊者,這樣說時,阿說示、弗那婆修比丘們對我們這樣說:‘賢友們,我們既在傍晚食,也在早晨、白天、非時[食]。我們既在傍晚食、也在早晨、白天、非時[食]時,覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。我們為何要舍現見的而追逐有時的呢?我們仍要在傍晚食,也在早晨、白天、非時[食]。’尊者,由於我們未能使阿說示、弗那婆修比丘們信服,所以我們把這件事稟告世尊。”

Yato kho te bhikkhū nāsakkhiṃsu assajipunabbasuke bhikkhū saññāpetuṃ, atha yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavocumha – ‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca; aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’ti. Evaṃ vutte, bhante, assajipunabbasukā bhikkhū amhe etadavocuṃ – ‘mayaṃ kho, āvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle. Te mayaṃ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Te mayaṃ kiṃ sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvissāma? Sāyañceva mayaṃ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’ti. Yato kho mayaṃ, bhante, nāsakkhimha assajipunabbasuke bhikkhū saññāpetuṃ, atha mayaṃ etamatthaṃ bhagavato ārocemā’’ti.
176PTS 1.475緬 2.140已對照

一七六、於是,世尊對某位比丘說:“來,比丘,你以我的名義對阿說示、弗那婆修比丘們說:‘導師叫諸位尊者。’”“是的,尊者。”那位比丘應諾世尊之後,來到阿說示、弗那婆修比丘們之處;到了之後,對阿說示、弗那婆修比丘們這樣說:“導師叫諸位尊者。”“好的,賢友。”阿說示、弗那婆修比丘們應諾那位比丘之後,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的阿說示、弗那婆修比丘們這樣說:“諸比丘,據說眾多比丘來到你們之處,這樣說:‘賢友們,世尊是離夜食而食的,比丘僧團也[如此]。賢友們,[他們]離夜食而食時,覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。賢友們,你們也來離夜食而食吧。賢友們,你們也離夜食而食時,將覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。’諸比丘,據說這樣說時,你們對那些比丘這樣說:‘賢友們,我們既在傍晚食,也在早晨、白天、非時[食]。我們既在傍晚食、也在早晨、白天、非時[食]時,覺知少病、少惱、輕快起身、有力與安樂住。我們為何要舍現見的而追逐有時的呢?我們仍要在傍晚食,也在早晨、白天、非時[食]。’——這是真的嗎?”“是的,尊者。”

176. Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena assajipunabbasuke bhikkhū āmantehi – ‘satthā āyasmante āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho assajipunabbasukā bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho assajipunabbasuke bhikkhū bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, sambahulā bhikkhū tumhe upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca. Aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha. Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’ti. Evaṃ vutte kira [kiṃ nu (ka.)], bhikkhave, tumhe te bhikkhū evaṃ avacuttha – ‘mayaṃ kho panāvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle. Te mayaṃ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Te mayaṃ kiṃ sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvissāma? Sāyañceva mayaṃ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’.
177已對照

一七七、“諸比丘,你們是否這樣了知我所說之法:凡是這人所感受的任何[感受]——或樂、或苦、或不苦不樂——他的不善法都衰退、善法都增長?”“不是的,尊者。”“諸比丘,你們豈不是這樣了知我所說之法:在此,有一類人感受這樣的樂受時,不善法增長、善法衰退;而在此,有一類人感受這樣的樂受時,不善法衰退、善法增長;在此,有一類人感受這樣的苦受時,不善法增長、善法衰退;而在此,有一類人感受這樣的苦受時,不善法衰退、善法增長;在此,有一類人感受這樣的不苦不樂受時,不善法增長、善法衰退;而在此,有一類人感受這樣的不苦不樂受時,不善法衰退、善法增長?”“是的,尊者。”

177. ‘‘Kiṃ nu me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tassa akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanu me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha idhekaccassa yaṃ evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
178PTS 1.476緬 2.141已對照

