快樂巴利palinanda.cc

中部第50經 · 訶責魔經 Māratajjanīyasuttaṃ

本經目錄十、訶責魔經

已對照

十、訶責魔經

10. Māratajjanīyasuttaṃ
506PTS 1.332緬 1.408已對照

五〇六、如是我聞——一時,具壽大目犍連(Mahāmoggallāna)住在跋伽(Bhaggā)[國]中,鱷魚山(Susumāragira)貝薩迦羅林(Bhesakaḷāvana)的鹿野苑(Migadāya)。而那時,具壽大目犍連正在露地經行。而那時,魔波旬(māro pāpimā)已入具壽大目犍連的腹中,鑽進了腸腹(koṭṭha)之內。於是具壽大目犍連[心想]——“我的腹怎麼這樣沉重,像是很沉重似的?我想是[如]裝滿了豆吧。”於是具壽大目犍連從經行[道]下來,進入住處,坐在設好的座位上。坐下之後,具壽大目犍連獨自如理作意。具壽大目犍連[便]看見了已入腹中、鑽進腸腹之內的魔波旬;看見之後,他對魔波旬這樣說——“出來吧,波旬;出來吧,波旬!不要惱害如來,不要[惱害]如來的弟子。不要讓這[事]長夜為你帶來不利與苦。”於是魔波旬[心想]——“這位沙門是不知、不見[我]才這樣說的——‘出來吧,波旬;出來吧,波旬!不要惱害如來,不要[惱害]如來的弟子。不要讓這[事]長夜為你帶來不利與苦。’就連他的導師也不能這麼快就知道我,這位弟子又怎麼會知道我呢?”於是具壽大目犍連對魔波旬這樣說——“波旬,我連這[念頭]也知道你[有],你不要以為‘他不知道我’。波旬,你就是魔;因為,波旬,你有這樣的[念頭]——‘這位沙門是不知、不見[我]才這樣說的——出來吧,波旬;出來吧,波旬!不要惱害如來,不要[惱害]如來的弟子。不要讓這[事]長夜為你帶來不利與苦。就連他的導師也不能這麼快就知道我,這位弟子又怎麼會知道我呢?’”

506. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā mahāmoggallāno bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno abbhokāse caṅkamati. Tena kho pana samayena māro pāpimā āyasmato mahāmoggallānassa kucchigato hoti koṭṭhamanupaviṭṭho. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kiṃ nu kho me kucchi garugaro viya [garu garu viya (sī. pī. ṭīkāyaṃ pāṭhantaraṃ)]? Māsācitaṃ maññe’’ti. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno caṅkamā orohitvā vihāraṃ pavisitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā mahāmoggallāno paccattaṃ yoniso manasākāsi. Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno māraṃ pāpimantaṃ kucchigataṃ koṭṭhamanupaviṭṭhaṃ. Disvāna māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, pāpima; nikkhama, pāpima! Mā tathāgataṃ vihesesi, mā tathāgatasāvakaṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ajānameva kho maṃ ayaṃ samaṇo apassaṃ evamāha – ‘nikkhama, pāpima; nikkhama, pāpima! Mā tathāgataṃ vihesesi, mā tathāgatasāvakaṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti. Yopissa so satthā sopi maṃ neva khippaṃ jāneyya, kuto pana [kuto ca pana (syā.)] maṃ ayaṃ sāvako jānissatī’’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘‘evampi kho tāhaṃ, pāpima, jānāmi, mā tvaṃ maññittho – ‘na maṃ jānātī’ti. Māro tvamasi, pāpima; tuyhañhi, pāpima, evaṃ hoti – ‘ajānameva kho maṃ ayaṃ samaṇo apassaṃ evamāha – nikkhama, pāpima; nikkhama, pāpima! Mā tathāgataṃ vihesesi, mā tathāgatasāvakaṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti. Yopissa so satthā sopi maṃ neva khippaṃ jāneyya, kuto pana maṃ ayaṃ sāvako jānissatī’’’ti?
PTS 1.333已對照

