快樂巴利palinanda.cc

中部第30經 · 小心材喻經 Cūḷasāropamasuttaṃ

本經目錄十、小心材喻經

已對照

十、小心材喻經

10. Cūḷasāropamasuttaṃ
312PTS 1.198緬 1.258已對照

三一二、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika 之園)。那時,賓伽羅拘遮婆羅門(Piṅgalakoccha)來到世尊那裡;來到之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的賓伽羅拘遮婆羅門對世尊這樣說:“喬達摩尊師,那些擁有僧團、擁有會眾、是會眾之師、知名而有聲譽、是一派的宗師(titthakara)、受眾人敬重的沙門婆羅門們,就是:富蘭那·迦葉(Pūraṇa Kassapa)、末伽梨·拘舍梨(Makkhali Gosāla)、阿耆多·翅舍欽婆羅(Ajita Kesakambala)、婆浮陀·迦旃延(Pakudha Kaccāyana)、刪闍耶·毘羅胝子(Sañcaya Belaṭṭhaputta)、尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)——他們是全都如自己所宣稱的那樣有證智呢,還是全都沒有證智呢?或者有些有證智、有些沒有證智呢?”“夠了,婆羅門,這件事且擱下:‘他們是全都如自己所宣稱的那樣有證智呢,還是全都沒有證智呢?或者有些有證智、有些沒有證智呢?’婆羅門,我要為你說法,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊師。”賓伽羅拘遮婆羅門回答世尊。世尊這樣說:

312. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho piṅgalakoccho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yeme, bho gotama, samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā, bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo, makkhali gosālo, ajito kesakambalo, pakudho kaccāyano, sañcayo [sañjayo (sī. syā. pī. ka.)] belaṭṭhaputto, nigaṇṭho nāṭaputto, sabbete sakāya paṭiññāya abbhaññaṃsu sabbeva nābbhaññaṃsu, udāhu ekacce abbhaññaṃsu ekacce nābbhaññaṃsū’’ti? ‘‘Alaṃ, brāhmaṇa, tiṭṭhatetaṃ – sabbete sakāya paṭiññāya abbhaññaṃsu sabbeva nābbhaññaṃsu, udāhu ekacce abbhaññaṃsu ekacce nābbhaññaṃsūti. Dhammaṃ te, brāhmaṇa, desessāmi, taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
313已對照

三一三、“婆羅門,譬如有人需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,他來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,越過心材、越過邊材、越過樹皮、越過外皮,砍下枝葉、取了便走,[心]以為‘[這是]心材’。有眼之人見了他,會這樣說:‘這位尊人實在不識心材,不識邊材,不識樹皮,不識外皮,不識枝葉。所以這位尊人雖需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,卻越過心材、越過邊材、越過樹皮、越過外皮,砍下枝葉、取了便走,[心]以為“[這是]心材”;凡他以心材所應作的(sārena sārakaraṇīya),他將不能得其義利。’

313. ‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ, sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ, sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
314PTS 1.199緬 1.259已對照

三一四、“婆羅門,又譬如有人需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,他來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,越過心材、越過邊材、越過樹皮,砍下外皮、取了便走,[心]以為‘[這是]心材’。有眼之人見了他,會這樣說:‘這位尊人實在不識心材,不識邊材,不識樹皮,不識外皮,不識枝葉。所以這位尊人雖需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,卻越過心材、越過邊材、越過樹皮,砍下外皮、取了便走,[心]以為“[這是]心材”;凡他以心材所應作的,他將不能得其義利。’

314. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ, papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
315已對照

三一五、“婆羅門,又譬如有人需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,他來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,越過心材、越過邊材,砍下樹皮、取了便走,[心]以為‘[這是]心材’。有眼之人見了他,會這樣說:‘這位尊人實在不識心材,不識邊材,不識樹皮,不識外皮,不識枝葉。所以這位尊人雖需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,卻越過心材、越過邊材,砍下樹皮、取了便走,[心]以為“[這是]心材”;凡他以心材所應作的,他將不能得其義利。’

315. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ, tacaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ, tacaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
316已對照

三一六、“婆羅門,又譬如有人需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,他來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,越過心材,砍下邊材、取了便走,[心]以為‘[這是]心材’。有眼之人見了他,會這樣說:‘這位尊人實在不識心材,不識邊材,不識樹皮,不識外皮,不識枝葉。所以這位尊人雖需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,卻越過心材,砍下邊材、取了便走,[心]以為“[這是]心材”;凡他以心材所應作的,他將不能得其義利。’

316. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ, phegguṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ, phegguṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
317PTS 1.200緬 1.260已對照

三一七、“婆羅門,又譬如有人需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,他來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,只砍心材、取了便走,[心]了知‘[這是]心材’。有眼之人見了他,會這樣說:‘這位尊人確實識得心材,識得邊材,識得樹皮,識得外皮,識得枝葉。所以這位尊人需求心材、尋求心材、為遍求心材而行,來到一棵挺立著的、有心材的大樹前,便只砍心材、取了便走,[心]了知“[這是]心材”;凡他以心材所應作的,他將能得其義利。’

317. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti jānamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘aññāsi vatāyaṃ bhavaṃ puriso sāraṃ, aññāsi phegguṃ, aññāsi tacaṃ, aññāsi papaṭikaṃ, aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti jānamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ anubhavissatī’ti.
318已對照

三一八、“婆羅門,正是這樣,於此有某個人出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊(dukkhakkhandha)的終結。’他這樣出家之後,生起了利養、恭敬、名聲(lābhasakkārasiloka)。他因那利養、恭敬、名聲而心生滿意、思願圓滿。他因那利養、恭敬、名聲而稱揚自己、貶抑他人:‘我是有利養、恭敬、名聲的,而其他這些比丘是不知名的、威勢微小的。’而對於比利養、恭敬、名聲更上、更殊勝的其他諸法,他不為作證[它們]而生欲求,不精勤,併成為退縮而住者、鬆緩者。婆羅門,就如那位需求心材、尋求心材、為遍求心材而行、來到一棵挺立著的、有心材的大樹前而越過心材、越過邊材、越過樹皮、越過外皮,砍下枝葉、取了便走、[心]以為‘[這是]心材’的人[一般];凡他以心材所應作的,他將不能得其義利。婆羅門,我說這個人正與那[人]相似。

318. ‘‘Evameva kho, brāhmaṇa, idhekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ, sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
319PTS 1.201緬 1.261已對照

三一九、“婆羅門,而於此,有某個人出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊的終結。’他這樣出家之後,生起了利養、恭敬、名聲。他不因那利養、恭敬、名聲而心生滿意,思願也不圓滿。他不因那利養、恭敬、名聲而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比利養、恭敬、名聲更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生滿意、思願圓滿。他因那戒具足而稱揚自己、貶抑他人:‘我是持戒者、有善法者,而其他這些比丘是破戒者、有惡法者。’而對於比戒具足更上、更殊勝的其他諸法,他不為作證[它們]而生欲求,不精勤,併成為退縮而住者、鬆緩者。婆羅門,就如那位需求心材、尋求心材、為遍求心材而行、來到一棵挺立著的、有心材的大樹前而越過心材、越過邊材、越過樹皮,砍下外皮、取了便走、[心]以為‘[這是]心材’的人[一般];凡他以心材所應作的,他將不能得其義利。婆羅門,我說這個人正與那[人]相似。

319. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti, paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ, papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ, tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
320緬 1.262已對照