一七八、“善哉,諸比丘!諸比丘,若這是我未知、未見、未了知、未作證、未以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的樂受時,不善法增長、善法衰退’——而我這樣不知卻說‘你們要舍斷這樣的樂受’,諸比丘,這對我會是相稱的嗎?”“不會的,尊者。”“諸比丘,正因為這是我已知、已見、已了知、已作證、已以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的樂受時,不善法增長、善法衰退’——所以我說‘你們要舍斷這樣的樂受’。諸比丘,若這是我未知、未見、未了知、未作證、未以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的樂受時,不善法衰退、善法增長’——而我這樣不知卻說‘你們要成就並住於這樣的樂受’,諸比丘,這對我會是相稱的嗎?”“不會的,尊者。”“諸比丘,正因為這是我已知、已見、已了知、已作證、已以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的樂受時,不善法衰退、善法增長’——所以我說‘你們要成就並住於這樣的樂受’。

178. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadāmi. Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ sukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadāmi.
179已對照

一七九、“諸比丘,若這是我未知、未見、未了知、未作證、未以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的苦受時,不善法增長、善法衰退’——而我這樣不知卻說‘你們要舍斷這樣的苦受’,諸比丘,這對我會是相稱的嗎?”“不會的,尊者。”“諸比丘,正因為這是我已知、已見、已了知、已作證、已以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的苦受時,不善法增長、善法衰退’——所以我說‘你們要舍斷這樣的苦受’。諸比丘,若這是我未知、未見、未了知、未作證、未以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的苦受時,不善法衰退、善法增長’——而我這樣不知卻說‘你們要成就並住於這樣的苦受’,諸比丘,這對我會是相稱的嗎?”“不會的,尊者。”“諸比丘,正因為這是我已知、已見、已了知、已作證、已以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的苦受時,不善法衰退、善法增長’——所以我說‘你們要成就並住於這樣的苦受’。

179. ‘‘Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadāmi. Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ dukkhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadāmi.
180PTS 1.477緬 2.142已對照

一八〇、“諸比丘,若這是我未知、未見、未了知、未作證、未以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的不苦不樂受時,不善法增長、善法衰退’——而我這樣不知卻說‘你們要舍斷這樣的不苦不樂受’,諸比丘,這對我會是相稱的嗎?”“不會的,尊者。”“諸比丘,正因為這是我已知、已見、已了知、已作證、已以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的不苦不樂受時,不善法增長、善法衰退’——所以我說‘你們要舍斷這樣的不苦不樂受’。諸比丘,若這是我未知、未見、未了知、未作證、未以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的不苦不樂受時,不善法衰退、善法增長’——而我這樣不知卻說‘你們要成就並住於這樣的不苦不樂受’,諸比丘,這對我會是相稱的嗎?”“不會的,尊者。”“諸比丘,正因為這是我已知、已見、已了知、已作證、已以慧觸證的——‘在此,有一類人感受這樣的不苦不樂受時,不善法衰退、善法增長’——所以我說‘你們要成就並住於這樣的不苦不樂受’。

180. ‘‘Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ pajahathā’ti vadāmi’’. Mayā cetaṃ, bhikkhave, aññātaṃ abhavissa adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṃ ajānanto ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṃ; api nu me etaṃ, bhikkhave, patirūpaṃ abhavissā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yasmā ca kho etaṃ, bhikkhave, mayā ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya – ‘idhekaccassa evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṃ ‘evarūpaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharathā’ti vadāmi.
181已對照

一八一、“諸比丘,我不說:對一切比丘‘應以不放逸而作’;諸比丘,我也不說:對一切比丘‘不須以不放逸而作’。諸比丘,那些已是阿羅漢、諸漏已盡、[梵行]已立、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫的比丘——諸比丘,我說:對這樣的比丘‘不須以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?他們以不放逸[所應作的]已經作了,他們不可能放逸。諸比丘,而那些有學、心願未達、希求著無上瑜伽安穩而住的比丘——諸比丘,我說:對這樣的比丘‘應以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?但願這些具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的!諸比丘,我正是見到這些比丘的這不放逸之果,才說‘應以不放逸而作’。

181. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi; na panāhaṃ, bhikkhave, sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Ye te, bhikkhave, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññā vimuttā, tathārūpānāhaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Kataṃ tesaṃ appamādena. Abhabbā te pamajjituṃ. Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū sekkhā appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānā viharanti, tathārūpānāhaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāmime āyasmanto anulomikāni senāsanāni paṭisevamānā kalyāṇamitte bhajamānā indriyāni samannānayamānā – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyunti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imesaṃ bhikkhūnaṃ appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
182已對照

一八二、“諸比丘,世間有這七種人存在、可得。哪七種[人]呢?俱分解脫者(ubhatobhāgavimutta)、慧解脫者(paññāvimutta)、身證者(kāyasakkhi)、見至者(diṭṭhippatta)、信解脫者(saddhāvimutta)、隨法行者(dhammānusārī)、隨信行者(saddhānusārī)。

182. ‘‘Sattime, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame satta? Ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.
緬 2.143已對照

“諸比丘,哪種人是俱分解脫者呢?諸比丘,在此,有一類人以身觸那些寂靜的解脫——超越諸色而屬無色者——而住,並以慧見諸漏滅盡。諸比丘,這種人稱為俱分解脫者。諸比丘,我說:對這位比丘‘不須以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?他以不放逸[所應作的]已經作了,他不可能放逸。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ubhatobhāgavimutto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā [phassitvā (sī. pī.)] viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo ubhatobhāgavimutto imassa kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Kataṃ tassa appamādena. Abhabbo so pamajjituṃ.
PTS 1.478已對照

“諸比丘,哪種人是慧解脫者呢?諸比丘,在此,有一類人不以身觸那些寂靜的解脫——超越諸色而屬無色者——而住,而以慧見諸漏滅盡。諸比丘,這種人稱為慧解脫者。諸比丘,我說:對這位比丘也‘不須以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?他以不放逸[所應作的]已經作了,他不可能放逸。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo paññāvimutto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo paññāvimutto. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘na appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Kataṃ tassa appamādena. Abhabbo so pamajjituṃ.
已對照

“諸比丘,哪種人是身證者呢?諸比丘,在此,有一類人以身觸那些寂靜的解脫——超越諸色而屬無色者——而住,並以慧見某些漏滅盡。諸比丘,這種人稱為身證者。諸比丘,我說:對這位比丘‘應以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的!諸比丘,我正是見到這位比丘的這不放逸之果,才說‘應以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo kāyasakkhi? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo kāyasakkhi. Imassa kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
緬 2.144已對照

“諸比丘,哪種人是見至者呢?諸比丘,在此,有一類人不以身觸那些寂靜的解脫——超越諸色而屬無色者——而住,而以慧見某些漏滅盡,並且如來所宣說的諸法已被他以慧善見、善察。諸比丘,這種人稱為見至者。諸比丘,我說:對這位比丘也‘應以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的!諸比丘,我正是見到這位比丘的這不放逸之果,才說‘應以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo diṭṭhippatto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo diṭṭhippatto. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
PTS 1.479已對照

“諸比丘,哪種人是信解脫者呢?諸比丘,在此,有一類人不以身觸那些寂靜的解脫——超越諸色而屬無色者——而住,而以慧見某些漏滅盡,並且他對如來的信已確立、已生根、已住立。諸比丘,這種人稱為信解脫者。諸比丘,我說:對這位比丘也‘應以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的!諸比丘,我正是見到這位比丘的這不放逸之果,才說‘應以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo saddhāvimutto. Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgate cassa saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo saddhāvimutto. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
緬 2.145已對照