於是魔波旬[心想]——“這位沙門是知、是見[我]才這樣說的——‘出來吧,波旬;出來吧,波旬!不要惱害如來,不要[惱害]如來的弟子。不要讓這[事]長夜為你帶來不利與苦。’”於是魔波旬從具壽大目犍連的口中出來,站在門閂(aggaḷa)外側。

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘jāname kho maṃ ayaṃ samaṇo passaṃ evamāha – ‘nikkhama, pāpima; nikkhama, pāpima! Mā tathāgataṃ vihesesi, mā tathāgatasāvakaṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’’ti. Atha kho māro pāpimā āyasmato mahāmoggallānassa mukhato uggantvā paccaggaḷe aṭṭhāsi.
507緬 1.409已對照

五〇七、具壽大目犍連看見了站在門閂外側的魔波旬;看見之後,他對魔波旬這樣說——“波旬,我在這裡也看見你;你不要以為‘他沒看見我’。波旬,你就站在那門閂外側。波旬,從前我曾是名為杜西(Dūsī)的魔,我有一個姊妹名叫迦利(Kāḷī)。你是她的兒子,所以你曾是我的外甥。而那時,波旬,拘留孫(Kakusandha)世尊、阿羅漢、正等正覺者出現於世間。而波旬,拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者有名為維杜拉與僧耆婆(Vidhura, Sañjīva)的一對弟子,是最上的賢善一對。而波旬,凡是拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者的諸弟子,其中沒有一位在說法上與具壽維杜拉相等相似。波旬,正是由這個緣故,具壽維杜拉才生起了『維杜拉』這個稱號。

507. Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno māraṃ pāpimantaṃ paccaggaḷe ṭhitaṃ; disvāna māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘etthāpi kho tāhaṃ, pāpima, passāmi; mā tvaṃ maññittho ‘‘na maṃ passatī’’ti. Eso tvaṃ, pāpima, paccaggaḷe ṭhito. Bhūtapubbāhaṃ, pāpima, dūsī nāma māro ahosiṃ, tassa me kāḷī nāma bhaginī. Tassā tvaṃ putto. So me tvaṃ bhāgineyyo ahosi. Tena kho pana, pāpima, samayena kakusandho bhagavā arahaṃ sammāsambuddho loke uppanno hoti. Kakusandhassa kho pana, pāpima, bhagavato arahato sammāsambuddhassa vidhurasañjīvaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhaddayugaṃ. Yāvatā kho pana, pāpima, kakusandhassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa sāvakā. Tesu na ca koci āyasmatā vidhurena samasamo hoti yadidaṃ dhammadesanāya. Iminā kho evaṃ [etaṃ (sī. syā. pī.)], pāpima, pariyāyena āyasmato vidhurassa vidhuroteva [vidhurassa vidhuro vidhurotveva (sī. syā. kaṃ. pī.)] samaññā udapādi.
PTS 1.334已對照

“而波旬,具壽僧耆婆無論去到林野、去到樹下、去到空屋,都毫不費力地成就想受滅(saññāvedayitanirodha)。波旬,從前有一次,具壽僧耆婆在某棵樹下成就想受滅而坐著。波旬,牧牛人、牧畜人、耕田人、行路人看見了具壽僧耆婆在某棵樹下成就想受滅而坐著;看見之後,他們[心想]——‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!這位沙門就這樣坐著死了!來吧,我們把他燒掉。’波旬,於是那些牧牛人、牧畜人、耕田人、行路人便聚集了草、木柴與牛糞,堆在具壽僧耆婆的身上,放了火便走了。波旬,而具壽僧耆婆過了那一夜之後,從那等至出定,抖了抖衣,在上午著[下]衣,取了缽與衣,入村乞食。波旬,那些牧牛人、牧畜人、耕田人、行路人看見了具壽僧耆婆正在行乞食;看見之後,他們[心想]——‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!這位沙門就這樣坐著死了,如今又活過來了!’波旬,正是由這個緣故,具壽僧耆婆才生起了『僧耆婆』這個稱號。