三二〇、“婆羅門,而於此,有某個人出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊的終結。’他這樣出家之後,生起了利養、恭敬、名聲。他不因那利養、恭敬、名聲而心生滿意,思願也不圓滿。他不因那利養、恭敬、名聲而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比利養、恭敬、名聲更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生滿意,然而思願並不圓滿。他不因那戒具足而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比戒具足更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了定具足。他因那定具足而心生滿意、思願圓滿。他因那定具足而稱揚自己、貶抑他人:‘我是得定的、一心的(ekaggacitta),而其他這些比丘是心不得定的、心散亂的。’而對於比定具足更上、更殊勝的其他諸法,他不為作證[它們]而生欲求,不精勤,併成為退縮而住者、鬆緩者。婆羅門,就如那位需求心材、尋求心材、為遍求心材而行、來到一棵挺立著的、有心材的大樹前而越過心材、越過邊材,砍下樹皮、取了便走、[心]以為‘[這是]心材’的人[一般];凡他以心材所應作的,他將不能得其義利。婆羅門,我說這個人正與那[人]相似。

320. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So samādhisampadaṃ ārādheti. So tāya samādhisampadāya attamano hoti, paripuṇṇasaṅkappo. So tāya samādhisampadāya attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti. Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ, tacaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
321PTS 1.202緬 1.263已對照

三二一、“婆羅門,而於此,有某個人出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死……乃至……但願能了知這整個苦蘊的終結。’他這樣出家之後,生起了利養、恭敬、名聲。他不因那利養、恭敬、名聲而心生滿意,思願也不圓滿。他不因那利養、恭敬、名聲而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比利養、恭敬、名聲更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生滿意,然而思願並不圓滿。他不因那戒具足而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比戒具足更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了定具足。他因那定具足而心生滿意,然而思願並不圓滿。他不因那定具足而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比定具足更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了智見(ñāṇadassana)。他因那智見而心生滿意、思願圓滿。他因那智見而稱揚自己、貶抑他人:‘我是知著、見著而住的,而其他這些比丘是不知、不見而住的。’而對於比智見更上、更殊勝的其他諸法,他不為作證[它們]而生欲求,不精勤,併成為退縮而住者、鬆緩者。婆羅門,就如那位需求心材、尋求心材、為遍求心材而行、來到一棵挺立著的、有心材的大樹前而越過心材,砍下邊材、取了便走、[心]以為‘[這是]心材’的人[一般];凡他以心材所應作的,他將不能得其義利。婆羅門,我說這個人正與那[人]相似。

321. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena…pe… antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So samādhisampadaṃ ārādheti. So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya samādhisampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So ñāṇadassanaṃ ārādheti. So tena ñāṇadassanena attamano hoti, paripuṇṇasaṅkappo. So tena ñāṇadassanena attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi jānaṃ passaṃ viharāmi, ime panaññe bhikkhū ajānaṃ apassaṃ viharantī’ti. Ñāṇadassanena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ, phegguṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
322PTS 1.203緬 1.264已對照

三二二、“婆羅門,而於此,有某個人出於信心從家出家、成為無家者,[心想]:‘我已沉陷於生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱,沉陷於苦、為苦所迫;但願能了知這整個苦蘊的終結。’他這樣出家之後,生起了利養、恭敬、名聲。他不因那利養、恭敬、名聲而心生滿意,思願也不圓滿。他不因那利養、恭敬、名聲而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比利養、恭敬、名聲更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生滿意,然而思願並不圓滿。他不因那戒具足而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比戒具足更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了定具足。他因那定具足而心生滿意,然而思願並不圓滿。他不因那定具足而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比定具足更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。他成就了智見。他因那智見而心生滿意,然而思願並不圓滿。他不因那智見而稱揚自己,不貶抑他人。而對於比智見更上、更殊勝的其他諸法,他為作證[它們]而生欲求,精勤,併成為不退縮而住者、不鬆緩者。

322. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So samādhisampadaṃ ārādheti. So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya samādhisampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So ñāṇadassanaṃ ārādheti. So tena ñāṇadassanena attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tena ñāṇadassanena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Ñāṇadassanena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko.
323已對照

三二三、“婆羅門,那麼,什麼是比智見更上、更殊勝的諸法呢?婆羅門,於此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋(vitakka)、有伺(vicāra),離生喜、樂,成就並住於初禪。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

