快樂巴利palinanda.cc

中部第133經 · 大迦旃延賢善一夜經 Mahākaccānabhaddekarattasuttaṃ

本經目錄三、大迦旃延賢善一夜經

279PTS 3.192緬 3.232已對照

三、大迦旃延賢善一夜經

二七九、如是我聞——一時,世尊住在王舍城(Rājagaha)溫泉園(Tapodārāma)。那時,具壽三彌提(Samiddhi)在夜的破曉時分起身,前往溫泉(Tapoda)洗浴肢體。在溫泉洗浴肢體、上岸之後,只披一衣而站立,正擦乾肢體。那時,有一位天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座溫泉,來到具壽三彌提之處;到了之後,站在一旁。站在一旁的那位天神對具壽三彌提這樣說:“比丘,你憶持賢善一夜(bhaddekaratta)的綱要(uddesa)與分別(vibhaṅga)嗎?”“賢友,我不憶持賢善一夜的綱要與分別。賢友,那麼你憶持賢善一夜的綱要與分別嗎?”“比丘,我也不憶持賢善一夜的綱要與分別。比丘,那麼你憶持賢善一夜偈嗎?”“賢友,我不憶持賢善一夜偈。賢友,那麼你憶持賢善一夜偈嗎?”“比丘,我也不憶持賢善一夜偈。比丘,你要受學賢善一夜的綱要與分別;比丘,你要通曉賢善一夜的綱要與分別;比丘,你要憶持賢善一夜的綱要與分別。比丘,賢善一夜的綱要與分別具有義利,是梵行之初。”那位天神說了這話。說了這話之後,就在那裡隱沒了。

279. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodo [tapodā (sī.)] tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno [sukkhāpayamāno (ka.)]. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘dhāresi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’ti? ‘‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’’ti? ‘‘Ahampi kho, bhikkhu na dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṃhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’’ti. Idamavoca sā devatā; idaṃ vatvā tatthevantaradhāyi.
280已對照

二八〇、那時,具壽三彌提在那一夜過後,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽三彌提對世尊這樣說——

280. Atha kho āyasmā samiddhi tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca –
PTS 3.193已對照

“尊者,我在這裡,在夜的破曉時分起身,前往溫泉洗浴肢體。在溫泉洗浴肢體、上岸之後,只披一衣而站立,正擦乾肢體。尊者,那時,有一位天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座溫泉,來到我之處;到了之後,站在一旁。站在一旁的那位天神對我這樣說:‘比丘,你憶持賢善一夜的綱要與分別嗎?’”

‘‘Idhāhaṃ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodo tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno. Atha kho bhante, aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā maṃ etadavoca – ‘dhāresi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’’ti?
緬 3.233已對照

“尊者,這樣說時,我對那位天神這樣說:‘賢友,我不憶持賢善一夜的綱要與分別。賢友,那麼你憶持賢善一夜的綱要與分別嗎?’‘比丘,我也不憶持賢善一夜的綱要與分別。比丘,那麼你憶持賢善一夜偈嗎?’‘賢友,我不憶持賢善一夜偈。賢友,那麼你憶持賢善一夜偈嗎?’‘比丘,我也不憶持賢善一夜偈。比丘,你要受學賢善一夜的綱要與分別;比丘,你要通曉賢善一夜的綱要與分別;比丘,你要憶持賢善一夜的綱要與分別。比丘,賢善一夜的綱要與分別具有義利,是梵行之初。’尊者,那位天神說了這話。說了這話之後,就在那裡隱沒了。尊者,善哉!願世尊為我說賢善一夜的綱要與分別。”“那麼,比丘,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”具壽三彌提應諾世尊。世尊這樣說——

‘‘Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti? ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṃhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti. Idamavoca, bhante, sā devatā; idaṃ vatvā tatthevantaradhāyi. Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
已對照

“不應追隨過去,不應期望未來;

‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
已對照

凡過去的,那已舍離;而未來的,尚未到來。

Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
已對照

而凡於現在之法,於彼彼處觀照者,

‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
已對照

不被牽引、不被動搖——智者應增長那[境]。

Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
已對照

今天就應作熱勤,誰知明天的死?

‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
已對照

因為我們與那具大軍的死神,並無約定。

Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
已對照

如是而住、熱勤、晝夜不懈者,

‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
已對照

寂靜的牟尼稱他為‘賢善一夜者’。”

Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
已對照

世尊說了這[語]。善逝說了這[語]之後,便從座起而入住處。那時,世尊離去不久,那些比丘這樣想:“賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——

Idamavoca bhagavā; idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
已對照

‘不應追隨過去,不應期望未來;

‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
已對照

凡過去的,那已舍離;而未來的,尚未到來。

Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
已對照

而凡於現在之法,於彼彼處觀照者,

‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
已對照

不被牽引、不被動搖——智者應增長那[境]。

Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
緬 3.234已對照

今天就應作熱勤,誰知明天的死?

‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
已對照

因為我們與那具大軍的死神,並無約定。

Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
已對照

如是而住、熱勤、晝夜不懈者,

‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
已對照

寂靜的牟尼稱他為“賢善一夜者”。’

Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
已對照

這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?”

‘‘Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti?
PTS 3.194已對照

那時,那些比丘又這樣想:“這位具壽大迦旃延既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重;具壽大迦旃延能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽大迦旃延[之處]去;到了之後,向具壽大迦旃延請問這一義呢?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ; pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’’ti.
281PTS 3.195緬 3.235已對照

二八一、那時,那些比丘便來到具壽大迦旃延(Mahākaccāna)之處;到了之後,與具壽大迦旃延互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對具壽大迦旃延這樣說:“賢友迦旃延,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——

‘不應追隨過去……乃至……

寂靜的牟尼稱他為“賢善一夜者”。’

賢友迦旃延,世尊離去不久,我們這樣想:‘賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——

“不應追隨過去……乃至……

寂靜的牟尼稱他為‘賢善一夜者’。”

這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?’賢友迦旃延,我們又這樣想:‘這位具壽大迦旃延既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重;具壽大迦旃延能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽大迦旃延[之處]去;到了之後,向具壽大迦旃延請問這一義呢?’願具壽大迦旃延詳解[之]。”

“賢友們,猶如有人求心材、尋心材,為遍求心材而行,來到一棵立著的、有心材的大樹前,卻越過[樹]根、越過[樹]幹,以為應在枝葉間求心材;諸具壽這[所作]也正是這樣的[情形]——在導師現前時,你們越過了那位世尊,卻以為應向我們請問這一義。賢友們,因為那位世尊知而知、見而見,是成為眼者、成為智者、成為法者、成為梵者、能說者、能宣說者、義之引導者、不死之施與者、法主、如來。而那時正是應向世尊本人請問這一義的時候。世尊怎樣為你們解答,你們便應那樣受持[它]。”

“賢友迦旃延,確實如此,世尊知而知、見而見,是成為眼者、成為智者、成為法者、成為梵者、能說者、能宣說者、義之引導者、不死之施與者、法主、如來。而那時也正是我們應向世尊本人請問這一義的時候。世尊怎樣為我們解答,我們便應那樣受持[它]。然而具壽大迦旃延既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重;具壽大迦旃延能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。願具壽大迦旃延不以為難而詳解[之]。”

“那麼,賢友們,你們要聽,好好地作意,我要說了。”“是,賢友。”那些比丘應諾具壽大迦旃延。具壽大迦旃延這樣說——

“賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——

‘不應追隨過去……乃至……

寂靜的牟尼稱他為“賢善一夜者”。’

賢友們,對這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,我是這樣詳解其義的——

281. Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavocuṃ – ‘‘idaṃ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi – idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Vibhajatāyasmā mahākaccāno’’ti.
‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [maññetha (pī.)]. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
‘‘Addhāvuso kaccāna, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma; yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā mahākaccāno satthuceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ; pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṃ karitvā’’ti [agarukaritvā (sī. syā. kaṃ. pī.)].
‘‘Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākaccāno etadavoca –
‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
Imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –
282PTS 3.196已對照