‘‘Āyasmā pana, pāpima, sañjīvo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi appakasireneva saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjati. Bhūtapubbaṃ, pāpima, āyasmā sañjīvo aññatarasmiṃ rukkhamūle saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno nisinno hoti. Addasaṃsu kho, pāpima, gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino āyasmantaṃ sañjīvaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle saññāvedayitanirodhaṃ samāpannaṃ nisinnaṃ; disvāna tesaṃ etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ samaṇo nisinnakova kālaṅkato! Handa naṃ dahāmā’ti. Atha kho te, pāpima, gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino tiṇañca kaṭṭhañca gomayañca saṃkaḍḍhitvā āyasmato sañjīvassa kāye upacinitvā aggiṃ datvā pakkamiṃsu. Atha kho, pāpima, āyasmā sañjīvo tassā rattiyā accayena tāya samāpattiyā vuṭṭhahitvā cīvarāni papphoṭetvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasaṃsu kho te, pāpima, gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino āyasmantaṃ sañjīvaṃ piṇḍāya carantaṃ; disvāna nesaṃ etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ samaṇo nisinnakova kālaṅkato, svāyaṃ paṭisañjīvito’ti. Iminā kho evaṃ, pāpima, pariyāyena āyasmato sañjīvassa sañjīvoteva [sañjīvo sañjīvotveva (sī. syā. kaṃ. pī.)] samaññā udapādi.
508緬 1.410已對照

五〇八、“波旬,於是杜西魔[心想]——‘我完全不知道這些持戒、具善法的比丘們的來處或去處。我何不附身於諸婆羅門居士呢——來吧,你們去罵詈、誹謗、惱怒、惱害那些持戒、具善法的比丘。他們被你們罵詈、誹謗、惱怒、惱害時,或許會有心的變異,那樣杜西魔便得到可乘之機了。’波旬,於是杜西魔便附身於諸婆羅門居士——‘來吧,你們去罵詈、誹謗、惱怒、惱害那些持戒、具善法的比丘。他們被你們罵詈、誹謗、惱怒、惱害時,或許會有心的變異,那樣杜西魔便得到可乘之機了。’

508. ‘‘Atha kho, pāpima, dūsissa mārassa etadahosi – ‘imesaṃ kho ahaṃ bhikkhūnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ neva jānāmi āgatiṃ vā gatiṃ vā. Yaṃnūnāhaṃ brāhmaṇagahapatike anvāviseyyaṃ – etha, tumhe bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme akkosatha paribhāsatha rosetha vihesetha. Appeva nāma tumhehi akkosiyamānānaṃ paribhāsiyamānānaṃ rosiyamānānaṃ vihesiyamānānaṃ siyā cittassa aññathattaṃ, yathā taṃ dūsī māro labhetha otāra’nti. Atha kho te, pāpima, dūsī māro brāhmaṇagahapatike anvāvisi – ‘etha, tumhe bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme akkosatha paribhāsatha rosetha vihesetha. Appeva nāma tumhehi akkosiyamānānaṃ paribhāsiyamānānaṃ rosiyamānānaṃ vihesiyamānānaṃ siyā cittassa aññathattaṃ, yathā taṃ dūsī māro labhetha otāra’nti.
已對照