“諸比丘,哪種人是隨法行者呢?諸比丘,在此,有一類人不以身觸那些寂靜的解脫——超越諸色而屬無色者——而住,而以慧見某些漏滅盡,並且如來所宣說的諸法,對他而言以慧適度地堪於諦觀;而且他有這些法,即:信根、精進根、念根、定根、慧根。諸比丘,這種人稱為隨法行者。諸比丘,我說:對這位比丘也‘應以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的!諸比丘,我正是見到這位比丘的這不放逸之果,才說‘應以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo dhammānusārī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā [disvā āsavā aparikkhīṇā (sī. pī.)] honti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṃ khamanti, api cassa ime dhammā honti, seyyathidaṃ – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo dhammānusārī. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
已對照

“諸比丘,哪種人是隨信行者呢?諸比丘,在此,有一類人不以身觸那些寂靜的解脫——超越諸色而屬無色者——而住,而以慧見某些漏滅盡,並且他對如來唯有信量、唯有愛量;而且他有這些法,即:信根、精進根、念根、定根、慧根。諸比丘,這種人稱為隨信行者。諸比丘,我說:對這位比丘也‘應以不放逸而作’。這是什麼緣故呢?但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的!諸比丘,我正是見到這位比丘的這不放逸之果,才說‘應以不放逸而作’。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo saddhānusārī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā [disvā āsavā aparikkhīṇā (sī. pī.)] honti, tathāgate cassa saddhāmattaṃ hoti pemamattaṃ, api cassa ime dhammā honti, seyyathidaṃ – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo saddhānusārī. Imassapi kho ahaṃ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti! Imaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṃ sampassamāno ‘appamādena karaṇīya’nti vadāmi.
183PTS 1.480緬 2.146已對照

一八三、“諸比丘,我不說一開始就[有]究竟智的成就(aññārādhana);諸比丘,而是以漸次修學、漸次所作、漸次行道而有究竟智的成就。諸比丘,又怎樣以漸次修學、漸次所作、漸次行道而有究竟智的成就呢?諸比丘,在此,生起了信者便前往,前往時便親近,親近時便傾耳,傾耳者便聽法,聽了之後便憶持法,對所憶持的諸法詳察其義;詳察其義者,諸法便堪於諦觀;樂於諦觀法時,欲便生起;生起了欲者便奮起,奮起之後便衡量,衡量之後便精勤;自策勵者以身作證最上諦(paramasacca),並以慧洞察而見它。諸比丘,[他們]連那信也沒有;諸比丘,連那前往也沒有;諸比丘,連那親近也沒有;諸比丘,連那傾耳也沒有;諸比丘,連那聽法也沒有;諸比丘,連那法的憶持也沒有;諸比丘,連那義的詳察也沒有;諸比丘,連那樂於諦觀法也沒有;諸比丘,連那欲也沒有;諸比丘,連那奮起也沒有;諸比丘,連那衡量也沒有;諸比丘,連那精勤也沒有。諸比丘,你們是錯誤行道者;諸比丘,你們是邪行道者。諸比丘,這些愚痴人離開這法與律何其遠啊!

183. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, ādikeneva aññārādhanaṃ vadāmi; api ca, bhikkhave, anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā aññārādhanā hoti. Kathañca, bhikkhave, anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā aññārādhanā hoti? Idha, bhikkhave, saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsati, payirupāsanto sotaṃ odahati, ohitasoto dhammaṃ suṇāti, sutvā dhammaṃ dhāreti, dhatānaṃ [dhātānaṃ (ka.)] dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, atthaṃ upaparikkhato dhammā nijjhānaṃ khamanti, dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati, chandajāto ussahati, ussāhetvā tuleti, tulayitvā padahati, pahitatto samāno kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca naṃ ativijjha passati. Sāpi nāma, bhikkhave, saddhā nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, upasaṅkamanaṃ nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, payirupāsanā nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, sotāvadhānaṃ nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, dhammassavanaṃ nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, dhammadhāraṇā nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, atthūpaparikkhā nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, dhammanijjhānakkhanti nāhosi; sopi nāma, bhikkhave, chando nāhosi; sopi nāma, bhikkhave, ussāho nāhosi; sāpi nāma, bhikkhave, tulanā nāhosi; tampi nāma, bhikkhave, padhānaṃ nāhosi. Vippaṭipannāttha, bhikkhave, micchāpaṭipannāttha, bhikkhave. Kīva dūrevime, bhikkhave, moghapurisā apakkantā imamhā dhammavinayā.
184PTS 1.481緬 2.147已對照