二八二、“賢友們,怎樣是追隨過去呢?‘我的眼於過去世如此,諸色如此’——於那裡識為欲貪所繫;由於識為欲貪所繫[之故],他便欣樂那[過去];欣樂那[過去]便追隨過去。‘我的耳於過去世如此,諸聲如此’……乃至……‘我的鼻於過去世如此,諸香如此’……‘我的舌於過去世如此,諸味如此’……‘我的身於過去世如此,諸所觸如此’……‘我的意於過去世如此,諸法如此’——於那裡識為欲貪所繫;由於識為欲貪所繫[之故],他便欣樂那[過去];欣樂那[過去]便追隨過去——賢友們,就是這樣追隨過去。

282. ‘‘Kathañca, āvuso, atītaṃ anvāgameti? Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṃ iti rūpāti – tattha chandarāgappaṭibaddhaṃ [chandarāgappaṭibandhaṃ (ka.)] hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṃ anvāgameti. Iti me sotaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano ahosi atītamaddhānaṃ iti dhammāti – tattha chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṃ anvāgameti – evaṃ kho, āvuso, atītaṃ anvāgameti.
已對照

“賢友們,怎樣是不追隨過去呢?‘我的眼於過去世如此,諸色如此’——於那裡識不為欲貪所繫;由於識不為欲貪所繫[之故],他便不欣樂那[過去];不欣樂那[過去]便不追隨過去。‘我的耳於過去世如此,諸聲如此’……乃至……‘我的鼻於過去世如此,諸香如此’……‘我的舌於過去世如此,諸味如此’……‘我的身於過去世如此,諸所觸如此’……‘我的意於過去世如此,諸法如此’——於那裡識不為欲貪所繫;由於識不為欲貪所繫[之故],他便不欣樂那[過去];不欣樂那[過去]便不追隨過去——賢友們,就是這樣不追隨過去。

‘‘Kathañca, āvuso, atītaṃ nānvāgameti? Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṃ iti rūpāti – tattha na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṃ nānvāgameti. Iti me sotaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano ahosi atītamaddhānaṃ iti dhammāti – tattha na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa, na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṃ nānvāgameti – evaṃ kho, āvuso, atītaṃ nānvāgameti.
283PTS 3.197緬 3.237已對照

二八三、“賢友們,怎樣是期望未來呢?‘願我的眼於未來世如此,諸色如此’——他便為得未得者而立心願;以心的立願為緣,他便欣樂那[未來];欣樂那[未來]便期望未來。‘願我的耳於未來世如此,諸聲如此’……乃至……‘願我的鼻於未來世如此,諸香如此’……‘願我的舌於未來世如此,諸味如此’……‘願我的身於未來世如此,諸所觸如此’……‘願我的意於未來世如此,諸法如此’——他便為得未得者而立心願;以心的立願為緣,他便欣樂那[未來];欣樂那[未來]便期望未來——賢友們,就是這樣期望未來。

283. ‘‘Kathañca, āvuso, anāgataṃ paṭikaṅkhati? Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṃ iti rūpāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṃ paṭikaṅkhati. Iti me sotaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano siyā anāgatamaddhānaṃ iti dhammāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṃ paṭikaṅkhati – evaṃ kho, āvuso, anāgataṃ paṭikaṅkhati.
已對照

“賢友們,怎樣是不期望未來呢?‘願我的眼於未來世如此,諸色如此’——他便不為得未得者而立心願;以心的不立願為緣,他便不欣樂那[未來];不欣樂那[未來]便不期望未來。‘願我的耳於未來世如此,諸聲如此’……乃至……‘願我的鼻於未來世如此,諸香如此’……‘願我的舌於未來世如此,諸味如此’……‘願我的身於未來世如此,諸所觸如此’……‘願我的意於未來世如此,諸法如此’——他便不為得未得者而立心願;以心的不立願為緣,他便不欣樂那[未來];不欣樂那[未來]便不期望未來——賢友們,就是這樣不期望未來。

‘‘Kathañca, āvuso, anāgataṃ nappaṭikaṅkhati? Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṃ iti rūpāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṃ nappaṭikaṅkhati. Iti me sotaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano siyā anāgatamaddhānaṃ iti dhammāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṃ nappaṭikaṅkhati – evaṃ kho, āvuso, anāgataṃ nappaṭikaṅkhati.
284已對照