“波旬,於是那些被杜西魔所附身的婆羅門居士便罵詈、誹謗、惱怒、惱害那些持戒、具善法的比丘——‘這些剃光頭的沙門之流、僱工、黑者、從梵天足下所生之輩,他們說“我們是修禪者、我們是修禪者”,卻垂著肩、低著頭、軟弱無力地在那裡思慮、極思慮、遍思慮、離思慮。就如同鴞(ulūka)在樹枝上覓鼠時[那樣]思慮、極思慮、遍思慮、離思慮;正是如此——這些剃光頭的沙門之流、僱工、黑者、從梵天足下所生之輩,他們說“我們是修禪者、我們是修禪者”,卻垂著肩、低著頭、軟弱無力地在那裡思慮、極思慮、遍思慮、離思慮。又如同野幹(kotthu)在河岸上覓魚時[那樣]思慮、極思慮、遍思慮、離思慮;正是如此——這些剃光頭的沙門之流、僱工、黑者、從梵天足下所生之輩,他們說“我們是修禪者、我們是修禪者”,卻垂著肩、低著頭、軟弱無力地在那裡思慮、極思慮、遍思慮、離思慮。又如同貓在屋縫、糞溝、垃圾場旁覓鼠時[那樣]思慮、極思慮、遍思慮、離思慮;正是如此——這些剃光頭的沙門之流、僱工、黑者、從梵天足下所生之輩,他們說“我們是修禪者、我們是修禪者”,卻垂著肩、低著頭、軟弱無力地在那裡思慮、極思慮、遍思慮、離思慮。又如同斷了馱的驢子在屋縫、糞溝、垃圾場旁[那樣]思慮、極思慮、遍思慮、離思慮;正是如此——這些剃光頭的沙門之流、僱工、黑者、從梵天足下所生之輩,他們說“我們是修禪者、我們是修禪者”,卻垂著肩、低著頭、軟弱無力地在那裡思慮、極思慮、遍思慮、離思慮。’

‘‘Atha kho te, pāpima, brāhmaṇagahapatikā anvāvisiṭṭhā dūsinā mārena bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti – ‘ime pana muṇḍakā samaṇakā ibbhā kiṇhā [kaṇhā (syā. kaṃ. ka.)] bandhupādāpaccā ‘‘jhāyinosmā jhāyinosmā’’ti pattakkhandhā adhomukhā madhurakajātā jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti apajjhāyanti. Seyyathāpi nāma ulūko rukkhasākhāyaṃ mūsikaṃ maggayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati; evamevime muṇḍakā samaṇakā ibbhā kiṇhā bandhupādāpaccā ‘‘jhāyinosmā jhāyinosmā’’ti pattakkhandhā adhomukhā madhurakajātā jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti apajjhāyanti. Seyyathāpi nāma kotthu nadītīre macche maggayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati; evamevime muṇḍakā samaṇakā ibbhā kiṇhā bandhupādāpaccā ‘‘jhāyinosmā jhāyinosmā’’ti pattakkhandhā adhomukhā madhurakajātā jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti apajjhāyanti. Seyyathāpi nāma biḷāro sandhisamalasaṅkaṭīre mūsikaṃ maggayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati; evamevime muṇḍakā samaṇakā ibbhā kiṇhā bandhupādāpaccā ‘‘jhāyinosmā jhāyinosmā’’ti pattakkhandhā adhomukhā madhurakajātā jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti apajjhāyanti. Seyyathāpi nāma gadrabho vahacchinno sandhisamalasaṅkaṭīre jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, evamevime muṇḍakā samaṇakā ibbhā kiṇhā bandhupādāpaccā ‘‘jhāyinosmā jhāyinosmā’’ti pattakkhandhā adhomukhā madhurakajātā jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti apajjhāyantī’’ti.
已對照

“而波旬,那時命終的那些人,多分身壞命終之後,生於苦界、惡趣、墮處、地獄。

‘‘Ye kho pana, pāpima, tena samayena manussā kālaṅkaronti yebhuyyena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.
509PTS 1.335緬 1.411已對照

五〇九、“波旬,於是拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者召喚諸比丘——‘諸比丘,諸婆羅門居士已被杜西魔所附身——來吧,你們去罵詈、誹謗、惱怒、惱害那些持戒、具善法的比丘;他們被你們罵詈、誹謗、惱怒、惱害時,或許會有心的變異,那樣杜西魔便得到可乘之機了。來吧,諸比丘,你們要以與慈(mettā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣(vipula)、大(mahaggata)、無量(appamāṇa)、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲(karuṇā)俱的心……乃至……以與喜(muditā)俱的心……乃至……以與舍(upekkhā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。’