一八四、“諸比丘,有一則四句的記說(catuppadaṃ veyyākaraṇaṃ),當它被誦出時,有智之人不久便能以慧了知其義。諸比丘,我要為你們誦出,你們能了知我[所說的]那個嗎?”“尊者,我們是誰?[我們]又怎會是法的了知者?”“諸比丘,即使是那位重財物、為財嗣、與諸財物交雜而住的導師,對他來說,這樣的抬價壓價(paṇopaṇaviyā)也是不相應的:‘若對我們是這樣,我們就做它;若對我們不是這樣,我們就不做它。’諸比丘,何況如來完全不與諸財物交雜而住呢!諸比丘,對於深入導師的教法而行的有信弟子,這是[他的]隨法:‘世尊是導師,我是弟子;世尊知道,我不知道。’諸比丘,對於深入導師的教法而行的有信弟子,導師的教法是能增長的、有滋養的。諸比丘,對於深入導師的教法而行的有信弟子,這是[他的]隨法:‘任憑只剩皮、腱與骨,任憑身中血肉乾枯;凡以人的力量、人的精進、人的努力所應達到的,未達到那[目標],精進便不會止息。’諸比丘,對於深入導師的教法而行的有信弟子,可期待兩種果之一:於現法中[得]究竟智,或若有餘依,[得]阿那含性。”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

184. ‘‘Atthi, bhikkhave, catuppadaṃ veyyākaraṇaṃ yassuddiṭṭhassa viññū puriso nacirasseva paññāyatthaṃ ājāneyya. Uddisissāmi vo [uddiṭṭhassāpi (ka.)], bhikkhave, ājānissatha me ta’’nti? ‘‘Ke ca mayaṃ, bhante, ke ca dhammassa aññātāro’’ti? Yopi so, bhikkhave, satthā āmisagaru āmisadāyādo āmisehi saṃsaṭṭho viharati tassa pāyaṃ evarūpī paṇopaṇaviyā na upeti – ‘evañca no assa atha naṃ kareyyāma, na ca no evamassa na naṃ kareyyāmā’ti, kiṃ pana, bhikkhave, yaṃ tathāgato sabbaso āmisehi visaṃsaṭṭho viharati. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya [pariyogāya (sī. pī. ka.), pariyogayha (syā. kaṃ.)] vattato ayamanudhammo hoti – ‘satthā bhagavā, sāvakohamasmi; jānāti bhagavā, nāhaṃ jānāmī’ti. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato ruḷhanīyaṃ [rumhaniyaṃ (sī. pī.)] satthusāsanaṃ hoti ojavantaṃ. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato ayamanudhammo hoti – ‘kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upasussatu [upasussatu sarīre (sī.), sarīre avasussatu (ka.)] maṃsalohitaṃ, yaṃ taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ [santhānaṃ (sī. syā. pī.)] bhavissatī’ti. Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Kīṭāgirisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
Bhikkhuvaggo niṭṭhito dutiyo.
已對照

《枳吒山經》終,[《比丘品》中之]第十[經]。

《比丘品》終,第二[品]。

其攝頌——

象、羅睺羅、世間常,鬘童子與名為跋陀利者;

小鳥,又娑婆主之勸請,那羅[迦波那]、林住者、名為枳吒山者。

Tassuddānaṃ –
Kuñjara-rāhula-sassataloko, mālukyaputto ca bhaddāli-nāmo;
Khudda-dijātha-sahampatiyācaṃ, nāḷaka-raññikiṭāgirināmo.
3. Paribbājakavaggo