323. ‘‘Katame ca, brāhmaṇa, dhammā ñāṇadassanena uttaritarā ca paṇītatarā ca? Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已對照

“婆羅門,再者,比丘尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
PTS 1.204已對照

“婆羅門,再者,比丘離喜,住於舍(upekkhā),具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已對照

“婆羅門,再者,比丘舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨(upekkhāsatipārisuddhi),成就並住於第四禪。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已對照

“婆羅門,再者,比丘完全超越色想,有對想滅沒,不作意種種想,[知]‘虛空是無邊的’,成就並住於空無邊處(ākāsānañcāyatana)。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已對照

“婆羅門,再者,比丘完全超越空無邊處,[知]‘識是無邊的’,成就並住於識無邊處(viññāṇañcāyatana)。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已對照

“婆羅門,再者,比丘完全超越識無邊處,[知]‘什麼都沒有’,成就並住於無所有處(ākiñcaññāyatana)。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
緬 1.265已對照

“婆羅門,再者,比丘完全超越無所有處,成就並住於非想非非想處(nevasaññānāsaññāyatana)。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已對照

“婆羅門,再者,比丘完全超越非想非非想處,成就並住於想受滅(saññāvedayitanirodha),並以慧見諸漏滅盡。婆羅門,這也是比智見更上、更殊勝的法。婆羅門,這些就是比智見更上、更殊勝的諸法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca. Ime kho, brāhmaṇa, dhammā ñāṇadassanena uttaritarā ca paṇītatarā ca.
324已對照

三二四、“婆羅門,就如那位需求心材、尋求心材、為遍求心材而行、來到一棵挺立著的、有心材的大樹前而只砍心材、取了便走、[心]了知‘[這是]心材’的人[一般];凡他以心材所應作的,他將能得其義利。婆羅門,我說這個人正與那[人]相似。

324. ‘‘Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraṃyeva chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti jānamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ anubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
PTS 1.205已對照

“婆羅門,如是,這梵行不是以利養、恭敬、名聲為功德(ānisaṃsa)的,不是以戒具足為功德的,不是以定具足為功德的,也不是以智見為功德的。婆羅門,而這不動的心解脫(akuppā cetovimutti)——婆羅門,這梵行正是為了這個,這是心材,這是終極。”

‘‘Iti kho, brāhmaṇa, nayidaṃ brahmacariyaṃ lābhasakkārasilokānisaṃsaṃ, na sīlasampadānisaṃsaṃ, na samādhisampadānisaṃsaṃ, na ñāṇadassanānisaṃsaṃ. Yā ca kho ayaṃ, brāhmaṇa, akuppā cetovimutti – etadatthamidaṃ, brāhmaṇa, brahmacariyaṃ, etaṃ sāraṃ etaṃ pariyosāna’’nti.
已對照

這樣說時,賓伽羅拘遮婆羅門對世尊說:“奇哉!喬達摩尊師,奇哉!喬達摩尊師……乃至……願喬達摩尊師憶持我為優婆塞(upāsaka),從今日起,終生皈依。”

Evaṃ vutte, piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
已對照

《小心材喻經》終,[《譬喻品》中之]第十[經]。

Cūḷasāropamasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
已對照

《譬喻品》終,第三[品]。

Opammavaggo niṭṭhito tatiyo.
已對照

其攝頌——

Tassuddānaṃ –
已對照

牟犁破群那與阿梨吒為名,安陀林之[論]、富樓那、餌食[經];

Moḷiyaphaggunariṭṭhañca nāmo, andhavane kathipuṇṇaṃ nivāpo;
已對照

聚、象女、大象為名,心材之喻,又[有]賓伽羅拘遮。

Rāsikaṇerumahāgajanāmo, sārūpamo [sāravaro (syā.), sāravano (ka.)] puna piṅgalakoccho.
4. Mahāyamakavaggo