509. ‘‘Atha kho, pāpima, kakusandho bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhikkhū āmantesi – ‘anvāviṭṭhā kho, bhikkhave, brāhmaṇagahapatikā dūsinā mārena – etha, tumhe bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme akkosatha paribhāsatha rosetha vihesetha, appeva nāma tumhehi akkosiyamānānaṃ paribhāsiyamānānaṃ rosiyamānānaṃ vihesiyamānānaṃ siyā cittassa aññathattaṃ, yathā taṃ dūsī māro labhetha otāra’nti. Etha, tumhe, bhikkhave, mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharatha. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharathā’ti.
已對照

“波旬,於是那些比丘被拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣教誡、這樣教導之後,無論去到林野、去到樹下、去到空屋,都以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲俱的心……乃至……以與喜俱的心……乃至……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。

‘‘Atha kho te, pāpima, bhikkhū kakusandhena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā araññagatāpi rukkhamūlagatāpi suññāgāragatāpi mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu.
510PTS 1.336緬 1.412已對照

五一〇、“波旬,於是杜西魔[心想]——‘我縱然這樣做,也完全不知道這些持戒、具善法的比丘們的來處或去處。我何不附身於諸婆羅門居士呢——來吧,你們去恭敬、尊重、崇敬、供養那些持戒、具善法的比丘。他們被你們恭敬、尊重、崇敬、供養時,或許會有心的變異,那樣杜西魔便得到可乘之機了。’波旬,於是杜西魔便附身於諸婆羅門居士——‘來吧,你們去恭敬、尊重、崇敬、供養那些持戒、具善法的比丘。他們被你們恭敬、尊重、崇敬、供養時,或許會有心的變異,那樣杜西魔便得到可乘之機了。’波旬,於是那些被杜西魔所附身的婆羅門居士便恭敬、尊重、崇敬、供養那些持戒、具善法的比丘。

510. ‘‘Atha kho, pāpima, dūsissa mārassa etadahosi – ‘evampi kho ahaṃ karonto imesaṃ bhikkhūnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ neva jānāmi āgatiṃ vā gatiṃ vā, yaṃnūnāhaṃ brāhmaṇagahapatike anvāviseyyaṃ – etha, tumhe bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme sakkarotha garuṃ karotha mānetha pūjetha, appeva nāma tumhehi sakkariyamānānaṃ garukariyamānānaṃ māniyamānānaṃ pūjiyamānānaṃ siyā cittassa aññathattaṃ, yathā taṃ dūsī māro labhetha otāra’nti. Atha kho te, pāpima, dūsī māro brāhmaṇagahapatike anvāvisi – ‘etha, tumhe bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme sakkarotha garuṃ karotha mānetha pūjetha, appeva nāma tumhehi sakkariyamānānaṃ garukariyamānānaṃ māniyamānānaṃ pūjiyamānānaṃ siyā cittassa aññathattaṃ, yathā taṃ dūsī māro labhetha otāra’nti. Atha kho te, pāpima, brāhmaṇagahapatikā anvāviṭṭhā dūsinā mārena bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti.
已對照

“而波旬,那時命終的那些人,多分身壞命終之後,生於善趣天界。

‘‘Ye kho pana, pāpima, tena samayena manussā kālaṅkaronti yebhuyyena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti.
511已對照

五一一、“波旬,於是拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者召喚諸比丘——‘諸比丘,諸婆羅門居士已被杜西魔所附身——來吧,你們去恭敬、尊重、崇敬、供養那些持戒、具善法的比丘;他們被你們恭敬、尊重、崇敬、供養時,或許會有心的變異,那樣杜西魔便得到可乘之機了。來吧,諸比丘,你們要於身隨觀不淨而住,於食有厭逆想,於一切世間有不樂想,於一切行隨觀無常。’

511. ‘‘Atha kho, pāpima, kakusandho bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhikkhū āmantesi – ‘anvāviṭṭhā kho, bhikkhave, brāhmaṇagahapatikā dūsinā mārena – etha, tumhe bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme sakkarotha garuṃ karotha mānetha pūjetha, appeva nāma tumhehi sakkariyamānānaṃ garukariyamānānaṃ māniyamānānaṃ pūjiyamānānaṃ siyā cittassa aññathattaṃ, yathā taṃ dūsī māro labhetha otāranti. Etha, tumhe, bhikkhave, asubhānupassino kāye viharatha, āhāre paṭikūlasaññino, sabbaloke anabhiratisaññino [anabhiratasaññīno (sī. syā. kaṃ. pī.)], sabbasaṅkhāresu aniccānupassino’ti.
已對照