二八四、“賢友們,怎樣是於諸現在法中被牽引呢?賢友們,凡眼與凡諸色——這兩者都是現在。若於那現在識為欲貪所繫,由於識為欲貪所繫[之故],他便欣樂那[現在];欣樂那[現在]便於諸現在法中被牽引。賢友們,凡耳與凡諸聲……乃至……賢友們,凡鼻與凡諸香……賢友們,凡舌與凡諸味……賢友們,凡身與凡諸所觸……賢友們,凡意與凡諸法——這兩者都是現在。若於那現在識為欲貪所繫,由於識為欲貪所繫[之故],他便欣樂那[現在];欣樂那[現在]便於諸現在法中被牽引——賢友們,就是這樣於諸現在法中被牽引。

284. ‘‘Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṃhīrati? Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṃhīrati. Yañcāvuso, sotaṃ ye ca saddā…pe… yañcāvuso, ghānaṃ ye ca gandhā… yā cāvuso, jivhā ye ca rasā… yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā… yo cāvuso, mano ye ca dhammā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṃhīrati – evaṃ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṃhīrati.
PTS 3.198緬 3.238已對照

“賢友們,怎樣是於諸現在法中不被牽引呢?賢友們,凡眼與凡諸色——這兩者都是現在。若於那現在識不為欲貪所繫,由於識不為欲貪所繫[之故],他便不欣樂那[現在];不欣樂那[現在]便於諸現在法中不被牽引。賢友們,凡耳與凡諸聲……乃至……賢友們,凡鼻與凡諸香……賢友們,凡舌與凡諸味……賢友們,凡身與凡諸所觸……賢友們,凡意與凡諸法——這兩者都是現在。若於那現在識不為欲貪所繫,由於識不為欲貪所繫[之故],他便不欣樂那[現在];不欣樂那[現在]便於諸現在法中不被牽引——賢友們,就是這樣於諸現在法中不被牽引。

‘‘Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati? Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati. Yañcāvuso, sotaṃ ye ca saddā…pe… yañcāvuso, ghānaṃ ye ca gandhā… yā cāvuso, jivhā ye ca rasā… yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā… yo cāvuso, mano ye ca dhammā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati – evaṃ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati.
285PTS 3.199緬 3.239已對照

二八五、“賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——

‘不應追隨過去……乃至……

寂靜的牟尼稱他為“賢善一夜者”。’

“賢友們,對這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,我便是這樣詳解其義的。而諸具壽若願意,可往世尊本人[之處]去,請問這一義。世尊怎樣為你們解答,你們便應那樣受持[它]。”

那時,那些比丘歡喜、隨喜具壽大迦旃延所說,便從座起,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說:“尊者,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——

‘不應追隨過去……乃至……

寂靜的牟尼稱他為“賢善一夜者”。’

尊者,世尊離去不久,我們這樣想:‘賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——

“不應追隨過去,不應期望未來;

凡過去的,那已舍離;而未來的,尚未到來。

而凡於現在之法,於彼彼處觀照者,

不被牽引、不被動搖——智者應增長那[境]。

今天就應作熱勤,誰知明天的死?

因為我們與那具大軍的死神,並無約定。

如是而住、熱勤、晝夜不懈者,

寂靜的牟尼稱他為‘賢善一夜者’。”

這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?’尊者,我們又這樣想:‘這位具壽大迦旃延既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重;具壽大迦旃延能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽大迦旃延[之處]去;到了之後,向具壽大迦旃延請問這一義呢?’尊者,於是我們便來到具壽大迦旃延之處;到了之後,向具壽大迦旃延請問了這一義。尊者,具壽大迦旃延以這些行相、這些句、這些文為我們詳解了[其]義。”

“諸比丘,大迦旃延是賢智者;諸比丘,大迦旃延是大慧者。諸比丘,你們若向我請問這一義,我也會正像大迦旃延所解答的那樣解答[它]。這正是它的義。你們便應這樣受持[它]。”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

285. ‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘Imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘‘Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti? Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto’’ti.
‘‘Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave mahākaccāno. Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ mahākaccānena byākataṃ. Eso, cevetassa attho. Evañca naṃ dhārethā’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Mahākaccānabhaddekarattasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.
已對照

《大迦旃延賢善一夜經》終,[《分別品》中之]第三[經]。