“波旬,於是那些比丘被拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣教誡、這樣教導之後,無論去到林野、去到樹下、去到空屋,都於身隨觀不淨而住,於食有厭逆想,於一切世間有不樂想,於一切行隨觀無常。

‘‘Atha kho te, pāpima, bhikkhū kakusandhena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā araññagatāpi rukkhamūlagatāpi suññāgāragatāpi asubhānupassino kāye vihariṃsu, āhāre paṭikūlasaññino, sabbaloke anabhiratisaññino, sabbasaṅkhāresu aniccānupassino.
512PTS 1.337緬 1.413已對照

五一二、“波旬,於是拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者在上午著[下]衣,取了缽與衣,以具壽維杜拉為隨行沙門(pacchāsamaṇa),入村乞食。波旬,於是杜西魔附身於某個童子,取了一塊石子(sakkhara),打了具壽維杜拉的頭一下,把[他的]頭打破了。波旬,於是具壽維杜拉頭破血流,[仍]緊緊跟隨在拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者的身後。波旬,於是拘留孫世尊、阿羅漢、正等正覺者以象顧(nāgāpalokita)回望——‘這個杜西魔實在不知分量。’而波旬,就在這一回望的同時,杜西魔便從那處所死沒,生於大地獄(mahāniraya)中。

512. ‘‘Atha kho, pāpima, kakusandho bhagavā arahaṃ sammāsambuddho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā vidhurena pacchāsamaṇena gāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho, pāpima, dūsī māro aññataraṃ kumārakaṃ [kumāraṃ (sī. pī.)] anvāvisitvā sakkharaṃ gahetvā āyasmato vidhurassa sīse pahāramadāsi; sīsaṃ vobhindi [sīsaṃ te bhindissāmīti (ka.)]. Atha kho, pāpima, āyasmā vidhuro bhinnena sīsena lohitena gaḷantena kakusandhaṃyeva bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho, pāpima, kakusandho bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nāgāpalokitaṃ apalokesi – ‘na vāyaṃ dūsī māro mattamaññāsī’ti. Sahāpalokanāya ca pana, pāpima, dūsī māro tamhā ca ṭhānā cavi mahānirayañca upapajji.
513已對照

“而波旬,那大地獄有三個名稱——也名『六觸處的』,也名『刺所擊的』,也名『各別受的』。波旬,於是諸地獄卒(nirayapāla)來到我身邊,對我這樣說——‘尊駕,當刺與刺在[你]心中相遇時,那時你就該知道——“我在地獄中被煎煮已一千年了。”’波旬,我在那大地獄中被煎煮了許多年、許多百年、許多千年。我在那同一大地獄的增盛[地獄](ussada)中被煎煮了一萬年,領受著名為『出起』(vuṭṭhānima)的受。波旬,我那時有這樣的身,就像人的[身];有這樣的頭,就像魚的[頭]。

‘‘Tassa kho pana, pāpima, mahānirayassa tayo nāmadheyyā honti – chaphassāyataniko itipi, saṅkusamāhato itipi, paccattavedaniyo itipi. Atha kho maṃ, pāpima, nirayapālā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – yadā kho te [yato te (ka.)], mārisa, saṅkunā saṅku hadaye samāgaccheyya. Atha naṃ tvaṃ jāneyyāsi – ‘vassasahassaṃ me niraye paccamānassā’ti. So kho ahaṃ, pāpima, bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni tasmiṃ mahāniraye apacciṃ. Dasavassasahassāni tasseva mahānirayassa ussade apacciṃ vuṭṭhānimaṃ nāma vedanaṃ vediyamāno. Tassa mayhaṃ, pāpima, evarūpo kāyo hoti, seyyathāpi manussassa. Evarūpaṃ sīsaṃ hoti, seyyathāpi macchassa.
513.
已對照未對底本

五一三、

已對照

“那是怎樣的地獄呢——杜西曾在那裡被煎煮,

‘‘Kīdiso nirayo āsi, yattha dūsī apaccatha;
已對照

[因他]冒犯了弟子維杜拉與婆羅門拘留孫。

Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ.
已對照

“有百支鐵刺(ayosaṅku),一切[皆]各別受;

‘‘Sataṃ āsi ayosaṅkū, sabbe paccattavedanā;
已對照

那正是這樣的地獄——杜西曾在那裡被煎煮,

Īdiso nirayo āsi, yattha dūsī apaccatha;
已對照

[因他]冒犯了弟子維杜拉與婆羅門拘留孫。

Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ.
已對照

“凡了知此[事]者,[那]比丘是佛陀的弟子;

‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;
已對照

黑[者]啊,冒犯了這樣的比丘,你將遭受苦。

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.
已對照

“於湖(sara)中央矗立著住立一劫的諸天宮(vimāna),

‘‘Majjhe sarassa tiṭṭhanti, vimānā kappaṭṭhāyino;
已對照

[其]色如琉璃(veḷuriya),光彩奪目,具焰、光耀;

Veḷuriyavaṇṇā rucirā, accimanto pabhassarā;
已對照

諸天女(accharā)在那裡起舞,眾多而有種種色。

Accharā tattha naccanti, puthu nānattavaṇṇiyo.
PTS 1.338緬 1.414已對照

“凡了知此[事]者,[那]比丘是佛陀的弟子;

‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;
已對照

黑[者]啊,冒犯了這樣的比丘,你將遭受苦。

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.
已對照

“凡受佛陀之催促(codita)、在僧團注視之下,

‘‘Yo ve buddhena codito, bhikkhu saṅghassa pekkhato;
已對照

[那]比丘以腳拇指震動了鹿子母講堂(Migāramātupāsāda)。

Migāramātupāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi.
已對照

“凡了知此[事]者,[那]比丘是佛陀的弟子;

‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;
已對照

黑[者]啊,冒犯了這樣的比丘,你將遭受苦。

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.
已對照

“凡以腳拇指震動了最勝殿(Vejayanta)、

‘‘Yo vejayantaṃ pāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi;
已對照

為神通力所支持而使諸天神悚懼者。

Iddhibalenupatthaddho, saṃvejesi ca devatā.
已對照

“凡了知此[事]者,[那]比丘是佛陀的弟子;

‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;
已對照

黑[者]啊,冒犯了這樣的比丘,你將遭受苦。

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.
已對照

“凡在最勝殿中遍問帝釋(Sakka)者——

‘‘Yo vejayantapāsāde, sakkaṃ so paripucchati;
已對照

‘婆娑婆(Vāsava)啊,你可也知道渴愛滅盡[之]諸解脫?’

Api vāsava jānāsi, taṇhākkhayavimuttiyo;
已對照

帝釋便就所問的問題如實地為他解答。

Tassa sakko viyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ.
已對照

“凡了知此[事]者,[那]比丘是佛陀的弟子;

‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;
已對照

黑[者]啊,冒犯了這樣的比丘,你將遭受苦。

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.
已對照

“凡在善法堂(Sudhammā sabhā)近旁遍問梵天者——

‘‘Yo brahmaṃ paripucchati, sudhammāyābhito sabhaṃ;
已對照

‘賢友,你今日也還有那個見嗎——即你從前所有的那個見?

Ajjāpi tyāvuso diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;
已對照

你可見到那於梵天界中超越[一切]而光耀者?’

Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ.
已對照

“梵天便如實地、依次第為他解答——

‘‘Tassa brahmā viyākāsi, anupubbaṃ yathātathaṃ;
已對照

‘尊駕,我已無那個見了——即我從前所有的那個見。

Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu.
已對照

“我見到那於梵天界中超越[一切]而光耀者;

‘‘Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ;
已對照

那麼我今日怎能說“我是常的、永恆的”呢?’

Sohaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato.
已對照

“凡了知此[事]者,[那]比丘是佛陀的弟子;

‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;
已對照

黑[者]啊,冒犯了這樣的比丘,你將遭受苦。

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.
已對照

“凡以解脫觸及了大須彌(Mahāmeru)之頂、

‘‘Yo mahāmeruno kūṭaṃ, vimokkhena aphassayi;
已對照

[觸及了]林、東毗提訶[諸人之洲],以及諸臥地之人者。

Vanaṃ pubbavidehānaṃ, ye ca bhūmisayā narā.
已對照

“凡了知此[事]者,[那]比丘是佛陀的弟子;

‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;
已對照

黑[者]啊,冒犯了這樣的比丘,你將遭受苦。

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.
緬 1.415已對照

“火實不思量:‘我要燒這愚人’;

‘‘Na ve aggi cetayati [veṭhayati (sī.)], ‘ahaṃ bālaṃ ḍahāmī’ti;
已對照

而愚人(bāla)冒犯了那燃燒的火,便被[它]所燒。

Bālo ca jalitaṃ aggiṃ, āsajja naṃ sa ḍayhati.
已對照

“魔啊,正是如此——你冒犯了那位如來,

‘‘Evameva tuvaṃ māra, āsajja naṃ tathāgataṃ;
已對照

便將自燒己身,如愚人觸火一般。

Sayaṃ ḍahissasi attānaṃ, bālo aggiṃva saṃphusaṃ.
已對照

“魔冒犯了那位如來,[便]生了非福;

‘‘Apuññaṃ pasavī māro, āsajja naṃ tathāgataṃ;
已對照

波旬啊,你難道以為‘我的惡不會有異熟’嗎?

Kinnu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati.
已對照

“終結者(antaka)啊,作[惡]者的惡會長夜積集;

‘‘Karoto cīyati pāpaṃ, cirarattāya antaka;
已對照

魔啊,你當厭離佛陀,不要對諸比丘懷[害]望。

Māra nibbinda buddhamhā, āsaṃ mākāsi bhikkhusu.
已對照

“比丘就這樣在貝薩迦羅林中訶責了魔;

‘‘Iti māraṃ atajjesi, bhikkhu bhesakaḷāvane;
已對照

於是那憂惱的夜叉(yakkha),便就在那裡隱沒了。”

Tato so dummano yakkho, natatthevantaradhāyathā’’ti.
已對照

《訶責魔經》第十終。

Māratajjanīyasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
已對照

《小雙品》第五終。

Cūḷayamakavaggo niṭṭhito pañcamo.
已對照

其攝頌[如下]——

Tassuddānaṃ –
已對照

《娑羅村[經]》(Sāleyya)、《毗蘭若[經]》(Verañja),與二「滿足」[經](duve ca tuṭṭhi,即大、小《智解經》),以及《小法受[經]》與《大法受[經]》(cūḷamahādhammasamādāna);

Sāleyya verañjaduve ca tuṭṭhi, cūḷamahādhammasamādānañca;
已對照

《審察者[經]》(Vīmaṃsaka)、《憍賞彌[經]》(Kosambī)與「婆羅門」(brāhmaṇa,即《梵天邀請經》),《杜西與魔》[經]第十——[此即本]品。

Vīmaṃsakā kosambi ca brāhmaṇo, dūsī ca māro dasamo ca vaggo.
已對照

《娑羅村品》第五終。

Sāleyyavaggo niṭṭhito pañcamo.
已對照

這是諸品的攝頌——

Idaṃ vaggānamuddānaṃ –
已對照

《根本法門》[品]以及最上的《獅子吼》[品];

Mūlapariyāyo ceva, sīhanādo ca uttamo;
已對照

《鋸[喻]》[品]以及《牛角[娑羅林]》[品],與《娑羅村》[品]——此[即]五[品]。

Kakaco ceva gosiṅgo, sāleyyo ca ime pañca.
已對照

《根本五十[經]》[至此]圓滿。

Mūlapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.